İlk Derece Mahkemesi 2024/33 E. 2025/301 K.

T.C. ANKARA 4. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/33 Esas - 2025/301

T.C. "TÜRK MİLLETİ ADINA" ANKARA 4. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ K A R A R

ESAS NO : 2024/33 KARAR NO: 2025/301

DAVA : FSEK'E Dayalı Telif Tazminatı DAVA TARİHİ : 24/01/2024 KARAR TARİHİ : 14/07/2025 Yazım Tarihi: 16/07/2025 İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde ÖZETLE: Müvekkil Şirket mühendislik üzerine bilgisayar programları üreten ve lisans yoluyla bunların kullanımını üçüncü kişilere satan, alanında tanınmış bir şirkettir. 1989 yılında ...’da kurulan müvekkil şirket, mekansal verinin dijitalleşmesine öncülük eden ilk yerli yazılım firmasıdır ve yıllar içerisinde Türk mühendislerin, müşterilerin ve akademisyenlerin ortak katkılarıyla geliştirdiği ... isimli milli haritacılık yazılımı ...’nin mekansal veri ekosisteminin merkezinde yer almıştır. Kuruluşundan bugüne sektörün gelişmesine öncülük eden ..., bugün 92 üniversitenin 700’e yakın bölümünde ders olarak okutulmaktadır. ...’in sunduğu 30’dan fazla mühendislik çözümü, ...’de kadastro ve haritacılık, madencilik, şehir planlama ve altyapı uygulamalarında sektör standardı haline gelmiştir. ...’de hali hazırda 10 bakanlık, 1.000’e yakın kamu kurumu, 1.397 belediye ve 6.000’den fazla özel şirket ... ürünlerini lisanslı olarak kullanmaktadır. Müvekkil şirkete ait ... isimli program, sahibinin hususiyetini taşıyacak şekilde şekillenmiş ve FSEK’te bulunan eser türlerinden fikri bir çabanın ürünü olması nedeniyle ilim ve edebiyat eseri vasfında olduğu kabul olunmuştur. Bilgisayar programı, sahibine eser üzerinde maddi ve manevi haklar sağlamakta olup ... isimli bilgisayar programının FSEK uyarınca tüm hakları müvekkil şirkettedir ve ... yazılım programı ... tarafından 24.05.2012 tarihinde tescil edilmiştir. Yazılım sektörünün kendine has özellikleri nedeniyle ... isim hakkının marka tescili de ... nezdinde gerçekleştirilmiştir. Müvekkil şirket, tüm yasal hakları kendisinde bulunan bu programın kullanılması ve sair şekilde çoğaltılması, değiştirilmesi, işlenmesi, tersine mühendislik işlemine tabi tutulması, tamamının veya bir bölümünün başka bir şekilde kullanılması v.b. konularında yurt içinde veya yurt dışında hiçbir kişi ya da kuruluşa izin ya da yetki vermemiştir. FSEK 38 uyarınca bilgisayar programlarını yükleme ve çalıştırma hakkı, ilgili programı 'yasal yollardan edinen' kişilere aittir. Aksine bir kullanım mevzuat uyarınca program sahibinin haklarını ihlal etmektedir. Çoğaltma hakkı da eser sahibine ait olup, FSEK 22. Madde gereğince programın harddisk, cd ve başka benzeri araçlara yüklenmesi ve izin alınmaması çoğaltma hakkının ihlali olarak kabul edilmiştir. Davamızın KABULÜNE müvekkil Şirkete ait bilgisayar programlarının davalı tarafından izinsiz ve lisansız kullanılması nedeniyle müvekkil şirketin mali hakları ihlal edildiğinden, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL’nin öncelikle programların yükleme tarihlerinin tespit edilmesi halinde yükleme tarihinden itibaren, mümkün olmaması halinde ise haksız eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek ticari (reeskont) faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, Yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiş, duruşmada da dilekçesini aynen tekrar etmiştir. Davacı vekili 27/03/2025 tarihli ISLAH dilekçesi ile " fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla, davanın başında talep edilen 10.000,00 TL’yi 1.045.619,72-TL artırmak suretiyle istenilen bedel olan 1.055.619,72-TL'nin haksız eylemin gerçekleştiği 25.05.2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini " şeklinde