İlk Derece Mahkemesi ·
İlk Derece Mahkemesi 2024/37 E. 2025/25 K.
- Mahkeme
- İlk Derece Mahkemesi
- Esas No
- 2024/37
- Karar No
- 2025/25
- Karar Tarihi
T.C. ... 5. FİKRİ ... SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/37 Esas - 2025/25 TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C. ... 5. FİKRİ ... SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/37 Esas KARAR NO : 2025/25
HAKİM : .... KATİP : ....
DAVACI : ... .... VEKİLİ : Av. ... DAVALILAR : 1- ... ... .... 2- ... ... 3- ..... 4- ..... VEKİLİ : Av. .....
DAVA : Telif Tazminatı DAVA TARİHİ : 26/01/2024 KARAR TARİHİ : 17/01/2025 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 27/01/2025 Mahkememizde görülmekte bulunan Telif Tazminatı davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili 26/01/2024 tarihli dava dilekçesinde özetle; Davacı ... . A.Ş.’nin, mühendislik üzerine bilgisayar yazılımı üreten sayılı firmalardan biri olduğunu ... lisans hakkı kendilerine ait olan ... isimli bilgisayar yazılımın .... uyarınca eser sahibi olduğunu, müvekkili şirketin yazılım sektörünün kendine has özellikleri nedeniyle ... ... Enstitüsü’nden ... isim hakkını marka olarak aldıklarını ... tescil ettirdiklerini, müvekkilinin, bu programın kullanılması ... sair şekilde çoğaltılması, değiştirilmesi, işlenmesi, tersine mühendislik işlemine tabi tutulması, tamamının veya bir bölümünün başka bir şekilde kullanılması vs. konularda ülkemizde veya yurt dışında hiçbir kişi ya da kuruluşa izin ya da yetki vermediğini, Hassa Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2023/86 D. İş numaralı dosyası ile davalıya ait iş yerinde delil tespiti işlemi yapıldığını, yapılan delil tespiti işlemi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda belirtildiği üzere karşı tarafa ait işyerinde; davalı yana ait 2 adet bilgisayarda mali hakları müvekkili şirkete ait olan ... 8.5 yazılımı ile modüllerinin yüklü olduğunu, bu şekilde davacı şirket yazılımlarının izinsiz olarak, korsan diye tabir edilen biçimde yüklenmiş ... kullanılmakta olduğunun tespit edildiğini, bu nedenle, davalıların, davacı şirketin sahibi olduğu bilgisayar yazılımlarını herhangi bir sözleşme ... izne tabi olmaksızın, şifre kırmak suretiyle bilgisayarlarında kullandıklarını ... faaliyet alanı gereği bu programlardan haksız kazanç elde ettiklerini, ...’e aykırı hareket etmek suretiyle müvekkil şirketin mali haklarına tecavüz ettiklerini, davalılar aleyhine ... m.68/2 uyarınca, davaya konu bilgisayar programının satımı konusunda sözleşme olması halinde belirlenecek mutad bedelin 3 katı tutarında tazminat talebinde bulunduklarını belirterek, davacı şirkete ait bilgisayar programlarının davalılar tarafından izinsiz ... lisanssız kullanılması ... müvekkili şirketin mali haklarının ihlal edilmesi nedeniyle, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL’nin, öncelikle programların yükleme tarihlerinin tespit edilmesi halinde yükleme tarihinden itibaren, bunun mümkün olmaması halinde ise haksız eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek ticari (....) faiziyle birlikte davalılardan müştereken ... müteselsilen tahsiline, yargılama gideri ... vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini, talep etmiştir. Davacı vekili 25/12/2024 tarihli ıslah dilekçesinde özetle; Davanın başında talep edilen 10.000,00 TL'yi 1.959.551,99 TL artırmak suretiyle istenen toplam 1.969.551,99 TL tazminatın haksız eylemin gerçekleştiği 