Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/73 E. 2024/742 K.

T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : KARAR NO : HAKİM : ... ... KATİP : ... ... DAVACI : ... - ... VEKİLLERİ : DAVALI : -HASIMSIZ DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi DAVA TARİHİ : KARAR TARİHİ : GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : KARARIN MAHİYETİ : KABUL Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde; ...'nin özellikle otomotiv sektöründe faaliyet göstermekte olduğunu Karatay/Konya'daki adresinde 22/23 Ocak 2024 tarihinde, yangın felaketi yaşandığını, ve iş yerinde bulunan 2013-2014-2015-2016-2017-2018-2019-2020-2021-2022-2023 yıllarına ait tüm (alım-satım) faturaları, yevmiye defterleri, defteri kebirler, envanter defterleri, karar defterleri, çalışan özlük dosyaları maaş bordroları, ücret pusulaları, bildirimler tebliğler, sözleşmeler v. Ticari belgeler ve resmi evraklar SGK ve diğer kurum belgelerinin zayi olduğunu, bu yüzden zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir. MUHASEBE KONUSUNDA UZMAN BİLİRKİŞİ ... 07/08/2024 TARİHLİ RAPORUNDA; Türk Ticaret Kanunu (TTK); 1. Saklanması Gereken Defterler: * Yevmiye Defteri (Madde 64): İşlemlerin tarih sırasına göre kaydedildiği defterdir. * Defter-i Kebir (Madde 64): Yevmiye defterine kaydedilen işlemlerin sistematik olarak sınıflandırıldığı defterdir. * Envanter Defteri (Madde 64): İşletmenin mevcut varlıkları ve borçlarının dökümünü defterdir. * Pay Defteri (Madde 355): Anonim şirketlerde pay sahiplerinin ve paylarına ilişkin bilgilerin kaydedildiği defterdir. * Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri (Madde 64): Anonim şirketlerin genel kurul toplantılarının kayıtlarının tutulduğu defterdir. * Yönetim Kurulu Karar Defteri (Madde 64): Anonim şirketlerde yönetim kurulu kararlarının kaydedildiği defterdir. 2. Saklanması Gereken Belgeler: * Fatura, İrsaliye, Gider Pusulası, Müstahsil Makbuzu (Madde 64): Ticari işlemlerle ilgili belgeler. *« Bilanço ve Gelir Tablosu (Madde 64): Mali durumun ve işletme faaliyet sonuçlarının gösterildiği belgeler. * Ticari Mektuplar ve Muhasebe Belgeleri (Madde 82): Ticari ilişkilere dair yazışmalar ve muhasebe kayıtları. Saklama Süresi: Türk Ticaret Kanunu'na göre, defterler ve belgeler 10 yıl süreyle saklanmalıdır (Madde82). Vergi Usul Kanunu (VUK); 1. Saklanması Gereken Defterler: * Yevmiye Defteri (Madde 215) * Defter-i Kebir (Madde 215) * Envanter Defteri (Madde 215) * Günlük Kasa Defteri (Madde 220) * İşletme Defteri (Madde 215): İşletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler için. 2. Saklanması Gereken Belgeler: * Fatura, Perakende Satış Fişi, Gider Pusulası, Serbest Meslek Makbuzu (Madde 227) * Taşıma İrsaliyesi, İrsaliyeli Fatura (Madde 227) * Muhasebeleri, Bordrolar, Makbuzlar (Madde 227) Saklama Süresi: Vergi Usul Kanunu'na göre, defterler ve belgeler 5 yıl süreyle saklanmalıdır (Madde 253). Özellikle Dikkat Edilmesi Gerekenler; * E-Defter ve E-Arşiv : elektronik ortamda tutulan defterler ve belgeler de aynı şekilde saklama yükümlülüğüne tabidir. KONYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İTFAİYE DAİRESİ BAŞKANLIĞI 25/01/2024 TARİHLİ RAPORUNDA; "Yapılan incelemede; Dükkanın ofis bölümlerinde muhtelif sayıda bilgisayar, ofis malzemeleri, binanm elektrik tesisali, bodrum katta depolanan madeni yağlar, balata spreyleri, çatı katının tamamen yanması sonucu Çatı içerisinde depolanan sayısını tespit edemediğimiz araç yedek parçaları, tamamen yanarak görmüştür. Yangın söndürnesi esnasında dükkan içinde tamir amaçlı park halinde bulunan ... marka ... plakalı araç, ... ınarka ... plakalı araç, ... marka ... plakalı askeri araç, ... marka ... plakalı araç, ... marka ... plakalı araç, ... marka ... ptakalı araç, ... marka ... plakalı araçların kaporla boyaları yangında meydana gelen ıs ve dumandan zarar görmüştür. Ayrıca ... Motorlu Araç işletmesinin çatısının tamamı yanması sonucu bitişiğinde olan ... . sokak ... no'lu ... Otomotiv'in çatısı tahmini 7 metre karelik alan soğutma çalışması için açılarak ve arka cephesinde bitişik olan ... . sokak ... No'lu Kaya Traktör'ün çatı kısmı tahmini 10 metre karelik ahşap çatı yanarak zarar görmüştür." Mahkememizce verilen ara karar uyarınca davacı şirketin tebliğe yarar açık adresleri ile tüm belge ve bilgilerinin istenilmesi için Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne ve Vergi Dairesi'ne müzekkere yazıldığı görülmüştür. TTK'nun 64. MADDESİNE GÖRE; MADDE 64- (1) (Değişik: 26/6/2012-6335/8 md.) Her tacir, ticari defterleri tutmak ve defterlerinde, ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri, bu Kanuna göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorundadır. Defterler, üçüncü kişi uzmanlara, makul bir süre içinde yapacakları incelemede işletmenin faaliyetleri ve finansal durumu hakkında fikir verebilecek şekilde tutulur. İşletme faaliyetlerinin oluşumu ve gelişmesi defterlerden izlenebilmelidir. (2) Tacir, işletmesiyle ilgili olarak gönderilmiş bulunan her türlü belgenin, fotokopi, karbonlu kopya, mikrofiş, bilgisayar kaydı veya benzer şekildeki bir kopyasını, yazılı, görsel veya elektronik ortamda saklamakla yükümlüdür. (3) (Değişik: 26/6/2012-6335/8 md.) Fiziki ortamda tutulan yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defteri ile dördüncü fıkrada sayılan defterlerin açılış onayları, kuruluş sırasında ve kullanılmaya başlanmadan önce noter tarafından yapılır. Bu defterlerin izleyen faaliyet dönemlerindeki açılış onayları, defterlerin kullanılacağı faaliyet döneminin ilk ayından önceki ayın sonuna kadar notere yaptırılır. Pay defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defteri yeterli yaprakları bulunmak kaydıyla izleyen faaliyet dönemlerinde de açılış onayı yaptırılmaksızın kullanılmaya devam edilebilir. (Değişik dördüncü cümle: 28/3/2013-6455/78 md.) Yevmiye defterinin kapanış onayı, izleyen faaliyet döneminin altıncı ayının sonuna kadar, yönetim kurulu karar defterinin kapanış onayı ise izleyen faaliyet döneminin birinci ayının sonuna kadar notere yaptırılır. (Mülga beşinci cümle: 15/2/2018-7099/22 md.)(…) Açılış onayının noter tarafından yapıldığı hâllerde noter, ticaret sicili tasdiknamesini aramak zorundadır. (Ek cümle: 15/2/2018-7099/22 md.) Ancak anonim ve limited şirketlerin ticaret siciline tescili sırasında defterlerin açılış onayları ticaret sicili müdürlükleri tarafından yapılır. Ticari defterlerin elektronik ortamda tutulması hâlinde bu defterlerin açılışlarında ve yevmiye defteri ile yönetim kurulu karar defterinin kapanışında noter veya ticaret sicili müdürlüğü onayı aranmaz. Fiziki ortamda veya elektronik ortamda tutulan ticari defterlerin nasıl tutulacağı, defterlere kayıt zamanı, onay yenileme ile açılış ve kapanış onaylarının şekli ve esasları Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken çıkarılan tebliğle belirlenir.18 (4) Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defteri gibi işletmenin muhasebesiyle ilgili olmayan defterler de ticari defterlerdir. (Ek cümleler:27/12/2020-7262/27 md.) Ticaret Bakanlığı, pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defterinin elektronik ortamda tutulmasını