İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/240 E. 2024/873 K.

T.C. İSTANBUL 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2022/240 Esas KARAR NO : 2024/873 DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 31/03/2022 KARAR TARİHİ : 21/11/2024 Mahkememizde açılan davanın yapılan yargılaması sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde ve aşamalardaki beyanlarında özetle; müvekkili şirket ile davalı ...Ltd. Şti. arasında 18.03.2009 tarihli Bayilik Sözleşmesi akdedildiğini, sözleşme uyarınca davalı tarafından ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, 1067 ada 14 parselde bulunan taşınmaz üzerinde kurulu akaryakıt istasyonunun müvekkili ...’in bayisi sıfatıyla işletildiğini, sözleşme devam ederken 16.12.2013 tarihli bir Protokol akdedildiğini ve müvekkili tarafından bu davalıya 5 yıllık satış artırıcı işletme desteği sağlamak amacıyla 2.750.000,00-TL’nin borç olarak verilmesinin kararlaştırıldığını ve ödeme yapıldığını, yine 06.04.2016 tarihli protokol kapsamında yatırım destek bedeli olarak 1.250.000,00-TL ödenmesinin kararlaştırıldığını, protokolde ayrıca ... Şti,nin belirtilen işletme yatırım destek bedelinin kendisine ödemesi konusunda müvekkili şirketi gayrikabili rücu ibra ettiğini ve buna ilişkin bakiye borcunu 01.03.2019 tarihinde tek seferde çek ile ödeyeceğin kabul beyan ve taahhüt ettiğini, taraflarca bakiye borcun 1.500.000,00-TL olduğu konusunda anlaşmaya varıldığını, müvekkil şirket ile davalı ... Şti arasında imzalanan ve davalı ...’ın da müşterek borçlu ve müteselsil kefil olarak imzaladığı 03.02.2017 tarihli protokol kapsamında davalı ... Şti ve davalı.... Ltd. Şti.’nin protokolün imza tarihi itibariyle müvekkiline feshedilmiş olan sözleşmelerden dolayı var olan 1.128.653,42-TL + KDV + Vade farkı tutarındaki yatırım bakiyesi borcuna müşterek borçlu-müteselsil kefil olarak kayıtsız şartsız kefil olduğunun kabul ve taahhüt edildiğini, neticeten davalı ... Ltd. Şti tarafından müvekkiline davalı ...’ın da avalist olarak imzaladığı 01.03.2019 tarihli, 1.500.000,00-TL bedelli çekin verildiğini, 03.02.2017 tarihli protokol doğrultusunda müvekkili şirket ile davalı .... Ltd. Şti. arasında 13.02.2017 tarihli ve 19.02.2018 tarihli Bayilik Sözleşmeleri akdedildiğini, davalı ...Tic. Ltd. Şti.'nin 13.02.2017 tarihli bayilik sözleşmesi doğrultusunda aynı akaryakıt istasyonununun müvekkil şirketin ... markası ve bayiliği altında işletmeye başlatıldığını, davalının kusurlu davranışları ile bayilik lisansının iptaline ve bu suretle de bayilik sözleşmesinin ifasının fiilen imkansız hale gelmesine sebebiyet verdiğini, bu nedenle bayilik ilişkisinin devamının imkânsız hale geldiğini, müvekkilinin haklı olarak sözleşmeyi feshettiğini belirterek fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile davanın kabulü ile 1.923.741,03-TL’si yatırım bakiyesine, 283.172,15-TL’si kar mahrumiyetine, 40.616,82-TL’si iade edilmeyen ariyetler menkullerin değerine, 1.500.000,00-TL’si satış artırıcı işletme destek bedeline, ilişkin olmak üzere toplam 3.747.530,00-TL'nin müvekkili şirket alacağının tahsilde tekerrür olmamak koşuluyla ve temerrüt tarihi olan 18.11.2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizleriyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı ... ve .... Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde ve aşamalardaki beyanlarında özetle; kambiyo senedine bağlanan satış artırıcı destek bedeli borcunu kabul etmediklerini, bir sözleşmede aynı sebep için ikinci bir cezai şart öngörülemeyeceğini, sözleşmenin feshedilmesinde müvekkilinin kusuru bulunmadığını, davaya konu taleplerin dürüstlük kurallarına aykırı olduğunu, davacı tarafın ariyete ilişkin taleplerinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkili bayiyi devralmadan önce bayinin kazancının müvekkilin işlettiği dönemdeki kazancından daha düşük olduğunu, müvekkilinin ticari itibarı dolayısıyla düzene giren ticari ilişkiler neticesinde bayinin işlerinde artış olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı ...Şirketi aleyhine açılan davanın 21.11.2024 tarihli duruşmada alınan karar ile tefrikine karar verilerek mahkememizin 2024/718 esas numarasına kayıt edildiği anlaşılmıştır. Dava, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin feshinin haklı olup olmadığının, davacının iş bu davaya konu kar mahrumiyeti, yatırım bakiyesi, destek bedeli, ariyet verilen malzemelerin iadesi talebinde haklı olup olmadığının, haklı ise her bir kalem yönünden dava tarihi itibari ile talep edebileceği tutarın tespiti talebine ilişkindir. Uyuşmazlığın çözümü için taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin feshinin haklı olup olmadığının, davacının iş bu davaya konu kar mahrumiyeti, yatırım bakiyesi, destek bedeli, ariyet verilen malzemelerin iadesi talebinde haklı olup olmadığının, haklı ise her bir kalem yönünden dava tarihi itibari ile talep edebileceği tutarın tespiti hususunda bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. 18.11.2023 tarihli bilirkişi heyeti kök raporunun sonuç kısmında "...1. Davacı taraf, davalı ... Şti ile sözleşmeleri , mal alımı yapmaması ve davalının Petrol Piyasası Yönetmeliği'nde düzenlenmiş olan lisansı EPDK tarafından 28.03.2019 tarihinde sonlandırılması neticesinde davacı taraf haklı neden ile taraflar arasındaki sözleşmeyi fesih ettiği değerlendirildiği, 2. Davacının alacak tutarı bakımdan yapılan inceleme tespit ve değerlendirme de; a. Yatırım Destek Bedeli 1.331.811,03 TL borç tutarından ; Davalılar ; ... Ltd. Şti., ..., ... San. Ve Tic. Ltd. Şti müşterek ve müteselsilen sorumlu oldukları ( 03.02.2017 tarihli protokolün Anlaşma şartları başlıklı 2./G Maddesinde; İstinaden ) 591.930.-TL borç tutarından Davalılar ; ... Tic. Ltd. Şti., ..., müşterek ve müteselsilen sorumlu oldukları, b. Kar Kaybı Bedeli 38.603,70.-TL borç tutarından; ... Ltd. Şti. ..., müşterek ve müteselsilen sorumlu oldukları, c. Ariyet Bedeli 40.616,82.-TL borç tutarından ... Tic. Ltd. Şti. ..., müşterek ve müteselsilen sorumlu oldukları, d. Çek Bedeli 1.500.000,00.-TL borç tutarından ( tahsilde tekerrür olmamak üzere ) ... Ltd. Şti. ..., müşterek ve müteselsilen sorumlu oldukları..." şeklinde görüş belirtilmiştir. Tarafların bilirkişi heyeti kök raporuna karşı beyan ve itirazlarının değerlendirilmesi için bilirkişi heyetinden ek rapor alınmasına karar verilmiştir. 