Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/10950 E. 2024/11438 K.

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2023/267 E., 2024/167 K. KARAR : Kısmen Kabul Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet ve prime esas kazançların tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... İnş. San. Tic. A.Ş. ve feri müdahil Kurum vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili, müvekkilinin Kayseri Sigorta İl Müdürlüğünün 3801021975664 sicil nolu sigortalısı olduğunu, davalılardan ... İnş. San. Tic. A.Ş.'nin Kayseri Entegre Bölge Hastanesi inşaat işini yapmakta olduğunu, diğer davalı ...'in ise taşeron olarak çalıştığını, müvekkilinin sigorta primlerinin ... Mekanik tarafından yapılmakta olduğunu, diğer davalı ile aralarında alt işveren ilişkisi olduğunu, müvekkilinin davalı iş yerinde usta yardımcısı olarak 03.06.2016 - 07.11.2017 tarihleri arasında çalıştığını, işten ayrılmadan önceki en son ücretinin 1.650,00 TL olduğunu, aylık 1.400,00 TL'sini bankadan aldığını kalan kısmını ise elden aldığını, davacının sigorta primlerinin maaş üzerinden değil asgari ücret üzerinden yatırıldığını, bu nedenlerle 03.06.2016 - 07.11.2017 tarihleri arasında çalıştığının tespiti ile bu süreler içinde yatırılmayan primlerin davalı şirketler tarafından yatırılmasını, yine bu tarihler arasında düşük ücretten ödenen primlerin tamamlatılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP 1.Davalı ... vekilinin cevap dilekçesini özetle; müvekkil şirketin Kayseri Entegre Sağlık Kampüsü Yapım İşleri ile Hizmetlerin Temin Edilmesi işine ait (Şehir Hastanesi) sıhhi tesisat ısıtma soğutma tesisatı ve yangın söndürme tesisatı işlerini işveren ... İnş. San. Tic. A.Ş. ile müvekkil şirket arasında yapılan 16.04.2015 tarihli sözleşme olduğunu, müvekkil şirket sözleşme tarihinden itibaren işçi almaya başladığını ve şantiye açtığını, müvekkilinin inşaatın başından itibaren yürüten şirket değil 16.04.2015 tarihinden itibaren inşaatın ısıtma soğutma ve yangın tesisatını yapmayı üstlenmiş yüklenici firma olduğunu, işveren ... A.Ş. İnşaat firmasının müvekkil ise tamamıyla inşaat dışında ısıtma soğutma ve yangın söndürme tesisatı işlerini üstlenen firma olduğunu, davacının müvekkil şirkette çalıştığı sürelerde zaman zaman müvekkilin üstlendiği işlerle ilgili olarak iş yerine gündelikçi ve yardımcı işçi olarak ve asgari ücrete göre belirlenen günlük çalışma ücreti ile çalıştığını, sürekli ve belirli bir iş sözleşmesi ile çalışmadığını, davacının çalıştığı sürelerle ilgili olarak sürelerinde bildirimleri verilerek ücretlerinin ödendiğini, davacının çalıştığı sürelerin tüm hak edişlerinin kendisine ödendiğini, davacıya hakettiği ücreti dışında zaman zaman yapılan ödemelerin bağış şeklinde yapıldığını, bunların ücret ya da avans ödemesi olmadığından prime esas ücretler şeklinde değerlendirilmemesi gerektiğini, davacının çalışma sürelerinin ve aldığı ücretlerin SGK kayıtlarında mevcut olduğunu, iddiaların tamamının haksız ve mesnetsiz olarak açıldığını bu nedenle davanın reddine karar verilmesini, yargılama gideri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini beyan ve talep etmiştir. 2.Davalı ... vekilinin cevap dilekçesini özetle; davacının eksik ödendiği iddia edilen primlerin tamamlattırılması yönünde talepte bulunmak hakkının zamanaşımına uğradığını, zamanaşımı yönünden davanın reddine karar verilmesini, HMK 6. maddesi gereğince genel yetkili mahkemenin davalı şirketin yerleşim yeri olan Ankara mahkemeleri olduğunu ve somut davada yetkisizlik kararı verilmesi gerektiğini, davacı tarafından müvekkil şirket aleyhine açılan davanın husumet yönünden reddine karar verilmesini, müvekkil şirket ile davacı arasında herhangi bir iş ilişkisi yahut benzeri bir hukuki ilişkinin bulunmadığını, davacının sözleşme imzaladığı şirketlerin diğer davalılar olduklarını, müvekkil şirket ile diğer