İlk Derece Mahkemesi ·
İlk Derece Mahkemesi 2026/545 E. 2026/347 K.
- Mahkeme
- İlk Derece Mahkemesi
- Esas No
- 2026/545
- Karar No
- 2026/347
- Karar Tarihi
T.C. İSTANBUL 24. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2026/545 Esas KARAR NO : 2026/347
DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 16/05/2025 KARAR TARİHİ : 10/11/2026
Mahkememizde görülmekte olan davanın yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin davalı şirkete 31-07-2024 tarihli KLE... numaralı fatura konusu 265 adet 550.682,52 TL tutarındaki ürünleri teslim ettiğini, davalının bu ürünleri yurt dışına ihraç edip KDV iadesi aldığını ve Gmail üzerinden gönderilen 31.12.2024 tarihli mutabakat formunda 450.682,52 TL alacak bulunduğunu onayladığını, ancak borcun 450.682,52 TL bakiyesinin ödenmemesi üzerine ... İcra Müdürlüğü .../.... Esas sayılı dosyası ile icra takibine geçildiğini, davalının haksız ve kötü niyetli itirazı üzerine takibin durdurulduğunu belirterek icra takibine yapılan itirazın iptali ile takibin devamını, alacağın %20'sinden az olmamak üzere inkar tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin yurt dışındaki müşterisinin talebi üzerine davacı şirketten ... marka araçlar için debriyaj seti tedarik edilmesini istediğini, ürünlerin davacı tarafından ...'deki atölyede üretilerek kargo ile teslim edildiğini, müvekkil tarafından Rusya'ya gönderilen ürünlerin montajı sırasında deliklerin uyumsuz olduğunun, tornayla genişletilmesine rağmen debriyaj çatalının ve üst merkezinin olması gereken mesafede durmadığının, ürünlerin hatalı ve ölçülere uygun olmadığının tespit edildiğini, bu durumun video ve fotoğraflarla sabit olduğunu, müvekkilin ayıbı öğrenir öğrenmez durumu davacıya bildirdiğini ancak davacının ürünleri geri kabul etmediğini, müvekkilin hatalı ürünlerin yerine başka bir firmadan tedarik ettiği ürünleri Rusya'daki firmaya göndererek mağduriyet yaşadığını belirterek haksız davanın reddini, davacının yüzde kırktan az olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir. DELİLLER : ... İcra Dairesi'nin .../.... esas sayılı dosyası, faturalar, ticari defterler ve belgeler, muavin defter kayıtları, bilirkişi incelemesi, tüm dosya kapsamında toplanan deliller. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE : Dava, taraflar arasında ticari ilişki bulunup-bulunmadığı, dava konusu ürünlerin ayıplı olup olmadığı, ayıbın niteliği (açık-gizli ayıp), ayıp ihbarının süresinde yapılıp yapılmadığı ve davacının dosyaya konu faturalar sebebiyle alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise miktarının tespiti ile davalı tarafça icra takibine vaki itirazın İİK 67 vd maddeleri gereğince iptali ve icra inkar tazminat şartlarının oluşup oluşmadığının tespiti noktasında toplandığı anlaşıldı. ... İcra Dairesi'nin .../.... esas sayılı takip dosyası incelendiğinde; davacı şirketin davalı aleyhinde dayanak 480.182,52-TL toplam alacak üzerinden ilamsız icra takibine geçildiği, borçluya ödeme emrinin tebliği üzerine borçlunun süresinde, borca itiraz ederek takibin durmasına sebebiyet verdiği, İcra Müdürlüğü'nce takibin durdurulmasına karar verildiği, eldeki itirazın iptali davasının yasal süre içerisinde ikame edildiği anlaşılmıştır. Tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip uyuşmazlık konuları re'sen belirlenerek taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesinde uzmanlık gerektiren yönler olduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır. Mahkememize ibraz edilen bilirkişi raporunda özetle, davalı ihracatçının siparişini marka ve teknik ürün kodunu vermesinin yeterli olması nedeniyle kusursuz olduğu, davacı üreticinin ise yanlış ürün üreterek %100 kusurlu olduğu, ürünlerin montaj esnasında ortaya çıkacak türden gizli ayıplı olduğu, whatsapp görüşmelerine göre, ürünlerin montajı esnasında ayıbın ortaya çıkması gerekli bildirimin yapıldığı, teknik değerlendirmeye binaen somut durumun ayıplı ifa değil aliud ifa niteliğinde olduğu, bu durumda TBK m.112'nin uygulanması gerektiği, davacı tarafın sözleşmeye uygun mal teslim etmediği sürece bedel talep edemeyeceği görüş ve kanaati bildirilmiştir. Dava konusu somut olayda, taraflar arasında ticari ilişki bulunup-bulunmadığı, dava konusu ürünlerin ayıplı olup olmadığı, ayıbın niteliği (açık-gizli ayıp), ayıp ihbarının süresinde yapılıp yapılmadığı ve davacının dosyaya konu faturalar sebebiyle alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise miktarının tespiti ile davalı tarafça icra takibine vaki itirazın İİK 67 vd maddeleri gereğince iptali ve icra inkar tazminat şartlarının tespiti maksadıyla eldeki dava ikame edilmiştir. Uyuşmazlığı nitelendirebilmek için "ayıp" ile "sözleşmeye aykırı ifa (aliud ifa)" kavramlarının açıklanmasında yarar bulunmaktadır. Ayıp, taraflar arasındaki sözleşme ile kararlaştırılan vasıfların eksikliği veya kararlaştırılmamış olsa dahi dürüstlük kuralı gereğince satılan üründe bulunması gerekli vasıfların eksikliği iken; sözleşmeye aykırı ifa (aliud ifa), satım sözleşmesinde öngörülen özelliklerde mal teslimi yapılmaması halinde ayıplı teslim değil, satılandan başka birşeyin teslimi (aliud teslimi) söz konusudur. Ayıplı ifa halinde ayıplı olsa da bir ifa mevcutken, aliud ifada ise sözleşme hiç ifa edilmemiş kabul edilmektedir. Bu nedenle aliud ifa halinde yüklenici, ayıba karşı tekeffül hükümlerine göre değil, borcun hiç ifa edilmemesine ilişkin TBK'nın 112. ve devamı maddeleri hükümleri uyarınca sorumlu tutulmalıdır. Bu durumda alıcı için muayene ve ihbar külfetinden söz edilmesi mümkün olmadığından, uyuşmazlık halinde ayıp ihbarına ilişkin sürelerin uygulanması söz konusu olmayıp genel zamanaşımı sürelerinin dikkate alınması gereklidir. Özetle; eğer alıcı tarafından istendiği bildirilmiş eşyadan apayrı, bambaşka bir eşya teslim edilmişse, yani basit bir nitelik sapması (nitelik eksikliği) değil de apaçık bir özdeşlik veya türdeşlik sapması gerçekleşmişse, artık ayıplı ifadan değil de başka bir şeyle yanlış ifadan(aliud ifadan)söz edilir”(Prof.Dr. ..., Borçlar Hukuku ... Bölüm, İstanbul, 2002, syf.126,130). Başka bir deyişle “çeşidiyle belirlenen bir menkulün satımında, sözleşenlerin çeşidini belirlemek için sözleşmede öngördükleri vasıflardan biri teslim edilen şeyde bulunmazsa artık ayıplı teslim değil satılandan başka bir şeyin teslimi (aliud teslimi) söz konusudur”(Yargıtay 11.HD. 20.02.1999 tarih, 1988/9372 E., 1990/1085 K. sayılı ilamı). Bu durumda ise uyuşmazlığın çözümünde 6098 sayılı Yasanın 112 ve devamı hükümlerinin nazara alınması gerekecektir. (Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 09/06/2015 tarih, 2014/11508 esas ve 2015/7972 karar