İlk Derece Mahkemesi ·
İlk Derece Mahkemesi 2024/176 E. 2024/381 K.
- Mahkeme
- İlk Derece Mahkemesi
- Esas No
- 2024/176
- Karar No
- 2024/381
- Karar Tarihi
T.C. ANKARA 3. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/176 Esas - 2024/381 TÜRK MİLLETİ ADINA KARAR VERMEYE YETKİLİ T.C. ANKARA 3. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/176 Esas KARAR NO : 2024/381
DAVA : Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımla ilgili Kurum Kararlarının İptali) DAVA TARİHİ : 17/04/2024 KARAR TARİHİ : 17/10/2024 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 17/11/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararlarının İptali) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda; TALEP: Davacı vekili 17/04/2024 tarihli dava dilekçesi ve beyanlarında özetle: Davalı şirketin ... sıra ve kod numarası ile yapmış olduğu şifonyer tasarım başvurusunun yayını üzerine müvekkili tarafından yenilik ve ayırt edicilik niteliklerini taşımadığı gerekçesiyle ... nezdinde itiraz edildiğini, .....nun (...) ...sayılı kararı ile itirazın reddine ve dava konusu tasarım başvurusunun tescilinin devamına karar verildiğini, anılan bu kararın hukuka uygun olmadığını; zira, dava konusu tasarımın davalı firmanın başvurusundan seneler evvel müvekkili tarafından tasarlanmış ve ödül almış tasarım bulunduğunu ileri sürerek, dava konusu tasarıma ilişkin ...sayılı ... kararının iptaline, davalı şahıs adına ... nezdinde kayıtlı ... sıra sayılı tasarımın sicilden terkinine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacı tarafın, ... sayılı başvurunun yeni ve ayırt edici nitelikte olmadığını iddia etse de bu iddianın isabetli olmadığını, işbu davaya konu olan davalı tasarımın yeni ve ayırt edici olduğunu, davaya konu tasarım ile itiraza gerekçe olarak gösterilen şifonyer tasarımının bilgilenmiş kullanıcılar nezdinde, genel izlenim itibarıyla farklı olduğunu ve itiraz konusu tasarımda birçok unsurun bir arada kullanıldığını, yeni bir tasarım olduğunu, tasarımların şifonyer olması sebebiyle ayna ve dolaptan oluşması dışında benzer yönü bulunmadığını savunarak, davanın reddini talep etmiştir.
Dava dilekçesi davalı şirkete usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, davalı şirket davaya cevap vermemiştir.
MUHAKEME: HMK kapsamında "Yazılı Yargılama Usulü " uygulanmıştır.
UYUŞMAZLIĞIN TESPİTİ VE DİĞER HUSUSLAR Dava; davalı firma başvurusu tasarım hakkındaki 02.03.2024 tarihli ve ...sayılı ... kararının iptali ve tasarımın hükümsüzlüğü istemine ilişkindir. Davanın açılmasıyla birlikte, tarafların karşılıklı dilekçeleri tebliğ olmuş, sundukları deliller toplanmış, dava konusu başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ...'dan celp edilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklikler bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik edilmiş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmuş, 06/08/2015 tarihli ve 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 201/2 nci maddesi hükmü de gözetilerek, taraflara yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş, sözlü olarak iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.
DELİLLER VE DEĞERLENDİRİLMESİ: Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davalı şirketin ... kod ve sıra numaralı tasarımın yenilik ve ayırt edicilik içermediği iddiası yönünden ...'in ...sayılı ... kararının iptalinin ve tasarımın hükümsüzlüğünün gerekip gerekmediği noktasında olduğu anlaşılmıştır. İptali istenen ... kararının davacıya tebliğ tarihinin 04/03/2024 olduğu, 17/04/2024 tarihinde açılan davanın, 5000 sayılı ..... Vekilliği ile Bazı düzenlemeler Hakkında Kanun'un 15/c maddesinde belirlenen iki aylık hak düşürücü süre içerisinde olduğu anlaşılmış ve işin esasına geçilmiştir.