29.11.2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ... müteselsilen tahsil edilmesine karar verilmesini talep etmiştir. C E V A P : Davalılar vekili 16/02/2024 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davanın dayanağının değişik iş dosyası olduğunu, bu dosyada düzenlenen raporun kendilerine tebliğ edilmediğini, bu nedenle raporu kabul etmediklerini, şantiye bölgesinde yapılan tespit nedeniyle bilgisayarların kime ait olduğu vb. hususların araştırılması gerektiğini, dava tarihi itibari ile davalıların davacının mali haklarını ihlal eden herhangi bir eylemlerinin olmadığını, davalı şirket tarafından davadan çok önce farklı modülleriyle birlikte 2 farklı ... lisansının satın alındığını, davaya konu talepler bakımından husumet itirazı ... zamanaşımı def'inde bulunduklarını belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. UYUŞMAZLIK: Dava, 5846 sayılı Fikir ... Sanat Eserleri Kanunu m.68 hükmünden kaynaklı Telif Tazminatı istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davacı yanın sahipliğini iddia ettiği "..." isimli yazılımın ... modüllerin eser mahiyetinde olup olmadığı, bu yazılım ... modüllerin hukuka aykırı olarak davalı taraflarca çoğaltılıp çoğaltılmadığı, bu suretle davacının mali haklarının ihlal edilip edilmediği, mali haklar ihlal edildiyse bu ihlal eylemlerinin tarihi, davacının talep edebileceği telif tazminatı bedelinin ne kadar olabileceği, bir kısım davalılar vekilinin ileri sürdüğü zamanaşımı def'inin yerinde olup olmadığı, bir kısım davalılar vekilinin ileri sürdüğü husumet itirazının yerinde olup olmadığı, hususlarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.
Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı olarak tebliğ edilmiş, tarafların ibraz ettikleri deliller dosya arasına alınmış, ticari sicil kayıt bilgileri temin edilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklik bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe veya arabuluculuğa teşvik edilmiş, bundan sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmuş, bilirkişi heyetinden özel ... teknik hususlara ilişkin kök ... ek rapor aldırılmış, 06/08/2015 tarih 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ... Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ... Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik'in 201/2. maddesi hükmü de gözetilerek yargılamaya katılan taraflara tahkikat ... yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ... savunmada bulunma olanağı tanınmıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ... GEREKÇE: Tarafların iddia ... savunmaları, ibraz ettikleri deliller, Hassa Asliye Hukuk Mahkemesi'nin (Fikri ... Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi Sıfatıyla) 2023/86 D.İş sayılı dosya içeriği, ticari sicil kayıt bilgileri, bilirkişi kök ... ek raporu ile tüm dosya kapsamına göre; 5846 sayılı ....’in 2/1 maddesi uyarınca, bilgisayar programlarının ilim ... edebiyat eseri niteliğinde olduğu, aynı yasanın 1/B-g maddesi gereğince bilgisayar programının; “Bir bilgisayar sisteminin özel bir işlem veya görev yapmasını sağlayacak bir şekilde düzene konulmuş bilgisayar emir dizgesini ... bu emir dizgesinin oluşum ... gelişimini sağlayacak hazırlık çalışmaları” şeklinde tanımlandığı; şu halde bilgisayar programının bizzat kendisi ... bunun hazırlık çalışmalarının bu tanım içinde yer aldığı, ....’in 2/1.madde hükmünde bilgisayar programları ... bir sonraki aşamada program sonucu doğurması koşuluyla