İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/337 E. 2022/108 K.

T.C. İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ (DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA) ESAS NO:2021/337 Esas KARAR NO :2022/108 DAVA:Tazminat DAVA TARİHİ:13/08/2021 KARAR TARİHİ:09/03/2022 Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; İsviçre menşeili müvekkili ile dava dışı üçüncü şahıs... San. Tic A.Ş. arasında 01.06.2020 tarihli sözleşme akdedildiğini ve satıcı ile alıcı külçe halinde saf bakır satın alınması konusunda anlaştığını, sözleşme tarafları satıma konu bakır külçelerin teslimini riski Çin'deki boşaltma limanına kadar satıcı ...'da kalmak üzere CIF Çin Limanları olarak kararlaştırıldığını, alıcı müvekkil 4 no'lu davalı ...'yi (sörvey şirketi), yüklemelerde gözetim ve denetim yapması, yani konteynerlere bakır külçe yüklendiğinin, konteynerlerin usulünce tartıldığının ve mühürlendiğinin tespiti amacıyla görevlendirildiğini, ...'nin bu amaçla atadığı personeli görünürde tüm yüklemelerde hazır bulunduğunu, konteynerlere yapılan yüklemeyi denetlediğini, takip ettiğini ve taşıyanlardan temin edilen ... ve ... konteyner mühürlerini ve kendi ... mühürlerini taktığını, konteynerlerin tartımında bulunduğunu belirttiğini ve genel olarak tüm yüklemenin süpervizörlüğünü yaptığını, satıma konu bakır külçelerin, konişmentoların müvekkili alıcı adına cirolandığı ve onun hamilliğinde olduğunu, taşımalar devam ederken fatura bedellerinin tamamı ayrı ayrı ödemelerle müvekkili alıcı ... tarafından satıcı ...'a ödendiğini, müvekkili alıcı ..., satıcı ...'a Sözleşme'de sevkedileceği kararlaştırılan bakır külçelerin alım bedellerinin 490'ını, sözleşme uyarınca sörveyci ...'nin raporları ve taşıyanlarca düzenlenen orijinal konişmentoların ibrazı karşılığında ödediğini, sevkiyatlar sırasında bir dolandırıcılık gerçekleştirildiğini konteynerlerdeki bakır yük değersiz kaldırım taşlarıyla değiştirildiğini; buna ilaveten konteynerlerin ilk yüklemesi sırasında ve limanda davalıların zincirleme ve çok ağır ihmalleri neticesinde müvekkil alıcı çok büyük bir zarara uğradığını, yaşanan vakıa gerek satıcıya, gerekse taşıyanlar ...'e ve ... iletildiğini, bildirim yapılan taraflardan hazır bulunmak isteyenler konteyner açımlarında hazır bulunduklarını, boşaltma limanında gerçekleşen sörveyler esnasında resmi olarak atanan noter ve yine Çin resmi gümrük yetkilileri hazır bulunduklarını, boşaltma limanında yapılan incelemelerde konteynerlerin hiçbirinde özel ... mührü takılı olmadığını birçok konteynerin üzerlerinden sahte resmi mühürler çıktığını, davalı taşıyanlar ve ifa yardımcıları ...'un limanların güvenli işletilebilmesi için devletlerce akdedilen ISPS kodu uyarınca yükün gemilere yüklenmesinde gerekli önlemleri almakla yükümlü olmalarına rağmen, bunu yapmadığının açıkça göründüğünü, ... ve taşıyanlar, satıcıya orijinal mühürleri konteynerlerle birlikte teslim ettiğini, bu teslimden birkaç gün sonra mühürler sahte olarak limana geri geldiğini, ... tarafından konteynerler gerekli incelemeler yapılmaksızın gemilere yüklenmek üzere limanda teslim alındığını ve yine hiçbir inceleme yapılmaksızın gemilere yüklendiğini, ikinci taşıma olan ... gemisinin yüklemesi sırasında 48 adet konteyner ... tarafından limana kabul edildiğini, ancak bu konteynerlerin ikisinde ikiz