İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/469 E. 2025/294 K.

T.C. İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2022/469 Esas KARAR NO : 2025/294 Karar DAVA : Menfi Tespit (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 28/07/2022 KARAR TARİHİ : 05/05/2025 Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekilinin 28/07/2022 tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin Şirket ... Ltd. Şti. restoran ve yiyecek içecek hizmetleri sektöründe faaliyet gösterdiğini, her türlü gıda maddelerinin üretimi, toptan ve perakende alımı, dağıtımı ve satımını gerçekleştirdiğini, bu amaç doğrultusunda ... 'deki iki katlı ... ve ... isimli restoranları faaliyete geçirdiğini, müvekkili şirket tarafından işletilerek faaliyete geçecek restoranları elektrik ve aydınlatma tesisatının yapılması gerekliliği doğduğunu ve davalı ... Aydınlatma Elektrik Mühendislik Taahhüt Dış Ticaret - ... ("... Aydınlatma") ile 22.12.2017 tarihli "Elektrik İşlerine İlişkin Sözleşme" imzalandığını, ... Aydınlatma, Sözleşmede kararlaştırılan işleri Sözleşmeye uygun, tam ve eksiksiz yaparak yine sözleşmede kararlaştırılan 35 günlük sürede müvekkili şirkete teslim etmesi gerekirken yükümlülüklerine aykırı davrandığını, davalı ... Aydınlatma'nın teslim süresini iki ay geciktirmesi üzerine müvekkil şirket tarafından....Noterliğinin 16.03.2018 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi keşide edilerek, işin sözleşmeye uygun tamamlanmadığı ve teslim edilmediği, yükümlülüklere aykırı davranıldığı ve müvekkil şirkete işin bittiğine dair yazılı bir bildirim yapılmadığı, işin bitirilerek yazılı olarak teslim edilmesi gerektiği ihtar edildiğini, sözleşmeye göre davalı ... Aydınlatma'ya ödenecek bedel KDV dahil 283.200,00-TL olarak kararlaştırıldığını, sözleşmenin 8.4.maddesine göre sözleşme bedelinin %30'u peşin, geri kalan ödemeler ise düzenlenecek vadeli çekler ile ödeneceğini, müvekkil şirket, sözleşme bedelinin %30'una karşılık 85.000-TL peşinatı 09.01.2018 tarihinde davalı ... Aydınlatma'nın tek yetkilisi ...'nün ...Bankası A.Ş. ... Iban numaralı hesabına gönderdiğini, müvekkili şirketin sözleşme bedelinin geri kalan kısmı için "... A.Ş. E1-... seri numaralı 24.01.2019 keşide tarihli 30.000-TL bedelli, ... A.Ş. E1-... seri numaralı 21.02.2019 keşide tarihli 30.000-TL bedelli, ... A.Ş. E1-... seri numaralı 21.03.2019 keşide tarihi 30.000-TL bedelli, ... A.Ş. E1-... seri numaralı 18.04.2019 keşide tarihli 30.000-TL bedelli, ... A.Ş. E1-... seri numaralı 24.04.2019 keşide tarihli 30.000TL bedelli" 5 adet çeki keşide ederek davalıya teslim ettiğini, bu nedenlerle; icra tehdidi altında çek bedeli ödenen ....İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası açısından teminatsız olarak, ....İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı, ....İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı, ....İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyaları yönünden ise, mahkeme tarafından hesaplanacak teminat karşılığında icra takiplerinin huzurdaki davadan verilecek karar kesinleşinceye kadar tedbiren durdurulmasına, müvekkil şirketin ....İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yapılan 28.400-TL harici ödeme, ....İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına istinaden yapılan 4.300-TL harici ödeme, ....İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı icra dosyasına istinaden yapılan 1.500-TL harici ödeme ve ....İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyasına istinaden yapılan 4.300-TL harici ödeme mahsup edilmek suretiyle icra dosyaları ve icra dosyaları toplam borcu 105.681,42-TL(faiz ve masraflar dahil değildir) tutarında müvekkil şirketin davalıya borçlu olmadığının tespit edilmesine ve çeklerin müvekkil şirkete iadesine, davalı'nın ....