Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2022/14639 E. 2023/540 K.

... MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/1248 E., 2022/2078 K. ... HÜKÜM/KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 16. İş Mahkemesi SAYISI : 2020/134 E., 2021/80 K.

Taraflar arasındaki kurumun yurtdışı serbest meslekte geçen süreleri borçlanmayı reddeden işleminin iptaline, serbest meslekte geçen süreleri 25.07.2019 tarihli asgari prim miktarı üzerinden 4/1-a kapsamında borçlanma hakkı bulunduğunun tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA Davacı vekili, davacının Türkiye'de SSK sigortalısı olarak çalışırken, Almanya'ya gittiğini, Almanya bir süre sigortalı, bir süre de serbest meslek çalışması yaptığını, halen serbest meslek çalışmasının devam ettiğini, yasa değişikliği öncesinde 25.07.2019 tarihinde yurtdışı hizmet dökümü, Almanya Vergi Dairesi ve Ticaret Odası'ndan alınan belgeler ve Türkçe tercümeleri ile birlikte 2000 gün yurtdışı borçlanması talebinde bulunulduğunu, ancak SGK Çukurova SGM tarafından davacının serbest meslekte geçen belgelerinde "konsoloslukça çalışmıştır" ibaresi bulunmadığı için kabul edilmeyerek, serbest meslekte geçen sürelerinin borçlandırılmadığını, hukuka aykırı olarak sadece 720 gün sigortalı çalışma sürelerinin borçlandırıldığını, oysa ki serbest meslekte geçen süreleri gösterir Gewa 1 (gewerbe ammeldung) ticaret kayıt belgesi olduğunu, bunun Almanya'da belediyece onaylandığını, 2011/48 sayılı Genelge gereğince konsolosluk onayı veya çalışmıştır denetimi gerekmediğini belirterek, kurum işleminin iptaline, davacının serbest meslekte geçen süreleri 25.07.2019 tarihli asgari prim miktarı üzerinden SSK'lı olarak borçlanma hakkı bulunduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP Davalı kurum, zamanaşımı, hak düşürücü süre, derdestlik, husumet, görev ve yetki itirazında bulunduklarını, davacının talebi ile ilgili Kurumun yaptığı işlemin doğru olduğunu, herhangi bir eksiklik bulunmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile; Tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi sonucunda; davanın, davacının, serbest meslekte geçen sürelerini 25.07.2019 tarihli asgari prim miktarı üzerinden borçlanma hakkı bulunup bulunmadığının tespitine ilişkin olduğu, davacı tarafından yurt dışı borçlanma talep dilekçesinin 25.07.2019 tarihinde verilmiş olması, serbest meslekte geçen hizmet sürelerine ilişkin belge aslı ve tercümesinin davalı kuruma sunulmuş olması, 31.07.2019 tarihine kadar yurtdışı borçlanma talebinde bulunanların önceki düzenlemedeki şartlar ile yurtdışı borçlanma işlemi yapabilecek olmaları, kurumun talebe ilişkin son cevabından sonra makul süre içinde dava açılmış olması ve tüm dosya kapsamı karşısında davanın kabulüne, davacının yurtdışı serbest meslekte gecen süreleri 25.07.2019 tarihli asgari prim miktarı üzerinden borçlanma hakkı bulunduğunun tespitine, aksine kurum işleminin iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri Davalı Kurum vekili, davacının Almanya Emeklilik Sigortasından almış olduğu çalışma belgesi ve GEWA-1 belgesinin aslını 08.11.2019 tarihinde verdiğini, belgelerin tamamlanması gereken 3 aylık sürenin 25.12.2019 tarihinde dolduğunu, 2019/16 sayılı genelge uyarınca yurt dışı çalışmaya esas belgelerin aslı ile yeminli tercüme bürolarınca tercüme yapılmış hallerinin veya yurt dışında bulunan Türk temsilciliklerince akredite edilmiş tercümanlarca yapılmış ve ilgili temsilcilikçe onaylanmış tercümesinin sunulması gerektiğini, 3 aylık süre içinde eksiklik giderilmediğinden, Kurum işlemlerinde hukuka aykırılık bulunmadığını, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi sonucunda; davanın, davacının, serbest meslekte geçen sürelerini 25.07.2019 tarihli asgari prim miktarı üzerinden borçlanma hakkı bulunup bulunmadığının tespitine ilişkin olduğu, davacı tarafından yurt dışı borçlanma talep dilekçesinin 25.07.2019 tarihinde verilmiş olması, davalı Kurum tarafından 25.09.2019 tarihli yazı ile serbest meslekte geçen hizmet sürelerine ilişkin belgenin konsolosluk tarafından çalışabilir ibareli bir suretinin istenildiği, davacının süresinde serbest meslekte geçen süreleri gösterir belgenin aslı ve tercümesinin 3 aylık süre içinde sunulduğu, Yurt Dışında Geçen Sürelerin Borçlandırılması ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelik'in Borçlanma Başvurusunda İstenilecek Belgeler başlıklı 7 nci maddesinde; belge asıllarının eklenmesi gerektiği ve 9 uncu maddesinde ise; resmi kuruluşlarca veya kamu kurumu olarak kabul edilen kuruluşlarca düzenlenen belgelerin ayrıca tasdikine ihtiyaç bulunmadığının belirtilmesi karşısında, davacının süresinde belge eksikliğini tamamladığı halde Kurum tarafından serbest meslek faaliyetinde bulunulan dönemin borçlandırılmaması yerinde görülmemiş, davacının borçlanma talebinin reddedildiği tarihten itibaren 3 aylık süre içinde iş bu davanın açılması nedeniyle davanın kabulüne dair mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davalı kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde yer verdikleri hususları belirterek kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının yurt dışında serbest meslekte geçen sürelerini 4/a kapsamında borçlanma hakkı bulunduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 3201 sayılı Kanun'un 1 nci maddeleridir.

