İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/428 E. 2025/434 K.

T.C. İSTANBUL 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2023/428 KARAR NO : 2025/434 DAVA : 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (Menfi Tespit) DAVA TARİHİ : 30/05/2023 KARAR TARİHİ : 25/06/2025 Mahkememizde görülmekte olan 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (Menfi Tespit) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketlerin arasında ticari ilişki kapsamında...bank ....şubesine ait ... nolu 30.04.2023 keşide tarihli, ve 25.000,00 TL bedelli dava konusu çekin keşideci ... tarafından düzenlenerek lehtar ... şirketine teslim edildiğini, davaya konu çekle birlikte 11 çek kargoya teslim edildiği, çekin gönderim sırasında çalındığını kaybolduğunu bunun üzerine lehtar ... tarafından ... Cumhuriyet Başsvcılığının... soruşturma nolu dosyası üzerinden şikayette bulunulduğunu, çeklerin zayi olması nedeniyle lehtar tarafından ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığını, 31.01.2023 tarihinde ödeme yasağı konulduğunu, 11.05.2023 tarihinde çeklerin iptaline karar verildiğini, çekin kötü niyetli kişilerin eline geçtiğini, ödeme yasağına rağmen davalı ... AŞ tarafından çek açısından ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin... Değişik iş dosyası ile birlikte ihtiyati haciz talep ettiğini, ihtiyati haciz kararı aldırılıp ... 37. İcra müdürlüğünün ...Esas sayılı icra dosyası ile davacılar aleyhine icra takibi yapıldığını, çek iptal kararına istinaden çekte yer alan tutarın hamile ödendiğinden icra takibinde alacaklı görünen ...A.Ş. Ve diğer cirantalara karşı borçlu olmadıklarını, davalı şirketler ile müvekkili arasında hiçbir ticari ilişki, alım-satım ilişkisi bulunmadığının tarafların ticari defterlerinin incelenmesi ile de kanıtlanacağını, müvekkili lehtarın, ... 37.İcra Dairesi ... Esas sayılı dosyasında davalı ... Faktoring şirketine karşı ve ... Şubesine ait ... nolu 30.04.2023 keşide tarihli ve 25.000,00 TL miktarlı çek nedeniyle diğer davalılara karşı herhangi bir borcu olmadığının tespiti gerektiğini, takibin durdurulmasına, ihtiyati tedbir taleplerinin kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin yaşanan hırsızlık olayında birlikte hareket eden fail değil, davacı ile birlikte mağdur olduğunu, davalının ülke çağında faaliyet gösteren, işlem hacmi yüksek olan bir şirket olarak bu tür bir olayın içinde olmaya tevessül edecek bir şirket olmadığını, müvekkilinin müşterisinin fatura ile tevzik ettiği bir alacağını temlik aldığını, yasal mevzuata uygun hareket ettiğini, müvekkilinin yasada öngörülen prosedürleri eksiksiz olarak yerine getirdiğini, ödeme yasağı kararının çekin icraya konu edilmesine engel teşkil etmediğini beyanla, müvekkili şirket aleyhine ikame edilen davanın tefrikine, dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalılar tarafından herhangi bir cevap dilekçesi sunulmamıştır. Davalı tarafların 6100 S. HMK m. 128 kapsamında süresinde cevap vermemenin sonucu olarak iddia olunan vakıaları tamamen inkar etmiş sayılmıştır. DELİLLER ... 37.İcra Dairesi ... Esas sayılı dosyası, ... TAŞ yazısı , ...Vergi Dairesi, ... Mal Müdürlüğü, ... Vergi Dairesi, ... Vergi Dairesi, ... CBS soruşturma yazısının delil olarak dosyamıza alınmıştır. 05.02.2024 Tarihli bilirkişi raporunda özetle"Takip alacaklısı/davalılardan ... A.Ş. borcun "30.04.2023 günlü ... seri no.lu 25.000,00 TL çeke dayalı alacak bakiyesinden" kaynaklandığını ileri sürerek takip borçluları ... Ltd. Şti. (davacı keşideci), ... Ltd. Şti. (davacı/Lehtar) ve davalılar ... Ltd. Şti., ... Tic. Ltd. Şti., ...Şti., aleyhine 23/05/2023 tarihinde ... 