İlk Derece Mahkemesi 2023/786 E. 2024/833 K.

T.C. İZMİR 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2023/786 Esas KARAR NO : 2024/833 DAVA : Tazminat DAVA TARİHİ: 11/10/2023 KARAR TARİHİ: 06/11/2024 Mahkememizde görülen Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesiyle; taraflar arasında 31/12/2018 tarihinde bayilik sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmenin 31/12/2022 tarihine kadar her yıl yenilendiğini, sözleşmenin davacı tarafından imzalanarak davalı şirket yetkilisinin imzalaması için şirket merkezine götürüldüğünü, davalı şirket yetkilisi tarafından imzalanan sözleşme asıllarının davacıya verilmediğini, davalı şirket tarafından İzmir ... Noterliğinin 02/11/2022 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile 31/12/2022 tarihinde sona erecek olan sözleşmenin süresinin uzatılmasına dair taraflar arasında mutabakat sağlanmadığından 31/01/2022 tarihinde sona ereceği, sürenin uzatılmamasında davacı şirket tarafından gerekli tutarda teminat mektubu verilmemiş olmasının da göz önüne alındığının bildirildiğini, davalı şirketin bölgede tek satıcı olarak faaliyet gösterdiğini, sözleşmenin gayri münhasır bayilik sözleşmesi olarak adlandırılmasına rağmen içeriği ve işleyişi yönünden tek satıcılık sözleşmesi olduğunu, ... markasının davalı şirketin bölge müdürlerinin ricasıyla davacı şirket bünyesine katıldığını, davacı şirkete duyulan güven sayesinde davalı şirketin satış yaptığını, davacı şirketin 3-4 ay içerisinde 500 fazla fatura keserek davalı şirkete 325 müşteri kazandırdığını, davacı şirketin sözleşmenin uzun yıllar süreceği inancıyla üzerine düşen yükümlülükleri fazlasıyla yerine getirdiğini, 2020 yılında fatura sayısı 4878, müşteri sayısının 1040 olduğunu, 2020 yılında davalı şirketin talebi doğrultusunda davacı şirket tarafından yeni depo yapılarak yeni araçlar alındığını, bu yatırımların yüklü maliyete neden olduğunu, 2021 yılında davalı şirket tarafından ürün verme sorunu devam etmesine rağmen 11.000'in üstünde fatura kesildiğini, müşteri sayısının 1500'e çıkartıldığını, davacı şirketin gösterdiği çaba ve başarılarının davalı şirket tarafından gönderilen e-mail ile takdir edildiğini, ancak 5 ay sonra sözleşmenin yenilenmeyeceğine dair ihtarname gönderildiğini, davacı şirketin emeğinin yok sayıldığını, davacı şirket tarafından gerekli tutarda teminat mektubu verilmemesinin de göz önüne alındığı beyan edilmiş ise de bu hususun gerçeği yansıtmadığını, davacı şirketin 4.000.000,00 TL teminat gösterdiğini, davalı şirket tarafından keyfi olarak teminat miktarlarının arttırıldığını, sözleşmenin yenilenmemesi nedeniyle davacı şirketin maddi ve manevi zarara uğratıldığını, davacı şirketin sözleşmenin devam edeceği düşüncesiyle yatırımlar yaptığını, davacı şirketin itibarının zedelendiğini beyan ederek davanın kabulü ile fazlaya ilişkin talep ve hakları saklı kalmak kaydıyla 15.000,00 TL sözleşmenin yenilenmemesi nedeniyle davacının uğradığı/uğrayacağı zararlar ve kar kaybı, 30.000 TL denkleştirme portföy tazminatı ve 5.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesiyle; taraflar arasında akdedilen bayilik sözleşmesinin 31.12.2022 tarihinde sona erdiğini, bu nedenle taleplerin zamanaşımına uğradığını, manevi tazminat isteminin kısmi dava olarak ileri sürülemeyeceğini, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin davacıya münhasır hak vermediğini, tarafların sözleşmeyi akdetmelerindeki ortak amaçlarının sözleşmede açıkça belirtildiği, sözleşme ile davacının ilgili bölgede davalı şirketin ürünlerini satmayı, davalının da ilgili ürünleri davacıya teslim etmeyi taahhüt ettiğini, davacının sözleşme ile kendisine münhasırlık ya da tek satıcılık adı altında herhangi bir tekel hakkının tanınmadığını sözleşmenin 4. maddesi uyarınca kabul ettiğini, denkleştirme tazminatı istenebilmesi için TTK’nın 122. maddesinde çeşitli şartlar düzenlenmişse de en önemli şartının talep eden tarafa sözleşmede tekel hakkı tanınması olduğunu, sözleşmenin davacıya tekel hakkı tanımadığını, davalı şirketin Türkiye’de her bölgeye ve toplamda 19 ülkeye hizmet verdiğini, her yıl yüksek miktarlarda yatırım yaparak büyüme sağladığını, sözleşme, süresi sonunda kendiliğinden sona erdiğinden davalı şirketin herhangi bir sebep belirtme zorunluluğu olmasa da yeni bir sözleşme akdedilmemesinin bir sebebinde satış noktalarının davacıya ilişkin memnuniyetsizlikleri olduğunu, TTK 122. maddesinin 3. fıkrasındaki düzenleme gereği denkleştirme tazminatının talep edilebilmesi için sözleşmenin davalı şirket tarafından haksız şekilde feshedilmesi yahut davacı tarafından haklı sebeple feshedilmesi gerektiğini, denkleştirme tazminatının talep edilebilmesi için ortada bir