İcra Müdürlüğünün ... Esas, ....İcra Müdürlüğünün ... Esas, ....İcra Müdürlüğü ... Esas, ....İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyalarına konu alacakların her birinin %20'sinden az olmamak üzere müvekkil şirkete kötüniyet tazminatı ödemeye mahkum edilmesine karar verilmesini, ....İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyasına istinaden müvekkil şirket tarafından davalıya ödenen 28.400-TL nin, ....İcra Müdürlüğü 2019/20180 Esas sayılı dosya borcuna istinaden 30.705,54-TL'nin, ....İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı icra dosyası borcuna istinaden 1.500-TL, .... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı icra dosyası borcuna istinaden 4.300-TL ve ....İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı icra dosyası borcuna istinaden 4.300-TL olmak üzere toplam 69.205,54-TL'nin her birinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan alınarak müvekkil şirkete ödenmesine, peşinata ilişkin alacaklarının ve cezai şart alacaklarının davalıdan celp edilecek hak ediş raporları, keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde ortaya çıkacak olduğundan ileride artırılarak harcı tamamlanmak üzere şimdilik 1.000-TL'nin, 17.01.2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte müvekkil şirkete ödenmesine, davalı'nın işi süresinde teslim etmemesi nedeniyle mahrum kalınan kazanç kaybına karşılık, bilirkişi incelemesi neticesinde ortaya çıkacak miktar uyarınca artırılıp harcı tamamlanmak üzere şimdilik 1.000-TL kazanç kaybı alacağının, 17.01.2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan alınarak müvekkil şirkete ödenmesine, müvekkili şirketin işçilerinin Ocak 2018 için yarı oranda ve Şubat 2018 ücreti olmak üzere fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 53.000-TL ücret ve SGK priminin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkil şirkete ödenmesine karar verilerek, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekilinin 01/09/2022 tarihli cevap dilekçesinde özetle; davacı yanın eksikliklerin diğer yükleniciler tarafından tamamlandığını söylemiş ise de projede elektrik işini yapabilen başka bir yüklenici bulunup bulunmadığını bulunmaktaysa eksikliklerin ne olduğunu, kim tarafından ve hangi tarihten itibaren tamamlandığını, masrafların ne kadar tuttuğu davacı tarafından sunulacak belgelerle ispatlanması gerektiğini, hiçbir somut delile dayanmayan bu iddiaların kabulünün mümkün olamamakla beraber davacı yanın iddiası doğrultusunda işin hangi tarihten itibaren tamamlattırıldığı belirlenebilir olduğundan bu tarihe göre sözleşme bedelinin aşılıp aşılmadığının da hesaplanabileceğini, dolayısıyla davacı tarafın alacağını buna göre hesaplayıp harcını tamamlaması gerektiğini, davacı tarafın işin bitirilmediğini ileri sürmesine rağmen hiçbir zaman sözleşmeden dönmediğini, müvekkilinin işin sözleşmeye uygun olarak tamamlandığını bildirmesi üzerine de aksine bir bildirimde bulunmadığını, Sözleşme'nin 8.1 nolu maddesinde mimarın yazılı onayı sonrası bedelin yükleniciye ödeneceği kabul edildiğini, davacı tarafından da teslime karşılık müvekkiline 12.06.2018 tarihinde çekler ile ödeme yapıldıktan sonra yaklaşık 5 yıllık bir süre geçmişken teslim için şekil şartının ileri sürülmesi dürüstlük kuralına aykırı olduğunu, hakkın kötüye kullanılması anlamına geldiğini, müvekkilinin işi gereği gibi tamamlayıp teslim etmesi üzerine davacı şirket tarafından sözleşmede kararlaştırılan bedel karşılığı müvekkiline beş adet çek keşide edildiğini, müvekkilinin işi sözleşmeye uygun olarak tamamladığını ve bunu yazılı olarak da bildirdiğini, kabul anlamına gelmemekle beraber, davacı tarafın işin eksik yapılması nedeniyle diğer yüklenicilere tamamlattırıldığı söylenmekle ancak eksik kalan kısmın bedelini talep edebileceğini, ilk olarak ... A.