İlk Derece Mahkemesi 2025/1070 E. 2026/60 K.

T.C. ...5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/1070 Esas - 2026/60 Türk Milleti Adına Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili ...5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2025/1070 Esas KARAR NO : 2026/60

DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 11/12/2019 KARAR TARİHİ : 11/02/2026 KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 18/02/2026

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; TRT Kurumunun ihtiyacına istinaden VİDB5-17-IH-76461 sipariş işaretli "100 Adet 30 WFM Exciter Alımı" işine ilişkin olarak Kurum ile İpek Elektronik-... firması arasında 26.01.2018 tarihinde sözleşme imzalandığını, davalı, bu sözleşme ile üstlendiği edimini süresinde yerine getirdiği ve 100 adet 30 WFM Exciter'i Kuruma teslim ettiğini, bahse konu sözleşmenin "Sözleşme Konusu İşin Artırılması ve Eksiltilmesi" başlıklı 30 uncu maddesi 1. Fıkrası ile getirilen (Kurumca ihtiyaç duyulması ve ekonomik olması kaydıyla, süre hariç mevcut sözleşme şartları geçerli olmak üzere, sözleşme konusu işin miktarında sözleşme bedelinin %30 una kadar artış yapılabildiği, artan iş kısmı için ek süre verilebildiği) düzenlemesi gereğince iş artışına gidilerek VİDB5-I 8-IH-84579 sipariş işaretli iş artışı ek protokolü 13.08.2018 tarihinde imzalanmış, ek protokolde teslim süresi 120 (yüz yirmi) gün olarak belirtildiğini, bu süre 11.12.2018 tarihinde sona ermesine rağmen sözleşme konusu malzemeler TRT Kurumuna teslim edilmediğini, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun "İdarenin Sözleşmeyi Feshetmesi" başlıklı 20. Maddesi a fıkrası (Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi) ve aynı maddenin b fıkrası ise (Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 25 inci maddede sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi) düzenlemeleri ile idarelerin sözleşmeyi tek taraflı feshetmesine ilişkin şartları belirlediğini, belirtilen şartlar kanunda düzenlendiği şekliyle Kurum İdari Şartnamesinde de yer aldığını, sözleşme ile belirlenen taahhüdün yerine getirilmemesi üzerine, firmanın talebine istinaden ve sözleşmenin 17'nci maddesi gereği, sözleşme konusu malların teslimi için ceza uygulanarak ek süre verildiğini, verilen sürede malzemelerin teslim edilmemesi nedeniyle firmanın sözleşme hükümlerini yerine getirmediği ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 25 inci maddesinin (f) bendinde belirtilen fiil veya davranışlarda bulunduğu tespit edilmiş, gecikilen her gün için sözleşme bedelinin % 0.2 (binde iki) oranında toplam 1.378,50 Euro gecikme cezası uygulanmış ve kesin teminatı gelir kaydedilerek anılan sözleşme 06.01.2019 tarihi itibarı ile feshedildiğini, sözleşmenin feshine dair, TRT Satınalma Dairesi Başkanlığının 19.06.2019 tarih ve E.16913 7 sayılı yazısı ile davalı firmaya bildirim yapılarak 1.378,50 Euro gecikme cezası ile sözleşmenin feshinden doğan 225,80 Euro fesih damga vergisinin 5 iş günü içerisinde Kurum hesaplarına yatırılması talep edilmiş ancak 21.06.2019 tarihinde tebellüğ edilen bildirime karşı davalı herhangi bir ödemede bulunmamış ve bildirime uygun olarak tahsilat sağlamadığını, tüm bu yukarıda açıklanan sebeplerle; 1.378,5 Euro gecikme cezası ile 225,8 Euro fesih damga vergisi olmak üzere toplam 1604,3 EURO'nun, tahsil tarihindeki Merkez Bankası döviz satış kuru karşılığı Türk lirası olarak 26.06.2019 tarihinden itibaren işleyecek Merkez Bankası kısa vadeli krediler için öngörülen avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline ve