mühür çıktığını, ikiz mühür hadisesinin yaşanan 24.06.2020 tarihinde, ...'un birinci taşıma olan ... gemisine yüklemeyi halen devam ettiriyor olmasının olduğunu, 23.06.2020 tarihinde diğerleriyle birlikte ... numaralı konteyner ile ... numaralı konteyner ... liman sahasına giriş yaptığını, ... tarafından 24.06.2020 tarihinde her iki konteynerde ... numaralı mühür takılı olduğu tespit edildiğini, her iki konteyner de ... tarafından gümrük muayene memuru nezaretinde 24.06.2020 tarihinde açıldığını ve konteynerlerin“bakır değil kaldırım taşı” içerdikleri tutanağa geçirildiğini, bu husus taşıyan ...'e bildirildiğini, ... ve dolayısıyla ... ikiz mührün de konteynerlerin içinden değerli bakır madeni yerine değersiz kaldırım taşı çıktığının da tam olarak farkında olduklarını, hiçbir şey yokmuş gibi yüklemelere devam ettiklerini, 3. taşıma olan ... Gemisi'yle ilgili konişmentoda 11 numarada yer alan ... numaralı konteynerde bir ağırlık problemi oluştuğunu ağırlığının irsaliyede gösterildiği gibi 20.840 kg olmadığını gerçekte daha farklı olduğunun tespit edildiğini, altıncı taşıma olan ... Gemisi sevkiyatında konteynerlerde bir kez daha mühür uyuşmazlığı ve tonaj farkı çıkmasına rağmen gümrüğe bildirim dahi yapılmadığını, bildirim yapılmamasının ulaştırma bakanlığı yönergelerine aykırı olduğunu, ağırlık farklılıklarının ... tarafından dikkate alınmayarak yüklemeye devam edildiğini, ... üstlendiği süpervizörlük ve denetim işine istinaden, çalışanı ... vasıtasıyla yüklemelere nezaret ettiğini, yüklemeleri fotoğrafladığını, taşıyan ve ... mühürlerini kendisinin taktığını ve konteynerlerin tartımını yaptığını beyan etse de neticede konteynerlerden bakır yerine kaldırım taşı çıktığını, ... çalışanı ... kendi elleriyle sahte ikiz mühürleri konteynerlere taktığını, müvekkilinin dava konusu yükü yeniden satmak için satın aldığını ve neticeten yeniden sattığını, ancak Çin'de satılanın teslim edilmediği ve tüm konteynerlerden kaldırım taşı çıktığı anlaşıldığından müvekkili firmanın kar kaybına ve inceleme giderleri dahil sair masraflara uğradığını beyanla fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak ve... San. Tic. A.Ş.'ye karşı açılmış ... sayılı tahkim davası neticesinde tahsilde tekerrür etmemek kaydıyla toplam 42.513.420.-USD tutarında zararın davalılardan TBK md. 99 uyarınca aynen USD cinsinden TBK md. 61 uyarınca müteselsilen tahsiline, alacağa vade tarihinde itibaren işleyecek kamu bankalarınca verilmekte olan en yüksek faiz uygulanmasına, harç, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... ... A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin ... Grup şirketlerden müteşekkil uluslararası bir organizasyonun parçası olduğunu, pek çok ülkede denetim, gözetim, test ve belgelendirme hizmetleri verdiğini, hizmetlerin ... ... ...A.Ş adı altında faaliyet göstererek gerçekleştirdiğini, davacı tarafından e-posta üzerinden ... İsviçre'ye bakır yüklemesi gözetim talebi iletildiğini, iki şirket arasında sözleşme kurulduğunu, ... İsviçre'nin müvekkiline talimat verdiğini ve davacının taleplerini ilettiğini, sözleşmenin ... İsviçre ile ... Şirketi arasında yapıldığını, husumetin müvekkili şirkete yöneltilmemesi gerektiğini, ... Türkiye ile davacı arasında bir ticari ilişki olmadığı gibi ... İsviçre ile olan ticari ilişkileri bakımından da tahkim şartı