İlk Derece Mahkemesi 2022/378 E. 2025/329 K.

T.C. ... 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/378 Esas - 2025/329 T.C. ... 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA VERİLEN GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2022/378 KARAR NO : 2025/329

BAŞKAN : ... ÜYE : ... ÜYE : .... KATİP : ....

ASIL DAVADA : DAVACI : .... VEKİLİ : Av. ... ... -.. DAVALI : ... ... .. VEKİLİ : Av. ... ... .... DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 27/05/2022 BİRLEŞEN ... 11. ASLİYE TİCARET MAH.'NİN 2023/437 ESAS SAYILI DAVADA: DAVACI : ... .. VEKİLİ : AV ... .... DAVALI : ... ... ... . VEKİLİ : Av. ... ... . DAVA : Tazminat DAVA TARİHİ : 22/06/2023 BİRLEŞEN ... 9. ASLİYE TİCARET MAH.'NİN 2023/579 ESAS SAYILI DAVADA: DAVACI : ... ... VEKİLLERİ : AV. ... ... ... (UYAP İÇİN ... BAROSU SİCİL NO: ...) DAVALI :... .. - VEKİLİ : Av. ... .. DAVA : Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 29/08/2023

KARAR TARİHİ : 24/04/2025 G. K.YAZILDIĞI TARİH : 24/05/2025

Mahkememizde görülen davaların yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: İDDİA ... SAVUNMALAR: Davacı vekili asıl davadaki iddiasında özetle: Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 28.02.2020 tarihli Su Alma Yapısı, Boru Hatları ... Ön Arıtma Tesisi Anahtar Teslimi Yapım İşi (Besmaye Irak) Projesinin ''Elektrik Sistemleri Malzeme Montaj'' işi sözleşmesinin akdedildiğini, anılan sözleşmenin 06.03.2020 tarihli, 1 nolu zeyilname, 31.03.2020 tarihli, 2 nolu zeyilname, 08.05.2020 tarihli, 3 nolu zeyilname ... 31.12.2020 tarihli numarasız zeyilname ile revize edildiğini, işin konusunun anılan sözleşmenin 3. Maddesinde hüküm altına alındığını, işin süresi ... programının sözleşmenin 4. Maddesinde hüküm altına alındığını, işin bitim süresinde mücbir sebepten ... davalıdan kaynaklı olarak değişiklik yaşandığını, sözleşmenin bedelinin sözleşmenin 9. Maddesinde hüküm altına alındığını, sözleşme bedelinin 08.05.2020 tarihli 3 nolu zeyilname ile revize edildiğini, sözleşmenin ''Teminatlar'' başlıklı 5. maddesi hükmünün 06.03.2021 tarihli 1 nolu zeyilname ... 08.05.2021 tarihli 3 nolu zeyilname ile revize edildiği, revize hükme göre; “alt yüklenicinin ana sözleşmeye göre kesin teminat alarak vermesi gereken %10 banka teminat mektubu yerine alt yüklenici kesin kabulde iade etmek üzere müteahhite sözleşme bedelinin %5'i tutarında çek verecektir.” hükmüne yer verildiğini, anılan hüküm doğrultusunda 21.05.2020 tarihli çek teslim tutanağı ile davalı şirkete ... ... Bankası A.Ş.'ye ait 78.363,00 USD tutarındaki teminat çekinin müvekkili tarafından teslim edildiğini, müvekkil şirketin, anılan sözleşme ... zeyilname hükümlerine uygun olarak alt yüklenici sıfatıyla üzerine düşen tüm yükümlülükleri eksiksiz bir şekilde yerine getirdiğini, ilave iş ... imalatlar yaptığını, ancak davalı tarafından sözleşme ... zeyilnamelere dayalı yükümlülüklerin yerine getirilmediğini, Sözleşmenin "Avans Ödemesi" başlıklı 10.1. maddesinde yer alan "İşbu sözleşme kapsamında Avans Teminat Mektubu karşılığı %10 avans verilecektir" hükmüne göre davacı şirket tarafından davalıya 155.529,48 USD tutarlı avans teminat mektubu verdiğini, sözleşmenin 10.1. madde hükmünün devamında da “İş bu sözleşmenin imzası ile birlikte PTP kısmına ait avans teminat mektubu karşılığı %10 ödeme yapılacaktır. Sözleşme imzasından 3 ay sonra ise ... kısmına ait avans bedeli avans teminat mektubu karşılığı