talepte bulunmuştur. SAVUNMA: Davalı Firma Vekili dilekçe ve beyanında ÖZETLE: Davacı tarafça açılmış olan davada, davacı tarafından, müvekkil şirketin faaliyette bulunduğu işyerinde 1 adet bilgisayarda, ... programının çeşitli modülleriyle birlikte lisanssız (kaçak) şekilde ticari amaç ile kullanıldığı tespit edilmiş ve müvekkil şirket tarafından hak sahibi olduklarına yönelik hiçbir evrak sunulmadığı yönünde beyanda bulunulmuştur. Ancak keşif işlemlerinin yapıldığı adres müvekkil şirkete ait olmadığı gibi lisansız kullanım tespit edilen bilgisayar da müvekkil şirkete ait değildir. Müvekkil şirketin, keşif işlemlerinin yapıldığı adreste faaliyette bulunduğu yönündeki beyanlar hakikati yansıtmamaktadır. Müvekkil şirketin faaliyette bulunduğu adres ...'nde de kayıtlı olan ve vergi levhasında da belirtilen ... adresidir. Vergi levhası dosyaya eklenecektir.(Ek-1) Müvekkil şirketin faaliyet adresi ile keşfin yapıldığı adres birbirinden farklıdır. Bu husus davacı tarafça dava dilekçesinde belirtilen adres ile keşif yapılan adresin birbirinden farklı olmasıyla da sabittir. Keşif işlemleri yapılarak lisansız kullanım tespit edilen adres ile müvekkil şirketin bir ilişkisi bulunmamaktadır. Keşfin yapıldığı adreste lisansız kullanım tespit edilen edilen bilgisayar nedeni ile müvekkil şirket sorumlu tutulamaz ve müvekkil şirketten herhangi bir hak talebinde bulunulamaz. Bu yönde müvekkile sorumluluk yükletilesi usul ve yasaya açıkça aykırıdır. Dava dilekçesinde belirtilen hususları kabul etmemekle birlikte davacının, müvekkil şirketin lisansız program kullandığı yönündeki beyanları da gerçeği yansıtmamaktadır. Müvekkil şirket, davacı şirketin ... programını lisansız olarak kullanmadığı gibi davaya konu programdan haksız kazanç da elde etmemiştir. Müvekkil şirket, davacı şirketten lisanslı program satın almış olduğundan böyle bir ihtiyacı da bulunmamaktadır. Davaya konu program Davacı şirketten 04.04.2018 yılında ... Seri Numarası ile satın alınmış ve müvekkil şirket tarafından kullanılmaya başlanmıştır. Buna ilişkin fatura ekte sunulacaktır.(EK-2) Dolayısı ile müvekkil şirketin, davacı taraf tarafından lisansı verilen bir ... programı mevcuttur. Lisanslı programı mevcut olan bir şirketin lisanslı programı dururken lisansız program kullanmış olması ihtimal dahilinde bile değildir. Böyle bir durum hayatın olağan akışına da aykırıdır. Müvekkil şirketin davacı tarafın iddia ettiği gibi lisansız program kullanarak kendisine haksız kazanç sağladığı yönündeki beyanları gerçeği yansıtmamaktadır. Bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerektiği kanaatindeyiz. Yukarıda açıklamaya çalıştığımız nedenlerle Müvekkil Şirket adına açılan iş bu haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini talep ederiz. Şeklinde beyanda bulunmuştur. İLGİLİ MEVZUAT ; 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun " 2/1 maddesinde bilgisayar programlarının ilim edebiyat türünde "Eser" olduğu belirtildiği, eser sahibinin FSEK 14-17.nci maddelerde MANEVİ HAKLARI ( Umuma arz -Adın belirtilmesi Eserde değişiklik yapılmasını menetmek yetkileri - zilyed ve malike karşı hakları (bazı hallerde asıllarından geçici bir süre için yararlanmayı talep etme, eserin bozulmasını-,yok olmasını engelleme, eser tek ve özgün ise kendisine ait tüm dönemleri kapsayan çalışma ve sergilerde kullanmak amacıyla, koruma şartlarını yerine getirerek iade edilmek üzere eseri isteyebilme hakkı) ). 