öngörüldüğünü, ...'nin gerçekleştirdiği hizmetlerin verilmesinden kaynaklanan tüm ihtilafların, her durumda kanunların ihtilafına ilişkin tüm kurallar dışında, İsviçre'nin maddi hukuku uygulanacağı ve tüm ihtilafların kesin olarak Uluslararası Ticaret Odası'nın Tahkim Kurallarına göre ve bu kurallara uygun olarak atanan bir veya daha fazla hakem tarafından çözüleceğini, aksi kararlaştırılmadığı takdirde, tahkimin yeri Paris (Fransa) olacağını, dolayısıyla huzurda görülen davaya konu uyuşmazlığın çözümünün, belirtilen Genel Hizmet Koşulları'nda yer alan tahkim şartı uyarınca merkezi Paris'te bulunan Uluslararası Ticaret Odası (ICC) tarafından çözümlenmeye muhtaç olduğunu, satıcı ... ile davacı arasında Londra'da ... sayılı tahkim sürecinin başlatıldığının beyan edildiğini, bu durumda hem tarafların sorumluluklarının net olarak tespiti hem de müvekkili şirketin örgütlü suça konu olayda hiçbir suretle haksız fiil işlemediğinin anlaşılması açısından bektetici mesele yapılmasına ihtiyaç olduğunu, davaya konu olayla ilgili olarak ... Cumhuriyet Başsavcılığınca 01/04/2021 tarih ve ... sayılı iddianame düzenlendiğini, ... 7.Ağır Ceza Mahkemesinin iddianameyi kabul ettikten sonra yetkisizlik kararı verdiğini, ... Ağır Ceza Mahkemesinin de yetkisizlik kararı verdiğinden dosyanın İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesi'ne gönderildiğini, iddianamede müvekkili şirketin herhangi bir çalışanının sanık sıfatıyla yargılanmadığını, ceza davasının bekletici mesele olarak kabul edilmesinin hukuki bir zorunluluk olduğunu, somut olayda ... İsviçre'ye başvuran davacının akreditif ödeme yolunu tercih etmediğini, ... İsviçre'ye verilen talimatın içeriğinden görüleceği üzere numune alımı dahi istemedikleri, yalnızca miktar, palet sayımı ve bunlara ilişkin rapor istediklerinin görüldüğünü, davacının talepleri kapsamının, satıcı ... ile davacı arasındaki sözleşmeye uygunluğuna dair bir rapor oluşturmaya elverişli olmadığını, davacı gözetim hizmeti ile ilgili detaylı bir talepte bulunmadığını, yalnızca fotoğraflama, palet sayımı, kantar tartımı, genel görünüme dair gözetim istediğini, ... İsviçre tarafından davacının talep e-postasına yanıt olarak özel bir prosedür talep edilip edilmediği sorulduğunda da davacı tarafından herhangi bir özel talep gelmediğini, müvekkili şirketten gözetim esnasında bakırlara dair yalnızca yüzeysel kontrol istendiğinden kayıtlar tutulup davacıya bildirildiğini, yükleme esnasında boş konteynerlerin tartılması, emtianın fotoğraflanması, paletlerin sayılarak konteynere yüklenmesi ve dolu konteynerin tartılmasının ardından konteyner kapakları kapatılacağı ve taşıyanlara ait mühürlerin sürücüler yahut satıcı tarafından konteyner kapaklarına takılacağını, akabinde de ... tarafından ...'ye ait mührün takılacağını, ...'nin yalnızca kendi mühürlerinden sorumlu olup, konteynerlere ait olan mühürler bakımından işlem yapma yükümlülüğü bulunmadığını, ... İsviçre'nin yükleme sırasında müvekkilinden aldığı her bilgiyi davacıya ilettiğini, ancak davacının ... tarafından gönderilen hiçbir ön bilgiyi ve raporu incelemediğini, oysa ki liman işletmesine, ... yetkililerine ... mühürlerinin de kontrol edilmesini bildirip, raporları ileterek sürecin takibini sağlamış olsa idi, kontoynerlerin gemiye yüklenmeden hadisenin önüne geçmiş olacağını, davacının iddiasının