Ş. ... seri nolu 24.01.2019 keşide tarihli çekin, bankaya ibraz edildiğinde karşılığının olmaması sebebiyle ödenmediği hususu çekin arkasına şerh edilerek müvekkile iade edildiğini, bunun üzerine .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas Sayılı dosyası ile davacı taraf aleyhine takip başlatıldığını, ayrıca davacı şirketin yetkilisi ... hakkında karşılıksız çek keşide etmek suçunu işlemesi nedeniyle cezalandırılması için .... İcra Ceza Mahkemesi ... Esas sayılı şikayet gerçekleştirildiğini, dava dilekçesinde söz konusu şikayet dosyasının derdest olduğu söylenerek sayın mahkeme'yi yanıltmaya yönelik beyanda bulunulduğunu, halbuki .... İcra Ceza Mahkemesi'nin ... sayılı 15.03.2022 tarihli kararıyla sanık ...'ın "Karşılıksız Çek Düzenlemek suçunu işlediği sabit görüldüğünden" 28.400,00.-TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiğini ve bu kararın kesinleştiğini, yine ... AŞ, ... seri nolu, 18.04.2019 keşide tarihli çeki hakkında "Karşılıksızdır muamelesi yapılmasına sebep olmak" suçundan dolayı .... İcra Ceza Mahkemesi'nin ... sayılı, 09.03.2021 tarihli kararıyla sanığın 27.970,00- TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiğini, Davacı iş sahibi tarafından müvekkiline verilen çekleri müvekkilinin üçüncü kişilere olan borçlarını ödeme amaçlı verdiğinden bankaya ibraz edilen çeklerin karşılığının olmaması sebebiyle alacaklıların müvekkili aleyhine icra takibi başlattıklarını, bu sebeple haciz tehlikesiyle karşı karşıya kalan müvekkilinin bundan kaçınmak için alacaklılara ödeme yapmak durumunda kaldığını, mali açıdan zor günler yaşadığını, müvekkilinin sözleşmede üstlendiği işi tamamlamadığı bu nedenle çek bedellerini hak etmediği iddiaları gerçeği yansıtmadığını, davanın reddine karar verilerek, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER: -.... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası Uyap kayıtları, -.... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası Uyap kayıtları, -.... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası Uyap kayıtları, -.... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası Uyap kayıtları, -.... İcra Ceza Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası Uyap kayıtları, -Mali Müşavir ..., Nitelikli Hesap uzmanı ... ve Elektrik Mühendisi ...'in sunduğu 07/08/2023 tarihli bilirkişi kök raporu, 06/12/2023 ek raporu, 13/08/2024 2.ek raporu ve 10/12/2024 3.ek raporu, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Yapılan yargılama, toplanılan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Dava, Dava konusu elektrik işinin geç tesliminden kaynaklı icra takibine konu edilen senetler yönünden Menfi tespit talebi, ödenen çeklerin istirdatı ile gecikme tazminatı, cezai şart alacağı, kazanç kaybı talebine ilişkindir. Taraflar arasında 22/12/2017 tarihli "Elektrik İşlerine İlişkin" sözleşme imzalandığı, işbu sözleşmeye göre işin 17/01/2018 tarihinde teslim edileceğinin kararlaştırıldığı, yine bu sözleşme kapsamında davalı yüklenicinin işi sözleşmeye uygun olarak tamamladığını yazılı olarak derhal bildirmesi gerektiği belirtilmiştir. Davalı tarafın zamanaşımı itirazı incelendiğinde; sözleşmeye göre işin 17/01/2018 tarihinde teslim edilmesi gerektiği, işbu davanın 22/07/2022 tarihinde açıldığı dikkate alındığında henüz 5 yıllık zamanaşımı süresinin dolmadığı anlaşılmış ve esas hakkındaki yargılamaya devam edilmiştir. Cezai şart kavramı TBK'nın 179-182. Maddelerinde yer almaktadır. Buna göre; cezai şart borçlunun, asıl borcunu ilerde, hiç veya gereği gibi ifa etmediği takdirde alacaklıya karşı