zorunlu kılabilir. Sermaye Piyasası Kanunu hükümleri saklıdır. (5) (Değişik: 26/6/2012-6335/8 md.) Bu Kanuna tabi gerçek ve tüzel kişiler, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun defter tutma ve kayıt zamanıyla ilgili hükümleri ile aynı Kanunun 175 inci ve mükerrer 257 nci maddelerinde yer alan yetkiye istinaden yapılan düzenlemelere uymak zorundadır. Bu Kanunun defter tutma, envanter, mali tabloların düzenlenmesi, aktifleştirme, karşılıklar, hesaplar, değerleme, saklama ve ibraz hükümleri 213 sayılı Kanun ile diğer vergi kanunlarının aynı hususları düzenleyen hükümlerinin uygulanmasına, vergi kanunlarına uygun olarak vergi matrahının tespit edilmesine ve buna yönelik mali tabloların hazırlanmasına engel teşkil etmez TTK'nun 82. MADDESİNE GÖRE; MADDE 82- (1) Her tacir; a) Ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, b) Alınan ticari mektupları, c) Gönderilen ticari mektupların suretlerini, d) 64 üncü maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür. (2) Ticari mektuplar, bir ticari işe ilişkin tüm yazışmalardır. (3) Açılış ve ara bilançoları, finansal tablolar ve topluluk finansal tabloları hariç olmak üzere, birinci fıkrada sayılan belgeler, Türkiye Muhasebe Standartlarına da uygun olmak kaydıyla, görüntü veya veri taşıyıcılarda saklanabilirler; şu şartla ki; a) Okunur hâle getirildiklerinde, alınmış bulunan ticari mektuplar ve defter dayanaklarıyla görsel ve diğer belgelerle içerik olarak örtüşsünler; b) Saklama süresi boyunca kayıtlara her an ulaşılabilsin ve uygun bir süre içinde kayıtlar okunabilir hâle getirilebiliyor olsun. (4) Kayıtlar 65 inci maddenin dördüncü fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca elektronik ortama alınıyor ise, bilgiler; bilgisayar yerine basılı olarak da saklanabilir. Bu tür yazdırılmış bilgiler birinci cümleye göre de saklanabilir. (5) Birinci fıkranın (a) ilâ (d) bentlerinde öngörülen belgeler on yıl saklanır. (6) Saklama süresi, ticari defterlere son kaydın yapıldığı, envanterin çıkarıldığı, ara bilançonun düzenlendiği, yılsonu finansal tablolarının hazırlandığı ve konsolide finansal tabloların hazırlandığı, ticari yazışmaların yapıldığı veya muhasebe belgelerinin oluştuğu takvim yılının bitişiyle başlar. (7) Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir. (8) Gerçek kişi olan tacirin ölümü hâlinde mirasçıları ve ticareti terk etmesi hâlinde kendisi defter ve kâğıtları birinci fıkra gereğince saklamakla yükümlüdür. Mirasın resmî tasfiyesi hâlinde veya tüzel kişi sona ermişse defter ve kâğıtlar birinci fıkra gereğince on yıl süreyle sulh mahkemesi tarafından saklanır. VUK'nun 215. MADDESİNE GÖRE; Madde 215- (Değişik: 16/7/2004-5228/7 md.) 1. Bu Kanuna göre tutulacak defter ve kayıtların Türkçe tutulması zorunludur. Ancak, Türkçe kayıtlar bulunmak kaydıyla defterlerde başka dilden kayıt da yapılabilir. Bu kayıtlar vergi matrahını değiştirmeyecek şekilde tasdik ettirilecek diğer defterlere de yapılabilir. 2 a) Kayıt ve belgelerde Türk para birimi kullanılır. Belgeler, Türk parası karşılığı gösterilmek şartıyla, yabancı para birimine göre de düzenlenebilir. Şu kadar ki yurt dışındaki müşteriler adına düzenlenen belgelerde Türk parası karşılığı gösterilme şartı aranmaz. b) İlgili dönem defter tasdik tarihi itibarıyla ödenmiş sermayesi (yurt dışında kurulan şirketlerin Türkiye'ye ayrılan ödenmiş sermayesi) en az 100 milyon ABD Doları ya da muadili yabancı para karşılığı Türk Lirası ve sermayesinin en az % 40'ı ikametgâhı, kanunî ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan kişilere ait olan işletmelere, kayıtlarını