davacıya ödenmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı cevap dilekçesinde özetle; Ek protokol sebebiyle 30 adet FM Exciter'ler tüm uğraşmalarına rağmen ve parasını da ödemelerini rağmen yurtdışı firmadan tedariki sağlanamadığını, bunun üzerine kurum tarafından 15 gün ek süre verildiğini, 15 günlük süre bitiminde de ürünleri temin edemediklerini, yurtdışı firmaya ödemelerini de gere alamadıklarını, bunun üzerine idarenin kendilerine gecikme cezası ve damga vergisi tahakkuk ettirdiklerini, sözleşmenin TRT tarafından feshedildiğini, TRT bir yıl süre ile ihalelere katılmama cezası ve teminatlarına el koyduğunu, maddi zarar oluşmadığı TRT yazılarında olduğu halde kesin teminatlarına el konulduğunu, 1. Parti mallar için de gecikme cezası alacaklarından tahsil edildiğini, bu cezalar yetmezmiş gibi ayrıca iş bu dava ile de gecikme cezası istenmesinin haksız olduğundan davanın reddini talep etmiştir. DELİLLER -Taraflar arasında imzalanan 26/01/2018 TARİHLİ "100 adet 30W EXCITER SÖZLEŞMESİ", 13/08/2021 tarihli ek sözleşme ve tüm evraklar, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE Dava sözleşmeden kaynaklanan gecikme cezası ve fesih damga vergisinin tahsili talebine ilişkindir. Mahkememizce 2019/707 Esas sayılı dosyada yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiş, kararın istinaf edilmesi üzerine, ...Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi'nin 'nin 2023/1624 Esas ve 2025/1371 Karar sayılı ilamında "Mahkemece hükme doğrudan etki edecek şekilde eksik inceleme ile hüküm kurulamayacağından, mahkemece değinilen hususlarla ilgili inceleme ve değerlendirme yapılıp, gerekirse davalının tacir - esnaf olup olmadığı yönünde rapor alınması, davada tamamen farklı bir sonuca ulaşılabilecek ise delillerin ve taleplerin buna göre değerlendirilerek hüküm kurulması gerekmektedir. Görev hususu kamu düzenine ilişkin olup, istinaf nedeni olarak dayanılmasa dahi HMK'nın 355.maddesi gereğince re'sen istinaf incelemesi yapılması gereken bir husus olduğundan, istinaf başvurusunun bu gerekçelerle kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, mahkemenin görevli olup olmadığı hususunda gerekli araştırmayı yaparak bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir. " belirtilen gerekçe ile kararın kaldırılmasına karar verilmiştir. Mahkememizce Ticaret Sicil Odasından davalının ticari kaydının bulunup bulunmadığı sorulmuş, Ulus Vergi Dairesinden davalının tacir olup olmadığı sorulmuştur. Davalının her ne kadar Ticaret Sicil Odasında tacir kaydı bulunmasa da; Ulus Vergi Dairesinin cevabi yazısında davalının dava konusu yapılan sözleşme döneminde bilanço esasına göre defter tutulduğu bildirildiğinden davalının tacir olduğu, davacı tarafın da ticaret şirketi olup tacir olduğu, işin tarafların ticari işletmesi ile ilgili olması nedeniyle davanın nisbi ticari dava niteliğinde olduğu anlaşılmıştır. Açıklanan sebeplerle mahkememizin görevli olduğu anlaşılmakla bu hususta yeniden rapor alınmasına gerek görülmemiştir. Dava, ticari satım sözleşmesinin feshi nedeniyle gecikme cezası ve damga vergisinin tahsiline ilişkindir. Davacı TRT Kurumunun ihtiyacına istinaden VİDB5-17-1H-76461 sipariş işaretli "100 Adet 30 WFM Exciter Alımı" işine ilişkin olarak ... .... ... Elektronik-... firması arasında 26.01.2018 tarihinde sözleşme imzalanmış ve davalı, bu sözleşme ile üstlendiği edimini süresinde yerine getirerek 100 adet 30 WFM Exciter'i Kuruma teslim etmiştir. Taraflar arasında bu hususta bir ihtilaf bulunmamaktadır. İdare iş artışı çerçevesinde aynı firma ile 13.08.2018 tarihinde