ödenecektir. Her halükarda toplam sözleşme bedelinin %10 kadar avans teminat mektubu karşılığı avans ödemesi yapılacaktır" ifadesi yer aldığı halde, müvekkili şirkete 100.000.00 USD ödeme yapıldığını, bir kısım avans ödemesinin ardından müvekkil şirketin sözleşmeye konu iş adına birçok firma ile bağlantı kurduğunu, malzeme alımları gerçekleştirdiğini ... firmalara ödeme yaptığını, ancak davalının avansın geri kalan kısmını ödemediğini, müvekkilinin defalarca davalıdan avans ödemesi talep ettiğini, davalı yana bu ödemeyi yapması için ... 40. Noterliğinin 12.02.2021 tarih ... ... Yevmiye Nolu ihtarname gönderildiğini, maillerle de bu ödemenin yapılmasının istenildiğini, buna rağmen davalının yükümlülüğünü yerine getirmediğini, sözleşmenin 26. Maddesinde belirtilen hükme göre 06.03.2020 tarihli 1 nolu zeyilnameye göre mücbir sebep durumu ile ilgili hükme yer verildiğini, dünya geneline yayılmış olan Covid 19 yeni tip korona virüs salgını sebebiyle ülkemizde alınan tedbirler doğrultusunda mücbir sebep halinin davalı şirkete bildirildiğini, sözleşme ... zeyilnameler ile bu durumun mücbir sebep olarak kabul edildiğini, karşılıklı hüküm altına alınmasına rağmen davalı şirketin şantiye sahasına personel gönderilmesini talep ettiğini, bu doğrultuda müvekkil şirket tarafında pandemi şartlarında yurt dışı sahasına personel gönderildiğini, çalışanların tüm giderleri ile maaşlarının müvekkili şirket tarafından karşılandığını ... yapılan bu ödemelerin davalı şirkete yansıtılmasına rağmen davalı tarafından ödeme gerçekleştirilmediğini, sözleşmenin 6. maddesindeki yer alan hükümde sözleşme konusu işe ait projelerin müvekkiline teslim edileceğinin ortada olmasına rağmen sözleşmenin ... zeyilnamelerin imzalanmasının ardından onaylı projelerin müvekkil şirkete teslim edilmediğini, davalı tarafından en son proje revizyonunun 21.01.2021 tarihinde fabrika test aşamasında yapıldığını, projeler üzerinde sürekli değişiklik yapıldığı için müvekkili şirketin malzemeler konusunda anlaştığı kurumsal firmaların da fiyat artışlarına gittiğini, MCC pano çıkışlarının maliyetinin yaklaşık %50 oranında arttığını, davalıdan kaynaklı iş programında gecikme yaşandığını, müvekkilin zarara uğradığını, müvekkil şirketin davalıdan kaynaklı olarak yaşanan bu problemlerin yanında avans ödemesini eksik alması ile beraber hakediş ödemelerini de alamadığını, sözleşmeye göre her ay müvekkili şirket tarafından hakedişler yapıldığını ... davalı şirkete iletildiğini, söz konusu hakedişlerin davalı tarafından bir türlü onaylanmadığını ... ödemesinin yapılmadığını, yaklaşık 1 yıldan fazladır müvekkil şirketin sahada olmasına rağmen davalı tarafından müvekkil şirkete ödeme adı altında tek bir çek verildiğini, davalı firmadan sözleşme kapsamında avans ödemesi olarak 100.000 USD, malzeme ödemesi olarak 1.273.803,54 USD ... hakediş ödemesi olarak da 84.097,52 USD olmak üzere toplamda 1.457.901,06 USD tahsilat yaptığını, sözleşme bedelinin malzeme kısmı ... işçilik kısmının 1.995.909,63 USD olduğunu, bu bedelden yapılan tahsilatlar düştüğünde müvekkili şirketin sözleşmeye göre 538.008,57 USD alacağının kaldığını, diğer yandan söz konusu işe dayalı olarak müvekkili şirket tarafından ek ilave işler yapıldığını, bu ilave işlere dayalı olarak da davalı şirketten ödeme alınamadığını, 3. zeyilnamede malzeme miktarı ... birim fiyatların açıkça hüküm altına alındığını, sunulan faturalara bakıldığında sahaya zeyilname de