37. İcra Müdürlüğü'nün... E. sayılı dosyası ile 25.000,00 TL asıl alacak, 2.400,00 TL ihtiyati haciz vekalet ücreti, 169,35 TL takip öncesi faiz, 2.500,00 TL çek tazminatı, 75,00 TL komisyon, 296,40 TL ihtiyati haciz olmak üzere toplam 30.440,75 TL alacağı için yapılan takipte borçlu olmadığına yönelik olarak; önce borçlu olmadığının menfi tespiti ve ardından çek bedelini icra dairesine 31.05.2023 tarihinde 39.639,02 TL olarak davacılardan ... Şti. (davacı/Lehtar) tarafından icra dosyasına ödenmesi ile istirdat talepli davası olduğu, Davalının 2023 yılına ilişkin tutmakla yükümlü olduğu ticari defterlerinin TTK hükümlerine uygun tutuldukları anlaşılmakla, delil kabiliyetlerini,dava dosyasına ibraz edilen dava konusu çek: Keşideci Lehtar Banka Şb.si Hes. No. Çek No. Keşide Tarihi Tutar ... Parça Ve Servis Hiz. İth. İhr. San. Ve Tic. Ltd. Şti. ... Şti. ... T. A.Ş. ... Dava dosyasına ibraz edilen; Çek fotokopisine göre; Davacılardan çek keşidecisi ... Tic. Ltd. Şti. tarafından diğer davacı lehtar ...Şti.’ne, ... T. A.Ş., ... Şb.si, ... IBAN hesabından ... no.lu, 30.04.2023 vade tarihli, 25.000,00 TL çek keşide edildiği, Çekin arkasındaki cirantaların ise sırayla; ...Ltd. Şti. (davacı/Lehtar) ... Şti., ...Şti. .... Ltd. Şti., ... A.Ş. olduğu, En son davalı ... A.Ş. tarafından çekin ciro edilmesi sonrasında; çekin arkasına el yazısı ile; “İş bu çek 04/05/2023 tarihinde ibraz edilmiştir. Hesap bakiyesi “0” sıfır TL’dir. İş bu çeke, ... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 31/01/2023 Tarih, ... Esas sayılı kararı gereğince ihtiyati tedbir/ödemeden men konulduğundan ödeme yapılamamıştır.” Şerhi düşülerek, ... Bank A.Ş. ... Şubesi tarafından kaşe ve imza edildiği, mahkemenin 10.11.2023 tarihli... E. Sayılı müzekkeresine cevaben dava konusu çekin keşide edildiği ... T.A.Ş. 15.11.2023 tarih cevabi yazı ile dava konusu edilen çekle ilgili; “... seri nolu 25.000,00 TL bedelli 30.04.2023 tarihli çekin 04.05.2023 tarihinde ... A.Ş. tarafından takas kanalıyla ibraz edildiği ve Ödeme Yasağı Konulmuş Çek olarak işlem gördüğü” bilgisi verildiği, 3. Dava konusu edilen ... seri no.lu 25,000.00 TL tutarlı çek 30/04/2023 tarihli çekin ... Asliye Ticaret Mahkemesi ...E., 11.05.2023 T., ...e iptaline karar verildiği, 4. Davalı ...A.Ş. tarafından çek açısından .. 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... değişik iş dosyası ile birlikte ihtiyati haciz talep ettiğini, ihtiyati haciz kararı alındığı, 5. Davalı...A.Ş. nezdindeki muhasebe kayıtlarının incelenmesi ile davalının 30.01.2023 tarihinde dava konusu edilen 25.000,00 TL çeki davalının müşterisi ... şirketinden devir/temlik alındığı, 25.000,00 TL tutardan toplamda; 3.849,31 TL masraf/faiz ve faktoring hizmet bedeli vs. kesintiler yapıldığı, geriye kalan 20.958,22 TL'nin davalının müşterisi ... şirketine ödendiği, 6. Factoring İşlemlerine İlişkin Hususlar irdelendiğinde; a. Dava Dışı (ancak davalı şirketin müşterisi) ...’in faktorink işlemine konu edilen fatura yönünden inceleme yapıldığında; Dava konusu 25.000,00 TL çeke karşılık gelen davalı Faktoring şirketi tarafından faktoring müşterisi olan ...’in çekin 4. Cirantası olan ... Şirketi’ne kestiği; 24.01.2023 tarih ... no.lu, " İÇ CEPHE BOYASI, 200 Adet x 805,10 TL” açıklamalı = 161.020,00 TL + 28.983,60 TL % 18 KDV = 190.003,60 TL faturadaki 25.000,00 TL tutarın devir/temlik alındığı, b. 27.01.2023 İmza Tarihli Faktoring Sözleşmesi: Davalı ...A.Ş. ile dava dışı ... Şti. arasında 27.01.2023 tarihli Faktoring Sözleşmesi ile, Samas kaşe/imza ve kefil ...ad/soyadı imzası ve azami 2.000.000,00 TL limit ile bir factoring sözleşmesi imzalandığı, e. 30.01.2023 Tarihli Alacak Bildirim Formu (ABF)/ Ödeme Araçları Tevdi Bordrosu/ Ön Ödeme Talimatı Yönünden inceleme yapıldığında; Söz konusu belge ile faktoring müşterisi ... Ltd. Şti. tarafından; Davacı çek keşidecisi ...Tic. Ltd. Şti.’ne ait dava konusu edilen ... T. A.Ş., ...Şb.si, ... IBAN hesabından ... no.lu, 30.04.2023 vade tarihli, 25.000,00 TL çekin davalı ...A.Ş.’ye teslim edildiği, Faktoring müşterisi ... Ltd. Şti.’nin ... A.Ş. nezdindeki ... IBAN no.lu hesabına ödenmesi talimatı verildiği, Ayrıca ...A.Ş. tarafından 30.01.2023 tarihinde ... A.Ş. ... IBAN hesabından müşterisi ... şirketinin talimat verdiği hesabına 20.958,22 TL ödendiği, 7. B Formu Müzekkereleri Yönünden İncelemelere yukarıda yer verilmiş olup; Davacılardan ...