davalı arasında asıl işveren- alt işveren ilişkisi olmayıp 6098 sayılı Türk Borçlar Kanun'un 470. maddesinde düzenlenen "... sözleşmesi" söz konusu olduğundan dava konusu olayda müvekkilinin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, müvekkil şirket ile davacının işvereni olan diğer şirket arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunmadığını, aleyhe kabul anlamına gelmemekle beraber diğer şirket ile arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğu bir an için varsayılacak olsa dahi Yargıtay içtihatları doğrultusunda müvekkil şirkete husumet yönetilmesi her halükarda usule aykırı olduğunu, davacının 03.06.2016 - 07.11.2017 tarihleri arasında Kayseri Entegre Bölge Hastanesi işinde 1.650,00 TL ücret karşılığında sıhhi tesisat usta yardımcısı olarak çalıştığını, maaş ödemesinin 1.400,00 TL kadar olan kısmının banka kanalıyla geriye kalan kısmının ise elden ödendiğini iddia ettiğini, ancak davacının bu iddialarının gerçeği yansıtmadığını, davacı tarafın maaş ödemeleri diğer davalı şirket tarafından düzenlenen maaş bordrolarında belirtilen meblağlarda yapıldığını, tüm ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapıldığını, elden ödeme yapılmasının söz konusu olmadığını, davacı tarafından eksik ödendiği iddia edilen primlere dair yazılı bir belgenin sunulmadığını, bu noktada davacının taleplerinin reddi gerektiğini, hizmet tespitine yönelik davalarda çalışma olgusunun her türlü delille ispat edilebilir olmasına rağmen Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2005/41-409 E. 2005/413 K sayılı kararından da belirtildiği üzere Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 200. maddesindeki yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğunun bulunduğunu, resen dikkate alınacak nedenlerle davacı tarafın haksız iddiaları karşısında eldeki davanın husumetten ve esas yönünden reddini talep ettikleri, yargılama gideri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini beyan ve talep etmiştir. 3.Feri müdahil Kurum vekilinin cevap dilekçesini özetle; davacı tarafça açılan davanın haksız ve yersiz açıldığını, yasal dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini, davacının çalıştığı iddia olunan iş yeri dosyasının hangi tarih itibari ile 506 sayılı Kanun kapsamında alındığını ve hangi tarihte kapsamdan çıkarılmış olduğunun Mahkemece belirlenmesi gerektiğini, davacıya ait Kurum kayıtlarının incelenmesinde davacının mevcut kaydının dışında çalışmasının olmadığı, Kurum işleminin mevzuata uygun olduğunu, hizmet tespiti davalarının 506 sayılı Kanun'un 79. maddesi gereğince tespiti istenen dönemden itibaren 5 yıllık süre içerisinde açılması gerektiğini, davacının talep ettiği dönemler itibarı ile 5 yıllık hak düşürücü süreler geçmiş olmakla davacın bu yönden reddi gerektiğini, yargılama gideri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini beyan ve talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 18.03.2021 tarihli ve 2018/32 Esas - 2021/76 Karar sayılı kararıyla; davacının 03.06.2016 tarihinde davalı ... Isıtma Soğutma Ltd. Şti'ye işe girdiğine ilişkin SGK'ya işe giriş bildirgesi verildiği, SGK hizmet cetvelinin incelenmesinde davacının 03.06.2016-07.11.2017 tarihleri arasında davalı işyerinde sigorta bildiriminin asgari ücret üzerinden yapıldığı, ücretsiz izin ve istirahat gerekçesiyle eksik bildirimlerin olduğu anlaşılmıştır. Davalı tarafça Haziran, Eylül, Aralık 2016, Şubat, Nisan, Haziran Ağustos, Eylül, Ekim 2017 aylarına ilişkin eksik gün belgeleri sunulmuş diğer aylara ilişkin eksik gün belgesi sunulmadığı görülmüş böylece belge sunulmayan diğer aylar yönünden eksik günler ispatlanamadığından Temmuz 2016,Ocak 2017, Mart 2017 aylarında davacının kesintisiz çalıştığı değerlendirilmiştir. Davacının tespitini talep ettiği brüt ücretin tanıkla ispat sınırı yasağını geçmemesi ve dinlenilen bordro tanıklarının beyanlarında davacının 1.700,00 TL ve üzerinde ücretle çalıştığını beyan etmeleri dikkate alınarak; A) Hizmet tespiti talebinin kısmen kabulü ile 1-Davacının ... İnş. San. ve Tic. A.