belirtilen malzeme miktarından daha fazla malzeme gönderildiğinin görüleceğini, bunun ilave iş yapıldığını gösterdiğini, ek ilave işlere dayalı alacak rakamının ilave işler malzeme kısmı ... ilave işler işçilik kısmı toplamının 103.631,33 USD olarak hesaplandığını, davalının ek ilave işler konusunda anlaşmazlık çıkardığını, bu nedenle ilave işler ... buna ilişkin alacak konusunda taraflar arasında uyuşmazlık oluştuğunu, müvekkili şirketin alacağının 641.639,920 USD olduğunu, bu bedelden yapılan hakedişe göre çıkan 98.304 USD saha kesintisi düşüldüğünde müvekkili şirketin kalan alacağının 543.335,90 USD olduğunu, davalının yükümlülüklerini yerine getirmediği gibi, iş devam ederken müvekkili şirket tarafından verilen avans teminat mektubunun nakde çevirmeye çalıştığını ... davalının ... 63. Noterliği'nin 12.07.2021 tarih, 23836 yevmiye nolu ihtarı ile haksız şekilde feshedildiğini ... sözleşmenin 17.4. maddesi hükmü gereğince ifa mahallinde tespit yapılacağını ... müvekkil şirket tarafından katılım sağlanacaksa ilgili kişilerin bildirilerek seyahat ... vize işlemelerinin kendileri tarafından yapılacağını bildirdiğini, .... 40. Noterliği'nin 14.07.2021 tarih ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile davalının bu ihtarına müvekkili şirket tarafından cevap verildiğini, itirazların sunulduğunu, sözleşmenin haksız nedenle fesih edildiği bildirilerek sözleşmeye dayalı alacağın ödenmesiyle, davalı şirkete teslim edilen 78.363,00 USD tutarındaki teminat çekinin iadesinin talep edildiğini, 16.07.2021 tarihinde ifa mahallinde bulunacak olan çalışanların isimlerinin bildirildiğini, davalı tarafından gönderilen ihtarnamenin müvekkil şirkete 13.07.2021 tarihinde tebliğ olunduğunu, davalının ihtarnamesinin tebliğ olduğu 13.07.2021 tarihinden 2 gün sonrasında Irak şantiyesinde tespit yapılacağını bildirdiğini, davalının yurt dışı prosedürünün uzun olduğunu ... müvekkilinin 2 gün içinde yurt dışına ifa mahalline gidemeyeceğini bildiğini, davalının teminat çekinin iadesini gerçekleştirilmediğini ... 27.07.2021 tarihinde haksız bir şekilde nakde çevrildiğini, müvekkil şirket tarafından sözleşmeye dayalı tüm yükümlülüklerin eksiksiz bir şekilde tüm şartname ... sözleşme hükümlerine göre yerine getirildiğini, malzemelerin Türkiye'de sözleşme ... şartnamelere uygun bir şekilde imal edildiğini, sözleşmeye dayalı tüm işler müvekkil şirket tarafından tamamlandıktan sonra ana firma ... davalı firma tarafından ... ... Ltd. firması ile anlaşıldığını, bu firma tarafından arıtma tesisinin .. kablolarının, trafolarının, sinyal kablolarının, ana bellek kablolarının, kablo kanallarının şartnamelere ... sözleşmelere uygun yapılıp yapılmadığını, herhangi bir hasarın var olup olmadığı, ... akışının sağlanıp sağlanmadığı devreye alma işleminin gerçekleşip gerçekleşmediği kısaca işin sözleşme ... şartnameye göre uygun yapılıp yapılmadığının test edildiğini, ekte sunulan söz konusu test raporlarının imalatların doğru yapıldığını, müvekkili tarafından sözleşmeye dayalı tüm işlerin eksiksiz ... çalışır vaziyette herhangi bir kusur ... hasar olmadan davalı şirkete teslim edilip montajlandığını gösterdiğini öne sürülerek; Fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydıyla şimdilik 250.000,00 USD hakediş alacağının davalıya ihtarname süresinin dolduğu 20.07.2021 temerrüt tarihinden itibaren TBK'nun 99'uncu maddesine göre uygulanacak olan 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi hükmü doğrultusunda Devlet Bankalarının USD ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile birlikte fiili ödeme günündeki rayiç kur üzerinden davalı şirketten alınarak müvekkili davacı şirkete ödenmesine karar verilmesi talep edilmektedir. Davacı vekili 19/02/2025 tarihli ıslah dilekçesi ile talebini 392.912,20 USD'ye yükseltmiş, 20.07.2021 temerrüt tarihinden itibaren TBK'nun 99'uncu maddesine göre uygulanacak olan 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi hükmü doğrultusunda Devlet Bankalarının USD ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile birlikte fiili ödeme günündeki rayiç kur üzerinden davalı şirketten tahsilini istemiştir. Davalı vekili asıl davaya yönelik savunmasında özetle; Müvekkilinin dava dışı .... Ltd. Arasında Irak'ın Besmaya şehinde su arıtma merkezi, su alma yapısı ... boru hattı inşasına ilişkin nehir suyu arıtma merkezi, su alma yapısı ... boru hattı inşasına ilişkin nehir suyu arıtma tesisi işi konusunda sözleşmenin 04.08.2019 tarihinde imzalandığını, ana sözleşme uyarınca projenin mühendisliği, tedariki, yapımı, testi ... devreye alınması işinin anahtar teslim esaslı olarak şekilde müvekkili tarafından üstlenildiğini, davacı şirket tarafından sözleşme kapsamında üstlenilen işlerin yapım sürecinin davacı tarafından sürekli olarak geciktirildiğini, davacı tarafından gerçekleştirilen sözleşme ihlalleri nedeniyle taraflar arasındaki ilşkinin devamını çekilmez hale geldiğini, müvekkilinin davacıya ödemesi gereken herhangi bir hakediş borcu bulunmadığını, davacının taleplerinin kötü niyetli ... hukuka aykırı olduğunu, davacının işin yaptığı kısmı bakımında kendisinden beklenilen özen yükümlülüğü yerine getirmediğini, müvekkili davalı tarafından işin teslimi ... sözleşmeye aykırılıkların giderilmesi talebi ile keşide edilen ihtarnamelere rağmen davacının gerekli giderimleri yapmadığını, davacının sözleşme konusu işi tamamlayamadığı gibi hem de işin yapıldığı iddia edilen miktarı bakımından ayıplarını ... eksiklerini gidermediğini, kendisine teslim edilen malzemeleri müvekkiline iade etmediğini, davacının sözleşme gereği teslim etmesi gereken malzemeleri geç teslim ettiği gibi, teslim edilen malzemeleri de hatalı teslim ettiğini, en bariz örneğinin ters elektrik bağlantısı nedeniyle redüktöre bağlı motorun hasar görmesi olduğunu, ilgili hasarlar nedeniyle, müvekkil şirket aleyhine redüktörde 7.050,00 Euro ... bulanıklık sensörlerinde 10.081,20 Euro olmak üzere toplamda 17.131,20 Euro'luk hasar meydana geldiğini, davacının sözleşmenin eser sözleşmesi hükmünde olmasına ... sözleşmenin açık hükmü ile yasaklanmış olmasına rağmen müvekkilinin onayı olmaksızın işi bizzat yerine getirmeyerek, taşere ettiğini, davacı tarafından kontrolsüz olarak sahada faaliyet gösteren ... yaptığı işler bakımından hiçbir şekilde takip edilmeyen .. .. çalışanlarının faaliyetlerine mecburen müdahale edildiğini ... yanlarına eksik iş gücünden dolayı müvekkil tarafından sağlanan işgücü katılımı ile müvekkil tarafından işin ifası sağlandığını, müvekkili davalı tarafından tüm ödemelerin yapıldığını, taraflar arasında akdedilen sözleşme uyarınca sözleşme bedelinin 3.250.000,00 USD olarak belirlendiğini, işbu bedelin daha sonra 08.05.2020 tarihli Zeyilname-3 ... 