bunların hazırlık tasarımları birer fikri eser olarak koruma altına alındıkları, bir bilgisayar programının esas olarak dört bölümden oluştuğu; bunların program akışı, algoritma, kodlar ... kullanıcı ara yüzlerden oluştuğu, bilgisayar programının değişik aşamalardan geçerek oluşan bir mimari yapı gibi olduğu; ortaya çıkartılan bu yapıda programın esasını ... bunun temelinde yatan düşünceleri okumanın mümkün olduğu; aslında bu düşünce ... fikirler tek başlarına korunmasalar da programlara özgünlük veren ... korunmasını gerekli kılan bu fikir ... düşüncelerin “bilgisayar programı” olarak somutlaştıklarında, nesnel fikri ürünler olarak korunmalarının kabul edildiği, Program akışının, sistem analizlerinin yapılıp, gereksinimlerin belirlendiği ... işletim kavramının oluşturulduğu bölüm olduğu; bu bölümde programcının sistem mimarisini kurmakta, verilerin ... girdilerin değerlendirilmesini yapıp, somut problemin çözümü ile ilgili sistem mimarisinin mantıksal dizilimini yapmakta olduğu; böyle bir sonucun ise bir fikri çaba gerektirip, elde edilen sonucun bir fikrin ifadesi olduğu; şu halde yazılımın program akışı bölümünün koruma altında olduğu, Kod yazılımının teknik anlamda program yazılımının en önemli bölümlerinden biri olduğu, toplam çalışmanın yaklaşık yüzde ellisini oluşturduğu; hazırlanan program ... hazırlık tasarımlarının gerek insan, gerekse donanım (...) tarafından okunup, girdi ... verilerin istenilen şekilde çıktılarının alınmasını sağlayan bölüm kodlaması ile mümkün olabildiği; açıklanan nedenle programın kod bölümünün de, kaynak (...) veya amaç (....) kod ayırımı yapılmadan koruma altına alındığı, Algoritma ... arayüz veya kullanıcı arayüzü diye bilinen son iki unsurun ise koruma kapsamı dışında oldukları, Bu bağlamda bilirkişi kurulu tarafından incelenen ... ismi ile üretilip pazarlanan bilgisayar programının, sahibinin hususiyetini yansıtacak biçimde şekillenmiş bulunması, ....’de öngörülen eser türlerinden birinin içine girmesi ... fikrî bir çabanın ürünü olması nedeniyle ilim eseri vasfında bulunduğu, Aksi ispat olunmayan kanıtlar kapsamına göre, anılan bilgisayar programının, davalı kullanımının tespiti tarihinden de evvel, davacı şirket ... onunla birleşen şirket tarafından hazırlatıldığı ... pazarlandığı, şu hâle göre ....’in 12. maddesi hükmü de nazara alındığında, eserle ilgili hakların ... kullanım yetkisinin sahibinin davacı şirket olduğu, 5846 sayılı Yasa’nın 38. madde hükmü uyarınca bir bilgisayar programının, herhangi bir şekilde bir bilgisayara yüklenmesi ... çalıştırılmasının, ancak programı yasal yoldan edinmiş ... lisans hakkı elde etmiş kişilere ait bulunduğu, Aynı Yasa’nın 22/son maddesi uyarınca, bilgisayar programının geçici çoğaltılmasını gerektirdiği ölçüde, programın yüklenmesi, görüntülenmesi, çalıştırılması, iletilmesi ... depolanması fiillerinin, bilgisayar programının çoğaltılması niteliğinde bulunduğu, Bilgisayar programının yasal yollardan edinmemiş olanların yazılımı kişisel kullanım amacıyla bile çoğaltamayacağı, Hassa Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2023/86 D. İş sayılı dosyasında tespit edilen vakıalara göre; davacı vekilinin iş bu davayı açmadan evvel, Hassa Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2023/86 D. İş sayılı kararı ile davalı şirketlere isnat edilen işyeri adresinde 29.11.2023 tarihinde tespit işlemi yapıldığı, keşif sonrası bilirkişi ... tarafından düzenlenen raporda; davalı şirketlere ait işyerinde iki adet bilgisayarda davacı firmaya ait yazılımın kurulu ... faal olduğunun görüldüğü, bilgisayarlarda ... 