İlk Derece Mahkemesi 2026/28 E. 2026/331 K.

T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARARIDIR

ESAS NO : 2026/28 Esas KARAR NO : 2026/331

DAVA : Menfi Tespit (Sigorta Poliçesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 18/07/2025 KARAR TARİHİ : 15/05/2026 KARAR YAZIM TARİHİ : 03/06/2026

.... Tüketici Mahkemesinin 19.11.2025 tarih ve ... sayılı ilamı ile görevsizlik kararı verilerek Mahkememize gönderilen Menfi Tespit (Sigorta Poliçesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ... Plakalı aracı ile 16/04/2024 tarihinde kırmızı ışık ihlali sonucu ... İLE ... plakalı araçlara çarpılması sonucu meydana gelen hasar kaybı için davalı şirketin ... E ve ...E sayılı dosyaları ile “RÜCU ALACAĞI” nedeniyle icra takibi başlattığını, yapılan takibin hukuki dayanaktan yoksun olduğundan bahisle müvekkilinin kırmızı ışıkta geçmesinin ağır kusur olmaması sebebi ile aleyhine icra takibine konu olabilecek herhangi bir borçlarının bulunmadığının tespitini, haksız ve kötü niyetle açılmış bulunan takibin iptalini, davalı yanın kötü niyetli olmasından dolayı %20’den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava konusu 16/04/2024 tarihli kazaya ilişkin olarak kolluk kuvvetleri tarafından düzenlenen ve resmi belge niteliği taşıyan kaza tespit tutanağı incelendiğinde, davacı sürücü ...'ın kırmızı ışıkta geçerek KTK 47/1-b maddesini ihlal ettiğinin tespit edildiğini, somut olayda davacı ... plakalı araç sürücüsü ...’ın, Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde düzenlenen emredici kurallara aykırı davranarak kırmızı ışıkta durmamış ve kavşaklara yaklaşırken hızını azaltmadığını, Kaza; gündüz saatlerinde, açık bir havada ve kuru zeminde gerçekleştiğini, davranışın ağır kusur olarak değerlendirilmesi gerektiğini savunarak davanın reddine, davacı aleyhine takip konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, yargılama ücreti ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir. DELİLLER VE GEREKÇE: Mahkememizce Makine Mühendisi bilirkişiden alınan 06.04.2026 tarihli raporda özetle; "Değer kaybı genellikle; motor kaputu, kapılar, çamurluklar, bagaj kapağı, tavan sacı gibi kaporta aksamındaki parçaların değişim ya da onarılıp boyanması halinde düşünülmelidir. Cıvata ile sök tak şeklinde olan boya gerektirmeyen değişimlerde, motor parçaları, far, silecek, tampon, aks, radyatör, cam, bakalit, lamba, arma, stop, braket, jant, jant kapağı, döşeme, mekanik, elektrik-elektronik vb. aksamlar için değer kaybı oluşmamaktadır. Ambalajında açılıp cıvata ile sök tak kullanılacak sıfır orijinal parçaların değer kaybına etkisi yok denecek kadar azdır. Serbest piyasada da ikinci el oto alım-satım işleri yapan oto galeri ve servisleri; aynı marka, model, tipteki bir aracın; onarım görmemiş olanı ile onarım görmüş olanının 2. El satış değeri belirlenirken, “dış kaporta aksamında boya var” ibaresi yazılı parça sayısı ve hasar rakamı dikkate alınmaktadır. Almış olduğu hasar ve tramer kayıtlarında görülecek hasar rakamı satıcısı üzerinde baskı oluşturacağı, değerlendirilmektedir. Bu durum muvacehesinde; aracın model yılı ve kaza tarihi itibarıyla yaşı (2009- 15. yaşında), sahiplik durumu (bilinmiyor) aracın kaza tarihi itibarıyla yaptığı kilometre (86.090 km), araçtaki hasar durumu, hasarın yön ve şiddeti (sağ yandan yaygın şekilde-hafif üstü şiddette), hava yastıklarının açılıp açılmadığı(yok), cam kırılması (yok), aracın ticari bir araç mı yoksa özel bir araç mı olduğu(hususi), aracın önceki kazaları(2 kez -hasarın niteliğine dair bilgi yok) kaynak yapılan kaporta aksamı olup olmadığı(yok), değer kaybına esas alınacak boyanacak saç parça adedi (3 parça), kaza sonrası araca yapılan/yapılacak onarım masrafı (kayda geçecek 104 bin lira civarı- araç bedelinin yaklaşık %18'i), aracın onarımını yetkili servis tarafından yapılıp yapılmadığı(yetkili değil), kaza nedeniyle değer kaybına uğrayan parçaların daha önceden herhangi bir şekilde hasar görüp görmediği(görmediği kabulü ile), piyasadaki rağbet(fazla) gibi kriterler göz önüne alınarak değerlendirme yapılmış, aracın hasara uğramadan önceki hasarsız hali ile piyasa değeri(TSB kasko değer listesi piyasa, galeri ve internet üzerinden yapılan araştırma neticesi olay tarihinde (525.000,00 ila 550.000,00 arası) olduğu, aracın onarıldıktan sonra 2. elde 495.000,00 ila 520.000,00 bedelle alım satım konusu olabileceği ve dolayısıyla; Yargıtay kararına göre: Kazadan önceki araç ikinci el değeri - Onarımdan sonraki ikinci el değeri=Değer kaybı olacağından, aracın olay tarihinde; (900.000,00 ila 925.000,00) – (8200.000,00 ila 825.000,00)= 30.000,00₺ reel değer kaybına uğrayacağı, görüş ve kanaatine varılmıştır. Bu durumda davacı tarafından, Trafik Sigortacısı davalı ...Ş.’ye oluşturulan zararın, toplam (92.561,40+ 30.000,00)= 122,561,40-TL olacağı, görülmektedir." şeklinde görüş bildirmiştir.

