İlk Derece Mahkemesi ·
İlk Derece Mahkemesi 2026/880 E. 2026/197 K.
- Mahkeme
- İlk Derece Mahkemesi
- Esas No
- 2026/880
- Karar No
- 2026/197
- Karar Tarihi
T.C. İSTANBUL 29. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2026/880 Esas KARAR NO : 2026/197
DAVA : Menfi Tespit (Ticari Nitelikteki Haksız Fiilden Kaynaklanan (2918 S.K.Hariç)) DAVA TARİHİ : 27/01/2026 KARAR TARİHİ : 09/10/2026
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Nitelikteki Haksız Fiilden Kaynaklanan (2918 S.K.Hariç)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil davacı şirketin davalıdan olan alacağı için, İstanbul ... Bürosu... Sayılı dosya üzerinden arabuluculuk görüşmeleri yapılmışsa da anlaşmama ile neticelendiğini, Müvekkil davacı şirkete ait ...plakalı araç, 10.10.2024 tarihinde... (T.C....) isimli şahsa 12 aylık uzun süreli olarak kiralandığını, Kira sözleşmesinin niteliği gereği araç üzerindeki fiilî hâkimiyet, kullanım ve tasarruf yetkisi tamamen kiracıya geçmiştir. Uzun süreli kiralamaya ilişkin Yargıtay içtihatları uyarınca bu durumda işleten sıfatı malik değil, kiracıda olduğunu, Kiracının kullanımında bulunan ...plakalı araç, 16.04.2025 tarihinde ...plakalı araç ile kaza yapmıştır. Kaza sırasında kiracı sürücünün yasal sınırlar üzerinde alkollü olması nedeniyle olayda %100 kusurlu kabul edildiği anlaşıldığını, Kazaya katışan karşı araçta meydana gelen hasar nedeniyle açılan ... Nolu Hasar Dosyası kapsamında ... Sigorta A.Ş tarafından 79.500,00-TL değer kaybı bedeli ödeme yapıldığını, Ancak davalı sigorta şirketi, müvekkilin olan ve kiralanmış olan araç sürücüsünün sınır değer üzerinde alkollü olduğundan kusurlu kabul edilmesi üzerine, işleten sıfatını taşıyan kiracıya yönelmesi gerekirken, hukuken dayanaksız biçimde araç maliki davacı şirket aleyhine İstanbul ... İcra Dairesi’nin... sayılı dosyası üzerinden işlemiş faiziyle birlikte 83.995,56 TL üzerinden ilamsız icra takibi başlatıldığını, Söz konusu takipte ödeme emrine süresi içinde itiraz edilmemiş olduğundan takip kesinleşmiş ve davacı hakkında haciz tehdidi doğduğunu, Bu nedenle davacı müvekkil, 106.066,35 TL + 180 TL masraf + 13.439,29 TL vekâlet ücreti olmak üzere toplam 119.685,64 TL ödemek zorunda kaldığını tüm bu nedenlerle ... Sigorta A.Ş tarafından İstanbul ...İcra Dairesi'nin ...sayılı esasına kayden müvekkil aleyhine rücuen tazminat alacağının tahsili için başlatılan icra dosyasında, icra ve haciz tehdidi altında haksız yere kendisinden istenilen tutarı 119.685,64-TL olarak ödediğini, tüm bu nedenlerle davalı... Sigorta A.Ş tarafından İstanbul ... İcra Dairesi’nin...sayılı dosyasında başlatılan takip kapsamında davacının icra ve haciz tehdidi altında ödemek zorunda bırakıldığı tutar için HMK 109. Maddesi uyarınca fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla, yapılacak bilirkişi incelemesi sonrası artırılmak üzere şimdilik 1.000,00- TL’nin, ödeme tarihi olan 21.10.2025 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan istirdat yolu ile tahsiline, Dava konusu haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatının davalıdan alınarak müvekkil davacıya ödenmesine, Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini dava ve talep etmiştir. SAVUNMA Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Takibe konu borcun tamamının ödenmesinden itibaren 1 yıllık hak düşürücü süre içinde istirdat davası açılması gerektiğini, sigorta şirketine başvuru şartı sağlanmadığını, davacının işleten sıfatına haiz olmadığı iddiası gerçek dışı olduğunu, davacı tarafından sunulan kira sözleşmesi tek başına araç üzerindeki fiili hakimiyetin ve işleten sıfatının kaybedildiğini ispatlamaya yeterli olmadığını, müvekkil şirketin ödediği tazminatı sigortalıya rücu hakkı bulunduğunu, ... plakalı araç ... poliçe numaralı Trafik Sigortası ile müvekkil şirket nezdinde 29/03/2025-29/03/2026 tarihlerinde sigortalı olduğunu, Kaza sonucu zarar gören ... plakalı araç için müvekkil şirket nezdinde...değer kaybı dosyası oluşturulmuş ve yapılan ekspertiz incelemesi neticesinde araç sahibine 02/06/2025 tarihinde 79.500,00 TL tazminat ödendiğini, tüm bu nedenlerle davacının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davasının reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini beyan etmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Dava, ZMMS şirketi tarafından sigortalısı aleyhinde başlatılan takibe karşı olarak davacının haciz tehdidi ile ödeme yapması nedeniyle açılmış istirdat davasına ilişkindir. Mahkemece yapılan yargılama sırasında taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesi uzmanlık gerektiren yönleri bulunduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Bilirkişi heyeti tarafından alınan raporda özetle; ... plakalı araç sürücüsü...’un, kazanın meydana gelmesinde asli ve %100 oranında kusurlu olduğu,... plakalı otomobilin sürücüsü ...’nın kazanın meydana gelmesinde kusurunun olmadığı, Araç değer kaybı bedelinin 80.000 TL olduğu,..., 0.62 promil alkol ile yasal