İlk Derece Mahkemesi 2025/80 E. 2025/1060 K.

T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/80 Esas - 2025/1060 T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARARIDIR

ESAS NO : 2025/80 Esas KARAR NO : 2025/1060

DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 30/01/2025 KARAR TARİHİ : 31/12/2025 KARAR YAZIM TARİHİ : 15/01/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı şirket İle davalı ... arasında süre gelen bir ticari ilişki bulunduğunu ve Davalı ... firrmasın malzeme siparişi verdiğini, Davalı ... Şirketine, mal karşılığı olarak keşidecisi davacı olan ... Şubesi’ne ait, ... Çek Seri Nolu 150.000 TL bedelli ve ... Çek Seri Nolu 200.000 TL bedelli avans çeklerinin verildiğini, çeklerin Davalı ... tarafından ciro yolu İle ... ... A.Ş.’ne devredildiğini, Ancak söz konusu çekler ile ilgili olarak davalı Şirketçe ürün veya mal teslimi yapılmadığını ve bu sebeple çeklerin bedelsiz kaldığını, Malların teslim edilmemesi nedeniyle davacının mağdur olduğu gibi aynı zamanda çeklerin vadesinin yaklaşmasından dolayı zor durumda kalabileceğini, anlaşmayla ilgili olarak tüm vecibeler davacı şirketçe yerine getirildiği halde davalı tarafın edimlerini yerine getirmediğini, davacının malların teslim edilmemesinden dolayı üçüncü kişilere vermiş olduğu taahhütleri de yerine getiremediğinden dolayı mağdur olduğunu ve zarara uğradığını belirterek davacının söz konusu çekler nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, çeklerin icra takibine konulmaması ve ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı ... AŞ vekili cevap dilekçesinde özetle; Öncelikle her iki davalının da yerleşik adresi ... olduğundan, yetkisizlik kararı verilmesi gerektiğini, Davalı ... Temizlik Iç ve Dış Tic. A.Ş. ile ... şirketi arasında fatura karşılığı ... işlemi yapıldığını ve davacı şirketin keşide ettiği ... Subesı’ne ait, ... çek seri nolu 150.000-TL ve ... çek seri nolu 200.000-TL bedelli Çek Temlik Cirosu ile müvekkili şirkete çek alacağının temlik edildiğini, Kambiyo Senedi olan çekin düzenlenmesinin temel borç ilişkisinden tamamen ayrı, bağımsız, mücerret, kayıtsız ve şartsız bir borç ilişkisi doğurduğunu, kıymetli evrak hukuku’nun en başat ve en temel özelliğinin mücerretlik ilkesi olduğunu, Temel borç ilişkisinden kaynaklanan def’i ve itirazların, bu ilişkinin tarafı olmayan üçüncü kişilere karşı ileri sürülmesinin hukuken mümkün olmadığını, başka bir anlatımla, temel borç ilişkisinden kaynaklanan itiraz, def’i ve sakatlıkların, ancak ve sadece temel borç ilişkisinin tarafları arasında ileri sürülebildiğini, Temel borç ilişkisine ilişkin itiraz ve def’i veya sakatlığın, bu ilişkinin tarafı olmayan üçüncü kişilere karşı ileri sürülmesinin iki istisna dışında hukuken mümkün olmadığını, Bu husus un (TTK 730 m. Atfı ile ) TTK 599. Maddesinin açık ve özel düzenlemesi olmasının ötesinde Yargıtay’ın müstakar kararları ve doktrinin ittifakla kabul ettiği görüşlerin de bir gereği olduğunu, beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Diğer davalıya usulüne uygun yapılan tebligata rağmen cevap dilekçesi sunmamıştır. DELİLLER VE GEREKÇE : Mahkememizce bilirkişi heyetinden alınan 19.06.2025 tarihli raporda özetle; "Dava, Davalı ... Şirketi lehine mal karşılığı olarak avans çeki mahiyetinde tanzim ettiği iki adet (toplam 350.000,00 TL) çeke karşılık malların teslim edilmediğinden bahisle çeklerin bedelsiz kaldığı iddiasıyla açılmış kambiyo senetlerinden kaynaklı menfi tespit davasıdır. Çeklerin ciro edildiği diğer davalı ... şirketinin bankadan çekleri tahsil etmesi üzerine, icra tehdidi ile çek karşılıklarını ödemek durumunda kalındığından belirtilmek suretiyle davanın '' istiradat davası '' olarak görülmesi için bila tarihli dilekçe dosyaya sunulmuştur. Davalılardan çek lehtarı ( çeklerin avans mahiyetinde gönderilecek mal karşılığı olduğu iddia edilen ) ... firmasının davaya cevap vermediği, ticari defterlerinin adreslerinin bildirilmesi için yapılan çağrının 35. maddeye göre tebliğ edildiği, diğer Davalı ... Şirketinin ... sözleşmesini, sözleşmeye konu faturayı ve yaptığı ödeme (286.000,00 TL) dosyaya sunduğu görülmektedir. Bilirkişinin hukuki nitelendirme ve değerlendirme yapamayacağına dair Bilirkişilik Kanununun 3/2. maddesi dikkate alınmak suretiyle, bazı yasal düzenlemeler sadece özetlenecektir. Finansal Kiralama, ... ... ve ... Şirketleri Kanunu (... no): Şirketin Yapamayacağı İş ve İşlemler: Madde 9/2- ... şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez. Aynı faturaya dayalı birden çok ... şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz. 9/3 Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla ... şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri ... şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoringşirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun. ... Sözleşmesi:madde 38/1: ... sözleşmesi; mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilebilen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir almak suretiyle, faktoringşirketinin müşterisine sağladığı tahsilat, borçlu ve müşteri hesaplarının tutulmasının yanı sıra ... veya ... garantisi fonksiyonlarından herhangi birini ya da tümünü içeren sözleşmedir. 24.04.2013 tarih 28627 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan ''Finansal Kiralama, ... ve ... Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmeliğin'' 19. maddesi ile 10/10/2006 tarihli ve 26315 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan önceki yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır. Türk Ticaret Kanunu (... no): Madde 687: 1-Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun. Alacağın temliki yoluyla yapılan devirlere ilişkin hükümler saklıdır. Davacının tanzim ettiği iki adet çekin avans çeki olduğu ve karşılığında alması gereken malın teslim edilmediği iddiasıyla çek bedellerinin ödenmemesi için menfi tespit davası olarak açtığı davanın çeklerin tahsil edilmiş olması nedeniyle istirdat davasına dönüşmüş olan taraflar arasındaki ihtilafla ilgili heyetimizce yapılan ayrıntılı inceleme ve irdeleme sonucunda; Davacı Şirketin Davalı ... ...A.Ş. firması adına keşide ettiği, ... Şubesi üzerine yazılı ve 28.02.2025 tarihli 200.000,00 TL ile 31.03.2025 tarihli 150.000,00 TL tutarlı toplam 350.000,00 TL çekin tanzim ve tedavül edildiği, Davalı çek lehtarı ... ...A.Ş. ile diğer davalı ... ... Şirketi arasında 24.09.2024 tarihinde 10.000,00 TL limitli ''Genel ... Sözleşmesi'' imzalandığı, Davalı ... A.Ş.'nin, Davacı ...... Ltd. Şti. adına düzenlediği 08.11.2024 tarihli ... numaralı 510.600,00 TL tutarlı faturadan kaynaklı alacağının 350.000,00 TL tutarlı bölümünü Davalı ... ... A.Ş.'ne temlik ettiği, Söz konusu temlik'in dayanağı olan 08.11.2024 tarihli ( ... firması tarafından davacı şirket adına düzenlenmiş olan ) e-faturanın ... sözleşmesi ekinde yer aldığı, ... Sözleşmesi uyarınca Davalı ... ..A.Ş.'ne 15.11.2024 tarihinde ... şirketinin 286.000,00 TL havale yaptığı, Davalı ... ..A.Ş.'ne tebligat yapılamadığından ticari defter kayıtlarının incelenemediğinin anlaşıldığı, Davacıya ait ticari defter kayıtlarının incelenmesinde ise keşide etmiş olduğu dava konusu iki adet çekin defter kayıtlarında bulunmadığı Ancak, Davacı Şirketin Davalı ......Ambalaj A.Ş. firması ile ticari ilişkisinin varlığının 2024 yılı ticari defter kayıtları ile sabit olduğu tespit edilmiş olup; Netice olarak; Davacı tarafın ticari defterlerinin incelenebildiği ve Davalı ... ..A.Ş. firması ile 2024 yılında ticari ilişkisinin olduğunun anlaşıldığı, Ancak Davacının düzenlediği dava konusu iki adet çekin ticari defterlerinde kaydının bulunmadığı, Davalı ... ... A.