Dava menfi tespit talebine yönelik olup, uyuşmazlık taraflar arasındaki zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesinden kaynaklanmaktadır. ... Esas sayılı takip dosyasında davalı tarafından davacı aleyhine 105.103,48 TL asıl alacak, 1.105,75 TL işlemiş faiz toplamı 106.209,23 TL üzerinden, yine aynı ... Esas sayılı takip dosyasında 13.502,00 TL asıl alacak, 150,93 TL işlemiş faiz toplamı 13.652,93 TL üzerinden takip başlatıldığı, her iki takip dosyası dayanağının ise ... ... sayılı ilamı uyarınca başlatılan ...Esas sayılı takip dosyasına yapılan ödemelerin rücuen tahsiline yönelik olduğu anlaşılmıştır. ...'nun ...r sayılı Uyuşmazlık Hakem Heyeti ilamının incelenmesinde; dava dışı ... tarafından davalı ... aleyhine 16/04/2024 tarihinde meydana gelen trafik kazası nedeniyle hasar ve değer kaybı tazminatın tahsili talep edilmiş netice olarak 65.960,09 TL bakiye hasar ve değer kaybı alacağının tahsiline karar verilmiş olduğu anlaşılmıştır. Davacıya ait ticari kamyonetin 20/01/2024-2025 vadesinde davalı ... şirketince karayolları zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ile sigortalandığı anlaşılmıştır. Dosyaya sunulan 16(04/2024 tarihli Ölümlü/Yaralamalı Trafik Kazası Tespit Tutanağı'nda "...sürücü ... idaresindeki ... plakalı hususi kamyonet ile ... Caddeye seyir için trafik ışıkları kendisine kırmızı yandığı esnada ... Cadde kavşağına giriş yaptığı esnada aracının ön kısımlarıyla ... Cadde üzerinden kurallara uygun şekilde Kartaltepe Kent Ormanı mesire alanı istikametine seyretmek için kavşağa giriş yapan ... plakalı hususi otomobilin sağ yan kısımlarına ve arka kısımlarına çarptıktan sonra yine ön sol ve sol yan kısımlarıyla da ... plakalı araç yönüne seyreden ... plakalı aracın sağ yan kısımlarına çarpıp arcın seyir yönünü değiştirerek orta refüj üzerine çıkarıp ... plakalı hususi otomobilin ön kısımlarını reklam panosuna çarptırdığı yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazasında ... plakalı araç sürücüsü ...'ın 2918 Sayılı KTK'da yer alan 47/1-b kuralını kırmızı ışık kuralına uymayıp kazaya sebep olduğu için ihlalin görüleceği, ... plakalı araç sürücüsü ... ve ... plakalı araç sürücüsü ...'ın ise bu kazanın oluşumunda herhangi bir kural ihlalinin görülmeyeceği. Kaza sonrası yaralanan ... plakalı aracın yolcusu ... ve ... plakalı aracın yolcusu ...'ın ise kaza oluşumuna etken kural ihlalinin görülmeyeceği..." şeklinde tutanak tanzim edildiği anlaşılmıştır. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında zarar görenlerin haklarının saklı tutulması ve sigortacının sigortalıya rücu hakkını düzenleyen B.4. Maddesinde; "...Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez. Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda kazaya sebebiyet veren sigortalıya rücu edebilir. Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu edilir: a) Tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise..." maddesi bulunmaktadır. .... Hukuk Dairesi'nin ...sayılı ilamında; "...Davalı vekili, Sigorta Genel şartlarına göre davacının rücu hakkı olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir. Mahkemece iddia, savunma ve toplanan kanıtlara göre; davanın kısmen kabulü ile 3.500,00 TL’nin 30.05.