İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/153 E. 2025/539 K.

T.C. İZMİR 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2025/153 Esas KARAR NO : 2025/539 DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 18/02/2025 KARAR TARİHİ : 29/05/2025 Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ; Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ticari ilişki içerisinde bulunduğu ... Kimya Sanayi Ticaret Limited Şirketi’nden alacaklarına karşılık uyuşmazlığa konu olan...Bankası A.Ş.... Şubesi/İstanbul şubesine ait; ... Çek Seri Nolu, TR... iban nolu hesabından keşide edilen, 15.01.2025 keşide tarihli, keşidecisi ... Kimya Sanayi Ticaret Limited Şirketi olan, 500.000,00-TL bedelli, lehtarı ... Kurumsal Tedarik Hizmetleri A.Ş.olan çeki aldığını, çekin kaybolduğunun fark etmesi üzerine taraflarınca, çekin iptali için Bakırköy... Asliye Ticaret Mahkemesi’nde ... Esas numaralı dosyası ile kıymetli evrakın iptali talebi ile dava açıldığını, Bakırköy... Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından çeki elinde bulunduran kişi veya kişilerin çeki ibraz etmesi amacı ile Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi’nde ilan verilmiş ve ... tarafından çekin ilgili bankaya ibraz edildiğini, Bakırköy... Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 30.01.2025 tarihli ara karar ile uyuşmazlığa konu çeki elinde bulunduran ... aleyhine istirdat davası açmaları ve tevzi formunu dosyaya ibraz etmeleri için tarafılarına kesin süre verildiğini, iş bu davanın açıldığını belirterek; davalarının kabulü ile muhatap bankası ...Bankası A.Ş., keşidecisi ... Kimya Sanayi Ticaret Ltd. Şti., lehtarı ... Kurumsal Tedarik Hizmetleri A.Ş. olan ... çek nolu, 15.01.2025 keşide tarihli, 500.000,00 TL bedelli çekin davalıdan istirdadı ile müvekkile iadesine, davanın devamı süresince ödeme yasağının devamına, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. DAVALININ SAVUNMASININ ÖZETİ; Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; TTK 792.md " Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." hükmüne amir olduğunu, çek istirdat talebiyle açılan işbu davada HMK 190.md ve TTK. 792 md. kapsamında ispat yükünün davacı tarafa ait olduğunu, davacının çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve çeki elinde bulunduran ve yetkili hamil olan müvekkilin kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiğini, davaya konu çek incelendiğinde de ciro silsilesi içeresinde bir kopukluk bulunmadığının açıkça görüldüğünü, davacının bu yöndeki iddialarının gerçek dışı olduğunu, müvekkilinin, çeki elinde bulunduran yetkili hamil olduğunu, çekin yetkili hamil olan müvekkili tarafından 15.01.2025 tarihinde muhatap bankaya ibraz edildiğini ancak çekin ibraz tarihinde karşılığının bulunmadığını bunun üzerine müvekkilinin ciro silsilesinde içerisinde yer alan ilgilileri hakkında İstanbul...İcra Müdürlüğünün... E.sayılı takip dosyası ile yasal yollara başvurma hakkını kullandığını, takip dosyasının halen derdest olduğunu beyanla davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir. DOSYANIN SAFAHATI: Mahkememiz 12.03.2025 tarihli ara kararı ile davacı vekilinin, davanın devamı süresince davaya konu çekin üzerine konulan ödeme yasağının devamına ilişkin tedbir talebinin reddine dair karar verilmiştir. DELİLLER: 1-Talebe konu ... Bankası A.Ş. İstoç Şubesi/İstanbul şubesine ait; ... Çek Seri Nolu, TR... iban nolu hesabından keşide edilen, 15.01.2025 keşide tarihli, keşidecisi ...Kimya Sanayi Ticaret Limited Şirketi olan, 500.000,00-TL bedelli çek 2-Bakırköy ...ATM'nin...Esas sayılı dosyası Uyap sistemi üzerinden celp edilerek dosyamız arasına alınan dosyanın incelemesinde; davacı ... vekili Av. ... tarafından 03.01.2025 tarihinde ... Bankası A.Ş. İstoç Şubesine ait ... Çek Seri Nolu, TR...en, 15.01.2025 keşide tarihli, keşidecisi... Kimya Sanayi Ticaret Limited Şirketi olan, 500.000,00-TL bedelli, lehtarı ... Kurumsal Tedarik Hizmetleri A.Ş.olan çeke ilişkin zayi nedeniyle Kıymetli Evrak iptaline ilişkin açılan dava olduğu, yargılama devamında davaya konu çeki elinde bulunduran ...' ün müdahale talebinde bulunduğu, mahkemece davacı vekiline 30.01.2025 tarihli ara karar ile dava konusu çeki elinde bulunduran ... aleyhine istirdat davası açmak üzere 2 haftalık kesin süre verildiği ve 2 haftalık kesin süre içerisinde davanın açıldığı anlaşıldığından Mahkemece 21.02.2025 tarih ... K. Sayılı karar ile dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına dair karar verildiği, kararın 27.03.2025 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır. 3-Banka cevabi yazısı Mahkememizce ...Bankası A.