21-25.nci maddede ve 45.nci maddede ise MALİ HAKLARI (İşleme - Çoğaltma - Yayma - Temsil - Umuma İletim Hakkı ve Pay Alma Hakkı.) sayılmıştır. (çoğaltma hakkı) Madde 22 "Bir eserin aslını veya kopyalarını, herhangi bir şekil veya yöntemle, tamamen veya kısmen, doğrudan veya dolaylı, geçici veya sürekli olarak çoğaltma hakkı münhasıran eser sahibine aittir. Eserlerin aslından ikinci bir kopyasının çıkarılması ya da eserin işaret, ses ve görüntü nakil ve tekrarına yarayan, bilinen ya da ileride geliştirilecek olan her türlü araca kayıt edilmesi, her türlü ses ve müzik kayıtları ile mimarlık eserlerine ait plan, proje ve krokilerin uygulanması da çoğaltma sayılır. Aynı kural, kabartma ve delikli kalıplar hakkında da geçerlidir. Çoğaltma hakkı, bilgisayar programının geçici çoğaltılmasını gerektirdiği ölçüde, programın yüklenmesi, görüntülenmesi, çalıştırılması, iletilmesi ve depolanması fiillerini de kapsar." 52.nci madde de "Mali haklara dair sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve konuları olan hakların ayrı ayrı gösterilmesi şarttır." hükmü ile Madde 68/1 " Eseri, icrayı, fonogramı veya yapımları hak sahiplerinden bu Kanuna uygun yazılı izni almadan, işleyen, çoğaltan,çoğaltılmış nüshaları yayan, temsil eden veya hertürlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletenlerden, izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek rayiç bedelin en çok üç kat fazlasını isteyebilir." hükmü yer almaktadır. DELİLLER ve DEĞERLENDİRME: Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; ... D.iş delil tespiti dosyasına bağlı olarak 07/12/2023 tarihinde (keşif ve tespit tarihi) davalıya ait olduğu belirtilen iş yerinde ... adlı bilgisayar programının lisanssız olarak davalı bilgisayarına yüklendiğinden bahisle 5846 FSEK ten kaynaklı davacı tarafın hakkının ihlal edilip edilmediği, buna bağlı olarak davacı tarafın telif tazminatı talebinin yerinde ve doğru olup olmadığı noktasında olduğu anlaşılmıştır. Dosyaya yansıtılan hak sahipliği belgeleri ve bilirkişi raporuna göre ... adlı bilgisayar proğramının davacı taraf ait olduğu tespit edilmiştir. ... D.iş delil tespiti dosyasına sunulan bilirkişi raporunda " davalı adresinde 8 bilgisayarda inceleme yapıldığı, 1 bilgisayarda ... ... ... yazılımının kurulu olduğu, lisansız olduğu, 25/05/2023 tarihinde yükleme yapıldığı tespit edildiği " şeklinde ifade edilmiştir. Mahkememizce ön inceleme duruşması yapıldıktan sonra tahkikata geçilerek uzman bilirkişi heyetinden rapor alınmıştır. 12/08/2024 Tarihli Bilirkişi Raporundan Özetle; " 1.Davaya konu ... ... adlı bilgisayar programlarının 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) anlamında “ilim ve edebiyat eseri” niteliğinde olduğu, 2.Davalı tarafından sunulan 1 adet faturanın karşılığında satın alınan ... yazılımı ve ... kilidinin tek bir bilgisayarda kullanılabileceği dolayısıyla sunulan fatura ile ... kilidi olmadan çalışan ... ... yazılımının aynı anda 2 bilgisayarda kullanılmasının mümkün olmadığının izahtan vareste olduğu, 3.Davalı işyeri adresi ve tespit adresi konusunda iddianın sayın mahkemenin takdirinde olduğu, 4.Davalı tarafından işletilen adreste 1 adet bilgisayar sisteminde yapılan tespit çalışması sonucunca 1 adet ... ... versiyonu yazılımların tespit edildiği, 5.Tespit yapılan Bilgisayar da yüklü ve çalışır tespit edilen ... ... sürümüne ek olarak ... modüllerinin kurulu olduğunun bilirkişi tarafından tespit edildiği, 6.Davalının söz konusu bilgisayar programını lisanslı kullandığını gösterir herhangi bir geçerli belgeyi dosyaya ibraz edemediği, 7.Basit bir araştırma ile davacının 2023 senesi liste fiyatlarına ve uygulanan iskonto oranlarına ulaşılamadığından hesaplamaların yapılabilmesi için dosyaya 2023 yılını kapsar şekilde ... raporunu sunması veya sayın mahkemenin heyetimizin mali müşavir bilirkişisine davacının mali defterlerini inceleme yetkisi vermesi gerektiği, " şeklinde ifade edilmiştir. 