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş; hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir. Dava, trafik sigortası sözleşmesinden kaynaklanan rücuen tazminat istemine ilişkindir. ...'de sigortacının rücu hakkı, TTK’nin 1301/2 maddesi 2918 sayılı KTK'nin 95/2 maddesi ile ... poliçesi genel şartlarında düzenlemeye tabi tutulmuştur. ... Poliçe Genel Şartlarının 4. maddesinde düzenlenen ağır kusur veya kasıt hali, oto yarışına katılma, ehliyetnamesiz motorlu araç kullanmak, uyuşturucu veya alkollü olarak araç kullanmak istiap haddinin aşılması, aracın çalınması veya gasp edilmesinde işletenin kusuru gibi haller sigortacının sigortalısına rücu sebeplerindendir. Bu tür davalarda sigortacı, 2918 sayılı KTK'nin 95/2 maddesi uyarınca tazminat yüklülüğünün azaltılması ve kaldırılmasına ilişkin halleri 3. kişilere karşı ileri sürümeyeceğinden zarar görene ödeme yaptıktan sonra sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını ve indirilmesini sağlayabileceği oranda kendi sigorta ettirenine rücu edebilecektir. Sözleşme ve yasa gereği sigorta ettirenine karşı defi hakkı bulunan sigortacı bu hakka dayanarak kendi sigortalısına dönebilmektedir. Davacı Işık Sigorta vekili, davalı ...’e ait araç sürücünün kırmızı ışık ihlali yaparak başka araca çarparak hasar verdiğini, ... poliçesi genel şartlarının 4/a maddesine göre de, tazminatı gerektiren olay yani rizikonun işleten ya da eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise, sigortacının zarar görene ödeme yaptıktan sonra kendi sigortalısına rücu edebileceği hükme bağlanmış bulunmaktadır. Görüldüğü gibi, maddede tam kusurdan değil kasıt veya ağır kusurdan söz edilmektedir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda sigortalı araç sürücüsünün kırmızı ışıklı trafik işaretinde geçme kuralını ihlal etmesi nedeniyle kazanın meydana gelmesinde %100 oranında yani tam kusurlu olduğu kabul edilmiş, mahkemece de bu nedenle davanın kabulü cihetine gidilmiştir. Bilindiği üzere, ağır kusur kavramı özel hukuk kavramı olup kasıt olmamakla beraber kasta yakın bir kusurun mevcudiyetini ifade eder. Dava konusu olayda ise davalı sigortalı aracın sürücüsünün salt kırmızı ışıkta geçmesi nedeniyle trafik kurallarına aykırı davranışı nedeniyle %100 kusurlu bulunması, başlı başına kasıtlı yada ağır kusuru olduğu anlamına gelmez. Üstelik böyle bir durumda hasarın teminat dışında kaldığını ispat yükü TTK'nin 1282.maddesi hükmü gereğince sigortacıya düşmektedir. Sigorta ettirene rücu sebepleri belirli olup davacı tarafından diğer rücu sebepleri ileri sürülüp kanıtlanmadığına ve mahkemenin kabul gerekçesi rücu sebeplerinden olmadığına göre davanın reddine karar verilmesi gerekirken... " şeklindedir. Tüm dosya kapsamı bir bütün halinde değerlendirildiğinde; kaza tarihi olan 16/04/2024 günü ... Cadde kesişiminde davacı sürücü sevk ve idaresinde olan, davalı ... tarafından zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi ile sigortalı olan ... plakalı kamyonetin ... Bulvarı üzeriden kırmızı ışık ihlali yaparak