İlk Derece Mahkemesi 2024/278 E. 2025/37 K.

T.C. ANKARA 2. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/278 Esas - 2025/37 TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. ANKARA 2. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2024/278 KARAR NO : 2025/37

.... DAVA : Tasarım Yidk Kararının İptali DAVA TARİHİ : 12/06/2024 KARAR TARİHİ : 05/02/2025 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 05/02/2025 Davacı vekili tarafından davalılar aleyhine açılan Tasarım YİDK Kararının İptali istemli davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : DAVA : Davacı vekili dilekçeleriyle özetle, müvekkili tarafından 13/06/2023 tarih ve.... başvuru numarası ile ''Panel'' isimli tasarımının 25-01 no.lu sınıfta .... tescili talep edildiği, ''Panel'' isimli 01 nolu tasarımı 24.08.2023 tarihinde Resmi Tasarımlar Bülteninde yayımlandığını, davalı .... tarafından işbu başvuruya SMK 55, 56 ve 57. maddeleri uyarınca....başvuru numaralı ''Çatı ve Cephe Paneli'' isimli tasarıma dayanılarak Yenilik ve Ayırt Edicilik gerekçeleri kapsamında yayına itiraz edildiğini, bu hususta 06.12.2023 tarihinde tasarım hakkındaki itiraza yönelik karşı görüş sunulduğunu, işbu yayına itiraza karşılık Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu yapmış olduğu inceleme sonucunda ''Yukarıdaki hükümler kapsamında yapılan inceleme ve değerlendirmede itiraza konu .... sıra numaralı tasarımın bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel izlenim itibariyle yüksek oranda benzer olduğu kanaatine ulaşılmıştır...'' şeklinde gerekçe ile 08.05.2024 tarih ....'nın işbu kararı yerinde olmayıp usul ve yasaya aykırı olduğunu belirtmiştir. Davalı şirket tasarım yayıma itiraz dilekçesinde; ''6769 sayılı SMK'nın 56. Madde hükümlerine göre başvuruya konu tasarım Yenilik ve Ayırt edicilik vasfını taşımamaktadır. Şöyle ki itiraza konu .... kodlu 1 sıra numaralı ''panel'' konulu tasarım müvekkil tarafından daha önceden tescil ettirilmiş veya kamuya sunulmuş tasarım ile yakın benzerliktedir.'' şeklinde beyanlarda bulunduğunu, 2011-06126 başvuru numaralı tasarımının daha eski olduğunu ve müvekkilin tasarımının benzer nitelikte olduğunu iddia ettiğini, işbu iddialar hukuki dayanaktan yoksun olup müvekkil şirkete ait tasarımın belirgin farklılıklara haiz olduğunu, müvekkilinin tasarımı kiremit saç paneli olup tasarımın şekli, üretim biçimi ve desenleri itibari ile benzersiz olduğunu, davalı firma tarafından tasarımda yer alan panelin uç kısımları ve birleşim noktalarının benzer nitelikte olduğunun iddia edildiğini, ancak müvekkilin ''Panel'' isimli faydalı modelinde teknik zorunluluk nedeniyle seçenek özgürlüğü bulunmadığını, firmaların yer aldığı sektör dikkate alındığında; firmaların polikarbonat levha tasarımlarının benzerlik iddiası bulunulan noktalar bakımından teknik zorunluluğun varlığı açıkça görüldüğünü, Bu hususta Tasarım İnceleme Kılavuzu'nda; ''Bir tasarımın teknik fonksiyonun zorunlu kıldığı görünüm özelliklerine sahip olup olmadığının değerlendirilmesi, objektif biçimde yapılır, sınırlı bilgiye sahip bilgilenmiş kullanıcı bakış açısıyla yapılamaz.'' şeklinde belirtildiğini, objektif biçimde tasarım incelendiğinde; işbu teknik zorunluluk nedeniyle tasarımın birleşim noktalarının kulaklı formda olması gerektiği izahtan vareste olduğunu, Tasarım İnceleme Kılavuzu'nda yer alan 1.1.7.2 Teknik Zorunluluk başlığı altında; ''SMK m.58/4-b gereğince Ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri, tasarım koruma kapsamı dışındadır...'' şeklinde hüküm dikkate alındığında; polikarbonat levha tasarımlarında birleşim noktaları ve uç kısımlarının şekli konusunda seçenek özgürlüğünün kısıtlı olduğu anlaşıldığını, bu nedenle de ayırt ediciliğin değerlendirilmesinde bu kısıtlı seçenek özgürlüğünün dikkate alınması gerektiğini, bu husus SMK 56/6'da; ''...Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır...'' şeklinde açıklandığını, tüm bu açıklamalar ile değerlendirildiğinde; sahip olunan seçenek özgürlüğünün tescili istenilen ürün itibariyle kısıtlı olduğunun görüldüğünü, bu nedenle de itiraza konu ''Panel'' isimli tasarımın tanınmış bir tasarım olduğu, ürünü form olarak başka şekilde tüketiciye sunma seçeneğinin olmadığı anlaşıldığını, müvekkilin faydalı modeli incelendiğinde; tasarım kapsamında belirleyici/baskın unsurun davalı tarafça itiraz edilen noktalar olmadığının anlaşılacağını, davalı tarafın itirazlarına konu hususların teknik zorunluluk kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, arz ve izah edilen nedenlerle mahkemenizce resen gözetilecek hususlar doğrultusunda; 13/06/2023 tarih ve .... sayılı kararının iptali ile ''Panel'' isimli tasarımın 25-01 sınıfta tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP : Davalı kurum vekili cevap dilekçesiyle kurum kararının yerinde olduğunu ifade ederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Davalı şirket vekili cevap dilekçesi ile özetle; müvekkilinin, .... bünyesindeki kuruluşlardan biri olan ..... ticari faaliyetlerine poliüretan dolgulu sandviç panel, tek kat trapez kaplamaları ile aksesuar ve tamamlama elemanlarının üretimi ile başladığını, pazarın genişlemesi ve taleplerin artması nedeniyle daha kaliteli ve daha hızlı malzeme üretebilmek adına şirket bünyesinde sürekli .... adı altında üretmeye başladığını, Bu kapsamda müvekkilinin .... numaralı “panel” tasarımının SMK kapsamında tescil edilebilirlik kriterlerini karşılamadığını, 08.05.2024 tarih .... sayılı ....kararının hukuka uygun olduğunu ifade ederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Davanın açılmasını müteakip davaya katılan tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, tescil ve başvuru dosyaları ile alâkalı kayıtları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını ve bilirkişi raporları alınmasını müteakip, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yazı İşleri Yönetmeliği'nin 41/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraf vekillerine tahkikat ve yargılamının geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır. GEREKÇE : Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının iddiaları karşısında, .... Kararının iptali koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır. YASAL DÜZENLEMELER Ayırt ediciliğe ilişkin olarak değinilmesi gereken husus, “Bilgilenmiş kullanıcı” kavramıdır. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 56/5 hükmü uyarınca; Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir. Öğretide, bilgilenmiş kullanıcının bir uzmanı ifade etmediği; ortalama bir tüketiciden daha üst düzeydeki bir ara veya nihai tüketici olarak anlaşılması gerektiği ifade edilmiştir. Aynı maddede (56/6); "Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınacağı hükme bağlanmıştır. “Seçenek özgürlüğü” kavramı ile ilgili olarak, koruma dışı hallerin değerlendirildiği 58. maddede; “Ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri.” ifadesi