Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2023/6919 E. 2023/8151 K. – Hizmet Tespiti

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2019/929 E., 2022/1187 K. KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Şanlıurfa 1. İş Mahkemesi SAYISI : 2018/101 E., 2019/93 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı vekili, müvekkilinin 20.10.2017 tarihinden itibaren hiçbir surette sigorta bildiriminin kuruma yapılmadığını öğrendiğini, müvekkilinin işe başlama tarihinin geç bildirmek suretiyle 01.11.2017 tarihi olarak gösterildiğini ve 08.01.2018 tarihinde SGK ya bildirim yapıldığını belirterek müvekkilinin davalı işyerinde sigorta başlangıç tarihinin 20.10.2017 tarihli olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP 1.Davalı davaya cevap vermemiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının davalı şirket bünyesinde 2017 yılı Ekim ayında 12 gün hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının tespiti ile sigorta başlangıcının 20.10.2017 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri Fer'i müdahil vekili, açılan davanın sadece tanık beyanları ile ispatının mümkün olmadığını, davacının imza örnekleri alınarak resmi belgelerdeki imza örnekleri ile karşılaştırılması ve kriminal incelemeye tabi tutulması gerektiğini belirtmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yapılan inceleme ve değerlendirme sonucu; davacı hakkında davalı El Ruha Yem. Org. Gıd. Tem. İnş. Turz. San. Ltd. Şti.’ye ait işyerinden 01.11.2017 tarihinden itibaren Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirim yapıldığı, davalı şirket tarafından düzenlenen maaş çizelgesinde davacının "ekim ayı maaşı" şeklinde ibare bulunduğu, davacı tarafından dava açılmadan önce Kuruma yapılan başvuru sonucunda Kurum tarafından bu sürede çalıştığına ilişkin kabul kararı verildiği, Mahkemece dinlenen bordro tanığının davacının 20.10.2017 tarihinde çalışmaya başladığını beyan ettiği, bu durumun banka kayıtları ile teyit edildiği, neticeten Mahkemece davanın kabulü ile davacının davalı şirket bünyesinde 2017 yılı Ekim ayında 12 gün hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının tespiti ile sigorta başlangıcının 20/10/2017 tarih olduğunun tespitine karar verildiği, Mahkemece verilen kararın değerlendirilmesinde yerleşik Yargıtay içtihatları ve tüm dava dosyası kapsamı dikkate alınmak sureti ile davacının, davalıya ait iş yerinde 20.10.2017 tarihinde fiilen çalıştığı belirgin olup, feri müdahil vekilinin tüm istinaf başvuru sebep ve gerekçelerinin yerinde olmadığı sonucuna varılmış ve incelenen kararın; dava dosyası kapsamında mevcut maddi delillere uygun, yasal ve hukuksal gerekçelere dayandığı, delillerin takdirinde herhangi bir isabetsizlik ve kamu düzenine aykırı bir halin varlığının tespit edilemediği dikkate alınmak sureti ile feri müdahil SGKB vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun HMK’nin 353/1-b maddesinin (1) numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Fer'i Müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde, istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının çalışmalarının tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 inci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2.Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Değerlendirme Eldeki davada davacının davalı şirket yanındaki hizmetlerinin tespitini talep ettiği Mahkemece davacının davalı şirket bünyesinde 2017 yılı Ekim ayında 12 gün hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının tespiti ile sigorta başlangıcının 20.10.2017 tarihi olduğunun tespitine karar verildiği anlaşılmakla, davacı hakkında davalı El Ruha Yem. Org. Gıd. Tem. İnş. Turz. San. Ltd. Şti.’ye ait işyerinden 01.11.2017 tarihinden itibaren Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirim yapıldığı, davalı şirket tarafından düzenlenen maaş çizelgesinde davacının "ekim ayı maaşı" şeklinde ibare bulunduğu, davacı tarafından dava açılmadan önce Kuruma yapılan başvuru sonucundan Kurum tarafından bu sürede çalıştığına ilişkin kabul kararı verilerek davacının talep ettiği sürelerin 25.05.2018 tarihli denetmen raporuna istinaden resen kazandırımlarının yapıldığı tespit edilmiş olduğundan Mahkemece karar verilmesine yer olmadığına şeklinde hüküm kurulması gerekirken davanın kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

O hâlde, temyiz eden fer'i müdahil Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları ile HMK 369 uncu maddesi kapsamında kanunun açık hükmüne aykırılıklar da gözetilerek, ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen hüküm bozulmalıdır.

VI. KARAR 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

14.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.