kavşağa giriş yaptığı ve ... Cadde üzerinde seyir halinde bulunan ... plakalı araca çarptığı yine devamında aynı yönde seyir halinde olan ... plakalı araca çarptığı meydana gelen kazada sigortalı araç sürücüsünün tam ve asli kusurlu olduğu hususunda dosya kapsamında uyuşmazlık bulunmamaktadır. Dosya kapsamındaki uyuşmazlık davacı sürücünün kazaya kasten veya kasta varan ağır kusuru ile sebebiyet verip vermediği ve sigorta şirketince ... Uyuşmazlık Hakem Heyeti kararı gereğince ödenen poliçe bedelinin rücu edilip edilemeyeceği, rücu amacıyla başlatılan takipten dolayı davacının borçlu olup olmadığının tespitine ilişkindir. Kazanın sigortalının kasıt veya kasta varan ağır kusurundan kaynaklandığını ispat yükü davalı ... şirketinde olup, eldeki dava dosyasında bu husus ispat edilememiştir. Her ne kadar Mahkememizce alınan 06/04/2024 tarihli bilirkişi raporunda davacı yan kusurlu bulunmuş ise de, alınan bilirkişi raporunda davacının kaza esnasında aracını umursamazca kullanarak kasta varan ağır kusur sergilediğini beyan etmiş ise de, alınan rapor dosya kapsamına uygun olmayıp bu aşamada kasıt veya kasta varan ağır kusurun değerlendirmesi Mahkememizde olup davalı savunması yerinde görülmemekle davanın kabulüne, ispatlanamayan kötü niyet tazminat taleplerinin reddine dair aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur. HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın kabulü ile, davacının ... Esas sayılı takip dosyasından ve aynı Dairenin ... Esas sayılı takip dosyasından dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine 2-Tarafların kötüniyet tazminat taleplerinin reddine, 3-Alınması gereken 8.187,79 TL harçtan peşin alınan 2.046,00 TL'nin mahsubu ile bakiye 6.141,79 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 4-6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereği ... tarafından karşılanan ve yargılama giderinden sayılan Arabuluculuk Ücret Tarifesinde belirtilen arabuluculuk ücreti karşılığı olan 4.600,00 TL arabulucu ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 5-Davacı tarafından başlangıçta yatırılan 615,40 TL başvurma harcı, 2.046,00 TL peşin harç olmak üzere toplam 2.661,40 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 6-Davacı tarafından yapılan 175,00 TL tebligat ve müzekkere gideri, 16.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 16.175,00 TL masrafın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 7-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki AAÜT gereğince hesaplanan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 8-Davalı tarafından sarfedilen yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 9-Sarfedilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıranlara iadesine, Dair davacı vekilinin ve e-duruşma sistemi üzerinden davalı vekilinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal 2 haftalık sürede mahkememize müracaat ile ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 15/05/2026

Katip ... e-imzalı

Hakim ... e-imzalı

Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümlerine göre UYAP sistemi üzerinden elektronik imza ile imzalanmıştır.