Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2023/1064 E. 2024/5663 K.

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2022/189 E., 2022/252 K. KARAR : Kısmen kabul Taraflar arasında iş kazasından tazminat istemi davası nedeniyle Mahkemece Dairemizce verilen bozma kararına uyularak hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir. Mahkeme kararı davacılar vekili ile davalılardan ... Gemi İnşa San Tic. A.Ş. ile Med-Marine Kılavuzluk ... Hiz. İnş. Tic A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle, davacı vekili tarafından temyiz incelemesinin duruşmalı yapılması talep edilmekle beraber, miktar itibariyle duruşmaya tabi işlerden olmadığı anlaşılmakla; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacılar murisinin davalılar işyerinde çalışmakta iken iş kazası sonucu 28.10.2009 tarihinde vefat ettiğini, murisin ölümü ile mirasçılarının büyük üzüntü duyduğunu, bundan sonra da ömür boyu üzüntü duyacaklarını ve desteğine muhtaç olduklarını, olayda işverenlerin kusurlu olduklarını beyan ederek sigortalı eş ... lehine 1,00 TL maddi ve 100.000,00 TL manevi, ana ... ve baba ... için 40.000,00 TL'şer, kardeşler ... ve Selin için 10.000,00 TL'şer manevi tazminatın kaza tarihi olan 28.10.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş yargılamanın devamında maddi tazminat istemini müvekkili ... yönünden 80.833,92 TL'ye artırılmıştır. II. CEVAP 1.Davalı (Tasfiye Halinde) ... Gemi İnşa San Tic A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; söz konusu kazanın davalılardan ... Gemi İnşa San Tic. A.Ş.'nin iş sahasında meydana geldiğini, müteveffanın davalılardan Med Marine şirketinin ödünç işçi olarak verildiğini, iş sözleşmesine konu gemilerin ... tersanelerinde inşa edildiğini, ... Gemi şirketinin iş sağlığı ve güvenliği biriminin mevcut olduğunu tüm tedbirlerin bizzat saha içinde yerinde incelenip, denetlenip uygulandığını, ... Gemi Şirketinin kazanın oluşumunda ağır kusurunun bulunduğunu, müvekkili olan şirketin kusurunun bulunmadığını beyan ederek haksız açılan davanın reddini talep etmiştir. 2.Davalı ... Gemi İnşa San Tic A.Ş. ve Med Marine Kılavuzluk ... Hiz. İnş. Tic. A.Ş. ortak vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu iş kazası ile ilgili Cumhuriyet Savcılığı tarafından yapılan araştırmada herhangi bir kusur atfedilmediğini beyan ederek haksız açılan davanın reddine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir. III. BOZMA ÖNCESİ VE BOZMA KARARI A) İlk Mahkeme Kararı Mahkemenin 29.05.2015 tarih ve 2010/1348 Esas - 2015/139 Karar sayılı ilamında özetle; sigortalı murisin şahsi dosyaları ve tüm dosya kapsamına göre, 28.10.2009 günü saat 08:30 sıralarında davalı ... Gemi İnş. San. Tic. Ltd. Şti nin çalışanı olan davacılar murisi ...'ın ... Gemi İnş. Tic. A.Ş. ne ait tersanede Med Marine Klavuzluk ... A.Ş tarafından inşa edilmekte olan geminin taşlama işini yapmak üzere çıktığı iskelede bastığı ızgaranın yerinden oynaması ile dengesini kaybettiği, aşağıya düşerek yaralandığı, daha sonra kaldırıldığı hastanede 03.01.2010 tarihinde vefat ettiği, iş kazasında tarafların kusur durumlarının tespiti amacıyla işçi sağlığı ve iş güvenliği uzmanlarından oluşan bilirkişi heyetinin kusur incelemesi sonucunda talimat mahkemesi aracılığıyla tanzim ettirilen 02.10.2012 tarihli kusur raporuna göre dava konusu iş kazasının oluşumunda davalı ... Gemi İnş. San. Tic. Ltd. Şti'nin %30 oranında, ... Gemi İnşaTic.A.Ş.' nin %30 oranında, Med Marine Klavuzluk ... A.Ş nin %30 oranında, ...'ın %10 oranında kusurlu olduklarının saptandığı, iş bu kusur raporunun dosyamız kapsamına alınan denetmen soruşturma raporu ile kısmen uyumlu, kazanın meydana geliş şekline ve dosya kapsamına uygun olduğu, bu itibarla iş bu gerekçeli ve denetime elverişli kusur raporunun hükme esas alınması gerektiği kanaatine ulaşılmış, bu doğrultuda davalı işverenlerin somut uyuşmazlıkta dava konusu iş kazasının oluşumunda %90 oranındaki kusuru karşılığı sorumluluğu cihetine gidildiği gerekçeleriyle; davacı eş lehine 80.833,92 TL maddi ve 40.000,00 TL manevi, davacı anne ve babanın her biri lehine 10.000,00 TL ve davacı kardeşlerin her biri lehine 4.