Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/1455 E. 2024/2503 K. – Hizmet Tespiti

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/2788 E., 2023/2825 K. KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 14. İş Mahkemesi SAYISI : 2016/485 E., 2020/195 K. Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı ... ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA Davacı vekili, davacının, davalıya ait işyerinde 01.11.1997 - 18.03.2015 tarihleri arasında kesintisiz ve sürekli çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı ... vekili, davacının hamamda natır olarak kendi nam ve hesabına çalıştığını, davacının bu faaliyetinde hizmet akdinin unsurlarının olmadığını, davacının 5510/4-I/b kapsamında zorunlu Bağ-Kur sigortalısı olması gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir. Dahili davalılar ..., ..., ... vekili, davacının hizmet akdine dayalı olarak değil kendi nam ve hesabına natır olarak çalıştığını, natırın yaptığı uygulamaların karşılığı olan bedel ve bahşişlerin müşteriler tarafından bizzat natıra verildiğini, natırın hamam içinde temizlik, sunum vs hiçbir hizmetle sorumlu olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir. Fer’i müdahil Kurum vekili, Kurum kayıtlarının incelenmesinde davacının çalışmalarına rastlanılmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile; davanın kısmen kabulüne, davacının, Kurumda 1151121.35 sicil sayılı dosyada işlem gören ... adına tescilli işyerinde 21.09.1999 - 30.04.2012 tarihleri arasında 4540 gün, Kurumda 1447194.35 sicil sayılı dosyada işlem gören ... adına tescilli işyerinde 01.05.2012-30.09.2013 tarihleri arasında 510 gün, Kurumda .... sicil sayılı dosyada işlem gören ... adına tescilli işyerinde 01.10.2013-18.03.2015 tarihleri arasında 528 gün olmak üzere toplam 5578 gün hizmet akdine istinaden asgari ücret ile çalıştığının ve bu çalışmasının tümünün Kuruma bildirilmediğinin tespitine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepler Davalı ... vekili, davacının kendi nam ve hesabına natır olarak çalıştığını, hizmet akdinin mevcut olmadığını, hamamın genel temizliğinin ... tarafından yapıldığını, iki davacı tanığının beyanları doğrultusunda 4/1-a kapsamında hizmet tespitinin oluşturulamayacağını belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf yoluna başvurmuştur. Fer'i müdahil Kurum vekili, salt işe giriş bildirgesinin verilmiş olmasının çalışma olgusunu ispatlamadığını, aynı zamanda eylemli çalışmanın mevcut olması gerektiğini, hizmet akdinin esaslı unsurunun fiili çalışma unsuru olduğunu, davacının çalışmalarının ispatlanmadığını belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf yoluna başvurmuştur. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İzmir 14. İş Mahkemesince verilen 29.09.2020 tarih, 2016/485 Esas ve 2020/195 Karar sayılı ilâmına yönelik davalı ... vekili ile fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Fer'i müdahil Kurum vekili, istinaf dilekçesi ile birebir aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 01.11.1997-18.03.2015 tarihleri arasında çalıştığının tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddeleridir. 3. Değerlendirme Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun’un 79 uncu ve 5510 Kanun’un 86 ncı maddeleridir. Bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır. Somut davada; davacı 01.01.2006-15.10.2012 ve 24.03.2013-22.03.2014 tarihleri arasında çalıştığının tespitini istemiştir İnceleme konusu davada; davacı, 01.11.1997 -18.03.2015 tarihleri arasında çalıştığının tespitini talep etmiş, Mahkemece davacının 21.09.1999-18.03.2015 döneminde çalıştığına hükmedilmiştir. Davacı hamam iş yerinde çalıştığını iddia etmekte olup, bu iş yerinden hizmet bildirimi bulunmamaktadır. Kurum kayıtlarına göre, söz konusu iş yeri 21.09.1999-30.04.2012 tarihleri arasında 1151121 sicil ile ... adına, 14.05.2012-30.09.2013 tarihleri arasında 1447194 sicil ile ... adına, 24.10.2013-tarihinden itibaren 1494675 sicil ile ... adına kanun kapsamına alınmıştır. Somut dosyada, ... adına tescilli ....sicil no.lu iş yerine ait dönem bordroları celp edilmiş, davacı ve davalı tarafın bildirdiği tanıklar dinlenmiştir. Ancak davalı iş yeri dönemler halinde farklı işverenler tarafından işletildiğinden tüm dönem yönünden ...ve ... sicil nolu iş yerlerine ait dönem bordroları celp edilmeli, re'sen tespit edilecek bordro tanıkları dinlenilmeli, tanık beyanları arasında çelişki olması halinde bu çelişkiler giderilmeli, elde edilecek sonuç değerlendirilmek suretiyle karar verilmelidir. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 11.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.