ifa etmeyi önceden taahhüt ettiği edime denir. Bu nedenle cezai şart, asıl borca bağlı olarak ve ancak bu borcun ihlâli ile doğabilecek olan fer'î bir edimdir. Cezai şartın, kanundaki ifadesi ile ceza koşulunun istenebilmesi için sözleşmede buna ilişkin bir hüküm bulunması gerekir. Sözleşmede kararlaştırılmamış olsa dahi temerrüt hâlinde TBK’nın 125/I. maddesi hükmünce alacaklı gecikme tazminatı talep edebilir ise de, ceza koşulunun istenebilmesi için sözleşmede bununla ilgili açık hüküm bulunması şarttır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2017/15-3169 Esas 2021/948 Karar sayılı ilamında: "... İfaya ekli cezai şartın istenebilmesi için sözleşmede açıkça kararlaştırılmış olmadıkça gecikmiş ifanın çekincesiz olarak kabul edilmemesi gerekir. Aksi hâlde cezai şartı isteme hakkı düşer.Cezayı isteme hakkının saklı tutulması (çekince, ihtirazı kayıt), yenilik doğuran bir irade beyanı olup, ifa anında açıkça yapılmalıdır... Somut olay değerlendiğinde; taraflar arasında imzalanan sözleşmede yükleme tarihi geçtiği takdirde davacı iş sahibinin her gün için 200TL reklamasyon keseceğine yönelik düzenleme geç teslimden kaynaklanan ifaya ekli cezai şart olup, teslim tarihinin 14.03.2011 olarak kararlaştırılmasına rağmen, dosyada bulunan sevk irsaliyesinden fiili teslim tarihinin 12.10.2011 olduğu ve sözleşme konusu makinenin gecikme ile davacıya teslim edildiği, davacı iş sahibinin herhangi bir çekince ve ihtirazı kayıt koymaksızın eksikleri ile birlikte makineyi teslim aldığı anlaşılmaktadır. Mahkemece dava konusu talebin, ayıptan doğan zarara ilişkin olmayıp, geç teslimden kaynaklı cezai şart olduğu, sözleşme konusu makineyi ihtirazı kayıt ileri sürmeden teslim alan davacının, sözleşmede de aksi kararlaştırılmadığından geç teslimden kaynaklanan ifaya ekli cezai şartı talep edemeyeceği gözetilmeksizin..." şeklinde belirtilmiştir. Somut olayda, taraflar arasındaki sözleşmede işin süresinin 35 gün olduğu (13.12.2017-17.01.2018) olduğu yazılıdır. Süreç işleyişinde gecikme olduğu davacının ihtarnamesinden ve davalının e-maille verdiği cevaptan anlaşılmaktadır. Sözleşmede işin bitirildiğinin davalı tarafından yazılı olarak bildirileceği yazılı olmakla birlikte, işin teslim alındığı üzerinden uzun zaman geçtiği anlaşılmaktadır. Şöyle ki, davacı tarafın 16/03/2018 tarihinde gönderdiği ihtarname ile davalıdan işini tamamlaması için süre verdiği, davalı tarafında 19/03/2018tarihli cevabi yazısında işi tamamladığını bildirerek sözleşmedeki yazılı bildirim şartını yerine getirdiği anlaşılmakla; emsal yargıtay kararı da dikkate alındığında; sözleşme konusu işi ihtirazı kayıt ileri sürmeden teslim aldığı, bundan dolayı sözleşmede aksine hüküm bulunmadığından geç teslimden kaynaklanan ifaya ekli cezai şartı talep edemeyeceğinden davacının bu yöndeki talebinin reddine karar verilmiştir. Mahkememizce re'sen seçilen Mali Müşavir ..., Nitelikli Hesap uzmanı ... ve Elektrik Mühendisi ... tarafından hazırlanan 13/08/2024 tarihli bilirkişi 2.ek raporunda özetle;"...Menfi tespit talebi yönünden; heyetimizin teknik incelemesinde eksik yapıldığı iddia edilen işlere ilişkin tespitte bulunulamadığı, Davacının, işin üçüncü kişilere yaptırıldığı iddiasını dosya kapsamında herhangi bir delil ile desteklemediği, Böyle bir belge olmadığı gibi, delil tespiti vb. mahkeme kararı ile tespit edilmiş bir eksikliğinde dosya kapsamında bulunmadığı, Bu nedenle eksik yapıldığı iddia olunan işlere ilişkin herhangi bir menfi tespit hesaplaması yapılamadığı, Sözleşme bedelinde indirim ve cezai şart talebi yönünden; sözleşme hükümlerine göre teslim konusunun değerlendirilebileceği ve nihai takdir Sayın Mahkemeye ait olmak üzere teslimin ispatında davalı şirketin ispatla yükümlü