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 28.10.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir. B) İlk Bozma Kararı Kararın davacılar vekili ile davalılardan ... Gemi İnşa San Tic. AŞ. ve davalı Med – Marine Kılavuzluk ... Hiz. İnş. Tic. A.Ş. ortak vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 21.Hukuk Dairesinin 19/02/2019 tarih ve 2017/2454 Esas - 2019/1114 Karar sayılı ilamında özetle; tarafların sair temyiz itirazları reddedilerek; A) Davacı eşe sigorta şirketi tarafından yapılan ödemenin yapıldığı tarihteki veriler esas alınarak davacı eşin gerçek zararını saptamak, davacı eşe yapılan ödemenin gerçek zararını hangi oranda karşıladığını belirlemek, usuli kazanılmış hak çerçevesinde hükme esas alınan bilirkişi hesap raporunda tespit edilen maddi zarar tutarlarından bu oranda indirim yapmak, daha sonra kalan miktara hükmetmek gerekirken yazılı şekilde karar verilmesinin isabetsiz olduğu, B) Davacı kardeşler lehine takdir edilen manevi tazminat miktarı yerinde olmakla beraber; davacı eş lehine takdir edilen 40.000,00 TL ile anne ve baba lehine takdir edilen 10.000,00 TL manevi tazminatlarının az olduğu, gerekçeleriyle mahkeme kararı bozulmuştur. C) İkinci Mahkeme Kararı Bozma kararına uyan Mahkemece verilen 10.09.2019 tarih ve 2019/153 Esas - 2019/362 Karar sayılı ilamında özetle; 03.08.2019 tarihli hesap raporunda; bozma öncesi tanzim ettirilen 21.03.2015 tarihli hesap raporundaki veriler ve sigorta şirketi tarafından yapılan ödemenin yapıldığı tarihteki veriler esas alınmak suretiyle davacı eşin gerçek zararının tespit edildiği, sigorta şirketi tarafından yapılan 50.000,00 TL'lik ödemenin davacı eşin maddi zararını karşıladığı, bu itibarla davacı eşin maddi zararının kalmadığı, 03.08.2019 tarihli hesap raporunun bozma ilamı doğrultusunda denetime elverişli olduğu kanaatiyle davacı eş ... tarafından davaya konu edilen maddi tazminat isteminin reddine karar verilmiş, manevi tazminat istemleri yönünden ise; davacı eş ... lehine 50.000 TL, ana ve baba lehine 20.000 TL’şer ve kardeşler lehine önceki kararda olduğu gibi 4.000 TL’şer manevi tazminatın kaza tarihi olan 28.10.2009 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir. D) İkinci Bozma Kararı Kararın davacılar ve davalılardan ... Gemi İnşa San Tic. AŞ. ve davalı Med – Marine Kılavuzluk ... Hiz. İnş. Tic. A.Ş. ortak vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 12.04.2022 tarih ve 2021/10934 E - 2022/5446 K sayılı ilamında özetle; A) Bozmaya uyan Mahkemece davacı eşe 50.000 TL, anne ve baba lehine 20.000 TL’şer manevi tazminata hükmedilmiş ise de iş bu temyize konu kararda davacı eş, anne ve baba lehine hükmedilen manevi tazminat miktarlarının bu davacılar yönünden sigortalının vefatı nedeniyle uğradıkları manevi kaybı tazmin etmekten uzak olup; manevi tazminatların az olduğu, B) Bozmaya uyan Mahkemenin bozma doğrultusunda inceleme yapmak ve bozma haricinde kalan hususlar yönünden taraflar lehine oluşan usuli kazanılmış hakkı gözeterek hüküm tesis etmesi gerekir, bu cümleden olarak bozma kararından sonra hesap bilirkişiden alınan 03.08.2019 tarihli hesap raporunda denkleştirme için ödemenin yapıldığı 18.08.2010 yılı işlemiş dönem sonu olarak kabul edilerek yapılan hesapta 2010 yılı için esas alınan asgari ücret verilerinin o yıl için kabul olunan asgari ücret verileri altında olduğu, öte yandan sigortalının pasif devre süresinin de davalı lehine usuli kazanılmış hak teşkil eden PMF 1931 bakiye ömür tablosuna göre 6 yıl esas alınması gerekirken 3 yıl 2 ay olarak hesap edilmesi de hatalı olduğuna işaretle mahkeme kararı bozulmuştur. IV. SON BOZMA KARARI ÜZERİNE VERİLEN KARAR Bozma kararına uyan Mahkemece yukarıda tarih ve numarası yazılı kararda özetle; 03.10.2022 tarihli hesap raporunda, davacı ...'