yer almaktadır. Aynı maddeye göre, “Tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün, başka bir ürüne mekanik olarak monte edilmesi veya bağlanması için belirli biçim ve boyutlarda üretilmesi zorunlu ürünlerin görünüm özellikleri.” koruma kapsamı dışında kalmaktadır. Uygulamada hemen her davada seçenek özgürlüğünün bulunmadığı bir savunma olarak ileri sürülmektedir. Sözgelimi, bir koltuğun koltuk gibi, bir tencerenin ise tencere gibi olması gerekmesi bunların seçenek özgürlüğü sunmadığı anlamına gelmez. Günümüzde her bir ürün için birbirinden farklı tasarımlar sunmak mümkündür. Bilgilenmiş kullanıcı, kıyaslama yaparken ayrıntılar içerisinde boğulmamalı, iki tasarımın kendisinde uyandırdığı genel izlenime dikkat etmelidir. Bir tasarım diğerinden ayrıntıda birçok farklılık içerse dahi, eğer genel izlenim benzerlik arz ediyorsa, söz konusu tasarım korunmayacaktır. Yenilik ve ayırt edicilik kavramları; “Aynı olup olmadığının tespiti için yapılacak benzerlik testinde; aynı izlenimi uyandırma, aynı etkiyi yapma, karıştırılma tehlikesi veya olasılığı incelenmez. Bunlar ikinci aşama olan ayırt edicilik tespitine aittir… /// burada şu ölçü verilebilir “fark, aynı olmayı ortadan kaldırmıyor, mevcut önceki tasarım görünümünü sürdürüyor, fark sadece mevcut görünüme, yani mevcut tasarıma ek, onda bir değişiklik, onda bir sapma niteliği taşıyorsa, yani farklılık o mevcut tasarım esas alınarak, ondan hareketle yapılmışsa’’ küçüktür. Bunun dışında kalan farklar ise büyüktür. Benzerlik, “küçük ayrıntılarda farklılık gösterme seviyesine dahi ulaşamayacak” seviyede ise, aynılık seviyesindedir. Zira aralarındaki fark, aynı olmayı ortadan kaldırmamakta, sonraki tasarımın mevcut önceki tasarımın görünüşünü aynen sürdürmektedir. Fark, sadece önceki tarihli tasarımın mevcut görünümüne göre ondan ebat olarak bir sapma niteliği taşımaktadır. Sonraki başvurunun konusu olan tasarımın, önceki esas alınarak, ondan hareketle yapılıp oluşturulduğu çok açık düzeydedir.” denilmektedir. SEÇENEK ÖZGÜRLÜĞÜ Çatı sistemlerinde temel tasarım öğe ve prensipleri dikkate alındığında tasarımcının seçenek özgürlüğü oldukça fazladır. Davaya konu olan sandviç kiremit paneller literatürde oldukça fazla şekil, biçim ve formlardan oluşabileceği bilenmektedir. İş bu davaya konu olan sandviç kiremit panel tasarımlarına ilişkin olarak tasarımcının oldukça zengin seçenek özgürlüğü söz konusudur. BİLGİLENMİŞ KULLANICI “Bilgilenmiş kullanıcı, söz konusu tasarımı havi ürünün doğası ve görünümü hakkında bilgi sahibi olan ve daha önce o ürünü belli bir süre kullanmış, başka bir deyişle ürün hakkında deneyimi olan kişidir. Bu kişi bir tasarım uzmanı olmayıp, bilgilenmiş bir kullanıcıdır. Ürünün türüne göre bilgilenmiş kullanıcı, nihai tüketici olabileceği gibi ara tüketici de olabilir. Örneğin, bir mobilya takımı için ev hanımı, nihai tüketici olarak bilgilenmiş kullanıcı olabileceği gibi, otomobil yağını değiştirmeye yarayan bir huni için oto tamircisi de ara tüketici sıfatıyla bilgilenmiş kullanıcı kategorisine girecektir.” Somut uyuşmazlık değerlendirildiğinde dava konusu sandviç kiremit/panel, bu ürünü satın almak isteyen kişilerin bilgilenmiş kullanıcı olduğu, MUTLAK YENİLİK İNCELEMESİ ve DEĞERLENDİRMESİ ....nolu tasarımlar incelendiğinde, Her iki üründe “Hadveli Kepli Panel” olarak tasarlanmıştır. Çatı panelleri çift tarafı metal ve PVC membran yapılardan oluşan ortası poliüretan, pır, eps ve taş yünü dolgular