Türk para birimi dışında başka bir para birimiyle tutmalarına Cumhurbaşkanınca izin verilebilir. Cumhurbaşkanı, bu had ve nispeti sektörler itibarıyla ayrı ayrı yarısına kadar indirmeye veya iki katına kadar artırmaya yetkilidir. Bu şartların ihlâl edildiği hesap dönemini izleyen hesap döneminden itibaren Türk para birimine göre kayıt tutma zorunluluğu başlar.55 ba) Türk para birimiyle yapılan işlemler, işlemin gerçekleştiği günün Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuruyla ilgili para birimine çevrilir. İktisadî kıymetlerin değerleri ile vergi matrahı kayıt yapılan para birimine göre tespit edilir, beyannamenin verilmesi gereken ayın ilk gününün kuruyla Türk parasına çevrilerek beyan edilir. Vergi ödeme, mahsup ve iade işlemlerinde de Türk Lirası tutarlar kullanılır. bb) Bu mükellefler, diğer para birimleriyle kayıt tuttukları sürece mükerrer 298 inci maddenin (A) fıkrası uyarınca enflasyon düzeltmesi yapamazlar. Türk para birimiyle kayıt yapmaya başlamaları halinde ise üç yıl süreyle anılan madde hükmünden yararlanamazlar. VUK'nun 227. MADDESİNE GÖRE; Madde 227 – Bu kanunda aksine hüküm olmadıkça, bu kanuna göre tutulan ve üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait olan kayıtların tevsiki mecburidir. (Ek: 19/2/1963-205/14 md.) Defter tutmak mecburiyetinde olmayan mükellefler vergi matrahlarının tesbiti ile ilgili giderlerini tesvike mecburdurlar. (Götürü usulde tesbit edilen giderler hariç.) Ek: 3/12/1988-3505/3 md.) Elektronik belge olarak düzenlenmesi gerekenler de dâhil olmak üzere, bu Kanuna göre kullanılan veya bu Kanunun Maliye ve Gümrük Bakanlığına verdiği yetkiye dayanılarak, kullanma mecburiyeti getirilen belgelerin, öngörülen zorunlu bilgileri taşımaması halinde bu belgeler vergi kanunları bakımından hiç düzenlenmemiş sayılır.57 Ek: 3/12/1988-3505/3 md.) Maliye ve Gümrük Bakanlığı, düzenlenmesi mecburi olan belgelerde bulunması gereken zorunlu bilgileri belirlemeye ve bu belgelerden uygun gördüklerine, düzenlenme saatinin yazılması mecburiyetini getirmeye yetkilidir. Vergi Beyannamelerinin İmzalanması ve Yeminli Mali Müşavir Tasdik Raporları: Mükerrer Madde 227 – (Ek: 24/6/1994-4008/6 md.) Maliye Bakanlığı: 1. Vergi beyannamelerinin 3568 sayılı Kanuna göre yetki almış serbest muhasebeci, serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavirler tarafından da imzalanması mecburiyetini getirmeye, bu mecburiyeti beyanname çeşitleri, mükellef grupları ve faaliyet konuları itibariyle ayrı ayrı uygulatmaya, 2. Vergi kanunlarında yer alan muafiyet, istisna, yeniden değerleme, zarar mahsubu ve benzeri hükümlerden yararlanılmasını Maliye Bakanlığınca belirlenen şartlara uygun olarak yeminli mali müşavirlerce düzenlenmiş tasdik raporu ibraz edilmesi şartına bağlamaya, 3. (Ek: 23/7/2010-6009/10 md.) Vergi kanunları kapsamındaki yeminli mali müşavirlik tasdik işlemlerini elektronik ortamda gerçekleştirmeye ve tasdike konu işlemleri mükellef grupları, faaliyet ve tasdik konuları itibarıyla ayrı ayrı belirlemeye ve uygulatmaya, Bu uygulamalara ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir. Yukarıdaki fıkra hükümlerine göre beyannameyi imzalayan veya tasdik raporunu düzenleyen meslek mensupları, imzaladıkları beyannamelerde veya düzenledikleri tasdik raporlarında yer alan bilgilerin defter kayıtlarına ve bu kayıtların dayanağını teşkil eden belgelere uygun olmamasından dolayı ortaya çıkan vergi ziyaına bağlı olarak salınacak vergi, ceza, gecikme faizlerinden mükellefle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulurlar. 