İlk Derece Mahkemesi 2024/771 E. 2026/262 K.

T.C. ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/771 Esas - 2026/262 TÜRK MİLLETİ ADINA Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2024/771 Esas KARAR NO : 2026/262

DAVA : Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen) DAVA TARİHİ : 18/11/2024 KARAR TARİHİ : 10/04/2026 YAZIM TARİH : 24/04/2026

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Alacaklıya ... Esas sayılı dosyasında müvekkili aleyhine başlatılan ilamsız icra takibinin hukuki dayanak ve gerekçeden yoksun olduğu, bu takip nedeniyle haciz işlemlerine devam edilmekteyse de müvekkile atfedilen kusurun fiili ve teknik olarak mevcut olmadığı, zira kaza tarihinde... plakalı ... marka aracın kursiyer ... sevk ve idaresinde, yanında usta öğretici ... ile seyir halinde iken en sağ şeritte ve şerit ihlali yapmaksızın kırmızı ışıkta durduğu, bu sırada aşırı hızla gelen ... plakalı otobüsün ani frenle durduğu ve arkasından gelen ... plakalı aracın otobüse arkadan çarptığı, bu nedenle ... plakalı aracın kazaya herhangi bir şekilde temas etmediği ve kusurunun bulunmadığının olay yeri fotoğrafları, kaza tutanağı ve tanık anlatımlarıyla sabit olduğu, buna rağmen kollukça yapılan yanlış açılı fotoğraflama sebebiyle kusur intibaı yaratıldığı, ayrıca davalı sigorta şirketince tek taraflı olarak 120.000 TL ödeme yapıldığı, bu ödemenin gerekçelendirilmediği ve rayiç bedelin hatalı belirlendiği, fazla ödemenin müvekkile yükletilmesinin mümkün olmadığı, tadilat masraflarının ve rayicin belirlenmesi için makine mühendisi ve araç değerleme uzmanından oluşacak bilirkişi kurulunun atanmasının zorunlu olduğu, kazanın oluşumunda müvekkil araca atfedilebilecek bir kusur bulunmadığının bilirkişi raporuyla ortaya çıkacağı, bu çerçevede ... Esas sayılı dosyasında borçlu olmadığının tespitine, müvekkil aleyhine kötü niyetli olarak takip başlatıldığından asıl alacağın en az %20’si oranında kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama süresince icra veznesine %15 teminat yatırılması karşılığında icra dosyasında alacaklıya ödeme yapılmamasına ve haciz ile yakalama şerhlerinin kaldırılmasına, ayrıca kaza ve ekspertiz dosyalarının celbine karar verilmesi taleplerinde bulunulmuştur. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının menfi tespit isteminin haksız ve mesnetsiz olduğu, davanın usule ve esasa ilişkin olarak derdestlik, hak düşürücü süre, kesin hüküm, hukuki yarar ve dava şartı yokluğu sebepleriyle reddi gerektiği, ayrıca olay günü ... plakalı araç dava dışı ... sevk ve idaresinde iken geçerli ve yeterli sürücü belgesine sahip olmadan ... Bulvarı üzerinde seyrederken Karayolları Trafik Kanunu 56. madde hükümlerini ihlal ederek (şerit izleme, araç mesafesi, geçiş kolaylığı gibi kurallar) kazaya sebebiyet verdiği, bu hususun Kaza Tespit Tutanağı ile de sabit olduğu, dolayısıyla araç sahibi olan davacı ...’un KTK 36. madde uyarınca ehliyetsiz sürücüye aracı kullandırmakla, KTK 85. madde uyarınca ise işleten sıfatıyla sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu olduğu, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B.4. maddesi uyarınca da sigortalının ehliyetsiz sürücüye aracı kullandırması halinde sigorta şirketine rücu hakkı tanındığı, bu nedenle müvekkil sigorta şirketince dava dışı üçüncü kişiye ödenen tazminatın rücuen tahsili amacıyla ... E. sayılı dosyası üzerinden ilamsız icra takibine girişildiği, dolayısıyla davacının kazada kusur bulunmadığına ve borçlu olmadığına dair iddialarının gerçek dışı olduğu, olayın teknik boyutunda da aracın ehliyetsiz sürücü tarafından sevk edilmesinin kaza riskini artıran asli unsur olduğu ve kazanın bu ihmal nedeniyle gerçekleştiğinin açıkça ortada bulunduğu, bu nedenlerle davanın tümden reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılması gerektiği ileri sürülmüştür. DELİLLER: -... Esas sayılı dosyası, -... düzenlenen 07/11/2023 tarih ve ... sıra numaralı trafik kazası tespit tutanağı, -Kaza tarafı araçların malik kayıtlarına ilişkin Uyap sorgu raporları, -Poliçe ve hasar dosyası, -... kayıtları, -Bilirkişi raporu. 