14/01/2025 Tarihli EK Raporunda ise Özetle; "1.Davaya konu ... ... adlı bilgisayar proğramlarının 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) anlamında “ilim ve edebiyat eseri “niteliğinde olduğu, 2.Davalı tarafından işletilen adreste 1 adet bilgisayar sisteminde yapılan tespit çalışması sonucunda 1 adet ... ... versiyonu yazılımların tespit edildiği, 3.Bilgisayar da yüklü ve çalışır tespit edilen ... ... sürümüne ek olarak ... modüllerinin kurulu olduğunun,tespit edildiği, 4.Davalının söz konusu bilgisayar programını lisanslı kullandığını gösterir herhangi bir geçerli belgeyi dosyaya ibraz etmediği, 5.Hesaplanan satış bedel hesabından Sayın mahkemenin kabulü halinde: 2023 senesi satış fiyatları baz alındığında tazminat bedelinin: 351.873,24.-TL + KDV olacağı ve 5846 sayılı FSEK’nun 68.Maddesine göre 3 (Üç) katına kadar tazminat isteyebileceği ve rayiç bedelin 1.055.619,72.-TL + KDV olacağı, " şeklinde ifade edilmiştir. GEREKÇE: Davacı taraf iddiası, davalı taraf savunması , sunulan deliller, delil tespitine dair ... D.iş dosyası içeriği ,sunulan rapor , tahkikat aşamasında alınan bilirkişi raporu ile ek raporu ve dosya bütünü ile birlikte ele alınıp değerlendirildiğinde; Davacı tarafın ... isimli bilgisayar programı üzerinde eser sahibi olarak mali hak sahibi olduğu dosyaya sunulan hak sahipliği belgeleri ve bilirkişi raporlarıyla anlaşıldığı; Davalı firmanın işyeri adresinde ... D.iş dosyasına bağlı yapılan delil tespitinde 1 bilgisayarda ... ... ... yazılımının kurulu olduğu, lisansız olduğu, 25/05/2023 tarihinde yükleme yapıldığı tespit edilmiştir. Tahkikat aşamasında alınan 12/08/2024 Tarihli Bilirkişi KÖK Raporunda ; " 1.Davaya konu ... ... adlı bilgisayar programlarının 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) anlamında “ilim ve edebiyat eseri” niteliğinde olduğu, 2.Davalı tarafından sunulan 1 adet faturanın karşılığında satın alınan ... yazılımı ve ... kilidinin tek bir bilgisayarda kullanılabileceği dolayısıyla sunulan fatura ile ... kilidi olmadan çalışan ... ... yazılımının aynı anda 2 bilgisayarda kullanılmasının mümkün olmadığının izahtan vareste olduğu, 3.Davalı işyeri adresi ve tespit adresi konusunda iddianın sayın mahkemenin takdirinde olduğu, 4.Davalı tarafından işletilen adreste 1 adet bilgisayar sisteminde yapılan tespit çalışması sonucunca 1 adet ... ... versiyonu yazılımların tespit edildiği, 5.Tespit yapılan Bilgisayar da yüklü ve çalışır tespit edilen ... ... sürümüne ek olarak ... modüllerinin kurulu olduğunun bilirkişi tarafından tespit edildiği, 6.Davalının söz konusu bilgisayar programını lisanslı kullandığını gösterir herhangi bir geçerli belgeyi dosyaya ibraz edemediği, " şeklinde ; 14/01/2025 Tarihli EK Raporunda ; "1.Davaya konu ... ... adlı bilgisayar proğramlarının 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) anlamında “ilim ve edebiyat eseri “niteliğinde olduğu, 2.Davalı tarafından işletilen adreste 1 adet bilgisayar sisteminde yapılan tespit çalışması sonucunda 1 adet ... ... versiyonu yazılımların tespit edildiği, 3.Bilgisayar da yüklü ve çalışır tespit edilen ... ... sürümüne ek olarak ... modüllerinin kurulu olduğunun,tespit edildiği, 4.Davalının söz konusu bilgisayar programını lisanslı kullandığını gösterir herhangi bir geçerli belgeyi dosyaya ibraz etmediği, 5.Hesaplanan satış bedel hesabından Sayın mahkemenin kabulü halinde: 2023 senesi satış fiyatları baz alındığında tazminat bedelinin: 351.873,24.-TL + KDV olacağı ve 5846 sayılı FSEK’nun 68.Maddesine göre 3 (Üç) katına kadar tazminat isteyebileceği ve rayiç bedelin 1.055.619,72.