2 numaralı bent hükmüne göre yararlanılması yeminli mali müşavirlerce düzenlenmiş tasdik raporu ibrazı şartına bağlanan konularda, tasdik raporunun zamanında ibrazı şarttır. (Ek cümle:14/10/2021-7338/22 md.) Şu kadar ki, tasdik raporunun zamanında ibraz edilmemesi halinde, mükellefe tebliğ edilmek şartı ile 60 günlük bir mühlet verilir. Tasdik raporunun bu süre içinde de ibraz edilmemesi halinde mükellefler tasdike konu haktan yararlanamazlar. Ancak, Maliye Bakanlığı tasdik raporlarının ibraz süresini iki aya kadar uzatmaya yetkilidir.58 Ek: 25/5/1995-4108/5 md.) 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi olan Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile bunlara ait müesseseler hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz. VUK'nun 253. MADDESİNE GÖRE; Madde 253 – Bu Kanuna göre defter tutmak mecburiyetinde olanlar, tuttukları defterlerle üçüncü kısımda yazılı vesikaları, ilgili bulundukları yılı takibeden takvim yılından başlayarak beş yıl süre ile muhafaza etmeye mecburdurlar. Somut olayda dava süresinde açılmıştır dosya kapsamına göre yangın çıktığı sabittir. (yangın raporu.) Tüm dosya kapsamı ve deliller birlikte değerlendirildiğinde; Davacı vekili zayi belgesi verilmesi davacı açmıştır. TMK 1/3. Maddesinde; "Hâkim, karar verirken bilimsel görüşlerden ve yargı kararlarından yararlanır." Anayasa'nın 138/1. Maddesinde; " Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanı kanaatlerine göre hüküm verirler." şeklinde düzenlemeler olduğu, Somut olayımızda; tüm dosya kapsamı, dosyadaki tüm bilgi - belgeler, tüm deliller, alınan bilirkişi rapor/ları, tarafların iddia - savunmaları, yukarıda yapılan açıklamalar, bir bütün halinde değerlendirildiğinde, Mahkememizce benimsenen hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olduğu sonuç ve kanaatine varılarak, TMK 1/3 ve 6100 Sayılı HMK 297. Maddesi kapsamında Anayasa'nın 138/1 maddesi atfı ile davacının davasının kabulü ile 2014 yılı (bu yıl dahil) - 2023 yılları arasındaki saklama yükümlü olduğu; yevmiye defterleri, defteri kebirler, envanter defterleri, pay defterleri, genel kurul toplantı ve müzakere defterleri, yönetim kurulu karar defterleri, günlük kasa defterleri, faturaların, gider pusulaları muhasebe fişlerinin 23/01/2024 tarihli yangın sonucu zayi olduğunun tespiti ile bu kararın zayi belgesi yerine geçmesine, mahkememizce oluşan vicdani kanaat ile aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: GEREKÇESİ YUKARIDA AÇIKLANDIĞI ÜZERE Davanın kabulüne; 1-Davacının, 2014 yılı (bu yıl dahil) - 2023 yılları arasındaki saklama yükümlü olduğu; yevmiye defterleri, defteri kebirler, envanter defterleri, pay defterleri, genel kurul toplantı ve müzakere defterleri, yönetim kurulu karar defterleri, günlük kasa defterleri, faturaların, gider pusulaları muhasebe fişlerinin 23/01/2024 tarihli yangın sonucu ZAYİ OLDUĞUNUN TESPİTİ İLE BU KARARIN ZAYİ BELGESİ YERİNE GEÇMESİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 427,60TL karar ve ilam harcından peşin alınan 427,60TL Harç peşin ve yeteri kadar alındığından yeniden harç alınmasına YER OLMADIĞINA, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Davacı tarafından yatırılan gider avansının artan kısmının istek halinde davacıya iadesine, karar kesinleşinceye kadar iade alınmaz ise gider avansının 6100 s. HMK.nun 333. maddesine göre karar kesinleştiğinde re'sen davacıya iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesi'ne verilecek dilekçe ile Konya Bölge Adliye Mahkemesi'ne İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 12/11/2024 Katip ... Hakim ... e-imzalıdır e-imzalıdır