Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2023/12852 E. 2023/13148 K. – Hizmet Tespit

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/543 E., 2023/1788 K. KARAR : Esastan red İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 5. İş Mahkemesi SAYISI : 2017/19 E., 2021/401 K. Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı şirket ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı şirket ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 2014 yılı Mayıs ayından 2016 yılı Eylül ayına kadar davalı Türkiye Gazetesi nezdinde kesintisiz olarak çalışıp gazete dağıtımı yaptığını ileri sürerek davalı bünyesinde kesintisiz ve aralıksız çalıştığının tespitini istemiştir. II. CEVAP 1.Davalı şirket vekili, cevap dilekçesinde, davacının ek iş yapmak istediği beyanı ile müvekkiline başvurduğunu, zaten sigortası olduğundan sigorta istemediğini beyan ettiğini, günde 12 saat çalışmasının işin doğasına aykırı olduğunu, davacının kısa ve aralıklarla çalıştığını, 15.02.2017 tarihinde taraflar arasında protokol düzenlendiğini, müvekkilince 10.000,00 TL ödeme yapıldığı, davacının 22. İş Mahkemesinde 2017/54 Esaslı açtığı davadan vazgeçmeyi taahhüt ettiği, ancak sözünde durmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. 2. Fe'ri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde, davanın reddini savunmuştur. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "Davanın kısmen kabulüne, davacının davalı işyerinde 26.07.2014 - 31.08.2016 tarihleri arasında asgari ücret ile kesintisiz çalıştığının tespitine" karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket vekili ve feri müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B.İstinaf Sebepleri 1. Davalı vekili, istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının kaldırılarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel Mahkeme kararının kaldırılarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve feri müdahil SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri 1.Davalı vekili, temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçelerini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir. 2. Fer'i müdahil Kurum vekili, temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçelerini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri hükümleridir. 3. Değerlendirme 1.Davanın yasal dayanağı, 5510 sayılı Kanun'un Geçici 7 nci maddesi atfı ile 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleridir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. 2.Somut olayda, davacı vekili, davacının davalıya ait gazete dağıtımı yaptığını belirtmesi karşısında, dağıtım işinin hangi işleri kapsadığı ve ne kadar sürdüğü, dağıtım saatleri ve miktarları somut olarak belirlenmeden Mahkemece, davacının tam süreli iş sözleşmesine göre çalıştığı varsayılarak hüküm kurulmuştur. 3.Mahkemece, davacının davalı işyerindeki çalışmasının tam süreli mi yoksa kısmi süreli mi olduğu tespit edilmeli, işyerinin kapasitesine ilişkin araştırma yapılarak, hangi saatlerde ne kadar gazete dağıtımı yapıldığı, bunun ne kadar sürede satıldığı resmi kayıtlar ve tanıklarla somut olarak belirlenmeli, buna göre davacının çalışmasının tam süreli mi yoksa kısmi süreli mi olduğu hususu irdelenmeli, davacının 01.03.2016 tarihinden itibaren 4/1-b kapsamında sigortalısı olduğu dikkate alınarak şahsi sicil dosyası celp edilmeli, çakışan sigortalılık hali gözetilerek, hangi sigortalılığa üstünlük tanınacağı çözümlenmeli, bordro tanıklarının beyanlarına başvurulmalı, dinlenen tanıkların hizmet cetvelleri davalı kurumdan istenmeli, bordro tanıklarına ulaşılamadığı ya da beyanları ile yetinilmediği takdirde talep edilen dönemde çalışması bulunan komşu işyeri sahip veya çalışanları zabıta marifetiyle veya Kurum'dan sorulup belirlenerek çalışmanın hangi sürelerde geçtiği açıkça ortaya koyulmalı, tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonuca göre karar verilmelidir. 4.Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu, yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 20.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.