sınırı aşmıştır. Kazada tam ve asli kusurlu olduğundan, kazanın oluşumuna etki edecek ,yol,hava durumu v.s gibi başkaca bir sebep de olmadığından , kazanın münhasiran alkol etkisinde olduğu , Davalı sigorta şirketinin dava dışı ...plakalı araç malikine 79.500 TL değer kaybı tazminatı ödediği ve alkollü araç kullanmaya dayalı olarak davacı sigortalısına rücu ederek icra takibi başlattığı ve davacı sigortalının icra dosyasına 119.685,64 TL ödediğini beyan ederek ödeme dekontları sunduğu, Davacı sigortalının ... plakalı vasıtanın uzun süreli kiralandığını belirterek kira sözleşmesi sunduğu, sigorta şirketine yaptığı ödemenin istirdatını talep ettiği, ancak sigorta şirketinin kiracıya değil, sözleşmenin tarafı olan sigortalısına rücu hakkı bulunduğu, bu nedenle davacının istirdat talebinin yerinde görülmediği hususları beyan ve rapor edilmiştir. Rücu şartlarının belirlenmesinde 01/06/2015 tarihinde yürürlüğe giren Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının nazara alınması gereklidir. Sigorta Genel Şartlarından Sigortanın, sigortalıya rücu hakkı "B.4. Zarar Görenlerin Haklarının Saklı Tutulması ve Sigortanın Sigortalıya Rücu Hakkı" başlıklı maddesinde düzenlenmiş, ilgili maddede; "Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez. Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigortalıya rücu edebilir. Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu edilir: a) Tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise, B) Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ihlali sonucunda meydana gelmiş ise, c) Aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar, ç) Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise, d) Sigortalının rizikonun gerçekleşmesi halinde bu genel şartların B.1. maddesinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmemesinden dolayı zarar ve ziyan miktarında bir artış olursa, e) Tazminatı gerektiren olayın aracın çalınması veya gasp edilmesi sonucunda olması halinde, çalınma veya gasp edilme olayında sigortalının kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurlu olduğu tespit edilirse, f) Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi VEYA kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde, Sigortacı rücu sebeplerine dayanarak tazminat sürecini geciktiremez ve bu sebeplere dayalı bilgi ve belgeyi hak sahibinden talep edemez." denilerek, sigortacının sigortalıya rücu edebileceği durumlar belirlenmiştir. İlgili maddede sayılan rücu sebepleri birbirinden bağımsız sebepler olup, rücu sebeplerinden birinin bulunması halinde sigorta şirketi yapılan hasar ödemesinin rücuen tazminini sigortalısından talep edebilir. ZMMS genel şartlarının B. 4 maddesinin (f) bendinde, belirli zorunlu durumların haricinde olay yerinin terk edilmiş olması veya kaza tutanağı ve alkol v.b. belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranılması da, rücu şartı olarak düzenlemiştir. Genel Şartlar B4-f bendi kapsamında sigortanın, sigortalısına rücu edebilmesi için ilgili yükümlülüklerin yerine getirilmemesi yeterli olup, sigortacının, sigortalısına rücu için sürücünün alkollü olduğunu yahut kasti eyleminin varlığını kanıtlaması istenemez. Sigorta genel şartları B4-f bendin kapsamında sigortalı, sürücünün olay yerini terk etmiş olması durumunda ancak; -Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitmesi, -Bedeni hasara neden olsun veya olmasın can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu hallerde ilgili maddeden kaynaklanan sorumluluklardan kurtulur. ZMSS şirketi tarafından sadece sigorta sözleşmesinin tarafı (akidi, sigortalısı) hakkında dava açılabilir. Herhangi bir nedenle araç işleteninin değişmesi husumetin sigortalı yerine işletene ait olmasını sağlamaz. Somut olayda, davalı aracı uzun süreli olarak kiraya verdiğini ve kendisine dava açılmayacağını iddia etmişse de, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Poliçe Genel Şartlarının B.4/2 maddesinde; “Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene rücu edebilir” hükmü mevcuttur. Şu halde, davacı sigortacı söz konusu davayı ancak kendisiyle sözleşme yapan akidine karşı açabilecektir. Bu nedenle davacının açmış olduğu istirdat davasının reddine karar vermek gerekmişitir. (Emsal ilam T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 35. HUKUK DAİRESİ'nin 2022/459 Esas 2022/701 karar sayılı ilamı) HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-DAVANIN REDDİNE, 2-Alınması gereken harç peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 5-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. deki esaslara göre belirlenen 1.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 6- Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 4.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 7-Taraflarca dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair davacı vekiline (e- duruşma sistemi üzerinden) davalının yokluğunda, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı.09/10/2026 Katip
Hakim