-TL + KDV olacağı, " şeklinde tespit ve değerlendirmeye mahkememizce de iştirak edilmiştir. Buna göre ; ... adlı bilgisayar programının 5846 sayılı FSEK kapsamında " ilim ve edebiyat eseri" niteliği bulunduğu; Bu eserin üzerinde davacının mali hak sahibi olduğu, davalı firmanın çalıştırdığı işyerindeki çalışır şekilde 1 adet bilgisayar sisteminde yapılan tespit çalışması sonucunda 1 adet ... ... versiyonu yazılımların tespit edildiği, yükleme işlemininde de 25/05/2023 tarihinde yapıldığı bilirkişi raporu ile sabit olduğu; Buradan hareketle ; 5846 sayılı FSEK 22.nci maddede eser sahibinin mali haklarından olan çoğaltma hakkı düzenlenmiş olup bir eserin herhangi bir şekilde çoğaltılması hakkı münhasıran eser sahibine aittir. Anılan maddenin son fıkrası kapsamında çoğaltma hakkı, bilgisayar programının geçici çoğaltılmasını gerektirdiği ölçüde, programın yüklenmesi, görüntülenmesi, çalıştırılması, iletilmesi ve depolanması fiillerini de kapsadığı ifade edildiğinden ; davalı firmanın işyerindeki 1 adet bilgisayar sisteminde yapılan tespit çalışması sonucunda 1 adet ... ... versiyonu yazılımların tespit edildiği, Bilgisayar da yüklü ve çalışır tespit edilen ... ... sürümüne ek olarak ... modüllerinin kurulu olduğunun Davalının söz konusu bilgisayar programını lisanslı kullandığını gösterir herhangi bir geçerli belgeyi dosyaya ibraz etmediği, tespiti yapıldığı yukarıda izah edildiğinden davacı tarafla FSEK 52.nci madde kapsamında herhangi bir sözleşme yapılmadan veya davacının yazılı izni olmadan gerçekleşen eylemde çoğaltma hakkının ihlal edildiği kanaatine varılmıştır. Bu açıdan 5846 sayılı FSEK 68.maddesi uyarınca mali hakkı ihlal edilen eser sahibi veya eser sahibinden bu hakkı devir alanlar “… sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek rayiç bedelin en çok üç kat fazlasını isteyebilir. ” hükmü uyarınca varsayımsal sözleşme bedeli veya raiç bedel hesabı üzerinden ; Benimsenen bilirkişi heyetinin 14/01/2025 tarihli ek raporunda " 2023 senesi satış fiyatları baz alındığında tazminat bedelinin: 351.873,24.-TL + KDV olacağı ve 5846 sayılı FSEK’nun 68.Maddesine göre 3 (Üç) katına kadar tazminat isteyebileceği ve rayiç bedelin 1.055.619,72.-TL + KDV olacağı, " şeklindeki görüşüne iştirak edilmiş, neticeden bedel artımı üzerinden 1.055.619,72 TL telif tazminatının 25/05/2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine karar verilmesi gerekmiştir. H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ; 1-Davanın KABULÜNE, 2-Davacı tarafça talep edilen 1.055.619,72 TL telif tazminatının 25/05/2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine, 3-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 72.109,38 TL maktu karar harcından peşin alınan 427,60 TL+ 17.900,00 TL=18.327,6‬0 TL 'nin düşümü ile bakiye 53.781,78‬ TL'nin davalıdan tahsiliyle Hazine'ye gelir kaydına, 4-AAÜT uyarınca 159.786,76 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 5- Davacının ... D.iş dosyasında yapılan 4.195,20 TL ; Mahkememiz dosyasında yapılan 7.000,00 TL bilirkişi ücreti, 150,00 TL tebligat ücreti, yargılama gideri olmak üzere toplam 11.345,20 TL yargılama giderinin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 6- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/A-13 ve Arabuluculuk Asgari Ücreti Tarifesi m. 7/3 hükmü uyarınca 3.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 7-Karar kesinleştiğinde arta kalan gider avansının yatıran tarafa iadesine, Dair verilen karar davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı firma vekilinin yokluğunda 6100 sayılı HMK 341 ila 345 inci maddesine göre tebliğden itibaren 2 haftalık süre içinde mahkememiz aracılığı ile ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yoluna dilekçe ile başvurulabileceğine yönelik karar okunup açıklandı. 14/07/2025

Katip ... Hakim ... E- imzalıdır E- imzalıdır