Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2023/10120 E. 2023/10535 K. – Kurum İşlemin

MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/1109 E., 2023/795 K. KARAR : Esastan Ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Midyat 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi SAYISI : 2022/276 E., 2023/44 K. Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının veteriner hekim olduğunu, işi gereği hastalanan hayvanların tedavisi için çevre ilçe ve köylere gittiğini, böyle durumlarda işyerini kapatmadığını, çevre konu komşudan işyerine gelen kargo, posta, evrak gibi belgeleri almalarını istediğini, davacı işyerinde sigortasız çalışan işçisinin bulunmadığını, 21.11.2017 tarihli tebliğ mazbatasının ... çalışanı tarafından davalı ...'e teslim edildiği ve tebligata "daimi çalışan" şerhinin düşüldüğünü, ancak ...'in kendi çalışanı olmadığını, kliniğinin karşısında ağabeyine ait İlhan Ticaret isimli işyeri bulunduğunu, ...'in de ağabeyinin oğlunun yakın arkadaşı olduğunu, yeğeninin yoğun olması nedeniyle o an arkadaşının tebligatı aldığını, posta dağıtım görevlisince işyeri çalışanı olmamasına rağmen, işyeri daimi çalışanı olarak yazıldığını ancak imzasının dahi alınmadığını ileri sürerek davalı ...'in davacı yanında çalışmadığının tespiti ile bu işleme karşı Kuruma yapılan itirazın reddine dair işlemin, aylık prim hizmet belgesi, işe giriş ve ayrılış bildirgesi ile işyeri bildirgesinin iptaline karar verilmesini istemiştir. II.CEVAP Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; işyerinde sigortasız olarak çalıştığı görülen ...'in Kurum tarafından gönderilen 21.11.2017 tarihli tebligatı aldığını ve tebliğ mazbatası üzerinde daimi çalışan olarak gösterildiğini, 18.04.2018 tarihinde işyerinde yapılan durum tespitinde ikinci defa ...'e rastlandığını ve Kurum denetmenlerince orada fiili olarak çalıştığının görüldüğünü, her ne kadar ... Kurum denetmenlerine geçici olarak veterinerin yerine baktığını, ... memurlarınca düzenlenen tutanağı bu nedenle imzalamadığını, posta dağıtıcısının iş yoğunluğundan dolayı ...'i mazbataya yanlışlıkla daimi işçi olarak yazdığını beyan ettiğini ancak posta dağıtıcısının dilekçesini ve ...'i "yeğeni" olarak gösteren yeniden düzenlenmiş mazbatayı yazı ekinde sunulduğunu ancak bu yeni mazbata sonradan düzenlenen belge mahiyetinde olduğunu ve itibar edilemeyeceğini belirterek, yasal süresinde Kuruma verilmeyen belgeler nedeniyle 5510 Sayılı Yasa gereği uygulanan idari para cezası ve diğer Kurum işlemlerinin yerinde olduğunu belirterek, haksız ve dayanaksız davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Dahili davalı ... davaya cevap vermemiş, yargılamaya katılmamıştır. III.İLK DERECE MAHKEME KARARI Somut olayda her ne kadar, davaya dayanak olan tebligatı yapan ... personeli ...'un bahse konu tebligat işlemini hatırladığı ve yeğeni yazmak yerine yanlışlıkla daimi çalışanı olarak yazdığını, bu konuda ilgili mercilere de bu yanlışlığı bildirdiğini tanık sıfatıyla beyan etmiş ve yine idari para cezasının iptaline dair İdare Mahkemesi kararı var ise de istinaf kararı sonrası dinlenen bir kısım komşu iş yeri tanıklarının, ilgili ...'in, davacı ile bir akrabalığının bulunmadığını, hatta farklı köyden olduklarını ve davacının işyerinde tam olarak vasıflarını bilemeseler de zaman zaman birilerinin çalışan olarak bulunduğunu beyan etmeleri, öte yandan ilgili ...'in 2017/11 bordrosunda ismi geçen iş yerindeki bordro tanıklarının da ...'i tanımamaları karşısında, aksi sabit oluncaya kadar Kurum belge ve raporlarına itibar etmek gerektiği kanaatiyle, ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiştir. IV.İSTİNAF A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. B.