10/09/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Dava, 07.11.2023 tarihinde meydana gelen trafik kazası nedeniyle davalı ... A.Ş. tarafından dava dışı sigorta şirketine yapılan 120.000,00 TL tutarındaki ödemenin “kadri maruf” olup olmadığının, kazada tarafların kusur durumlarının ve olayın teknik yönden değerlendirilmesine ilişkindir. Dosya kapsamındaki kaza tespit tutanağı, eksper raporu, poliçe kayıtları, fotoğraflar ve yapılan piyasa araştırmaları birlikte incelendiğinde, yukarıda ayrıntılarıyla açıklandığı üzere; 1- ... plakalı araç sürücüsü ...’ÜN: K belgesi ile güzergâh dışı şekilde fiilen ehliyetsiz olarak araç kullandığı, sağ şeritten orta şeride geçiş manevrasına başlamadan önce arkadan gelen trafiği yeterince kontrol etmeden, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde ani ve tehlikeli manevra yaptığı, bu eyleminin 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 36. maddesi (ehliyetsiz araç kullanma yasağı), 46/c maddesi (tehlikeli şerit değiştirme yasağı), 56/1-a maddesi (şerit izleme ve değiştirme kuralları) ve 84/f maddesi (doğrultu değiştirme manevrasını hatalı yapma, asli kusur) kapsamında ihlal teşkil ettiği, bu nedenle kazanın meydana gelmesinde %50 oranında kusurlu olduğu, 2- ... plakalı araç sürücüsü ...’ın: Önünde seyreden araca gerekli takip mesafesini bırakmayarak ani fren karşısında duramaması sonucu arkadan çarpmasıyla kazanın meydana gelmesine sebebiyet verdiği, bu eyleminin 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 56/1-c maddesi (araçlar arasındaki mesafeyi koruma yükümlülüğü) ve 84/d maddesi (arkadan çarpma, asli kusur) kapsamında ihlal teşkil ettiği, bu nedenle kazanın meydana gelmesinde %50 oranında kusurlu olduğu, 3- ... plakalı araç sürücüsünün herhangi bir kural ihlali bulunmadığı için kusursuz olduğu, 4- ... plakalı aracın kaza tarihi itibarıyla piyasa rayiç değerinin 1.050.000,00 TL, hasarlı halinin ise 357.000,00 TL sovtaj bedeli üzerinden değerlendirilmesinin eksper raporu ve piyasa araştırmalarıyla uyumlu olduğunun tespit edildiği, 5- ... plakalı, araca ait ve davalı ... A.Ş. tarafından düzenlenen zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortası poliçesinde araç başına 120.000,00 TL, aynı kazada birden fazla araç zarar görmesi halinde ise kaza başına toplam 240.000,00 TL maddi teminat limiti bulunduğu, bu nedenle tek bir araç için ödenebilecek azami tazminat tutarının 120.000,00 TL ile sınırlı olduğu ve davalı sigorta şirketi tarafından bu poliçe kapsamında karşı tarafa yapılan 120.000,00 TL tutarındaki ödemenin poliçe limitleriyle uyumlu olduğu için kadri maruf (makul) olduğu, Sonuç ve kanaatin mahkememizde olmak üzere raporunu sunmuştur. 11/01/2026 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; Dosyaya sunulan itiraz dilekçeleri, eklenen fotoğraflar ve tüm belgeler üzerinde yapılan yeniden inceleme ve teknik analiz neticesinde; 1) Kök Rapordaki Tespitlerin Geçerliliği: Tarafların itirazları, kazanın oluş şekline dair fiziki delillerle (araçların duruş pozisyonları, hasar noktaları, yol geometrisi) çelişmekte olup, kök rapordaki teknik senaryoyu değiştirecek nitelikte yeni bir somut veri veya teknik bulgu içermemektedir. 2) Kusur Durumu: 3) -... plakalı araç sürücüsü ...'ün; Güzergah dışı (fiilen ehliyetsiz) araç kullanarak, trafik güvenliğini tehlikeye düşürecek şekilde sağ şeritten orta şeride ani ve kontrolsüz manevra yapması, bu eylemiyle zincirleme kazayı başlatması nedeniyle kazanın meydana gelmesinde %50 oranında kusurlu olduğu, -... plakalı araç sürücüsü ...'ın; Önündeki aracı güvenli takip mesafesinden izlemeyerek ani gelişen tehlikede duramayıp arkadan çarpması nedeniyle %50 oranında kusurlu olduğu, - ... plakalı otobüs sürücüsünün; Kural ihlali bulunmadığından kusursuz olduğu yönündeki teknik kanaatimde bir değişiklik olmamıştır. 