30.04.2024 tarihli bilirkişi heyeti ek raporunun sonuç kısmında "...1. Davacı taraf, davalı ... Şti ile sözleşmeleri , mal alımı yapmaması ve davalının ... Piyasası Yönetmeliği'nde düzenlenmiş olan lisansı EPDK tarafından 28.03.2019 tarihinde sonlandırılması neticesinde davacı taraf haklı neden ile taraflar arasındaki sözleşmeyi fesih ettiği değerlendirildiği, 2. Davacının alacak tutarı bakımdan yapılan inceleme tespit ve değerlendirme de; a. Yatırım Destek Bedeli 1.923.741,03 .-TL borç tutarından Davalılar ; ... Şti., ..., müşterek ve müteselsilen sorumlu oldukları, b. Kar Kaybı Bedeli 38.603,70.-TL borç tutarından; ... Ltd. Şti. ..., müşterek ve müteselsilen sorumlu oldukları, c. Ariyet Bedeli 40.616,82.-TL borç tutarından ; ... Otomotiv Petrol İnş. Tic. Ltd. Şti. ..., müşterek ve müteselsilen sorumlu oldukları, d. Çek Bedeli 1.500.000,00.-TL borç tutarından ( tahsilde tekerrür olmamak üzere ) ; ... Tic. Ltd. Şti., ..., müşterek ve nüteselsilen sorumlu oldukları..." şeklinde görüş belirtilmiştir. Bilirkişi heyeti raporu denetime uygun, kanaat oluşturmaya ve hüküm kurmaya elverişli kabul edilmiştir. Tüm dosya kapsamının değerlendirilmesi sonucunda; davacı ile tefrik edilen davalı .. Şti. arasında 18.03.2009 tarihli Bayilik Sözleşmesi imzalanmıştır. Buna göre, davalı tarafından ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, 1067 ada 14 parselde bulunan taşınmaz üzerinde kurulu akaryakıt istasyonu ... bayisi sıfatıyla işletilecektir. Bu sözleşme, taraflar arasında daha sonra 16.12.2013 tarihinde uzatılmış ve taraflar arasında yaşanan uyuşmazlık üzerine bu kez davacı ile dava dışı ... arasında 03.02.2017 tarihli protokol imzalanmıştır. Devamında ise, 19.02.2018 tarihinde bu kez davalıların da bulunduğu yeni bir bayilik protokolü imzalanmıştır. Protokol uyarınca, dava dışı ... tarafından davacıya 01.03.2019 tarihli ve 1.500.000 TL bedelli çek verilmiştir. Anılan çeki, davalılar ... ve ... A.Ş. avalist olarak imzalamıştır. Aynı şekilde, söz konusu protokol de davalılar tarafından müşterek borçlu ve müteselsil kefil sıfatıyla imzalanmıştır. Sözleşmenin varlığı konusunda taraflar arasında herhangi bir ihtilaf bulunmamaktadır. Davalıların bayilik lisanslarının iptal olması üzerine, taraflar arasındaki sözleşme fiili olarak sona ermiştir. Sözleşmenin sona ermesinde davacının herhangi bir kusuru tespit edilmediğinden davalıların tam kusuru ile taraflar arasındaki bayilik ilişkisinin sona erdiği kabul edilmiştir. Taraflar arasındaki ibraname kapsamında davacıya verilen 01.03.2019 tarihli ve 1.500.000 TL bedelli çek (1.500.000,00-₺ açısından ... 1. İcra müdürlüğünün ...esas sayılı icra dosyasıyla takibe konu edilmiş olup çekin bedeli, vadesi, kapsamındaki borç ve üzerindeki imzalar bakımından herhangi bir uyuşmazlık olmaması nedeniyle tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla bu bedel yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir. Yatırım destek bedeli yönünden; Dava dışı ... Tic. Ltd. Şti. tarafından davacıya işletme yatırım destek bedeli olarak 14.04.2016 tarihli ve 1.475.000,00-₺ bedelli faturanın tanzim edildiği, 03.02.2017 tarihli protokol kapsamında davacının davalılar yönünden yatırım destek bedelinin 1.128.653,42-₺ olarak belirlendiği, 19.02.2018 tarihli protokol kapsamında davalı ... Ltd. Şti. yönünden yatırım destek bedelinin 914.223,16-₺ olduğu, yukarıda yazılı ve hükme esas alınan bilirkişi raporu kapsamında yatırım destek bedelinin KDV dahil 2.345.470,57-₺ olarak hesaplandığı, davacının talebinin 1.923.741,03-₺ olduğu anlaşılmaktadır.Kâr mahrumiyeti talebi yönünden; davacı ile davalı .... Ltd. Şti. arasında 19.02.2018 tarihli bayilik sözleşmesinin akdedildiği, yine yukarıda yazılı ve hükme esas alınan bilirkişi raporundan davacının 19.02.2018-28.04.2018 tarihleri arasında davalıya mal satışı yaptığı, mal satışı yapılan her bir gün için ortalama kar tutarının 181,75-₺ olduğu, bu miktar ile sözleşme süresi üzerinden yapılan hesaplama neticesinde toplam 319.516,50-₺ kâr kaybı bulunduğu ancak davacı tarafça talep edilen 6 aylık kar kaybı bedelinin KDV dahil 38.603,70-₺ olduğu anlaşılmaktadır. Ariyet bedeli yönünden; davacının davalıya vermiş olduğu ariyet malzemelerin davacının ticari defterlerinde kayıtlı olduğu ve malzemelerin 13.02.2017 tarihli ariyet sözleşmesi ekinde ... Ltd. Şti. ekinde teslim ettiği, davalılar tarafından dosyaya ariyet malların davacıya iadesine dair belge ibraz edilmediği, bu sebeple 13.02.2017 tarihli ariyet sözleşmesi kapsamında davacının davalılara verilen ariyet mallarından dolayı 40.616,82-₺ alacaklı olduğu tespit edilmiştir. Tüm bu açıklamalar ışığında, Davanın kısmen kabulüne, 1.923.741,03-₺ yatırım destek bedeli, 38.603,70-₺ kar kaybı, 40.616,82-₺ ariyet bedeli ve 1.500.000,00-₺ satış artırıcı işletme destek bedelinin (1.500.000,00-₺ açısından ... 1. İcra müdürlüğünün ... esas sayılı icra dosyasıyla tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla) 19/11/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. HÜKÜM / Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın KISMEN KABULÜ ile; 1.923.741,03-₺ yatırım destek bedeli, 38.603,70-₺ kar kaybı, 40.616,82-₺ ariyet bedeli ve 1.500.000,00-₺ satış artırıcı işletme destek bedelinin (1.500.000,00-₺ açısından ... 1. İcra müdürlüğünün ... esas sayılı icra dosyasıyla tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla) 19/11/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 2-Harçlar Kanunu uyarınca kabul edilen dava değeri üzerinden alınması gereken 239.287,30-₺ nispi harçtan peşin alınan 63.998,45-₺ harcın mahsubu ile bakiye 41.241,08‬-₺ nispi karar harcının davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 3-Davacı tarafından yapılan 31.500,00-₺ bilirkişi ücreti, 1.769,85‬-₺ tebligat posta gideri olmak üzere toplam 33.269,85‬-₺ üzerinden davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 31.098,62-₺ ile 64.090,65-₺ harç gideri olmak üzere toplam 95.189,27‬-₺ yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına, 4-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 5-Avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca kabul edilen dava değeri üzerinden davacı vekili lehine hesaplanan 424.236,92-₺ nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 6-Avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca reddedilen dava değeri üzerinden davalı vekili lehine hesaplanan 39.130,95-₺ nispi vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine, 7-Davacı tarafından yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK 333 maddesi gereğince davacıya iadesine, Dair; taraf vekillerinin yüzlerine karşı kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 21/11/2024 Başkan ... e-imza Üye ... e-imza Üye ... e-imza Katip ... e-imza .