Ş. nin üstlendiği inşatta altişveren davalı ... Isıtma Soğutma Turizm İnş. Tar. Kuy. San. ve Tic. Ltd. Şti. işçisi olarak Temmuz 2016, Ocak 2017, Mart 2017 aylarında Kuruma bildirilen süreler dışlanmak suretiyle kesintisiz çalıştığının tespitine, 2-Fazlaya ilişkin talebinin reddine, B)Prime esas Kazanç tespiti talebinin kabulü ile Davacının, Haziran 16 ayı prime esas kazancının brüt 1 818,43 TL, Temmuz 16 ayı prime esas kazancının brüt 2098,19 TL, Ağustos 16 ayı prime esas kazancının brüt 2098,19 TL, Eylül 16 ayı prime esas kazancının brüt 1119,03 TL, Ekim 16 ayı prime esas kazancının brüt 2098,19 TL, Kasım 16 ayı prime esas kazancının brüt 2098,19 TL, Aralık 16 ayı prime esas kazancının brüt 2098,19 TL, Ocak 17 ayı prime esas kazancının brüt 2308,01 TL, Şubat 17 ayı prime esas kazancının brüt 1923,34 TL, Mart 17 ayı prime esas kazancının brüt 2308,01TL, Nisan 17ayı prime esas kazancının brüt 1846,41 TL, Mayıs 17 ayı prime esas kazancının brüt 2308,01 TL, Haziran 17 ayı prime esas kazancının brüt 1846,41 TL, Temmuz 17 ayı prime esas kazancının brüt 2308,01 TL, Ağustos 17 ayı prime esas kazancının brüt 2000,28 TL, Eylül 17 ayı prime esas kazancının brüt 2077,21 TL, Ekim 17 ayı prime esas kazancının brüt 2231,08 TL, Kasım 17 ayı prime esas kazancının brüt 538,54 TL olduğunun tespitine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı ... İnş. San. ve Tic. A.Ş. ve feri müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin 03.11.2022 tarihli ve 2021/1394 Esas - 2022/2028 Karar sayılı kararıyla; Mahkeme hükmü yerinde görülerek istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir. V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Ah- Ka Mekanik Isı.. A.Ş. ve dahili davalı Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. 2.Daire kararında; "1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre davalılar ve Kurum vekillerinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir. 2-Davacı vekili, davacının, davalılara ait işyerinde 03.06.2016 ile 07.11.2017 tarihleri arasında usta yardımcısı olarak en son net 1.600-TL ücretle çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiş, mahkemece, davacının hizmet tespitine yönelik talebi yönünden davanın kısmen kabulüne, prime esas kazancın tespiti yönünden ise davacının talep ettiği brüt ücretin tanıkla ispat sınırı yasağını geçmemesi ve dinlenen bordro tanıklarının beyanları esas alınarak davanın kabulüne karar verilmiştir. İnceleme konusu eldeki davada, davacının hizmet tespiti talebine ilişkin olarak verilen kabul kararı yerinde ise de, prime esas kazanç tespiti istemi yönünden verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Yukarıdaki yasal düzenleme ve açıklamalar ile ortaya çıkan maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulduğunda, sigorta primine esas kazanç tutarı konusunda öngörülen yönteme uygun inceleme ve araştırma yapılmaksızın eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu, yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.." denilerek karar bozulmuştur. B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 26.01.2023 tarih ve 2023/447 Esas, 2023/719 Karar sayılı bozma ilamı öncesi ve sonrası tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının 03.06.2016 tarihinde davalı ... Isıtma Soğutma Ltd. Şti'ye işe girdiğine ilişkin SGK'ya işe giriş bildirgesi verildiği, SGK hizmet cetvelinin incelenmesinde davacının 03.06.2016-07.11.2017 tarihleri arasında davalı işyerinde sigorta bildiriminin asgari ücret üzerinden yapıldığı, ücretsiz izin ve istirahat gerekçesiyle eksik bildirimlerin olduğu anlaşılmıştır. Davalı tarafça Haziran, Eylül, Aralık 2016, Şubat, Nisan, Haziran Ağustos, Eylül, Ekim 2017 aylarına