Ş. İstoç Şubesi/İSTANBUL şubesine yazılan müzekkereye verilen cevapta; şubelerine ait; ...Çek Seri Nolu, TR... iban nolu hesabından keşide edilen, 15.01.2025 keşide tarihli, keşidecisi ... Kimya Sanayi Ticaret Limited Şirketi olan, 500.000,00-TL bedelli, lehtarı... Kurumsal Tedarik Hizmetleri A.Ş.olan çekin Bakırköy... Asliye Ticaret mahkemesinin... esas sayılı yazısı gereğince "Savcılık/Mahkeme kararlı" çek kaydının işlendiğinin bildirildiği anlaşılmıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE: Dava, TTK md. 792 gereğince çekin davalıdan istirdatı istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık; ... Bankası A.Ş. İstoç Şubesi/İstanbul şubesine ait; ... seri nolu, 15.01.2025 keşide tarihli, keşidecisi... Kimya Sanayi Ticaret Limited Şirketi olan, 500.000,00-TL bedelli çekin davacı hamil iken rızası dışında elinden çıkıp çıkmadığı, davalının çeki iktisabında kötüniyetli veya ağır kusurlu olup olmadığı, davacının bu sebeplerle çekin istirdadını davalıdan talep edip edemeyeceği konusunda toplanmaktadır. Yargıtay HGK'nın 2017/11-159 Esas 2021/417 Karar sayılı 06/04/2021 tarihli kararında da belirtildiği üzere; " 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi; “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” hükmünü haiz olup anılan kanunî hüküm bağlamında iyi niyetli hamilin hak sahibi olmayan kimselerden elde ettiği kazanımlar korunmaktadır. Bu kapsamda bir kimsenin muntazam bir ciro zinciriyle çeki iktisabı, kendisine ancak şekli anlamda meşru hamil sıfatını kazandıracak olup maddi hukuk anlamında hak sahipliğinin mevcudiyeti için devralanın çeki iktisabında kötü niyetinin yahut ağır kusurunun bulunmaması gerekmektedir. Aksi takdirde 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi uyarınca açılacak istirdat davası sonucu çeki iadeye mecbur kalır (Kendigelen, A.: Çek Hukuku, İstanbul 2019, s. 237-238). İstirdat davası olarak nitelenen bu dava özü itibariyle menkullerin iadesini sağlamak için açılan menkul davası niteliğindedir. Medeni hukukta bu dava gasp, çalınma veya zayi hâllerinde sadece kötü niyetli değil, iyi niyetli hamile karşı da açılmakta ise de, kambiyo senetleri yönünden bir sınırlama getirilmiş ve aynî haklardaki genel prensipten ayrılmak suretiyle, söz konusu davanın yalnızca kötü niyetli veya senedi iktisabında ağır kusuru bulunan kimselere karşı açılabileceği esası benimsenmiştir. Bu tür davalarda, davacının senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötü niyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir (Öztan, F.: Kıymetli Evrak Hukuku, Ankara 2000, s. 294). Bu kapsamda yukarıda anılan kanunî düzenleme, emre yazılı çeklerle ilgili olarak, hamile yazılı senetlere ilişkin 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 990. maddesine paralel bir koruma sağlamakta olup bahse konu maddeye göre, “Zilyet, iradesi dışında elinden çıkmış olsa bile, para ve hamile yazılı senetleri iyiniyetle edinmiş olan kimseye karşı taşınır davası açamaz.” Ancak hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiği veya iktisabında ağır kusuru bulunduğu takdirde iade davası açılabilecektir. 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise, senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder. Yine, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesindeki “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa...” ibaresi, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir. Ancak çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hamil korunur. Bu tür davalarda, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkarak yeni hamil tarafından kötü niyet veya ağır kusur ile iktisap edildiği iddiasını ispat külfeti davacıya ait olup anılan olgular tanık dâhil her türlü delile kanıtlanabilir. " Yapılan açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davacı tarafından rızası dışında elinden çıkan dava konusu çek için Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesinde çek iptali davasının açıldığı, açılan davadaki yargılama sırasında dava konusu çekin hamili olan davalı tarafından çek iptali dosyasına müdahale talep edildiği, ayrıca çekin davalı tarafından muhatap bankaya ibraz