4) Tazminat ve Rücu: Davacı aracı sigortacısının poliçe limitleri dahilinde yaptığı ödemenin kadri maruf (piyasa rayiçlerine uygun) olduğu yönündeki tespit aynen korunmaktadır. Teknik inceleme ve değerlendirmelerimi içerir işbu ek raporunu görüş ve kanaatin mahkememizde olmak üzere ek raporunu sunmuştur. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, GEREKÇE VE KABUL; Dava, ... Esas sayılı takip dosyasına borçlu olunmadığının tespiti ve kötü niyet tazminatı istemine yönelik olup; hukuki ihtilafın 07/11/2023 tarihinde davacıya ait ... plaka numaralı araç ile ... ve ... plaka numaralı araçlar arasında meydana gelen trafik kazasından kaynaklandığı tespit edilmiştir. Davacıya ait ... plaka numaralı aracın, davalı sigorta şirketine 11/06/2023-11/06/2024 tarihleri arasında geçerli zmms poliçesi ile sigortalı olduğu; davalı sigorta şirketinin 07/11/2023 tarihinde meydana gelen kaza sebebi ile yapmış olduğu hasar ödemelerinin davacıya rücu edilmesi yönünde davaya konu takip dosyasını açmış olduğu anlaşılmaktadır. Trafik kazası tespit tutanağında, "Sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı aracı ile ... Bulvarı sağ şeritten takiben olay yerine geldiğinde orta şeride geçmek için manevra yaptığında orta şeritten doğru seyrini sürdüren ... (...) plakalı araç sürücüsünün bu araca çarpmamak için ani fren tedbirinde bulunması ve arka gerisinden aynı şeritten doğru seyrini sürdüren ... plakalı araç fren tedbirinde gecikerek ön kısımları ile ... (...) plakalı aracın arka kısımlarına çarparak duruşa geçtiği kazada; Bu kazanın oluşumunda; ... plakalı araç sürücüsünün 2918 sayılı KYTK'nın 56/1-a madde kural ihlali görüleceği, ... plakalı araç sürücüsünün ise 2918 sayılı KYTK'nın 56/1-c mdde kural ihlali görüleceği, ... plakalı araç sürücüsünün herhangi bir kural ihlalinin görülemeyeceği görüş ve kanaatine varılmıştır. Not:... plkalaı araç sürücüsü ... ... öğrencisi K belgesi mevcut olup güzergah dışı sürüş yaptığı tespit edilmiş olup 2918 sayılı KTK'nın 363/3-a (ehliyetsiz araç kullanmaktan ve kullandırmaktan) cezai işlem uygulanmıştır. ... plakalı araç eğitmeni ... teslim edilmiştir." değerlendirmesinin yapıldığı sabittir. Davalının rücu sebebine ilişkin olarak Bölge Adliye Mahkemesi kararları ve Yargıtay kararlarında: ... Hukuk Dairesinin 25/02/2026 ... sayılı ilamında "Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B.4-c fıkrasında, tazminatı gerektiren olayın, aracın Karayolları Trafik Kanunu hükümlerin göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan kimseler tarafından sevk edilmesi sonucunda meydana gelmesi halinde, sigortacının işletene kusur oranında rücu edebileceği belirtilmiştir. ... Poliçesi Genel Şartlarının "Tazminatın azaltılması veya kaldırılmasın sonucunu doğuran haller" başlıklı 4/c maddesinde tazminatı gerektiren olayın, aracın Karayolları Trafik Kanunu'na göre gereken ehliyetnameye haiz olmayan kimseler tarafından sevk edilmesi sonucunda vukuya gelmiş ise, sigortacının bu hususu zarar görenlere karşı ileri süremeyeceği ve fakat ödemede bulunduktan sonra tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene rücu edebileceği hükme bağlanmış bulunmaktadır." Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 13/12/2023 tarih... sayılı ilamında yazılı olduğu üzere "...Bu düzenlemeye göre, tazminatı gerektiren olay aracın ehliyetsiz kişi tarafından sevk edilmesi sonucunda meydana gelmişse sigortacı üçüncü kişilere zorunlu mali mesuliyet sigortası çerçevesinde ödediği tazminatı akidi olan sigorta ettirene rücu edebilecektir. Bu yönde açılan rücu davası, temelinde sözleşmeye aykırılık hükümlerine dayalı bir davadır ve dava konusu talebin muhatabı sözleşmenin karşı tarafı yani sigorta ettirendir. Sigortaya konu aracın uzun süreli kiraya verilmesi nedeniyle sigorta ettirenin işleten sıfatını haiz olup olmaması sigorta ettiren ile kiracı arasındaki iç ilişkiyi ilgilendirir ve 2918 sayılı Kanun’un 95/2 inci maddesine dayalı olarak görülen rücu davası yönünden hüküm ifade etmez..." açıklamaları yapılmıştır. Eksikliklerin ikmali ile dosya hasar ve kusur alanında uzman makine mühendisi bilirkişiye teslim edilmekle sunulan 10/09/2025 tarihli raporda öz olarak -... plakalı araç sürücüsü ...'