ın 18.08.2010 ödeme tarihi verilerine göre yapılan hesaplama sonucu gerçek bakiye maddi zararının 467,89 TL olduğu, 2010 yılında sigorta şirketi tarafından yapılan ödemenin hesaplanan 467,89 TL maddi zararı %100 oranda karşıladığı anlaşıldığından davacının maddi tazminat zararının bulunmadığının saptandığı anlaşılmış, dosya kapsamına alınan bilirkişi hesap raporunun hükme esas alınması cihetine gidildiği, kaza tarihi, kazanın oluş şekli, davalı firmaların sorumlu olduğu %90 oranındaki kusur oranı, tarafların dosyaya yansıyan ekonomik ve sosyal durumları, ülkenin ekonomik koşulları, paranın satın alma gücü, 26.06.1966 gün 1966/7-7 sayılı içtihadı birleştirme kararının içeriği ve öngördüğü koşulların olayda gerçekleşme biçimine göre davacı eş ... için takdir edilen 80,000 TL, davacı anne ... ve davacı baba ... için ayrı ayrı takdir edilen 40.000'ar TL, davacı kardeşler ... ve ... için ayrı ayrı takdir edilen 4.000'er TL manevi tazminat tutarının manevi tatmin duygusu yanında caydırıcılık uyandıran miktarda olduğu kanaatine ulaşılıp davacıların manevi tazminat taleplerinin bu tutarlarla sınırlı olarak kabulüne, davacının eşi ve kardeşlerinin fazlaya ilişkin manevi tazminat taleplerinin ise ayrı ayrı reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalılardan ... Gemi İnşa San Tic. AŞ. ve Med – Marine Kılavuzluk ... Hiz. İnş. Tic. A.Ş. ortak vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri 1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; sigortadan yapılan ödemenin tazminat alacağından tenzili kabil olmadığı halde tenzilinin hatalı olduğunu, ibraname gereğince işverenin değil sigorta şirketi olan Euroka Sigorta AŞ'nin ibra edildiğini, bu nedenle yapılan ödemenin tenzilinin mümkün olmadığını, güncel asgari ücretlerin dikkate alınmasını, evlenme ihtimalinin halen bekar olan müvekkili için %27 veya %40 kabulünün hatalı olduğunu, davalı lehine takdir edilen vekalet ücreti ve ret vekalet ücretleri de dikkate alındığında manevi tazminat miktarlarının az olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir. 2.Davalı ... Gemi İnşa San Tic. AŞ. ve davalı Med – Marine Kılavuzluk ... Hiz. İnş. Tic. A.Ş. ortak vekili temyiz dilekçesinde özetle; sigorta ödemesinin toplam 100.000 TL olarak faiziyle tahsili gerektiğini, müvekkili şirketin diğer davalı şirketlerle hukuki – fiili bağlantısı olmadığını- asıl – alt işveren sıfatı olmadığından reddi gerektiğini müvekkili şirketin diğer davalı şirketlerle hukuki – fiili bağlantısı olmadığını- asıl – alt işveren sıfatı olmadığından reddi gerektiğini, manevi tazminatın fahiş olduğunu, ... Gemi Şirketine SGK denetmen raporunda kusur yöneltilmediğini, armatör firma olan Med Marine A.Ş.’nin proje bazlı yapılan ödünç iş sözleşmesi kapsamında alt işveren olarak değerlendirilmeyeceğine dair emsal yargı kararları olduğunu, merhuma ait özlük dosyası ve kayıtlarda incelendiğinde görüleceği üzere; müvekkil şirketlerin üzerlerine düşen her türlü sorumluluğu yerine getirdiklerini müteveffanın da, ortak sağlık ve güvenlik protokolü uyarınca sahada çalışan tüm firma çalışanlarına olduğu gibi gerekli ortam sağlanmış, tüm eğitimleri verilmiş iş güvenliği eğitimi almış, kendisine koruyucu malzeme ve ekipmanlar teslim edildiğini, olay günü yapılan beyin BT inclemesinde bir bulgu tespit edilememiş, kazadan 2 gün sonra Anadolu Hastanesinde bulguya rastlandığını, kazadan sonraki günün tatil günü olduğunu, bu hastanede tespit edilen bulgunun kaza ile illiyetinin olmadığını beyanla davanın reddi gerektiğinden davanın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, iş kazasında vefat eden sigortalının eşi, anne ve babası ile kardeşlerinin maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk "Temyiz incelemesi" açısından 6100 sayılı HMK Geçici 3/2 maddesi delaletiyle uygulama imkanı bulan 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 1086 sayılı HUMK’nun 427 ilâ 444 üncü maddeleri, "Tazminat alacaklarının belirlenmesi ve sorumluluk" açısından zararın gerçekleştiği tarihte yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 332 ve 98 inci maddeleri ile giderek aynı kanunun 41, 42, 43, 44, 45 ve 47 nci maddeleri, öte yandan 6101 sayılı Türk Borçlar Kanun'un 2 ve 7 nci maddeleri gereğince uygulanma imkanı bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanun'un 55 ve 420 nci maddesi hükümleri, "Olayın meslek hastalığı olarak tespiti ile SGK yönünden sonuçları" açısından iş kazası tarihinde yürürlükte bulunan 506 sayılı Kanun'un 11, 12, 22, 23 ve 26 ncı maddeleri, "İş Sağlığı ve Güvenliğine ilişkin alınacak tedbirler" açısından işyerinin nitelik ve kapsamına göre 4857 sayılı İş Kanun'un 77 nci maddesi, "Usuli kazanılmış haklar" açısından 04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ile 09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararıdır. 