İlk Derece Mahkemesi 2026/1847 E. 2026/16 K.

T.C. İSTANBUL 25. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2026/1847 Esas KARAR NO :2026/16

DAVA:Zayi Belgesi Verilmesi DAVA TARİHİ:31/08/2026 KARAR TARİHİ:04/09/2026

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; ... nezdindeki hesabına bağlı çekleri kullandığını, uhdesinde bulunan ... numaralı çek yapraklarının iradesi dışında kaybolduğunu, yapılan tüm aramalara rağmen çeklerin nerede olduğunun tespit edilemediğini, çeklerin kimin elinde bulunduğunun bilinmediğini, banka tarafından düzenlenen belgenin dilekçe ekinde sunulduğunu, zayi olan çeklerin üçüncü kişiler tarafından ele geçirilerek doldurulması, imzalanması, ciro edilmesi veya bankaya ibraz edilmesi ihtimalinin bulunduğunu, müvekkilinin ileride telafisi güç zararlarla karşılaşmasının önlenmesi amacıyla çekler yönünden gerekli koruyucu tedbirin alınmasının zorunlu olduğunu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 818/1-s maddesi ile 757 ve devamı maddeleri uyarınca zayi nedeniyle iptal hükümlerinin uygulanması gerektiğini, çekin zayi olduğunun kuvvetle muhtemel görüldüğünü, ilan süresi içerisinde çekin mahkemeye veya bankaya ibraz edilmemesi ve yapılan araştırmalar sonucunda bulunamaması halinde iptaline karar verilmesinin hukuki gereklilik arz ettiğini, dava konusu çeklerin Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilerek çekleri elinde bulundurduğunu iddia eden kişilerin mahkemeye başvurmalarının sağlanmasını, ilan ve bekleme süresi içerisinde çeklerin ibraz edilmemesi halinde zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini, yargılama süresince çek bedellerinin ödenmemesi yönünde gerekli tedbirin alınmasını talep ve dava etmiştir. Dava :TTK'nun 818/1-s bendi yollaması ile aynı kanunun 757 vd maddelerinde öngörülen zayi nedeniyle çekin iptali istemine ilişkindir. 6102 sayılı TTK'nın 651.md gereğince; kıymetli evrak zayi olduğu takdirde, mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. 653.maddede, çeşitli kıymetli evraka ilişkin özel hükümlerin saklı olduğu belirtilmiştir. TTK'nın 657. Maddesinde nama yazılı senetlerin iptali, 661 vd. Maddelerinde hamiline yazılı senetlerin iptali düzenlenmiştir. TTK'nın 818/1-S maddesinde çekler için, 778/1-I maddesinde de bonolar için, TTK'nın poliçeye ilişkin 757 vd. maddelerine atıf yapılmıştır. TTK'nın 651/2, 757 ilâ 763 ve 764. maddesi kapsamında zayi nedeniyle çek iptali davasını açma yetkisinin yetkili çek hamilinde olup, keşidecinin zayi nedeniyle çek iptali davası açma hakkı yoktur. Davacının keşidecisi sıfatıyla bu davayı açtığı ve keşideci olduğunun davacının kendi kabulünde olduğu, bu hususta bir tereddüt bulunmadığı, ancak keşidecinin zayi nedeniyle çek iptali istemi hakkı bulunmadığı, zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkının 6102 sayılı TTK.651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişinin senede bağlı alacak hakkı olan yetkili hamil de olduğu, keşidecinin (hesap sahibinin) iptal kararı almakta hiç bir hukuki yararı bulunmadığı, dava konusu çeklerin davacının çek hesabına ait oldukları, TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818-(1)s) maddesi yollamasıyla aynı kanunun 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptali davası açabileceği, esasen zayi olmuş çek hakkında keşidecinin, ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabileceği veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açması mümkün olduğu ve dolayısıyla bu halde davacının çek iptali davası açmasında hukuki yararı bulunmadığı dolayısıyla keşidecinin bu davayı açma hakkının bulunmadığı anlaşılmıştır. ( benzer nitelikte Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 19/04/2018 tarihli 2016/10022 - 2018/2952 sayılı ilamı ). Açıklanan nedenlerle; Zayi nedeniyle çek iptali davasını keşideci-borçlunun açamayacağı, sadece hamil-alacaklı açabileceği, davacının çek hesap sahibi olması nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmadığı, keşideci sıfatıyla dava açtığının sabit bulunduğu anlaşılmakla davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM: 1-Davanın AKTİF HUSUMET YOKLUĞU NEDENİYLE REDDİNE, 2-Yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, 3-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına, 4-Yatırılan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine, Dair, tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde istinaf yolu açık olmak üzere dosya üzerinden karar verildi. 04/09/2026

Katip ... E - İmzalıdır

Hakim ... E - İmzalıdır