8.5 programın yüklü ... çalışır olduğunun tespit edildiği, modül listelerinin ekran görüntülerinin rapora eklendiği belirtilmiştir. Söz konusu bilirkişi raporunda tespit edilen 2 adet ... 8.5 GIS programının bilgisayar yüklenme tarihlerinin belirtilmediği görülmüştür. Bununla birlikte raporda 4 numara olarak gösterilen bilgisayarda da ... programının yüklü olduğunun belirtildiği, ancak programın bu bilgisayarda çalışıp çalışmadığına dair herhangi bir görsel sunulmadığı görülmüştür. Bu nedenle 4 numaralı bilgisayar dikkate alınmamıştır. Davalılar vekilinin ibraz ettiği 21/03/2024 tarihli düplik dilekçesi incelendiğinde; davaya konu şantiyenin bulunduğu bölgedeki işin davalı şirketlerin oluşturduğu adi ortaklık tarafından üstlenildiği beyan edilmiştir. Buna göre; davalı şirketlere ait işyerinde tespit edilen 2 adet bilgisayarda ... 8.5 GIS programının yüklü ... çalışır vaziyette olduğunun tespit edildiği, raporda 1 numaralı olarak belirtilen bilgisayarda tespit edilen ... .... modüllerinin de olduğu tespit edilmiştir. Davalı şirketlerin işyerindeki bilgisayarlardan 2 (iki) adet bilgisayarda 2 adet ... 8.5 GIS programının ... yukarıda belirtilen modüllerin yüklü ... kullanılabilir durumda bulunduğu, yüklü yazılımların Demo sürümü olmadığı, normal ticari sürüm olduğu, değerlendirme yapılırken programların bilgisayarlara kurulum tarihi olarak; delil tespitinin yapıldığı tarih olan 29/11/2023 tarihinin dikkate alınması gerektiği, Davalılar tarafından 16/02/2024 tarihli cevap dilekçesi ekinde 2 adet ... programının satın alındığını gösteren 14/12/2023 tarihli faturanın sunulduğu, söz konusu faturanın tarihi olan 14/12/2023 tarihinin, tespit tarihi olan 29/11/2023 tarihinden daha sonraki tarihli olduğu, ayrıca ... programının lisanslı olarak kullanılabilmesi için .... isimli USB cihazının bilgisayara takılmasının gerekli olduğu, tespit bilirkişi raporunda USB cihazı ile ilgili herhangi bir fotoğraf bulunmadığı, bununla birlikte lisanslı olan ... programlarında "Lisans Bilgileri" kısmında (Bilirkişi raporu resim-14) lisans sahibinin isminin yer aldığı, ancak raporda yer alan lisans bilgisi resimlerinde davalılara ait isimlerin yer almadığı, bu nedenlerle tespit edilen ... 8.5 GIS programlarının ... ekli modüllerin lisanssız olduğu kanaatine varılmıştır. Olayda, davacıya ait eserin davalılar uhdesinde bulunan bilgisayarlara yüklenebilmesi için, hak sahibinin izninin alındığını gösteren bir belge dosyada mevcut değildir. Yine olayda mali hakları davacının tasarrufunda olan bilgisayar programının, davalıların kontrolünde olan bilgisayarlara izinsiz (lisanssız) yüklenerek çoğaltılması söz konusudur. Dolayısıyla hak sahibinin FSEK m.22’den kaynaklanan çoğaltma hakkının ihlal edildiği değerlendirilmiştir. Bu kapsamda çoğaltma hakkının ihlaline dayalı olarak davacı tarafın telif tazminatı talebinde bulunabileceği değerlendirilmiştir. Davalı şirketlerin adi ortaklık kurmalarından kaynaklı olarak, tespit edilen haksız eylemlerden her iki adi ortağın hukuki sorumluluğunun bulunduğu hususunda tereddüt bulunmamakla birlikte, davalı şirketlerin yetkilileri diğer davalılar ... ... ... ... ...'ın da 4721 sayılı TMK m.50/3 hükmü uyarınca eldeki uyuşmazlıkta hukuki sorumluluklarının bulunduğu kanaatine varılmıştır. Davacı şirketin defter ... belgeleri üzerinde yerinde yapılan incelemeler neticesinde, davalı şirketlere ait işyerindeki iki ayrı bilgisayarda ... 