ile ısı ve ses izolasyonu sağlayan sandviç çatı sistemleridir. Ürünün görselliğini oluşturan temel tasarım öğe ve prensiplerinin kullanım ve dağılımı dikkate alındığında benzer şekil, biçim, form ve çizgisellik ile oluşturulmuş bir görsellik söz konusudur. Altıgen formun yarısını andırır nitelikte ki çıkıntılar tamamı ile aynı formdadır. İki çıkıntı arasında oluşturulan çizgisellik yine aynıdır. Sadece sayısal bir farklılık söz konusudur. Ürünlerin kiremit usulü bir diğeri ile birleşme yerleri farklıdır. Ancak, ürünler birleştirildikten sonra (kiremit hali ile döşeme sonrası) birleşme yerleri görülmeyeceğinden görsellikte bir anlam farklılığına götürmediği ve bilgilenmiş kullanıcının görsel algısında yeni ve farklı bir izlenim oluşturmayacağı, Temel tasarım öğelerinin kullanımı, dağılımı ve tasarımcının seçenek özgürlüğü dikkate alındığında ilgili sandviç kiremit/panellerin bilgilenmiş kullanıcı algısında yeni ve farklı bir izlenim oluşturmadığı, 6769 sayılı “Sınaî Mülkiyet Kanunu” (SMK) 55. Maddesine göre: “Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünüm” olarak tanımlanmıştır. 6769 SMK hükümlerine uygun tasarımların korunması, rekabet ortamının oluşturulması ve sanayinin gelişmesini sağlamak olarak tanımlanmış işbu kanuna göre Madde 56'da bir tasarımın, yeni olması ve ayırt edici nitelik taşıması koşuluyla korunabilmektedir. Aksi durumda: 6769 sayılı “Sınaî Mülkiyet Kanunu” (SMK) 81. maddesinde tasarım hakkına tecavüz sayılan fiiller şu şekilde tanımlanmıştır. Madde 81- (1) Aşağıda belirtilen fiiller tasarım hakkına tecavüz sayılır: a.Tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak. Bu madde ve yukarıda ifade edilen maddelerden hareketle davaya konu olan tescilli ürün görselleri ve Tescili iptal edilen mesnet ürün görselleri incelendiğinde, Tasarım tescilli .... nolu tasarımın benzer oldukları, tasarımdan doğan haklara; tecavüz ve haksız rekabetten bahsetmenin mümkün olduğu , Bu doğrultuda, Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu'nun ..... sayılı kararının yerinde olduğu, Netice itibariyle, .... sıra nolu tasarım tescili iptal edilen ürün ile .... tasarım tescilli ürünün; tasarım öğe ve prensiplerinin dağılımı açısından bilgilenmiş kullanıcı algısında yeni ve ayırt edici özellikler taşımadığı, ürünlerin benzer oldukları, Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu'nun 08/05/2024 T,.... sayılı kararının yerinde olduğu sonuç ve kanaatlerine ulaşılmış davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M : Davanın reddine, Alınması gereken 615,40.-TL harçtan, peşin alınan 427,60.-TL'nin mahsubu ile eksik kalan 187,80.-TL maktu ilâm harcının davacıdan alınarak hazineye irad kaydına, Davalı kurum ile şirket kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap olunan takdiren 40.000,00.-TL maktu ücreti vekâletin davacıdan alınarak davalılara verilmesine, Davalı kurumun yapmış olduğu bir gider olmadığından bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına, Davalı şirketin yapmış olduğu bir gider olmadığından bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına, Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının, hükmün kesinleşmesini müteakip re'sen davacıya iadesine (HMK m.333), Dair, davacı vekili ve davalı kurum ile şirket vekillerinin yüzüne karşı, tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde .....yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.05.02.2025 .... ✍e-imzalıdır ✍e-imzalıdır