Yargıtay 1. Hukuk Dairesi 2026/5153 E. 2026/6058 K.

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2021/850 E., 2025/645 K.

Mahkeme kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

- K A R A R -

Dava, tapusuz taşınmazın tescili isteğine ilişkindir.

...Mahallesi çalışma alanında bulundan taşınmaz 1971 yılında yapılan kadastro sırasında tescil harici bırakılmıştır.

Davacılar, tespit harici bırakılan taşınmazın bir bölümü hakkında kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak tescil istemiyle dava açmışlardır.

Davalı Hazine vekili, davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Mahkemenin, davanın reddine ilişkin kararının davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesince araştırmaya yönelik karar bozulmuş, bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde Mahkemece, zilyetlikle taşınmaz edinme koşullarının davacı lehine oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, kararın davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesince “ hava fotoğrafı incelenmesi ve yeniden keşif yapılmasına” değinilerek karar bozulmuştur. Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda zilyetlikle taşınmaz edinme koşullarının davacılar lehine oluştuğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile ...Mahallesi 1 08... parsel (eski 422 parsel) sayılı taşınmazın 25.03.2024 tarihli rapor ve ekindeki krokide A1 harfi ile gösterilen 5.330, 35... 'lik, A2 harfi ile gösterilen 7.775, 18... 'lik, A3 harfi ile gösterilen 11.795, 07... 'lik kısmının davalı ... adına olan tapu kaydının iptal edilerek ayrı bir parsel numarası verilmek suretiyle bağ ve zeytinlik vasfıyla ve 1/2'şer hisse ile davacılar ... ve ... adına tapuya kayıt ve tesciline, aynı yer 1 46... parsel (eski 3 88... parseller) sayılı taşınmazın aynı tarihli rapor ve ekindeki krokide B1 harfi ile gösterilen 18.794, 59... 'lik ve B4 harfi ile gösterilen 16.790, 87... 'lik kısmının davalı ... adına olan tapu kaydının iptal edilerek ayrı bir parsel numarası verilmek suretiyle fıstıklık vasfıyla ve 1/2'şer hisse ile davacılar ... ve ... adına tapuya kayıt ve tesciline, A4, B2 ve B3 harfiyle gösterilen kısımlar yönünden açılan davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkemece yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiş ise de yapılan araştırma ve inceleme hükme elverişli olmadığı gibi bozma ilamının gerekleri de yerine getirilmemiştir. Dosyada yer alan panoramik fotoğraflar ile bozma sonrasında alınan bilirkişi raporları çelişmektedir. 29.05.2024 tarihli ziraat bilirkişi kurul raporunun ekine fotoğraf eklenmemiş, düzenlenen raporların taşınmazın keşif tarihindeki niteliğini, toprak yapısını ve kullanım şeklini, taşınmazların öncesinde ve keşif tarihinde taşlık olup olmadığını belirtmediği, bozma öncesinde edinilen fotoğraflarda görülen taşlık alanların değerlendirilmediği, öncesinin imar-ihyaya muhtaç yerlerden olup olmadığı, öncesi imar-ihyaya muhtaç yerlerden ise imar-ihyanın ne zaman başlayıp tamamlandığını aydınlatacak mahiyette bulunmadığı, ziraat bilirkişi kurul raporunda B1 ve B4 ile gösterilen bölümlerin taşlı yapıda olduğu ve toprak derinliğinin sığ olduğunun ve taşınmazların kısmen sürülü olduğu belirtildiği halde kullanılmayan kısımların neresi olduğunun gösterilmediği, harita ve jeodezi bilirkişi raporunda tespitler somut verilere ve bilimsel esaslara dayandırılmadığı taşınmazların dosya arasında bulunan fotoğrafları, ziraat bilirkişi raporlarında toprak yapısına ve arazi sınıfına ilişkin tespitlerin farklı olduğu, dinlenen yerel bilirkişi beyanlarının somut olaylara dayalı ve ayrıntılı olmadığı, ziraat bilirkişi raporlarında belirtilen ağaç yaşları ve beyanlarda belirtilen imar-ihya ve kullanım tarihlerinin hava fotoğraflarıyla doğrulanmadığı, özellikle (B1) ve (B4) ile gösterilen bölümlerde tespit edilen ağaç yaşlarının küçük olması nedeniyle taşınmazın niteliği ve kullanım süresi yönünden tereddüt hasıl olduğu; öte yandan çekişmeli 1 08... parsel sayılı taşınmaz ifraz edildiği ve parsel numarasının değiştiği anlaşıldığı halde ifraza ilişkin evrakın da dosya arasına alınmadığı anlaşılmıştır.