8.5 ana modül ... ekli modül yazılımın yüklü olduğu gözetilerek, davacının 2023 yılının ikinci yarısındaki ortalama net satış fiyatları üzerinden yapılan hesaplamalar neticesinde bulunan net rayiç fiyatlar doğrultusunda, davaya konu edilen modüllerin lisans bedelinin KDV hariç toplam 656.517,33 TL tutarında olduğu, FSEK m.68 uyarınca davacının davalılardan 3 kat telif tazminatı talep edebileceği, buna göre, tazminat tutarının KDV hariç (656.517,33 x 3) = 1.969.551,99 TL olabileceği tespit edilmiştir. Davalılar vekili, gerek cevap dilekçesi ile gerekse davacı yanın ıslah dilekçesine karşı zamanaşımı def'i ileri sürmüşse de; 5846 sayılı ...'in 68. maddesi uyarınca varsayımsal bedel veya telif tazminatı talebi, farazi sözleşme ilişkisine dayandırıldığından, TBK.'nın 146 vd. maddeleri uyarınca bu istemin 10 yıllık zaman aşımı süresine tabi olduğunun Yargıtay'ın yerleşik hale gelmiş uygulamaları gereği olduğu (...., Fikir ... Sanat Eserleri Kanunu Yorumu, 1. Baskı, Cilt:2, s:2050) dikkate alınarak, Hassa Asliye Hukuk Mahkemesi'nin (.... Sıfatıyla) 2023/86 D.İş sayılı dosyası ile yapılan delil tespiti tarihi ile gerek dava, gerekse ıslah tarihi arasında en az 10 yıl süre bulunmadığından ileri sürülen zamanaşamı def'inin reddine karar verilmiştir. Belirtilen gerekçelerle; davanın kabulü ile, 1.969.551,99 TL telif tazminatının 29/11/2023 tarihinden itibaren değişik reeskont faiz oranları üzerinden işleyecek temerrüt faizi ile birlikte müteselsilen davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş ... aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: 1-Davanın KABULÜ ile; 1.969.551,99 TL telif tazminatının 29/11/2023 tarihinden itibaren değişik reeskont faiz oranları üzerinden işleyecek temerrüt faizi ile birlikte müteselsilen davalılardan alınarak davacıya verilmesine, 2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 134.540,10 TL nispi karar ... ilam harcından peşin ... ıslah ile alınan 33.902,60 TL'nin mahsubu ile alınması gereken 100.637,50 TL'nin müteselsilen davalılardan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar verildiği tarihte yürürlükte bulunan AAÜT m.3 ... m.13 hükümleri gereği hesaplanan 276.650,72 TL nispi vekalet ücretinin müteselsilen davalılardan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan 427,60 TL başvurma harcı, 427,60 TL peşin harç, 60,80 TL vekalet harcı, 33.475,00 TL ıslah harcı, 9.000,00 TL bilirkişi ücreti, 1.070,00 TL posta-tebligat masrafı, 3.252,85 TL Hassa Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2023/86 D.İş sayılı dosyasından yapılan delil tespiti masrafı olmak üzere toplam 47.713,85 TL yargılama giderinin müteselsilen davalılardan alınarak davacıya verilmesine, 5-Davalılar tarafından yapılan 269,90 TL vekalet harç sarfiyatı ilişkin yargılama giderinin kendi üzerlerinde bırakılmasına, 6-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A-13 ... Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca 3.800,00 TL'nin müteselsilen davalılardan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA, 7-HMK m.333 hükmü gereği karar kesinleştiğinde artan avansın yatıran tarafa resen iadesine, Dair, davacı vekilinin ... davalılar vekilinin yüzüne karşı, HMK m.341 ... m.345 hükümleri gereği kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesi nezdinde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.17/01/2025
Katip ... E imzalıdır
Hakim ... E imzalıdır