İlk Derece Mahkemesi 2025/217 E. 2026/515 K.

T.C. ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/217 Esas - 2026/515 Karar Türk Ulusu Adına Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

KARAR

ESAS NO : 2025/217 Esas KARAR NO : 2026/515

DAVA : SÖZLEŞMENİN UYARLANMASI DAVA TARİHİ : 15/06/2022

KARAR TARİHİ : 23/06/2026 YAZIM TARİHİ : 30/06/2026 Sözleşmenin uyarlanması davasının yapılan yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : DAVA : Davacı vekili ; Taraflar arasında 12/07/2021 - 12/07/2022 tarihleri arasını kapsamak üzere taşıma sözleşmesi imzalandığını, meydana geldiğini, bu durumun davacının edimini yerine getirmekte güçlük yaşamasına yol açtığını, akaryakıt fiyatlarında meydana gelen artış nedeniyle sözleşmenin uyarlanmasına yönelik taleplerinin davalı tarafından yerine getirilmediğini belirterek TBK'nin 138. maddesi uyarınca taraflar arasında imzalanan 12/07/2021 tarihli Personel Taşıma Hizmeti Alımına Ait Sözleşmenin değişen koşullara göre uyarlanmasına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. YANIT : Davalı vekili ; Davanın hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, sözleşmenin taraf iradelerinin uyuşması ile imzalandığını, taraflar arasında imzalanan sözleşmede fiyat farkı verilmeyeceğine ilişkin hüküm bulunduğunu, davalının 24/02/2022 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamında olmadığını belirterek, haksız davanın reddine karar verilmesini istemiştir. DELİLLER : -12/07/2021 tarihli Personel Taşıma Hizmeti Alımına Ait Sözleşme, -24/12/2021 tarihli davalı kuruma yapılan başvuru dilekçesi, -..... Arabuluculuk Dosya Numarası, -Ticari defterler, -Bilirkişi incelemesi. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Davadaki talep, taraflar arasında imzalanan sözleşme bedelinin günün koşullarına uyarlanması talebine ilişkindir. Uyuşmazlık, sözleşmenin imzalanmasından sonra sözleşme hükümlerinin yerine getirilmesi sırasında taraf mçıkarlarını etkiler nitelikte zorunlu bir koşulun bulunup bulunmadığı, imzalanan sözleşme, eki şartnameler ile ilgili mevzuat hükümlerine göre değişen koşullar nedeniyle sözleşmenin uyarlanması şartlarının oluşup oluşmadığı ile, oluştuğunun kabul edilmesi halinde sözleşme hükümlerinin ne şekilde uyarlanmasının gerektiği hususlarına ilişkindir. Mahkememizin 13/12/2022 Tarih, ..... sayılı davcanın reddine ilişkin kararı, ..... . Hukuk Dairesinin 07/03/2025 Tarih, ..... sayılı kaldırma kararı sonrası mahkememize gönderilmiş, yukarıda yazılı esas sırasına kaydedilerek yargılamasına devam edilmiştir. Davacı vekili tarafından sözleşmeden önceki döneme ilişkin ...'e ait akaryakıt fiyat değişimlerini gösterir kayıtlar dosya kapsamına sunulmuştur. İhbar olunan ... vekilinin 05/03/2026 tarihli dilekçe ekinde davalı ... A.Ş. İle imzalanan 15/12/2020 tarihli sözleşme dosya kapsamına sunulmuştur. Sözleşmenin değişen koşullara göre uyarlanması için öncelikle sözleşmenin kurulduğu andaki şartların önemli ölçüde değişmiş olması, bu değişimin taraflarca öngörülemeyen ve ön görülmesi de beklenemeyen olağan üstü bir durum oluşturması ve bu durumun oluşmasının borçludan kaynaklanmamış olması, bu olağan üstü durum sebebiyle sözleşmenin yapıldığı sıradaki olguların borçlu aleyhine değişmesi ve bu değişmenin dürüstlük kurallarına göre borçludan ifanın beklenememesi kadar esaslı bir değişiklik olması son olarak ta borçlunun borcunu henüz ifa etmemiş olması veya ifanın aşırı güçlüğü halini saklı tutarak ifa etmiş olması gerekir. Taraflar arasındaki sözleşme 12/07/2021 - 12/07/2022 tarihleri arasındaki taşıma işini kapsamakta olup, davacı borcu henüz sözleşme süresinin sonu gelmeden, henüz taşıma işi devam etmekte iken 15/06/2022 tarihinde eldeki davayı açtığı, bu hali ile ilk koşul olan borçlunun borcunu henüz ifa etmemiş olması koşulunun somut olayda gerçekleştiği kabul edilmiştir. Bir diğer koşul sözleşmenin kurulduğu andaki şartların önemli ölçüde değişmiş olması, bu olağan üstü durum sebebiyle sözleşmenin yapıldığı sıradaki olguların borçlu aleyhine değişmesi ve artışın davacı borçludan kaynaklanmaması gerekir. Dava dosyasına alınan ve taşıma işinin ana girdisi olan akaryakıt fiyatlarında önemli değişiklik, fiyat artışı olduğu tartışmasızdır. Akaryakıt fiyatlarındaki davacı