Ş.'nin diğer davalının Davacı adına tanzim ettiği e-faturayı dosyaya sunduğu, Yasal olarak Çekin illeten mücerret olduğu, iyi niyetli çek hamiline karşı keşideci ile aralarında olan ilişkiden kaynaklı def'ilerin ileri sürülemeyeceği, çeklerle ilgili keşideciden teyit alındığında dair bir bilginin bulunmadığı, avans çeki olup olmadıkları, Somut olayda incelenen Davacı ve incelemeyen Davalı ticari defter kayıtlarının taraflar açısından delil teşkil edip etmeyeceği Hususları ve sair değerlendirmelerinizle; Davacı yanın menfi tespit (ve çeklerin tahsil edilmiş olması nedeniyle istirdat) talebinde haklı olup olmadığına ilişkin hukuki nitelendirmeye ilişkin takdir tüm konularda olduğu gibi tamamen tarafınıza ait olmak üzere iş bu rapor denetiminize arz edilmiştir." şeklinde görüş bildirmiştir. Mahkememizce bilirkişi heyetinden alınan 31.10.2025 tarihli ek raporda özetle; "Defter kayıtları 10.11.2024 tarihli 57.450,00 TL, 10.11.2024 tarihli 510.600,00 TL ve 20.11.2024 tarihli 71.500,00 TL, 20.11.2024 tarih 341.640,00 TL ve 255.056,00 TL tutarlı faturalar olmak üzere toplam 1.246.246,00 TL ödeme yapıldığı, Keşidecisinin Davacı ... ...Ltd. Şti. ve lehtarı Davalı .... firması olan 23.12.2024 tarihli 923.940,00 TL çekin 510.600,00 TL'lık faturayı da karşılayacak tutarda düzenlenmiş olabileceği, Zira, kök raporumuzda yer verildiği üzere, Davalı ... Şİrketine temlik ettiği alacağı ile ilgili Davalı ... şirketine verdiği toplam toplam 350.000,00 TL tutarlı çekin, dayanağı olarak devir alan şirkete teslim edilen 08.11.2024 tarihli faturanın 510.600,00 TL olduğu, hususları çerçevesinde; Davalı şirketinin ... sözleşmesiyle devir ve temlik aldığı fatura tutarı ile ve çeklerin toplamının uyumlu olmamasının, ... İşlemlerinde Uygulanan Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmelik madde 8/1 de yer alan; ''Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edilir. '' kuralına aykırılık teşkil edip etmediği hususundaki hukuki nitelendirme münhasiran Mahkemeniz uhdesindedir." şeklinde görüş bildirmiştir. Dava menfi tespit talebine ilişkin olup, yargılama sırasında ödenen çek bedelinin istirdatı talebine ilişkindir. Finansal Kiralama, ... ve ... Şirketler Kanunu'nun (... sayılı Kanun) 9/2 ve 9/3 üncü maddesinde “(2) ... şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez. Aynı faturaya dayalı birden çok ... şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz. (3) Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla ... şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri ... şirketine karşı ileri süremez; meğerki, ... şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." hükmünü içermektedir. ... Hukuk Dairesi'nin ...sayılı ilamında "... .... Hukuk Dairesinin ... ve 23/02/2021 tarih sayılı kararında da belirtildiği üzere; ... işlemleri ... sayılı kanunun 9/2 maddesinde; “... şirketi, Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez.” ... sayılı Finansal Kiralama, ... ve ... Şirketleri Kanunu’nun 9/2. maddesi gereğince ... şirketleri ancak sahih ve fatura ile tevsik olunan mal veya hizmet satışına dayalı olan alacakları devralabilecekleri, bir başka söyleyişle, anılan hükümler gereğince, ... işlemi bakımından mal veya hizmet satışının sadece fatura ile tevsik olunması yeterli olmayıp ... şirketince faturaya konu mal veya hizmet satışının fiktif nitelikte olup olmadığı, işlem taraflarının ve faturanın güvenilirliği, ilgililerin mali durumları konularında araştırma ve istihbarat çalışması yapılması gerektiği, ayrıca temlik alınan alacağı temsil eden kambiyo senedinin fatura tutarı ile uyumlu olup olmadığına bakılarak açık uyumsuzluk halinde işlem yapılmaktan kaçınılması, senedi düzenleyen ve sair ilgililer açısından da borcun varlığı bakımından teyit işlemleri yapıldıktan sonra ve ancak tüm bu araştırma ve soruşturma sonucunda olumlu bir sonuca varılması halinde ... işlemi yapılmasının öngörüldüğü, ... şirketlerinin imtiyazlı kuruluşlar olduğu da gözetildiğinde, yukarda belirtilen usul-esaslar çerçevesinde bir inceleme-araştırma yapılmaksızın ... işlemi yapılması halinde, mevzuattan kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle hasıl olacak sonuçlar bakımından ağır kusurlu kabul edilmeleri gerektiği açıktır...." şeklindedir. ... . Hukuk Dairesi'nin ...sayılı ilamında "...Dava 4 adet çekten dolayı borçlu olunmadığının tespitine ... işlemine konu olan faturalar ile ilgili bilirkişi raporuna bakıldığında hepsinin davacının defterinde kayıtlı olduğu ve tutar olarak da çek miktarları ile uyumlu olduğu görülmüştür.