3. Değerlendirme A) Davalı ... Gemi İnşa San Tic. AŞ. ve Med – Marine Kılavuzluk ... Hiz. İnş. Tic. A.Ş ortak vekilinin davacı kardeşler ... ve ... lehlerine hükmedilen manevi tazminatla yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde; 1. 6100 sayılı HMK’nın Geçici 3 üncü maddesinde, bölge adliye mahkemelerinin göreve başlama tarihinden önce aleyhine temyiz yoluna başvurulmuş olan kararlar hakkında, kesinleşinceye kadar 1086 sayılı Kanun'un 26.09.2004 tarih ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 427 ila 454 üncü madde hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı açıkça düzenlenmiştir. 2. 21.07.2004 gün ve 25529 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak, öngördüğü istisnalar dışındaki hükümleri yayım tarihinde yürürlüğe giren, 14.07.2004 tarih ve 5219 sayılı "Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" ve ayrıca 5236 sayılı Kanun; katsayı artışı da uygulanmak suretiyle bu kanunların yürürlük tarihinden sonra yerel mahkemelerce verilen hükümler yönünden 2022 yılı için 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 427 nci maddesindeki temyiz (kesinlik) sınırını 5.810,00 TL olarak değiştirmiştir. 3. Öte yandan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 110 uncu maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı açıktır. 4.Somut olayda İlk Derece Mahkemesince verilen 15.11.2022 tarihli kararda davacı ... ve ... lehlerine ayrı ayrı 4.000,00 TL'şer manevi tazminata hükmedildiği, dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir davacının her bir tazminat isteminin diğer istemlerden bağımsız ve ayrı olarak temyiz (kesinlik) sınırının altında bulunduğu anlaşılmakla, anılan hükümlere karşı temyiz yoluna başvurulması miktar itibariyle mümkün bulunmadığından, bu hükümlere yönelik temyiz dilekçesinin miktar itibarıyla kesinlik nedeniyle reddine karar verilmiştir. B) Davacılar vekilinin tüm maddi ve manevi tazminat hükümlerine, davalı ... Gemi İnşa San Tic. AŞ. ve Med – Marine Kılavuzluk ... Hiz. İnş. Tic. A.Ş vekilinin ise eş ..., ana ..., baba ... lehlerine hükmedilen manevi tazminatlara yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde; 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Temyizen incelenen kararın, bozmaya uygun olduğu, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle, bozmaya uyulmakla taraflar yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerinyeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı gözetilerek, davacılar ve davalılar vekilleri tarafından ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasına gerektirmediği anlaşılmakla, tüm temyiz itirazlarının reddiyle anılan hükümlerin onanmasına karar verilmiştir VII. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Davalılar ... Gemi İnşa San Tic. AŞ. ve Med – Marine Kılavuzluk ... Hiz. İnş. Tic. A.Ş ortak vekilinin davacı ... ve ... lehlerine hükmedilen manevi tazminatlara yönelik temyiz itirazlarının miktardan REDDİNE, 2. Davacılar vekilinin tüm maddi ve manevi tazminat hükümlerine, davalılar ... Gemi İnşa San Tic. AŞ. ve Med – Marine Kılavuzluk ... Hiz. İnş. Tic. A.Ş ortak vekilinin ise ..., ... ve ... lehlerine hükmedilen manevi tazminatlara yönelik tüm temyiz itirazlarının reddiyle mahkeme kararının ONANMASINA, 3. Aşağıda dökümü yapılan karar ve ilam harcının ilgililerden tahsiline, 4. Dosyanın kararı veren Mahkemeye gönderilmesine, 21.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.