İstinaf Sebepleri: Davacı Vekilinin İstinaf Sebepleri Davacı vekili istinaf dilekçesinde; ... isimli kişinin davacıya ait işyerinde çalıştığına ilişkin hiçbir tespit ve delil bulunmamasına rağmen mahkemece verilen kararın hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir. C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya içindeki kayıt ve belgelerden, 21.11.2017 tarihinde davalı Kurum tarafından davacı işverene gönderilen tebligatın "daimi çalışan" ... ismine yapıldığı, işyerinden sigortalı çalışanın bildirilmediğinin tespiti üzerine davalı Kurum denetmenince 18.04.2018 tarihinde davalıya ait veteriner işyerinde fiili denetim yapıldığı ve ... isimli kişinin bu işyerinde çalıştığının tespit edildiği, işyeri tescili ve ...'in 21.11.2017-18.04.2018 tarihleri arasında sigortalı gösterilmesinin işverenden istenildiği ve işveren hakkında idari para cezasının uygulandığı, idari para cezasının iptali için açılan davanın henüz kesinleşmediği, tutanak mümzi tanık posta memurunun Kuruma hataen tebligat belgesine "daimi çalışan" olarak yazıldığını, elde kalan evrakta "yeğeni" yazıldığını beyan ettiği, komşu işyeri çalışanlarının dinlenildiği ve işyerinde ara sıra veteriner hekimin dışarı gittiğinde konu komşunun yardımcı olduğunun beyan edildiği, davalı ...'in hizmet cetvelinin alındığı ve nizalı dönemde 1025215, 1024250 işyeri numaralı ... Otom. Kuy. İnş. Pet. Ürün. San. ve Tic. Ltd. Şti. işyerinden hizmet bildiriminin yapıldığı, Daire kaldırma kararı sonrası mahkemece davalı adına 2007/11. ayında bildirim yapılan işyeri kayıtları istenilmiş ise de, kayıtlarda geçen... isimli işyerinden verilmiş bordro bulunmadığının bildirildiği, dinlenen tanık beyanlarından da davacı ile davalı arasında akrabalık ilişkisinin olmadığı, işyerinde çalışanın olduğu, işveren olmadığı zamanlarda bir kişinin dükkanda olduğunun belirtildiği, her ne kadar davalının bizzat çalıştığı belirtilmemişse de, tebligat tarihinde davalının davacı işyerinde çalıştığı ve posta memurunun davalının davacının yeğeni olmasına rağmen sehven işçisi olarak şerh düştüğü yönündeki beyanının da gerçeği yansıtmadığı değerlendirilmekle, 5510 sayılı Kanun'un 59/2 nci maddesi gereğince Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları tarafından düzenlenen tutanak içeriğinin aksinin ispatlanamadığı, davanın reddine dair mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V.TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı Vekilinin Temyiz Sebepleri Davacı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir. C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, dahili davalı ...'in davacı yanında çalışmadığının tespiti ile Kurumca aylık prim hizmet belgesi, işe giriş ve ayrılış bildirgeleri istenmesine dair kurum işlemlerinin iptaline ilişkindir. 2.İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2.01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 59 uncu maddesinde, bu Kanunun uygulanmasına ilişkin işlemlerin denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları eliyle yürütüleceği, bu kişilerin düzenlediği tutanakların aksi sabit oluncaya kadar geçerli oldukları, aynı maddenin yedinci paragrafında da kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler sırasında, çalıştırılanların sigortalı olup olmadığını da tespit ederek, sigortasız çalıştırılanları Kuruma bildirmek zorunda oldukları, bu Kanuna göre sigortalı sayılanların prime esas kazançlarının veya sigortalı gün sayılarının eksik bildirilmesi sonucunu doğuran tespitlerini de Kuruma bildirmeleri gerektiği, hükmünü öngörmektedir. 3. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin “Kuruma Yeterli İşçiliğin Bildirilmiş Olup Olmadığına İlişkin Araştırma ve Resen Yapılacak İşlemler” kenar başlıklı 38 d maddesinde; “İş yerlerinde; fiilen veya işyeri kayıtlarından tespit edilecek her türlü bilgiden ya da kamu kuruluşları tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığı tespit edildiği hâlde bu çalışmaları Kuruma bildirilmeyen veya eksik bildirilen, sigortalılar ile ilgili olarak düzenlenmesi gereken, Sigortalı İşe Giriş Bildirgesi ve Aylık Prim ve Hizmet Belgesi Ünitece yapılacak bir ay süreli tebligat ile ilgili işveren veya aracıdan istenilir. Söz konusu belgeler, yapılan tebligata rağmen verilmediği takdirde Kurum Ünitesince resen düzenlenir.” hükmüne yer verilmiştir. 4. 5510 sayılı Yasa’nın 86 ıncı maddesinin 17.04.2008 tarihli ve 5754 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına dair Kanun'un 50 inci maddesi ile değişik 7 nci fıkrasında ise; “Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca, fiilen yapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlerden ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığı anlaşılan sigortalılara ait olup, bu Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgeler Kurumca re’sen düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverene tebliğ edilir. İşveren, bu maddeye göre tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde, ilgili Kurum ünitesine itiraz edebilir. İtiraz, takibi durdurur. İtirazın reddi halinde, işveren kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir. Yetkili Mahkemeye başvurulması, prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz. Mahkemenin Kurum lehine karar vermesi halinde, 88 inci ve 89 uncu maddelerin prim borcuna ilişkin hükümleri uygulanır.” hükmüne yer verilmiştir. 