31.12.2020 tarihli Zeyilname-5 ile revize edildiğini, sözleşme tutarının 1.137.980,00 USD'den 1.350.930,18 USD olarak revize edildiğini, davacı lehine sözleşme bedelinin 212.950,18 USD arttırıldığını, davacının yaptığı işe oranla hak kazanacağı miktarın davacı lehine olacak biçimde yeniden düzenlendiğini, taraflar arasında akdedilmiş 28.02.2020 tarihli sözleşmenin Teminatlar başlıklı 5. Maddesinin 5.1. Maddesi ile kesin teminat mektubunun nasıl ödeneceğine ilişkin husus kayıt altına alındığını, davacı tarafından 05.03.2020 tarihinde kesin teminat mektubunun müvekkile sunulduğunu ancak ilgili mektubun geçerlilik şartı olarak mektup miktarı kadar bedelin bankaya yatırılması gerektiği hususunun belirlendiğini, bu nedenle müvekkile davacı tarafından sunulan kesin teminat mektubunun hukuki anlamda kesin ... süresiz bir teminat mektubu olmamasının yanı sıra teminat mektubu vasfı dahi taşımadığı için 06.03.2020 tarihli zeyilnamenin imzalandığını, davacının kesin teminat mektubunu sözleşmenin imzalanması esnasında temin edemediğini zeyilnameler ile kesin teminat mektubu hükümlerinin davacı lehine revizesi sonucu 21.05.2020 tarihinde çek olarak teslim edebildiğini, davacı tarafından dava dilekçesi ekinde sunulan belgelerin imzasız ... tek taraflı düzenlenmiş olduğu ... ispata elverişli olmadığını, davacı tarafından dava dilekçesi eki ile sunulan hakedişe dair belgelere ilişkin olarak, gerek idareden gerekse müvekkilden saha onayları alınmadığını, davacı tarafından alınması gereken malzemelerin davalı müvekkili şirket tarafından alındığını, sözleşmenin sözleşme bedeli, kefiş artışı ... yeni fiyat yapılması başlıklı 9. Maddesi uyarınca taraflar ''sözleşme konusu işin projelerinde belirtildiği şekilde yapılması için gereken her türlü ana ... yardımcı malzemeler, nakliyeleri ile makine, ekipman ... bunların sarf malzemeleri hizmet veren alt yükleniciye ait'' olacağı yönünde uzlaşmış olduklarını, bu hükme karşın müvekkili davalı şirketin yalnızca malzeme bedellerini üstlenmekle kalmadığını, aynı zamanda bu malzemelerin proje alanına ulaşımını sağlayabilmek adına doğan navlun, ithalat gümrük masrafları, ihracat gümrük masrafları ... intertek ücreti gibi diğer yan bedelleri de ödemeyi üstlendiğini, davacı adına alınan malzemelerin bedelinin 123.326,95 USD olduğunu, taraflar arasındaki mutabakat uyarınca, bahsi geçen masraf kalemlerine ilişkin ödemelerinin müvekkili davalı şirket tarafından yapıldığını, sözleşme hükmü uyarınca davacı ...'e yapılacak ödemelerden düşüleceğini, toplam tutarın 62.935,64 USD olduğunu, davacının işi zamanında teslim edememesi yapılan işi ise eksik, hatalı, ayıplı yapmış olması, kasti bir şekilde malzemeleri teslim etmemesi nedeniyle müvekkilin uğradığı zarar dikkate alındığında davacı tarafından müvekkilinin sürecin her aşamasında mağdur edildiğini, bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde davacının hakediş alacağı iddiasının yersiz ... haksız olduğunu öne sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili birleşen ... 11. ATM'nin 2023/437 Esas sayılı dosyasındaki iddiasında; Asıl davada dayandığı vakıalara dayalı olarak, sözleşme kapsamında teminat olarak verilen Türkiye ... Bankası Ostim Ahievran şubesi ..., 23/05/2017 basım tarihli 8504923 numaralı 78.363 USD bedelli çekin haksız olarak nakde çevrildiğinden bahisle bedelinin davalıdan tahsilini talep etmiştir. Davalı vekili birleşen ... 11. ATM'nin 2023/437 Esas sayılı dosyasına yönelik savunmasında; Asıl davadaki savunmasındaki vakıalara dayalı olarak, teminatın nakde çevrilmesi şartlarının oluştuğundan bahisle davanın reddini istemiştir.