ilişkin eksik gün belgeleri sunulmuş diğer aylara ilişkin eksik gün belgesi sunulmadığı görülmüş böylece belge sunulmayan diğer aylar yönünden eksik günler ispatlanamadığından Temmuz 2016, Ocak 2017, Mart 2017 aylarında davacının kesintisiz çalıştığı değerlendirilmiştir. Her ne kadar davacının tespitini talep ettiği brüt ücret tanıkla ispat sınırı yasağını geçmiyor ise de Yargıtay bozma ilamında belirtildiği üzere hizmet tespiti davalarının kamusal niteliği gereği, çalışma olgusu her türlü kanıtla ispatlanabilmesine karşın ücret konusunda aynı genişlikte ispat serbestliği söz konusu olmadığından dolayısıyla prime esas kazanç tespitlerinde Mahkemece resen araştırma ilkesi bulunmadığından sadece tarafların getirdiği delillere itibar edilerek ve dosya kapsamında emsal ücrete ilişkin bir veri olmaması, davacı tanığının birinin davacının asgari ücretli olduğunu beyan etmesi diğerinin ise günlük 75.-TL yevmiye aldığını duyduğunu beyan etmesi dikkate alınarak asgari ücretin üzerindeki prime esas kazanç iddiası davacı tarafından ispatlanamadığından bu talebin reddine karar verilmiş ve davanın kısmen kabulü ile davacının ... İnş. San. ve Tic. A.Ş nin üstlendiği inşatta alt işveren davalı ... Isıtma Soğutma Turizm İnş. Tar. Kuy. San. ve Tic. Ltd. Şti işçisi olarak Temmuz 2016, Ocak 2017, Mart 2017 aylarında Kuruma bildirilen süreler dışlanmak suretiyle kesintisiz çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir. VI. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... İnş. San. ve Tic. A.Ş. ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri 1.Davalı şirket vekili; hak düşürücü sürenin geçtiğini, tespit edilen ücretin dosya ile uyumlu olmadığını, yazılı delil ile ispat edilmesi gerekirken emsal ücret araştırmasına göre karar verildiğini beyanla usul ve kanuna aykırı kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılarak davacının haksız ve mesnetsiz davasının külliyen reddine karar verilmesini talep etmiştir. 3.Fer'i müdahil vekili; kararın usul ve kanuna aykırı olup bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet ve prime esas kazanç tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369. maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371. maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddesi 5510 sayılı Kanun'un 80. madde hükümleridir. 3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere davalı ... İnş. San. ve Tic. A.Ş. ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2-6552 sayılı Kanun'un 11.09.2014 günü yürürlüğe giren 64. maddesiyle 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 7. maddesine eklenen 4. fıkrada, hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talebi ile işveren aleyhine açılan davalarda, davanın Kuruma resen ihbar edileceği, ihbar üzerine davaya davalı yanında feri müdahil olarak katılan Kurumun, yanında katıldığı taraf başvurmasa dahi Kanun yoluna başvurabileceği belirtilmiştir. Eldeki davada, Mahkemece davanın esası hakkında verilen kararda bir isabetsizlik bulunmamakta ise de davanın 14.12.2017'de açıldığı dikkate alındığında, SGK’nın davalı sıfatıyla davada yer alması usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir. Ne var ki, bu yanlışlıkların giderilmesi, yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 370. maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1.Davalı .....A.Ş. ve feri müdahil Kurum vekillerinin diğer temyiz itirazlarının reddine, 2.Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının, başlık kısmında "davalı" olarak gösterilen Sosyal Güvenlik Kurumunun sıfatının "fer'i müdahil" olarak değiştirilmesine, 3- İlk Derece Mahkemesi hükmünün 9. bendinin silinmesi suretiyle kararın DÜZELTİLEREK ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, Temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 21.11.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.