şirketi tarafından diğer davacı ...’ya 2022 yılında 6 adet ve 39.482,60 TL ve 2023 yılında 6 adet ve 12.759,07 TL olmak üzere toplamda 12 adet ve 52.241,67 TL+DKV satış yapıldığı, diğer bir deyişle davacılar tarafından iş bu davaya konu edilen 25.000,00 TL çek bedelinin üzerinde ticari ilişki olduğu, Davalılardan ... Yönünden B Formu İncelemesi ile; davalı ... A.Ş. tarafından ... temlik alınan 24.01.2023 tarih, ... no.lu 161.020,00 TL + KDV faturanın Maliyeye doğru bildirildiği, Yukarıda açıklanan nedenlerle uzmanlık konum SMMM meslek unvanı ile sadece mali konular olmakla; dava konusu edilen çeke ilişkin davalı Factoring şirketi tarafından yapılan işlemin factoring sözleşmesine ve factoring müşterisi tarafından temlik edilen faturaya dayandığı, factoring işlemlerine özgü/olağan factoring işlemleri olarak nitelendirilebileceği, Davalı ... Faktorinkten “Çekin teyidine/istihbaratına ilişkin evraklar/mail/kayıt v.s. yapılan görüşme kaydının word olarak çıktısı” tarafımdan talep edildiği; ancak mali incelemeye ibraz edilmediği" hususunun tespit edildiği görülmüştür. DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ ve GEREKÇE : Dava, icra takibi sonrası kıymetli evrak nedeniyle İİK'nın 72/1. Maddesi uyarınca borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir. ... 37. İcra Müdürlüğü'nün ...esas sayılı icra takip dosyası üzerinde yapılan incelemede, takip alacaklısının ...Anonim Şirketi tarafından takip borçluları ... Şirketi, ... Ticaret Limited Şirketi, ... Plastik Ticaret Limited Şirketi, ...Şirketi ... Şirketi aleyhine, ...Şubesinden verilme ... seri numalaralı, 30.04.2023 vade tarihli 25.000 TL bedelli çeke dayanak yapılarak toplam 30.440,75 TL üzerinden kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile 23.05.2023 tarihinde takip başlatıldığı, ödeme emrinin tebliğ edildiği anlaşılmıştır. Tarafların uyuşmazlık noktaları icra takibine konu çekte lehtar olarak yer alan davacının, takip konusu edilen çek nedeniyle davalılara borçlu olup olmadığın, tarafların menfi tespit davasında İİK'nu 72. Maddesi uyarınca tazminat talep edip edemeyecekleri hususlarına ilişkindir. TMK'nun 6. maddesine göre "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." HMK'nun 190. maddesi gereğince de, "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir." Menfi tespit davalarında da, HMK'nın ispata ilişkin genel kuralları geçerlidir. Bu davalarda davacı taraf, borçlu olmadığını iddia ettiğine göre, olumsuz bir durumun ispatı mümkün olmadığından, kural olarak ispat yükü alacaklıya aittir. Başka bir ifade ile, menfi tespit davasında hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü alacaklıdadır. Bununla beraber, davacının iddiasına göre ispat yükünün yer değiştirmesi de mümkündür. Kambiyo senedinden doğan talep hakkına kambiyo hukuku, temel ilişkiden doğan talep hakkına ise bu talebin ait olduğu hukuk kuralları uygulanır. (HGK'nun... Esas ... Karar ... Karar sayılı ilamları) Bu nedenle kambiyo senetleri hakkında açılan menfi tespit davalarında, senedin dayanağı olduğu ileri sürülen hukuki ilişki ile senet metnindeki borç sebebi karşılaştırılarak, ispat yükünün kime düşeceği belirlenir. Bütün mücerret alacaklarda olduğu gibi kambiyo senedi alacağı da kural olarak uygun bir asıl borç ilişkisine, bir illi ilişkiye dayanır. Bir kambiyo senedi düzenleyip veren ve bu senedi alan herkes, bütün hukuki işlemlerin yapılmasına temel teşkil eden bir gayeye ulaşmak istemektedir. İşte bu gaye bir kambiyo senedinde mündemiç hakkın doğumu ve devri açısından hukuki sebebi teşkil eder. Kambiyo senedi düzenlenmesi dolayısıyla ortaya çıkan ilişki “kambiyo ilişkisi” ismiyle anılmaktadır. Kambiyo senedi vermek suretiyle borç altına giren borçlu “kambiyo taahhüdü”nde bulunmuş olur. Kambiyo ilişkisinin altında esas itibariyle bir asıl /temel borç ilişkisi vardır. Kambiyo senedinden kaynaklanan talebin geçerliliği, temel ilişkiden kaynaklanan temel talebin ve bununla ilgili olarak taraflar arasında varılmış amaca ilişkin mutabakatın geçerliliğinden tamamen bağımsızdır. Kambiyo senedinden doğan talep hakkına