Hal böyle olunca; Mahkemece mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek mahalli bilirkişiler ve taraf tanıkları, 1 jeodezi ve fotogrametri mühendisi, 1 fen bilirkişisi ile önceki heyetten farklı kişilerden oluşan 3 kişilik ziraat mühendisi kurulunun katılımı ile yeniden keşif yapılmalıdır. Ziraat mühendisleri kurulundan dava konusu taşınmazın kullanım durumunu, öncesinin imar-ihyaya muhtaç yerlerden olup olmadığını, böyle yerlerden ise imar-ihya edilip edilmediği, edilmiş ise ne şekilde imar-ihya edildiği ve hangi tarihte tamamlandığı, taşınmaz üzerindeki bitki örtüsü, varsa ağaçların yaş ve cinsleri, taşınmazın tarıma elverişliliği, taşlılık, tuzluluk, alkalilik, eğim ve erozyon gibi tarımsal faaliyete engel teşkil edecek olumsuzlukların bulunup bulunmadığı hususlarında önceki ziraatçi bilirkişi raporlarını da irdeler şekilde taşınmaz bölümlerinin önceki ve şimdiki tarımsal niteliğini açıklayan, komşu parsellerle karşılaştırmalı biçimde toprak yapısı, eğimi, bitki deseni, taşınmazın imar-ihyasının tamamlanıp tamamlanmadığı, nizalı taşınmazların tamamının ve eğim yahut taşlılık sorununun olup olmadığını belirten, kullanılmayan yerler bulunması halinde açıkça gösterilerek ayrıntılı rapor alınmalı; önceki fotoğraflarda görülen taşlık kısımlar irdelenerek çelişki giderilmeye çalışılmalı; zeminin toprak yapısının işlenmek suretiyle pulluk tabakasına ulaşıp ulaşmadığı saptanmalıdır.

Harita ve Jeodezi bilirkişisinden, haritalar, hava fotoğrafları ve uydu fotoğrafları üzerinde stereoskopik inceleme yaptırılarak bu kapsamda çekişme konusu taşınmazları hava fotoğraflarında işaretlemek suretiyle önceki ve şimdiki niteliğini, imar-ihyaya en erken ne zaman başlanıldığını ve tamamlandığını arazinin kısmen veya tamamen ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını belirtecek şekilde rapor alınmalı; fen bilirkişisine ise taşınmazın taşlık olan bölümleri varsa bu bölümleri ayrıca gösterir krokili rapor düzenlettirilmeli, böylece zilyetlikle iktisap koşullarının davacı lehine oluşup oluşmadığı kesin olarak belirlenmeli, sürdürülen zilyetlik var ise zilyetliğin şeklini ve süresini bildiren, taşınmaz bölümünün ve komşu parseller ile sınırlarının değişik yönlerden çekilmiş ve hangi bölüme ait olduğu işaretlenmiş renkli fotoğrafları ile desteklenmiş, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; tanık ve mahalli bilirkişi beyanları bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli ve bundan sonra iddia ve savunma çerçevesinde toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Kabule göre de; çekişmeli 1 08... parsel sayılı taşınmazın ifraz gördüğü ve parsel numarasının değiştiği anlaşıldığına göre taşınmazın son durumu dosya arasına alındıktan sonra hüküm kurulması gerekirken infazda tereddüt uyandıracak şekilde karar verilmesi isabetsizdir. Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının açıklanan nedenlerden ötürü kabulü ile temyiz olunan Mahkeme kararının, 6100 sayılı HMK'nın geçici 3/2. maddesinin yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, Davalı Hazine harçtan muaf bulunduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, Dosyanın Şanlıurfa 1. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 16.09.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.