aksine diğer şirketlere ait mühürlerin hiçbir şekilde ... Türkiye'ye teslim edilmediğini, bu yönde tutanak tutulmadığını, müvekkili şirketin haksız fiilinden söz edilemeyeceği, ... İsviçre tarafından verilen talimatın eksiksiz yerine getirildiğini, raporların tümünde gerekli bilgilerin yer aldığı, başka şirketlerin mühürlerini kontrol yetkisinin ve sorumluluğunun olmadığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte davacı tarafından süresi içinde bir talep yöneltilmediğini ve dava ikame edilmediğini beyanla davanın reddine, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davacı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Dava; Davacıya teslim edilmek üzere Türkiye'den Çin'e taşınan 326 adet konteyner içerisinden külçe bakır yerine kaldırım taşı çıkması nedeniyle davacı- alıcının maruz kaldığı zararının tahsili istemine ilişkindir. Dava, ... ... ve ... ... A.Ş.'ye karşı açılmakla birlikte, davacı tarafın ... ... hakkındaki davalarını geri almaları nedeniyle, bu davalılar hakkındaki davalar tefrik edilerek, HMK'nın 123.maddesine göre açılmamış sayılmasına karar verilmiştir. Buna göre, dosyanın tek davalısı olan ... ... ...A.Ş'ye karşı açılan dava BK'nın 49.maddesinde düzenlenen haksız fiil hükümleri ile hizmet sözleşmesine aykırılık iddiasına dayanmakta olup, davacı vekili müvekkilinin satın aldığı külçe bakır emtiasının gemiye yüklenmeden önce satıcının işyerinde konteynerlere yerleştirilmesi ve mühürlenmesi aşamasında davalı ...'nin gözetim ve denetim hizmeti verdiğini, boşaltma limanında bir kısım konteynerlerde orjinal mühür yerine sahte mühür takılı olduğunun, bazı konteynerlerde de ikiz mühür kullanıldığının tespit edildiğini, bu nedenle davalı ...'nin denetim ve gözetim görevini yerine getirmediğinden meydana gelen zarardan sorumlu olduğunu ileri sürmektedir. Dosya kapsamına göre davalının sorumluluğu; eşya henüz gemiye yüklenmeden önce satıcının işyerinde eşyanın konteynerlere yüklenmesi, istiflenmesi ve konteynerlerin mühürlenmesi ile ilgili denetim ve gözetim görevi ile ilgilidir. Taşıma yapıldıktan sonra boşaltma limanında konteynerler içerisinden yüksek maddi değere sahip külçe bakır yerine maddi değeri bulunmayan kaldırım taşı çıkması nedeniyle ortaya çıkan zararda, eşyanın konteynerlere yüklenmesi ve mühürlenmesiyle ilgili denetim, gözetim hizmeti veren davalının sorumluluğunun BK'da düzenlenen haksız fiil hükümleri ile iş görme sözleşmesine aykırılık hükümlerine göre çözümlenmesi gerekmektedir. Bu durumda mahkememiz görevsiz olup davanın tarafları tacir olduğundan uyuşmazlığın Asliye Ticaret Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği değerlendirildiğinden, açıklanan nedenlerle, davanın görev dava şartı yokluğu nedeniyle HMK 114/1-c maddesi gereğince usulden reddi yönünde aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere, 1-Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli bulunduğuna, karar kesinleştiğinde, süresinde ve talep halinde dosyanın görevli bulunan İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine, 2-HMK 'nun 331/2.maddesi gereğince yargılama giderleri ve vekalet ücreti hususunun görevli mahkeme tarafından değerlendirilmesine, Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.09/03/2022 Başkan ... ¸e-imzalıdır Üye ... ¸e-imzalıdır Üye ... ¸e-imzalıdır Katip ... ¸e-imzalıdır