... ...'in ... sayılı kararında; "... sıra numaralı tasarımın itiraza gerekçe gösterilen internet sitelerine dayanılarak reddedilmesi talebiyle yapılan itiraz incelenmiştir. Bilindiği gibi 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunun 56/4 maddesi uyarınca “bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir”. SMK 57/1 maddesine göreyse “Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz.” SMK 57/ 2 maddesi ise “koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez.” düzenlemesini ihtiva etmektedir. Ayırt ediciliğe ilişkin SMK 56/5 “Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.” SMK 56/6 “Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.” SMK 67/ 2 “Üçüncü kişiler tasarım tescilinin yayım tarihinden itibaren üç ay içinde ücretini ödeyerek tasarımın 55 inci maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56 ncı ve 57 nci maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, 58 inci maddenin dördüncü fıkrası ve 64 üncü maddenin altıncı fıkrasının (c) bendi kapsamında olduğu, başvurunun kötüniyetli olduğu ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği gerekçelerini ileri sürerek tescil belgesinin verilmesine yazılı olarak itiraz edebilir.” hükmünü ihtiva etmektedir. Yukarıdaki hükümler kapsamında yapılan inceleme ve değerlendirmede, itiraza konu ... sıra numaralı tasarım ile itiraza gerekçe olarak gösterilen önceki tarihli internet sitesi görsellerinde yer alan ürünlerin bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel görünüm itibarıyla farklı olduğu ve kullanıcıların farklı tasarımlar karşısında bulunduklarını anlayabileceği düşünülmüş ve bu nedenle itirazın reddi gerekmiştir. KARAR: İtirazın reddine ve ... sıra numaralı tasarımın tescilinin devamına, oybirliği ile karar verilmiştir." şeklinde ifade edilmiştir.
Dosya kapsamında alınan 11/09/2024 havale tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmında: " ... sıra numaralı tasarım ile mesnet gösterilen önceki tarihli internet sitesi görsellerinde yer alan ürünlerin bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel görünüm itibarıyla farklı oldukları; davaya konu tasarımın bu görseller karşısında yeni olduğu ve ayırt edici niteliğe sahip olduğu; Mutlak yenilik araştırmasında ... no’lu tasarımın yenilik niteliğini etkileyebilecek herhangi bir tasarıma ulaşılamadığı;" yönünde görüş bildirmişlerdir.
Davacı vekilinin, yeni heyetten rapor ya da ek rapor alınması talebi HMK 30 uncu madde kapsamında değerlendirilerek, sunulan rapor denetlenebilir, içeriği de ihtisas mahkemesi hakimliğince olumlu veya olumsuz değerlendirilebilir kabul edilerek, usul ekonomisi ilkesi göz önüne alınarak talebin kabulü halinde yargılama gereksiz uzayacağından, reddedilmiştir.
İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’na (SMK) göre “Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür” (SMK md. 55/1). Maddede bahsi geçen görünüm sadece gözle görülüp fark edilen görünüm olmayıp, insanın beş duyusu ile algılayıp farkına varabileceği ve maddede “her türlü bütün” olarak tanımlanan görsellerdir. Söz konusu davadaki ürüne ait görünümün bıraktığı genel izlenimin tamamı 55. maddedeki “görünüm” ifadesi içinde değerlendirilmelidir. Yine aynı Kanunun 56/1 maddesi gereğince, bir tasarımın tescil edilebilmesi için “yenilik” ve “ayırt edici nitelik” kriterlerini taşıması gerekmektedir. “Yenilik” kriteri madde 56/4’de “Bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorlarsa aynı kabul edilir” şeklinde tanımlanmıştır. “Ayırt edici nitelik” kriteri ise madde 56/5’de “Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; başvuru veya rüçhan tarihinden önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir” şeklinde tanımlanmıştır. Ayırt edici niteliğe ilişkin olarak değinilmesi gereken bir diğer husus, “bilgilenmiş kullanıcı” kavramıdır. Bilgilenmiş kullanıcı; tasarımı kullanarak bilgi sahibi olmuş, tasarımı tanıyan, deneyim sahibi kullanıcı olarak tanımlanmaktadır. Bilgilenmiş kullanıcı olarak tespit edilen kişilerin birer uzman olmadıkları kabul edilmekte; aksine daha önce ilgili tasarımla karşılaşmış olağan bir kullanıcı olması gerekmektedir. Gerçekten de bilgilenmiş kullanıcı, söz konusu ürünün doğası, görünümü ve teknik olarak sahip olduğu zorunlu özellikleri hakkında bilgi sahibi olan ve başka bir deyişle ürün hakkında uzman kadar olmasa da temel düzeyde bilgi sahibi olan kişidir. Bu bağlamda bilgilenmiş kullanıcının her somut olay için ayrı ayrı tespit edilmesi gerekir. Bilgilenmiş kullanıcılar birer uzman olmayacakları için tasarımın detaylarındaki küçük farklılıklara dikkat etmeyecek ancak alım tercihlerini etkileyecek hususlarda yapılan değişiklikleri fark edebilecek kişilerdir. Somut olay için bilirkişi heyeti bilgilenmiş kullanıcıyı; dolap, şifonyer gibi mobilya almaya niyetli tüketiciler olarak belirlemiş, mahkememizce de uygun görülmüştür. Bu kişi uzman değildir, ihtiyacı doğrultusunda farklı seçenekleri gözeten ve tercihte bulunacak birisidir. Yine aynı Kanunun 56/6 maddesinde “Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.” ifadesi geçmektedir. “Seçenek özgürlüğü” ibaresiyle kastedilen, tasarımcının tasarımına ayırt edici nitelik kazandırabilmesi için bir serbest hareket alanının bulunmasıdır. Bunun değerlendirilmesi nesnel olup, kişiden kişiye değişmez. Bir tasarım ne kadar seçenek özgürlüğü taşıyorsa, o kadar hukuki korumayı hak eder. Bir başka ifadeyle seçenek özgürlüğü, tasarımın uygulandığı ürünün işlevini yerine getirebilmesi için zorunlu olan tasarım unsurları dışında tasarım unsurlarının bulunması demektir. Seçenek özgürlüğü yoksa tasarımın korunması zaten mümkün değildir ki bu husus 6769 sayılı Kanunun 58/4-b-c maddelerinde, teknik fonksiyonunun gerçekleştirilmesi için zorunlu unsurların koruma kapsamı dışında kalması olarak açıkça ifade edilmektedir. Somut davada tasarım hakkına konu ürün olan, şifonyer tasarımları bakımından tasarımcının seçenek özgürlüğünün değerlendirilmesi gerekmektedir. Yapılan inceleme neticesinde, benzer başlıktaki örnekler incelendiğinde ürün formunun, renk, kullanılan malzeme ve bu gibi detayların tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında değerlendirilmiş ve alınan bilirkişi raporu da göz önünde bulundurularak, seçenek özgürlüğünün geniş olduğu kanaatine varılmıştır. Dava konusu ürünlerde teknik zorunluluk araştırması değerlendirildiğinde; ürünlerin antropometrik ve fonksiyonel gerekçeler ile oluşan ölçü sınırları ve ürünün ana formu dışında tasarımda benzerliği zorunlu kılacak teknik bir zorunluluk bulunmamıştır. İşbu davanın konusunun ... sayılı kayıt numarasıyla tescilli tasarımın hükümsüzlüğü olduğu anlaşılmaktadır. Davacı tarafından gösterilen internet adresindeki tasarım örneğinin bilirkişi raporunda açıkça görseller ile tespit edilmiştir. Bilirkişi heyeti tarafından internet arama motoru görseller ve "..." web sitelerinde yapılan mutlak yenilik araştırmasında, ... no’lu tasarımın yenilik niteliğini etkileyebilecek herhangi bir tasarıma ulaşılamadığı rapor edilmiş, mahkememizde de aynı yönde kanaat oluşmuştur.