kambiyo hukuku, temel talebe ise bu talebin ait olduğu hukuk kuralları uygulanır. Kambiyo senedinin bir illete bağlı olması gerekmez ve kural olarak ispat yükü kambiyo senedinin bedelsiz olduğunu ileri süren tarafa aittir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72. maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (TMK m. 6 m.). İspat yüküne ilişkin bu genel kural, menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf o vakıayı ispat etmelidir. Menfi tespit davasında borçlu ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle ortadan kalktığını ileri sürebilir. Borçlu borcun varlığını inkâr ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun ödeme gibi bir nedenle sona erdiğini ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir. Menfi tespit davasında kural olarak, hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü davalı/alacaklıdadır ve alacaklı hukuki ilişkinin (borcun) varlığını kanıtlamak durumundadır. Borçlu bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmiş, ancak bu hukuki ilişkinin senette görülenden farklı bir ilişki olduğunu ileri sürmüşse bu kez, hukuki ilişkinin kendisinin ileri sürdüğü ilişki olduğunu ispat külfeti davacı borçluya düşmektedir. Zira davacı borçlu, senedin varlığını kabul etmekle birlikte bir hukuki ilişkiye dayanmadığını değil, başka bir hukuki ilişkiye dayandığını ileri sürmekte; temelde bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmektedir. (Yargıtay HGK'nun ... E-... K sayılı kararı) Davacıların dava ve takip konusu edilen çekte keşideci ve lehtar olarak yer aldıkları, davalı şirketlerin çekte ciranta olduğu ve son ciranta olan davalı ...Faktoring şirketinin de çekte hamil olarak yer aldığı, davacıların çek üzerinde yer alan imzalarına itiraz etmedikleri, davalı faktoring şirketinin de tevsik edici belge niteliğindeki fatura ile birlikte faktoring sözleşmesine bağlı olarak dava konusu çeki temin ettiği anlaşılmıştır. Davacılar ile davalı hamil faktoring şirketi arasında doğrudan bir sözleşme ilişkisi bulunmamakta olup çekin ciro silsilesi itibariyle faktoring şirketinin çeki temin ederken 3.kişi konumunda bulunması nedeniyle hamilin çeki kötüniyetli olarak iktisap ettiğini davacılar tarafından üzerlerinde bulunan ispat yükü kapsamında ispat edilmesi gerekmekte olup ,davacıların şahsi defilerini 6361 sayılı yasanın 9. Maddesi uyarınca davalı faktoring şirketine karşı ileri süremeyecekleri anlaşılmakla davacıların sübut bulmayan davalarının reddine dair aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur. Dava dosyası kapsamında İİK 72/4 maddesindeki koşullardan olan ihtiyati tedbir kararı verilmediği için davalı Finans Faktroing şirketinin kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir. HÜKÜM / Gerekçesi yukarıda izah olunduğu üzere; 1-Davanın reddine, 2-Davalı ...AŞ 'nin kötüniyet tazminatı talebinin reddine, 3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken 615,40-TL maktu karar ve ilam harcından peşin olarak alınan 636,72 -TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 21,40-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, 4-Davacılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerlerinde bırakılmasına, 5-Davalı ... Şirketi taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden reddedilen miktar üzerinden, karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T.'deki esaslara göre belirlenen 30.000,00 -TL vekalet ücretinin davacılardan tahsili ile davalıya verilmesine, 6-Artan gider/delil avansından artan avans olması halinde, hüküm kesinleştiğinde ve talep edildiğinde yatırana iadesine, 7-... Arabuluculuk Bürosu tarafından ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere suçüstü ödeneğinden karşılanan 3.200,00-TL arabuluculuk tarife bedelinin, davacılardan tahsili ile hazineye gelir kaydına, buna ilişkin harç tahsil müzekkeresi yazılmasına, Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf'a kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 25/06/2025 Katip ¸e-imzalıdır Hakim ¸e-imzalıdır