3.Değerlendirme 1-İnceleme konusu eldeki davada, davacı vekili, dahili davalı ...'in davacıya ait işyerinde çalışmadığının tespiti ile buna bağlı resen işyeri tescili, işe giriş ve ayrılış bildirgeleri ve aylık prim hizmet belgesi istenmesine dair Kurum işlemlerinin iptalini istemiş, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiştir. 2-Dosyadaki kayıt ve belgelerden, Kurum tarafından davacıya gönderilen tebligatın, davacının işyerinde bulunmaması nedeniyle daimi çalışanı olarak ...’e imzası karşılığı 21.11.2017 tarihinde tebliğ edildiği, Midyat ... Müdürlüğünce Kuruma gönderilen yazıda, dağıtım görevlisinin işlerinin yoğun olması nedeniyle tebliğ mazbatasına ...’in sehven işyeri daimi çalışanı olarak yazıldığını, aslında ...’in veteriner ...’un yeğeni olduğunu ve bununla ilgili tebliğ mazbatasının yeniden düzenlenerek ...’in daimi çalışan yerine yeğeni olarak yazıldığının bildirildiği, Kurumca işyerinden sigortalı bildirim yapılmadığının tespiti üzerine, davacıya ait işyerinde denetim yapıldığı, 05.07.2018 tarihli durum tespit tutanağı ile işyerinde ...’in fiili olarak çalıştığının görüldüğü, her ne kadar ...'in denetmene verdiği ifadesinde; bu işyerinde çalışmadığını, şu an veterinerin dışarda olması nedeniyle geçici olarak yerine baktığını, SGK’dan gönderilen tebligatı da yine veterinerin yerine geçici olarak bakarken tebliğ aldığını belirtmiş ise de tescilsiz işyerinin resen tesciline, ... hakkında işe giriş bildirgesi ve aylık prim hizmet belgelerinin düzenlenerek Kuruma verilmesinin istendiği, ayrıca davacıya ait işyeri hakkında idari para cezası uygulandığı, idari para cezasının iptaline yönelik ... BİM 4. İdari Dava Dairesinin 2021/925-2022/721 E.K. sayılı dosyasında işlemin hukuka uygun olmadığı gerekçesiyle iptaline karar verildiği, kolluk araştırması sonucu tespit edilen kamu tanıkları ile ihtilaf konusu dönemde davalı ... adına 11.01.2018-17.04.2018 tarihleri arasında hizmet bildirimi yapılan dava dışı ... Oto. Kuy. İnş. ..Ltd Şti. bordrolu çalışanlarının dinlendiği anlaşılmaktadır. 3- Somut olayda, 01.01.1993 d'lu dahili davalı ... adına, 21.11.2017-18.04.2018 arasında 1027633 sicil sayılı davacı ... işyerinden asıl belge türü verilmek suretiyle hizmetlerinin bildirildiği, öte yandan 01.06.2017-30.11.2017 tarihleri arasında 1022965 sicil sayılı dava dışı... işyerinden, 01.12.2017-10.1.2018 tarihleri arasında ... sicil sayılı dava dışı ... işyerinden, 11.01.2018-17.04.2018 tarihleri arasında 1025215 sicil sayılı dava dışı ... Oto. Kuy. İnş. ..Ltd Şti. İşyerinden de hizmet bildiriminde bulunulduğu, Mahkemece sehven dava dışı... işyerine ait 2007 Eylül-2008 Ocak ayları arası dönem bordrolarının Kurumdan istendiği, Kurum tarafından gönderilen cevabi yazıda, ... işyerinin 28.12.2016 tarihinde kanun kapsamına alındığından bahisle olumsuz yanıt verildiği, oysa ki davacının bildirim yapılan döneminin 2017 Haziran-Kasım ayları arası olduğu, öte yandan dava dışı ... işyerinden yapılan bildirimlerle ilgili olarak da araştırma yapılmadığından, hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. 4- Mahkemece yapılacak iş; davacı adına hizmet bildiriminde bulunulan dava dışı... ve ... işyerlerine ait işyeri kayıtları, tescil bilgileri ve ihtilaf konusu dönem bordroları getirtilmeli, davalı ...'in anılan işyerlerindeki çalışmasının varlığı, gerçek ve fiili olup olmadığı usulünce araştırılmalı, giderek bildirim yapılan dönemdeki kayıtlı bordro tanıkları resen tespit edilerek bilgi ve görgülerine başvurulmalı, dava dışı işyerlerinden yapılan bildirimlerin gerçek olmadığının anlaşılması halinde iptalinin gerekeceği gözetilmeli, uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip, takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, 3. Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 31.10.2023 tarihinde karar verildi.