KARŞILAŞTIRMA ... no’lu tasarım ile davacının mesnet gösterdiği (..... internet adresindeki) şifonyer tasarımı karşılaştırıldığında; mesnet tasarım çapraz olarak yerleştirilmiş kayıtlar ve bu kayıt uçlarından zemine ilerleyen dikdörtgen kesitli ayaklar üzerine yerleştirilmiş dikdörtgen prizma iki kapaklı dolap, dolap arkasında merkezde dikdörtgen ahşap çerçeveye sahip aynadan oluşmaktadır. ... no’lu tasarım ise iki ana panel ayak, paneller arası tabla oluşturacak halde 1/3 ve 2/3 bölümlenmiş ahşap kaplama çekmece ile panel yanı bazalı 1/3lük çekmeceye uzanan dolap ile diğer panel üzerine asılı halde, yüzeyi girintili ondüle desenli panelin her iki yanına asılı dolaplara sahiptir. Ayna kademeli beyaz çerçeveli, yanda dikdörtgen çıkıntılı ahşap parçaya sahiptir. İki tasarım arasında aynalı şifonyer olmaktan başka bir benzerlik bulunmamaktadır. Diğer tüm unsurlar açısından da farklıdır. Uzman bilirkişi heyeti incelemesi neticesinde şifonyer ayna konumlandırma şeklinin yani ortada, kenarlara ulaşmayan dikdörtgen ayna varlığının harcı alem olduğunun da bilindiği rapor edilmiştir. Bu kapsamda, ... sıra numaralı tasarım ile mesnet gösterilen önceki tarihli internet sitesi görsellerinde yer alan ürünlerin bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel görünüm itibarıyla farklı oldukları; davaya konu tasarımın bu tasarımlar karşısında yeni olduğu ve ayırt edici niteliğe sahip olduğu kanaati oluşmuştur.
Sonuç olarak, ... sıra numaralı tasarım ile mesnet gösterilen önceki tarihli internet sitesi görsellerinde yer alan ürünlerin bilgilenmiş kullanıcı nezdinde genel görünüm itibarıyla farklı oldukları; davaya konu tasarımın bu görseller karşısında yeni olduğu ve ayırt edici niteliğe sahip olduğu, mutlak yenilik araştırmasında ... no’lu tasarımın yenilik niteliğini etkileyebilecek herhangi bir tasarıma ulaşılamadığı ve hükümsüzlük koşullarını oluşmadığı kanaatine varılmıştır.
Taraflarca sunulan belgeler ile tüm deliller incelenmiş, alınan rapor ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmiş olup; yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur:
HÜKÜM: 1-Davanın REDDİNE, 2-Alınması gereken 427,60 TL bakiye karar harcın peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına, 3-Davalılar kendilerini vekille temsil ettirdikleri için AAÜT uyarınca 40.000,00TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine, 4-Davacının yapmış olduğu yargılama giderlerinin üzerlerinde bırakılmasına, 5-Tarafların yatırdıkları gider avanslarından kalan tutarın HMK 333/1 uyarınca karar kesinleştiğinde iade işlemi yapılmak üzere tebliğden itibaren 15 gün içinde, banka hesap numarası bildirildiğinde hesaba aktarılmasına, aksi halde ..... aracılığı ile adreste ödemeli olarak gönderilmesine, Dair verilen karar, davacı vekili ve davalı kurum vekilinin yüzüne karşı diğer davalının yokluğunda 6100 sayılı HMK'nun 341. ile 345. Maddelerine göre tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde ..... Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf Kanun Yoluna dilekçe ile başvurulabileceğine yönelik karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 17/10/2024
Katip ..... e-imzalı
Hakim ..... e-imzalı