3. Değerlendirme Somut dosyada; Davacı 25.07.2019 tarihli borçlanma talep dilekçesi ile yurt dışında çalıştığı süreler ile yurt dışında serbest meslekte çalıştığı dönemleri borçlanmayı talep etmiş, 01.01.2003 tarihinden itibaren 2000 gün çalışılan süre ve boşta geçen sürenin borçlandırılmasını istemiştir. 04.10.2019 tarihli Almanya sigorta hizmet dökümünde 01.01.2003-31.12.2004 döneminde sigortadan muaf kısa süreli çalışma süreleri esas alınarak 01.01.2003-30.12.2004 tarihleri arası 720 günün borçlanmasına ilişkin tahakkuk cetveli tanzim edilmiştir. Davacı tarafından yurtdışı hizmet dökümü aslı ve tercümesi ile GewA 1 (yurtdışı serbest meslek) belgesi aslı ve tercümesi kuruma sunulmuş ise de kurum tarafından konsolosluk onaylı " çalışmıştır " ibaresinin bulunduğu çalışma belgesinin süresi içinde sunulmaması nedeniyle borçlanmanın mevcut belgelere göre yapıldığı belirtilmiştir. Davacı serbest meslekte geçen sürelerinin de borçlandırılması gerektiğinin tespiti talebiyle dava açmış, mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosyada bulunan GewA 1 belgesinde (04.01.2017 tarihli); ruhsat almaya gerek olmadan açılan restoran işletmesi, alkolsüz içecek servisi yapılan büfe şeklinde işletme içecek maddelerinin perakende satışının yapıldığı I ve II derecede havai fişeklerin satıldığı iş yeri ve işin başlama tarihinin ise 01.01.2017 tarihi olduğu belirtilmiş, söz konusu belge Gelsenkirchen Şehri Belediye Başkanlığı tarafından onaylanmıştır.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de verilen hüküm eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır. Bu kapsamda, davacının sunmuş olduğu GewA 1 belgesinin borçlanmaya esas alınabilecek bir belge olup olmadığı, belgenin geçerliliği ve sıhhati araştırılmalı, elde edilecek sonuç değerlendirilmek suretiyle karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

23.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...