ün, K belgesi güzergah dışı şekilde fiilen ehliyetsiz olarak araç kullandığı ve %50 oranında kusurlu olduğu, -... plakalı araç sürücüsü ...'ın %50 oranında kusurlu olduğu, -... plakalı araç sürücüsünün kural ihlali bulunmadığı, -... plakalı aracın kaza tarihi itibariyle piyasa rayiç değerinin 1.050.000,00-TL, hasarlı halinin ise 357.000,00-TL sovtaj bedeli üzerinden değerlendirilmesinin eksper raporu ve piyasa araştırmalarıyla uyumlu olduğu, -... plakalı, araca ait ve davalı ... Aş tarafından düzenlenen zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçesi kapsamında yapılan 120.000,00-TL ödemenin poliçe limitleriyle uyumlu olduğu için kadri maruf olduğu, Tespitlerinin yapıldığı görülmektedir. Davacı vekilinin rapora karşı ileri sürmüş olduğu itirazlarının değerlendirilmesi amacı ile ek rapor alınmasına karar verilmekle sunulan 11/01/2026 tarihli ek raporda, kök rapordaki kanaatin korunmakta olduğunun beyan edildiği görülmüştür. Yargılama aşamasında davacı tarafından takip dosyası borcunun ödenmekle davanın istirdat istemine dönüştüğü, takip dosyasının 25/11/2025 tarihli tensip ile infazen kapatılmış olduğu anlaşılmıştır. Sigorta genel şartları gereğince, sigorta şirketi rücu şartlarının yerinde olması halinde sigortalısına kusuru oranında rücu edebilecektir. Bu halde, mahkememizde oluşan kanaate ve dosya kapsamına uygun olduğu değerlendirilen, denetime ve hüküm tesisine elverişli bilirkişi raporu ile davacının %50 kusurlu olduğu tespit edildiğinden, davacı tarafça icra takip dosyasına ödendiği tespit edilen 169.577,99-TL’nin davacının %50 kusurlu olması nazara alınarak yarısının davacıya iadesi gerektiği kanaati hasıl olduğundan davanın kısmen kabulüne, davalının kötü niyetli olduğu sabit olmadığından kötü niyet tazminatı isteminin reddine dair aşağıda yazılı olduğu şekilde karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; Davanın kısmen kabulü ile 84.788,99-TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, Şartları haiz olmayan kötü niyet tazminatı isteminin reddine, 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince, Alınması gereken 5.791,94-TL harçtan, peşin alınan 2.104,89-TL harcın mahsubu ile bakiye 7.374,10-TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan 427,60-TL başvurma, 2.104,89-TL peşin harç olmak üzere toplam 2.532,49-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davacı tarafından yapılan 147,50-TL tebligat ve posta gideri ile 6.000,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 6.147,50-TL yargılama giderinin kabul ve red oranına göre takdir olunan 4.063,50-TL'sini davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan miktarın kendi üzerine bırakılmasına, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca; davacı yararına hesaplanan 45.000,00-TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca; davalı yararına hesaplanan 4,.465,80-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak, davalıya verilmesine, HUAK 18A/13 maddesi ile HUAK yönetmeliği 26/2 maddesi gereğince yargılama giderlerinden sayılan 3.600,00-TL zorunlu arabuluculuk giderinin kabul ve red oranına göre takdir olunan 2.379,60-TL'sini davalıdan, 1.220,40-TL'sini davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, HMK m.333/1 uyarınca harcanmayan gider avansının hüküm kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine, Dair, davacı vekili Av. ... (e duruşma)'nın yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip ... ¸e-imzalıdır.

Hakim ... ¸e-imzalıdır.