sayılı ilamı. Bu genel açıklamalar çerçevesinde; taraflar arasında dava konusu malların teslim edildiği, davalının, dava dışı tedarik sağladığı şirkette montajı sırasında ürünlerin davalı tarafından sipariş edilen niteliklere haiz olmadığı anlaşılmıştır. Bu doğrultuda, uyuşmazlık davacının sattığı malın ayıplı ifa mı yoksa sözleşmeye aykırı ifa mı(aliud ifa) olduğu konusunda toplanmaktadır.Bu hale göre, mallar uhdesinde olan davacı siparişine uygujn mal gönderildiğini ve bu doğrultuda fatura alacağına hak kazandığını ispat yükü altındadır. Davalı, davacı tarafından gönderilen faturaları defterlerine kaydetmiştir ve fatura konusu ürünlerin teslim edildiği uyuşmazlık konusu değildir. Uyuşmazlık teslim edilen ürünün faturada yazılı ürün mü başka bir ürün mü olduğu noktasındadır. Yargıtay 19. HD' nin 2017/4118 esas, 2018/635 karar sayılı ilamı ile ''Davalının davacıya sipariş ettiği malların niteliği açıkça belirtilmiş olup, davacının davalıya bu mallar dışında başka mallar teslim ettiği anlaşılmaktadır. Buradaki teslim aliud teslimdir.'' şeklinde tespitte bulunmuştur. Mahkememiz değerlendirilmesinde, tüm dosya kapsamı bilirkişi raporları ve yukarıdaki açıklamalar ile mevcut yerleşik uygulamalar dikkate alınarak ifanın ayıplı değil aliud ifanın söz konusu olduğu değerlendirilmiştir. Zira, dava konusu edilen ürünlerin, ürün kodu ve markasının davalı tarafından davacıya verildiği bu kapsamda bir sorumluluğu bulunmadığı ve ancak davacının verilen özelliklere uygun mal teslim etmediği sabit olup, tacir olan ve basiretli davranma yükümlülüğü altında bulunan davacı, ürünlerin anlaşmaya göre teslim edilmesi gereken ürünler olup olmadığını tartışmaya mahal bırakmayacak biçimde ortaya koymalı ve iddiasını ispat etmelidir. Oysa, davacı defterlerine de işlediği faturalara konu ürünlerin, faturada yazılı ürün olduğu iddiasını ispatlayacak hiçbir somut delil gösterememiş ve bu doğrultuda yukarıda detayı verilen açıklamalar doğrultusunda davacının, teslim edilmesi gerekenden başka bir ürün teslim edildiği iddiası ise bilirkişi incelemesi ile sabit görülerek, dava cının yanlış ifa ile fatura konusu alacağa hak kazanamayacağı sonuç ve kanaati ile davanın reddine dair karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davanın reddine, 2-Alınması gerekli 732,00-TL harçtan davacı tarafça yatırılan 5.799,41-TL harcın mahsubuyla fazlaca yatırılan 5.067,41-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, 4-AAÜT gereğince hesap edilen 76.829,20-TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 5-Arabuluculuk ücreti olan 4.600,00-TL'nin davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, 6-Kararın kesinleşmesine kadar yapılan yargılama giderlerinin davacı tarafça peşin olarak yatırılan yargılama gider avansından mahsubu ile bakiye kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, Dair, 6100 sayılı HMK'nun 342 ve 345.maddeleri gereğince karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenmek suretiyle tebliğden itibaren 2 haftalık süre içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile ilgili ... Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Hukuk Dairesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar taraf vekillerinin yüzüne karşı açıkça okunup, usulen anlatıldı. 10/11/2026
Katip ... ¸e-imzalıdır
Hakim ... ¸e-imzalıdır