VİDB5-I 8-1H-84579 sipariş işaretli iş artışı ek protokolü imzalamıştır. Bu protokole göre davalı yüklenici 30 adet daha 30 WFM Exciter'i temin edip 120 gün içinde idareye teslim edecektir. Ancak yüklenici kendisine verilen ek 15 günlük süreye rağmen ürünleri teslim edememiştir. Bu hususta da taraflar arasında bir ihtilaf bulunmamaktadır. Ürünlerin teslim edilmemesi üzerine davacı kurum aynı ürünleri başka bir firma aracı ile temin etmiş ve fakat davacı, davalı ile olan sözleşmeyi 10.06.2019 tarih ve E.159075 sayılı yazı ile feshetmiştir. Fesih yazısı yükleniciye 21.06.2019 tarihinde tebliğ edilmiştir. Fesih üzerine idare yükleniciye 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun "İdarenin Sözleşmeyi Feshetmesi" başlıklı 20. Maddesi a fıkrası gereği 1.378,50 Euro gecikme cezası ile sözleşmenin feshinden doğan 225,80 Euro fesih damga vergisi olmak üzere toplam 1604,3 EURO (dava tarihi itibariyle 10.320,00 TL) tahakkuk ettirmiş ve bu miktarların tahsili için iş bu davayı açmıştır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık davacının i 1.378,50 Euro gecikme cezası ile sözleşmenin feshinden doğan 225,80 Euro fesih damga vergisi olmak üzere toplam 1604,3 EURO'yu davalıdan talep edip edemeyeceği noktasında toplanmaktadır. Sözleşmenin “Gecikme Halinde Uygulanacak Cezalar ve Kesintiler ile Sözleşmenin Feshi” başlıklı 17.1 maddesinde, “İdare tarafından bu sözleşmede belirtilen süre uzatımı halleri hariç yüklenicinin sözleşmeye uygun olarak malı veya malları süresinde teslim etmemesi halinde 10 gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikme cezası uygulanır.” 17.2 maddesinde ise, “Yüklenicinin sözleşmeye uygun olarak malın/işin kısmi kabule konu olan kısmını süresinde teslim etmemesi/bitirmemesi halinde, idare tarafından en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için teslim edilmeyen /bitirilmeyen kısmın bedelinin 40,2 (binde iki) oranında gecikme cezası uygulanır.” hükmü yer almaktadır. Sözleşmenin 17. maddesinde kararlaştırılan ceza, sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan ve somut olayda uygulanması gereken 6098 sayılı ...'nın 179/2 maddesinde tanımlanan ifaya ekli cezai şart niteliğindedir. ...'da ifaya ekli ceza ile ilgili olarak yer alan; ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir (... 179/2) düzenlemesi de aynı sonucu içerir şekilde ancak akdin ifasının istenmesi halinde bu cezanın istenebileceğini, sözleşmeden dönen tarafın akdin ifasından vazgeçmiş olması nedeniyle sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça ifaya ekli cezayı da isteyemeyeceğini ortaya koymaktadır. Davacı, davalı ile olan sözleşmeyi 10.06.2019 tarih ve E.159075 sayılı yazı ile feshettiği görülmekle ifaya ekli cezai şart ve ferilerini talep edemeyeceğinden davanın reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm oluşturulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın REDDİNE 2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 732,00 TL karar ve ilam harcının davacı tarafından yatırılan 176,24 TL peşin harçtan mahsubu ile 555,76 TL harcın davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4-Davalı tarafından yapılan 250,00 TL posta masrafının davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 5-Davalı vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 10.320,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 6-HMK'nın 333. maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının yatırana iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ...Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 11/02/2026