Davacı vekili birleşen ... 9. ATM'nin 2023/579 Esas sayılı dosyasındaki iddiasında; Asıl davadaki savunmasında ki vakıalara dayalı olarak, taraflar arasında imzalanan sözleşme kapsamında, davalı tarafça üstlenilen işlerin yapım süreci geciktirilerek yerine getirilmemesi, sözleşme aykırı davranılması, yapılan kısımların ayıplı, hatalı ... eksik ifa edildiğini, bu sebeple sözleşmenin feshedildiğini, davalı ... tarafından sahaya ulaştırılması gerekli malzemeler zamanında sahaya getirilmediğinden müvekkil tarafından alımı ... sahaya nakliyesi yapılmış malzemelere ilişkin ödemeler ... sözleşme’nin 15.1. maddesine göre, müvekkil şirket tarafından ...’in eksik, kusurlu ... ayıplı ifalarının giderilmesi için yapılan harcamalar %25 fazlası ile talep edilebileceğini, toplam 170.221,77-USD tutarındaki harcamanın %25 fazlası olan 42.555,44-USD talep ... tahsil hakkı bulunduğunu, eksik imalatların tamamlanması için toplam: 51.625-Euro + 362.000-TL + 443.810,12-USD, kusurlu imalatların düzeltilmesi amacıyla toplam: 62.500-Euro + 190.801,96-USD + 1.058.000-TL, fesih sonrası dava dışı Power For General Contracting Ltd. Şirketine yaptırılan işler müvekkili tarafından yapılan harcamalardan dolayı TOPLAM: 215.488,75-USD, Sözleşme’nin 12. maddesi uyarınca, ...’te bulunan fazla avans bedeli olarak toplam: 60.404-USD, sözleşme ile tespit edilen kesintilere ilişkin toplam: 168.602,84-USD + 750.000-TL alacağının bulunduğunu belirterek, fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak 5.000 USD, 5.000 EURO ... 200.000 TL tazminat alacağının ... cezai şartın davalıdan tahsilini talep etmiştir. Davacı vekili 20.02.2025 tarihli ıslah dilekçesi ile; Talebini 122.279,87-USD'ye yükseltmiştir. Davalı vekili birleşen ... 9. ATM'nin 2023/579 Esas sayılı dosyasındaki savunmasında; Asıl davalardaki iddiasında dayandığı vakıalara dayalı olarak, işin gecikmesinin davacıdan kaynaklandığını, davacının sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmediğini, ilave iş bedelini ödemediğini, bu sebeplerle davacının taleplerinin yerinde olmadığını, feshin haksız olduğunu, avans iadesine ilişkin arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

GEREKÇE: Asıl dava, eser sözleşmesi kapsamında yüklenicinin bakiye hak ediş bedelinin tahsili talepli, birleşen ... 11. ATM'nin 2023/437 Esas sayılı dosyasında açılan dava, nakde çevrilen teminat bedelinin tahsili talepli, birleşen ... 9. ATM'nin 2023/579 Esas sayılı dosyasında açılan dava ise, iş sahibinin tazminat ... cezai şart alacağının tahsili talepli davalardır. Tarafların dayandığı tüm deliller, dava konusu sözleşme ekleri getirtilmiş, bilirkişi incelemesi yaptırılmış, taraf vekillerinin itirazlarını karşılar ek rapor aldırılmıştır. Elektrik Mühendisi, ... Mühendisi, Makine Mühendisi, Nitelikli Hesaplama Bilirkişisi ... Mali Müşavir 'den oluşan bilirkişi heyetinin hükme esas alınan 11/12/2024 tarihli ek raporundaki hesaplamada; " Taraflar arasında akdedilen sözleşme ... eki Protokoller kapsamında davacının uhdesindeki