fesih iradesinin bulunması gerektiğini, somut uyuşmazlıkta böyle bir durum olmadığından denkleştirme tazminatı şartlarının oluşmadığını, sözleşme fesih yoluyla değil, taraflarca yenilenmeyerek süresi sonunda son bulduğundan maddi ve manevi tazminat taleplerinin reddinin gerektiğini, sözleşmede sözleşmenin bitiş tarihinin belirtildiğini ve tarafların yazılı bir mutabakata varmamaları halinde sözleşmenin yenilenmeyeceğinin düzenlendiğini, davalı şirketin herhangi bir bildirimde bulunmasına gerek olmamasına rağmen sözleşmenin hitamından yaklaşık 2 ay önce makul sürede ihtarname ile sözleşmenin yenilenmeyeceğinin davacıya bildirildiğini, davacı tarafın sözleşmenin sona ermesi nedeniyle zarara uğramasının mümkün olmadığını, yoksun kalınan karın malvarlığında olması beklenen artışın sözleşmenin ihlali sonucu meydana gelememesi nedeniyle sözleşmeyi kusurlu olarak fesheden taraftan talep edilen tazminat türü olduğunu, somut uyuşmazlıkta fesih olmadığından feshin haklı olup olmadığının tartışılmasının mümkün olmadığını, manevi tazminatın kişilik hakları zarar gören kişinin isteyebileceği tazminat türü olduğunu, somut olayda şartların gerçekleşmediğini beyan ederek davanın öncelikle usulden reddine, davanın esastan reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir. Mahkememizce deliller toplanmış, bilirkişi raporu alınmıştır. Dava; taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin yenilenmemesi nedeniyle denkleştirme tazminatı, zarar ve kar kaybı tazminatı ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; tarafların kabulünde olduğu üzere taraflar arasında 31.12.2018 tarihinde "Gayrı-Münhasır Bayilik Sözleşmesi" başlıklı sözleşmenin akdedildiği ve taraflar arasında ticari ilişki başladığı, 31.12.2022 tarihine kadar sözleşmenin her yıl yenilendiği, son olarak 31.12.2022 tarihinde sona eren sözleşmenin 5. maddesinde tarafların sürenin bitiminden en geç 45 gün öncesinde yazılı olarak sözleşmenin yenilenmesi hususunda mutabakata varmaları halinde sözleşmenin bir yıl süreyle uzayacağı, aksi halde sözleşmenin kendiliğinden sona ereceğinin düzenlendiği, tarafların serbest iradesiyle imzalanan sözleşmede taraflara sözleşmeyi yenilememe hakkının tanındığı, taraflar arasında yazılı olarak sözleşmenin yenilenmesi hususunda mutabakata varılmadığı, davalı tarafından ihtarname ile sözleşmeyi yenilememe iradesinin açıkladığı, bu şekilde sözleşmenin süre sonunda kendiliğinden sona erdiği ve bayilik ilişkisine son verildiği, davalı tarafından sözleşmenin feshedilmediği, dolayısıyla haklı/haksız feshin tartışılamayacağı, sözleşmede davacı şirketin bayi olarak anıldığı, sözleşme hükümleri kapsamında davalının acentesi ya da tek satıcı olmadığı, davacıya münhasırlık yetkisi verilmediği, sözleşme hükümlerine göre sözleşmenin bayilik sözleşmesi niteliğinde olduğu, tek satıcılık sözleşmesi vasfında olmadığı, denkleştirme tazminatı 6102 sayılı TTK'nın 122. maddesinde düzenlenmiş olup, kural olarak acentelik sözleşmelerinde uygulandığı, aynı Yasanın 122/5. maddesinde denkleştirme isteminin hakkaniyete aykırı düşmedikçe tek satıcılık ile benzeri diğer tekel hakkı veren sürekli sözleşme ilişkilerinin sona ermesi halinde de uygulanacağının düzenlendiği, münhasır satış hakkı verilmeyen bayilik sözleşmelerinde denkleştirme isteminin kabul edilemeyeceği, zarar ve kar kaybı şeklinde tazminat isteyebilmek için sözleşmenin feshi ve feshin haksız olması gerektiği, sözleşmenin taraflarca yenilenmeyerek süre sonunda kendiliğinden sona erdiği, başlı başına sözleşmenin yenilenmemesi nedeniyle davacının kişilik haklarının ihlal edildiği kabul edilemeyeceği anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Davanın denkleştirme tazminatı, sözleşmenin yenilenmemesi nedeniyle zarar ve kar kaybı tazminatı ve manevi tazminat yönünden ayrı ayrı reddine, Alınması gereken 427,60 TL ilam harcının peşin alınan 853,88 TL harçtan mahsubu ile 426,28 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, Maddi tazminat talebi yönünden davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine, Manevi tazminat talebi yönünden davalı vekille temsil edildiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen miktar üzerinden hesaplanan 5.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, Bakiye avans hakkında HMK'nın 333. maddesine göre işlem yapılmasına, 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,

Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde, mahkememize veya bulunduğu yerde varsa Asliye Ticaret Mahkemesi'ne, yoksa Asliye Hukuk Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde, istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı. 06/11/2024 Katip ... e-imzalı Hakim ... e-imzalı