edildiği, Bakırköy 3. ATM tarafından verilen ödeme yasağı kararı gereği çek bedelinin banka tarafından ödenmediği, davalının çeke hamil olduğu anlaşılmaktadır. Her ne kadar davacı tarafından çekteki ciro zincirinde kopuluk olduğu ileri sürülmüş ise de, dosya içerisinde bulunan çek suretinin incelenmesinde ciro zincirinde herhangi bir kopukluk bulunmadığı anlaşıldığından davalı yan, kanuna uygun olarak muntazam bir ciro zinciri ile 6102 sayılı TTK’nın 790. maddesi anlamında çekin yetkili hamilidir. Davalının 6102 sayılı TTK’nın 790. maddesine göre hak sahipliğinin belirlenmiş olması karşısında, çeki istirdadına ilişkin talebin kabulü için davalının çeki iktisabında TTK’nın 792. maddesi anlamında çeki iktisabında kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunu ispat yükü davacı tarafa ait olup, dava konusu çekin ne surette zayi edildiği hususunda davacı yanın herhangi bir beyanı olmamıştır. Davacı tarafından dava dilekçesinin deliller bölümünde, tanık deliline dayanılmış ise de süresi içerisinde tanık listesi sunulmamıştır. Şöyle ki, Mahkememizce taraflara tebliğ edilen tensip tutanağında dilekçelerin teatisinden sonra delil ibrazına yönelik yapılacak işlemin tensiben bildirildiği, tensip zaptı ve bu kapsamda yapılan ihtaratlar usulüne uygun şekilde tebliğ edilen tebligatlar neticesinde taraflarca bilinmesine rağmen, Mahkememizce hak kaybı yaratmamak adına dilekçelerin teatisi aşamasından sonra her ne kadar dava basit yargılama usulüne tabi dava ve işlerden olmakla birlikte HMK'nın 318 vd maddeleri gereği dilekçe sunum aşamasında tanık delili dahil tüm delilerin bildirilmesi gerekmesine rağmen yine de yazılı yargılama usulünde bu yönde yapılan değişikliğin basit yargılama usulüne tabi dava ve işlerde uygulanması gerektiği kanaatine varılarak dilekçelerin teatisi aşamasından sonra tanık delili dahil delil bildirimi yönünden taraflara ihtaratlı süre verildiğine dair davetiyenin davacı vekiline 23/04/2025 tarihinde usulüne uygun tebliğ edilmesine rağmen davacı yanca ihtaratlı bildirime uyulmadığı göz önüne alındığında davacı tarafından ihtaratların gereğinin yerine getirilmediği gibi uyuşmazlık tespitine yönelik ön inceleme duruşmasında hazır edilen bir tanığın da bulunmadığı anlaşıldığından davacı yanın tanık delilinden vazgeçmiş sayıldığı yönündeki durum göz önüne alınarak davacı vekilinin ön inceleme celsesindeki tanık listesi sunmak için süre talebinin reddine karar verilmiştir. Mevcut dosya durumu itibariyle zayi nedeniyle çek iptali davasının açılmış olması, davalının çeki iktisabında kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunu ispata yeterli olmadığından ve dosya kapsamında davacının davalıyanın çeki iktisabında kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunu ispata elverişli herhangi bir delil bildirmediği, yemin deliline de dayanılmadığı görüldüğünden sübut bulmayan davanın reddine karar vermek gerekmiştir. Dava dilekçesinin deliller bölümünde ticari defterlere dayanılmış ise de, davacının çekte lehtar olarak yer aldığı, davalı hamilin çeki muntazam ciro zinciri ile elinde bulundurduğu, mevcut ciro silsilesinde bir kopukluk olmadığı anlaşılmakla çekin borçtan mücerret olma niteliği karşısında, davalının kendinden önceki ciranta ile arasında ticari defterlerine göre herhangi bir ticari ilişki bulunmaması, ispat yükü üzerinde olmayan davalının çeki kötü niyetli ve ağır kusurlu olarak iktisap etmiş olduğu anlamına gelmeyeceğinden ticari defterler üzerinde inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-DAVANIN REDDİNE, 2-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 615,40-TL red harcının peşin alınan 8.538,75-TL harçtan mahsubu ile bakiye 7.923,35-TL harcın hüküm kesinletiğinde ve talebi halinde davacıya iadesine, 3-Yapılan masrafların davacı üzerinde bırakılmasına, davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, 4-Davalı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki AAÜT gereğince 30.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 5-Kararın kesinleşmesi ve istek halinde, ayrıca karar yazmaya gerek görülmeden, kalan gider avansının derhal davacıya iadesine, Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, HMK'nın 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesince incelenmek üzere istinaf yolu açık olarak verilen karar açıkça okundu, ana çizgileriyle anlatıldı. 29/05/2025 Katip ... eimza ¸ Hakim ... E imza ¸