işleri MCM panolara ait çekmece ... ekipmanları temin ederek monte etmemiş olması dışında gerçekleştirdiği, işin sözleşmede yer alan tarihte bitirilememesinde davacının bir kusuru olmadığı, davalı Müteahhit yüklenimindeki diğer işlerin özellikle mekanik tesisat işlerinin zamanında tamamlanmaması ... iş kapsamında proje değişikliklerinin yapılmış olmasına bağlı olarak geciktiği, davacının, davalı tarafından 2 kez ihtar edilmesine rağmen uhdesindeki işlerden MCM panolara ait ekipmanları teslim etmemesi ... montaj etmemesi nedeniyle, davalı Müteahhidin sözleşmenin 17. maddesi uyarınca davacının işi tamamlamayacağı kanısına varmış olmasının doğal bir durum olduğu, bu durumda davalı Müteahhit’in sözleşmenin 17. maddesine göre sözleşmeyi tek taraflı fesih hakkı olacağı, ancak davalı Müteahhidin davacı yüklenici hak edişlerini onaylamayarak ortaya çıkacak hak ediş bedelini ... eksik teminat tutarını ödemekten imtina ettiği, sözleşmenin 10.2. maddesine göre ödenmesi gereken bedellerin tarif edilen ilgili ayın 25’inden 15 gün sonrasına kadar ödenmemesi durumunda Alt Yüklenicinin sözleşmesel hakkını kullanabileceği hükmü yer aldığı, ayrıca davalı Müteahhidin başlangıçta vermesi gereken avans miktarını eksik ödediği, bu çerçevede sözleşmenin feshinde her iki tarafın da kusurlu olduğu konusundaki taktirin Mahkemeye ait olacağı, ek rapora yönelik itirazların değerlendirilmesinde, ek raporda yer alan tespit ... görüşlerde bir değişiklik olmadığı, ancak davalı yanın Panolara ait teçhizat bedeli ile ilgili itirazının haklı bulunduğu ... hesaplamanın yenilendiği, buna göre; asıl dava kapsamında; Davacının sözleşme kapsamında; 270.632,33 $ talep edebileceğinin hesaplandığı, birleşen ... 9. Asliye Ticaret Mahkemesi Dosyasında; Davacı müteahhit tarafından talep edilen navlun, gümrük,... vs. gideri ile eksik imalatlar nedeniyle ödenen tutarlara ilişkin, kök raporda hesaplama yapılmak suretiyle asıl davanın davacısı altyüklenicinin alacağından mahsup yapıldığı, iş bu davada, davacı Müteahhit tarafından talep konusu yapılabileceğine kanaat getirilmesi halinde; Davacı Müteahhidin 62.935,63 $ + 59.344,24 USD = 122.279,87-USD alacağı olduğunun hesaplandığı, ancak bu hâlde, asıl davada davacı altyüklenici alacağının; 270.632,33 $ + 122.279,87 $ = 392.912,20-$ olarak hesaplanması gerekeceği, birleşen ... 11. Asliye Ticaret Mahkemesi Dosyasında; Birleşen davacının dosyaya sunmuş olduğu 07/06/2023 tarihli dilekçe ekinde, SGK'na borcunun olmadığının bildirildiği görülmüş olup, bu durumda 78.363,00-USD tutarlı teminat çekinin nakde çevrildiği 27.07.2021 tarihinden itibaren faiziyle birlikte tahsili talebinin yerinde olduğu, birleşen dava yönünden kendi yükümlülüklerini yerine getirmeyen iş sahibinin gecikme cezası ... cezai şart talep edemeyeceği, taraflarca yüklenilen işte gecikme olduğunu gösteren değişen sözleşme şartlarına göre düzenlenmiş iş programı bulunmadığı " belirtilmiştir. Somut olayda iddia, savunma ... deliller birlikte değerlendirildiğinde; Davacı yüklenici, davalı