Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/6281 E. 2024/10029 K. – Hizmet Tespiti

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/2427 E., 2023/1107 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 13. İş Mahkemesi SAYISI : 2019/215 E., 2021/336 K. Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı vekili ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 24.11.2016 tarihinde davalı Şirket nezdinde çalışmaya başlayan müvekkilinin 15.02.2017 tarihinde kaza geçirdiğini, baskılar sonucu 2017 Ekim ayında işten ayrıldığını belirterek müvekkilinin davalı iş yerinde 24.11.2016-14.06.2017 tarihleri arasında hizmet akdiyle çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. II.CEVAP Davalı Şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının müvekkili şirkette çalışmadığını, müvekkili şirkette sigortasız işçi çalıştırılmadığını belirterek davanın reddini istemiştir. Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir. III.İLK DERECE MAHKEME KARARI İlk Derece Mahkemesi tarafından özetle; davanın kabulü ile davacının davalı tarafından 24.11.2016-14.06.2017 tarihleri arasında hizmet akdi ile çalıştırıldığının tespitine karar verilmiştir. IV.İSTİNAF A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Şirket vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili istinaf yoluna başvurmuştur. B.İstinaf Sebepleri: Davalı Şirket vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı Şirket vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf istemlerinin 6100 sayılı ...nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir. V.TEMYİZ A.Temyiz Sebepleri Davalı Şirket vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının talep tarihinde 15 yaşında olduğunu, 14.06.2017 tarihli işe girişinde yapılan muayenesinde göz rahatsızlığının bildirildiğini, ona uygun bir iş verildiği, hastane kayıtlarına göre gözüne bir cisim-taş çarptığını bildirdiği, kazanın meydana geldiği iddia edilen tarih 15.02.2017 tarih iken, iş kazası ihbarının 06.11.2017'de yapılmasının haksız kazanç sağlamaya yönelik olduğunu gösterdiğini, kazayı gören herhangi bir tanık beyanının bulunmadığını, mahkemenin kararına esas aldığı tanığın kaza tarihinden 1 gün önce işten çıkış işleminin yapılmasına dayandırmasının kabul edilemeyeceğini, kararın eksik inceleme ve araştırmaya dayandığını beyanla temyiz isteminde bulunmuştur. Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz isteminde bulunmuştur. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir. 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hakim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre temyiz eden taraf vekillerinin aşağıda kalan paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. 3.Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, iş yeri özlük dosyası temin edilip iş yerinin Kanun'un kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi iş yerinde ne iş yapıldığı, iş yerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır. Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, iş yeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça iş yerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o iş yerinde çalışan öteki kişiler ile o iş yerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir. 4.İnceleme konusu eldeki davada, davacının davalı işverene ait iş yerinde 24.11.2016-14.06.2017 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığının tespitini talep ettiği, Mahkemece de davanın kabulü ile davacının davalı tarafından 24.11.2016-14.06.2017 tarihleri arasında hizmet akdi ile çalıştırıldığının tespitine karar verildiği, yapılan inceleme ve araştırma sonucunda davacının davalı iş yerindeki çalışmasının varlığı anlaşılmakla birlikte, dinlenilen tanık beyanları davacının işe başlama tarihini belirleme konusunda yetersizdir. İşe başlama tarihi konusunda dinlenilen tanık beyanları arasındaki çelişkiler giderilmeli, bu kapsamda öncelikle dava konusu dönemde çalışmış olan bordro tanık beyanları kendi dönemleri de gösterilmek suretiyle belirlenerek davacının işe başlama tarihi usulünce araştırılarak belirlenmeli, tereddütsüz ortaya konularak karar verilmelidir. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. VI.KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 22.10.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.