Çek prensip olarak mevcut bir borcun tahsili amacıyla verildiğinden avans olarak verildiğinin ispat yükü davacıdadır.Tek başına çekteki keşide tarihinin fatura tarihinden sonra olması teslim alınan mallarla ilişkisi bulunmadığı sonucunu doğurmaz.Diğer yandan 5941 sayılı Çek Kanunu'nun geçici 5/1 maddesi gereğince ileri vadeli çek keşide etmek de mümkündür.Nitekim bilirkişi raporunun 8. sayfasında çeklerin ... şirketine verilme tarihinin keşide tarihlerinden önce olduğu da mevcut durumu teyit etmektedir.Açıklanan bu ilkeler çerçevesinde uyuşmazlığın çözüme kavuşturulması gerekirken somut olayda uygulama yeri olmayan başka bir dosyadaki rapora atıfta bulunmak suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup hükmün bozulması gerekmiştir..." şeklindedir. Tüm dosya kapsamı bir bütün halinde incelendiğinde; eldeki davadaki talebin davacı tarafından davalı ... AŞ lehine mal karşılığı avans mahiyetinde olduğu iddia edilen ... Şubesi'ne ait keşidecisi davacı, lehtarı ise davalı olan 31/03/2025 tarihli 150.000,00 TL bedelli ve 28/02/2025 keşide tarihli 200.000,00 TL bedelli çeklerden dolayı satım sözleşmesine konu emtianın teslim edilmemesi nedeniyle menfi tespit talebinde bulunulmuş olup, davacı ile davalı ... arasındaki uyuşmazlık, ... şirketi olan davalının çekleri ... sözleşmesi gereğince ciro alırken yasal mevzuat hükümleri gereğince yükümlülüklerini yerine getitip getirmediği ve menfi tespit talebinin yerinde olup olmadığına ilişkindir. İncelenen davacı yan ticari defterlerinde 2024 yılında davalıdan 1.576.750,00 TL tutarında mal aldığı ve aynı miktarda da ödeme yaptığı dava konusu çeklerin davacının ticari defter kayıtlarında bulunmadığı, davalılar arasında 24/09/2024 tarihli ... Sözleşmesi imzalandığı ve davalı ... Şirketinin davacı adına düzenlediği 08/11/2024 tarihli 510.600,00 TL faturadan kaynaklı alacağını davalı ... şirketine temlik ettiği, buna göre davacı ile davalı arasındaki mal satışına ilişkin faturanın fiktif nitelikte olmadığı, davacının çeki avans olarak verdiğini ispat edemediği, ileri tarihli çek düzenlenebileceği temlik edilen tutar ile fatura bedeli arasında dikkat çekici bir uyumsuzluğun bulunmadığı, temlike konu fatura tarihinin 08/11/2024 olup davacı ticari kayıtlarında bu tarihten sonra davalı ... Şirketine yapılan ödemelerinde bulunduğu, çeklerin avans çeki olduğu iddiasının da davacı tarafından yazılı delil ile ispat edilemediği anlaşıldığından davanın davalı ...'e karşı reddine, yine diğer davalı yönünden de çeklerin avans çeki olduğuna dair yazılı ispatın sunulamadığı ve yemin deliline de başvurulmadığı anlaşıldığından bu davalı yönünden de davanın reddine dair aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın reddine, 2-Alınması gereken 615,40 TL harçtan peşin alınan 5.977,13 TL'den mahsubu ile bakiye 5.361,73 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, 3-6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereği ... tarafından karşılanan ve yargılama giderinden sayılan Arabuluculuk Ücret Tarifesinde belirtilen arabuluculuk ücreti karşılığı olan 4.700,00 TL arabulucu ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerlerinde bırakılmasına, 5-Davalı ... AŞ kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 56.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine, 6-Sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine, Dair e-duruşma sistemi üzerinden davacı vekilinin ve e-duruşma sistemi üzerinden davalı vekilinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal 2 haftalık sürede mahkememize müracaat ile ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 31/12/2025

Katip ... e-imzalı

Hakim ... e-imzalı

Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümlerine göre UYAP sistemi üzerinden elektronik imza ile imzalanmıştır.