olduğu sonucuna varıldığı, dosyada davalının sözleşme ile belirlenen teslim merasimini yerine getirdiğini ortaya koyan delile rastlanmadığı, Takdiri Sayın Mahkeme ait olmak üzere davacı tarafın teslim için zikrettiği 83 günlük süre esas alındığında 235.056,00 TL sözleşme bedelinde indirim hakkı doğduğu ve arabuluculuk tarihinden itibaren ticari faiz işletilebileceği, kazanç kaybı alacağı bakımından değerlendirme; takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere gecikme süresi için davacının kar mahrumiyeti talebinde bulunabileceği, 83 günlük kazanç kaydı ise 83x325,38—27.006,00 TL olarak hesap edildiği, arabuluculuk tarihinden itibaren ticari faiz işletilebileceği, işçilik alacakları bakımından değerlendirme; takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere davacı taraf çalışanlarının işçilik masraflarını talep edemeyeceği, işçilik alacaklarının işletmeye ait bir gider olduğu ve kar mahrumiyeti hesaplanarak davacının maliyetlerini dikkate alan bir hesaplama yapıldığı,,..." yönünde kanaat bildirilmiştir. Alınan rapor ve dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; dava konu icra takiplerinin davalı tarafından davacı aleyhine yapılan işin bedeline davacı tarafından verilen çeklerin takibe konulması sonucunda açıldığı; yapılan defter incelemesi davacı defterlerinin usulüne uygun kapanış onaylarının bulunmaması nedeniyle davalı defterlerine göre davacının borçlu olduğunun tespitinin yanı sıra işin gecikmeli de olsa teslim edildiği anlaşıldığından davacının menfi tespit taleplerinin reddine karar verilmiştir. Bunun yanında işin gecikmeli teslimi hususunda taraflar arsında bir ihtilaf bulunmamaktadır. Bu nedenle davacının gecikmeden kaynaklı hesaplanan 27.0006,00TL kazanç kaybı alacağı bulunduğuna hükmedilmiştir. Sözleşme kapsamı incelendiğinde; davacının kendi çalışanlarına ilişkin masrafların davalı tarafından ödeneceğine yönelik bir hüküm yer almaması ve davalı çalışan masraflarını ödediğine ilişkin bir delil de sunulmadığından bu yöndeki taleplerinin de reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm yazılmıştır. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-)Davanın KISMEN KABULÜ, KISMEN REDDİ ile; a) Davacının takip dosyalarına yönelik menfi tespit talebinin REDDİNE, b) Cezai şart talebinin REDDİNE, c) Davacının işçilik ücreti taleplerinin REDDİNE, d) 27.006,00TL kazanç kaybı bedelinin temerrüt tarihi olan 10/04/2018 tarihinden işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 2-)Alınması gereken 1.844,77TL harçtan peşin alınan 3.925,90TL harcın ve 4.530,00TL tamamlama harcının mahsubu ile artan 6.611,13‬‬TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, 3-)Davacı tarafça yapılan 80,70TL başvurma harcı, 3.925,90TL peşin harç, 4.530,00TL tamamlama harcı, 7.500,00TL bilirkişi ücreti, tebligat ve posta masrafından oluşan 282,50TL olmak üzere toplam 16.319,1‬0‬TL yargılama giderinden kabul-red oranına göre hesaplanan 1.046,05TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 6100 sayılı HMK.nun 326/2 maddesi gereğince bakiye yargılama giderinin davacıların üzerinde bırakılmasına, 4-)Arabuluculuk ücreti olan 1.560,00TL nin kabul red oranına göre 100,00TL'nin davalıdan, 1.460,00TL 'nin davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına, 5-)Davacı lehine hüküm tarihindeki AAÜT uyarınca hesaplanan 27.006,00TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine, 6-)Davalı lehine hüküm tarihindeki AAÜT uyarınca hesaplanan 62.997,99TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 7-)6100 sayılı HMK.nun 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine, Dair, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 05/05/2025 Katip ... e-imzalıdır Hakim ... e-imzalıdır