borçlu aleyhine değişim olduğu ve artışın davacı borçludan kaynaklanmadığı zaten orta yerdedir. Bir diğer koşul, bu değişimin taraflarca öngörülemeyen ve ön görülmesi de beklenemeyen olağan üstü bir durum oluşturması ve bu durumun oluşmasının borçludan kaynaklanmamış olması halidir ki, bilirkişi görüşlerinin aksine bu koşulun somut olayda gerçekleşmediği kabul edilmiştir. Son koşul yönünden yapılan değerlendirmede, davacı borçlu ..... piyasasında yoğun ve sürekli şekilde öğrenci yada personel taşıma işi yaptığı için piyasa koşullarını ve ülkenin ekonomik gidişatını bilen ya da bilmesi gereken ve tacir olan bir kişidir. Davalı ile dava dışı ... arasında imzalanan sözleşme ile taşıma işini üstlenmiş, daha sonra da davalı üstlendiği işin bir bölümünü olan 12/07/2021 - 12/07/2022 tarihleri arasını kapsamak üzere davacı ile ayrı bir sözleşme imzalamıştır. Davalı üstlendiği işin bir kısmı ile ilgili olarak ihale açmış, sırası ile yarışmaya katılan taşımacılar tek bir sefer için KDV dahil 814,20 TL, 767,00 TL, 660,80 TL, 678,50 TL ve es son ve en düşük olarak ta 560,50 TL teklifte bulunmuştur. Davacımızın teklifi saıralamada sondan ikincisi olup KDV dahil 678,50 TL olarak gerçekleşmiş, davalı davacımızın teklifini yerinde görüp onunla sözleşme imzalamak istemiş, sözleşmenin imzalanması sırasındaki pazarlık sonucu davacımız tek bir sefer için KDV dahil 430,00 TL bedel üzerinden sözleşmeyi imzalamıştır. Davacımız son aşamada pazarlık ile teklif fiyatının altına indiğinde kendisine bu miktarın zorla kabul ettirildiğini ileri sürmediğine göre kendi özgür iradesi ile sözleşmeyi imzaladığı kabul edilmiştir. Bilirkişiler değişen koşullara göre tek bir seferlik taşıma ücretinin uyarlama sonucu 311,756 TL artış ile 741,75 TL olması gerektiği şeklinde görüş bildirmiş olup, piyasa koşullarını bilen davacımız da bunu ön görmüş olmamı ki yarışma koşulları içerisinde bu fiyata oldukça yakın olacak şekilde KDV dahil 678,50 TL lik bir teklif sunmuştur. Uyarlama isteğinin kabulü için aranan en önemli koşul, bu değişimin taraflarca öngörülemeyen ve ön görülmesi de beklenemeyen olağan üstü bir durum oluşturması bu olağan üstü durum sebebiyle sözleşmenin yapıldığı sıradaki olguların borçlu aleyhine değişmesi ve bu değişmenin dürüstlük kurallarına göre borçludan ifanın beklenememesi sonucunu ortaya çıkaran esaslı bir değişiklik olması gerekir. Bilirkişilerimiz bu koşulunda somut olayda gerçekleştiğini belirtmiş ise de, mahkememiz yukarıda belirtilen gerekçe ile bilirkişilerin görüşünden ayrılmıştır. Somut olayda davacımız olası fiyat değişikliklerini gözeterek gerçekliğe en yakın tekliflerden biri olan sefer başına 678,50 TL yi teklif etmiş, bu teklifi değerlendirmeye alınmış, sözleşmenin imzalanması aşamasındaki pazarlık sonucu tek bir sefer ücretini 430,00 TL olarak kabul etmiştir. Kısacası davacının fiyat değişikliğini öngörmesinin mümkün olmamasına ilişkin uyarlama koşulu olayımızda gerçekleşmediği için davanın reddi gerektiği kabul edilip, aşağıdaki hüküm oluşturulmuştur. HÜKÜM: Nedenleri yukarıda açıklandığı üzere; 1-) Davanın REDDİNE, 2-) 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 732,00 TL harçtan, dava açılışında alınan 80,70 TL peşin harcın düşülmesi ile kalan 651,30 TL harcın DAVACIDAN ALINARAK HAZİNEYE GELİR KAYDEDİLMESİNE, 3-) 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. maddesi uyarınca alınması gereken 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin DAVACIDAN ALINARAK HAZİNEYE GELİR KAYDEDİLMESİNE, 4-) Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 5-) Davalının vekil ile temsil edilmesi nedeniyle karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 45.000,00 TL vekalet ücretinin DAVACIDAN ALINARAK DAVALIYA VERİLMESİNE, 6-) Kullanılmayan avansların Hukuk Muhakemeleri Kanununun 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak İADESİNE, Dair, davacı vekilinin ve davalı ... vekilinin ve ihbar olunan ... vekilinin YÜZÜNE KARŞI, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMK'nin 345/1. maddesi uyarınca 2 (iki) hafta içerisinde ..... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.23/06/2026

Katip ..... Hakim ..... e - imzalıdır e - imzalıdır

Bu gerekçeli karar güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.