ile aralarında yaptıkları eser sözleşmesinden kaynaklanan tüm yükümlülüklerin yerine getirilmesine rağmen, sözleşmenin davalı üst yüklenici tarafından haksız feshedildiğini, bakiye hakediş alacağının ödenmediğini, teminatın haksız nakde çevrildiğini iddia etmiş, davalı iş sahibi/üst yüklenici ise; akdi ilişkiyi kabulle, davacının yüklendiği işi süresinde yerine getirmediğini, eksik ... ayıplı ifada bulunduğunu, verilen sürede eksik işlerin tamamlanmadığını, ayıplı imalatların düzeltilmediğini, davacının sözleşmedeki yasağa rağmen yüklendiği işi bizzat yerine getirmeyip, taşare ettiğini, bu nedenlerle sözleşmenin ... zeyilnamelerin haklı sebeple feshedildiğini, davacının hakedişinin eksiksiz ödendiğini, yükleniciden tazminat ... cezai şart alacağı olduğunu belirtmiş, buna göre; Taraflar arasında akdi ilişkinin varlığı, davacının alt yüklenici, davalının üst yüklenici olduğu ... sözleşmenin davalı tarafça feshedildiği ihtilafsız olmakla birlikte; Tarafların sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini, sözleşme ... fen kurallarına göre yerine getirip getirmedikleri, sözleşmenin feshinin haklı olup olmadığı, teminatın nakde çevrilmesi şartlarının oluşup oluşmadığı, yüklenicinin bakiye hakediş alacağı ... teminat alacağı, iş sahibinin ise; tazminat ... cezai şart alacağı olup olmadığı konusunda yargılamaya esas ihtilaf olduğu anlaşıldı. Dava eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir (TBK m. 470). Eser sözleşmesinin kendine özgü olan iki temel unsuru vardır. Bunlar eser ... bedeldir. Bu sözleşme ile bir taraf (yüklenici) istenen özellikte sonucu (eser) meydana getirmeyi, diğer taraf (iş sahibi) ise bu çalışma karşılığında ivaz ödemeyi (bedel) üstlenmektedir. Eser sözleşmesinde tarafların edimleri birbirinin karşılığını oluşturmakta olduğundan tam iki tarafa borç yükleyen sözleşmedir. Somut olayda dosyaya sunulan deliller ... bilirkişi raporundaki tespitlere göre; Taraflar arasında 28.02.2020 tarihli Su Alma Yapısı, Boru Hatları ... Ön Arıtma Tesisi Anahtar Teslimi Yapım İşi (Besmaye Irak) Projesinin ''Elektrik Sistemleri Malzeme Montaj'' işi sözleşmesinin akdedildiği, sözleşmenin 3. maddesine göre, sözleşme konusu işin "(davalı) Müteahhit'in yüklenicisi olduğu Su Alma Yapısı, Boru Hatları ... Ön Arıtma Tesisi Anahtar Teslimi Yapım İşi'nin yapılacağı arsa üzerinde bulunan binaların, müteahhit tarafından verilen onaylı proje ... şartnameye göre elektrik ... ... işlerini bu sözleşmenin 9.1 maddesinde belirlenen anahtar teslim fiyatlar ile yapımı olduğu, iş miktarında, yeni bir sözleşmeye gerek kalmaksızın ... sözleşmede belirtilen birim fiyatlara sadık kalınarak artma veya azalma olabilir. Müteahhit İş miktarında artışı makul bir süre önce alt yüklenici 'ye bildirecektir" şeklinde tanımlandığı, sözleşmenin 4. maddesinde işin süresinin PTP için 15.07.2020, İNTAKE için 10.01.2021 olarak yer aldığı, iş bedelinin ise 9.1. maddeye göre toplam 3.240.000 USD +KDV olduğu, daha sonra taraflar arasında düzenlenen zeyilnameler ile sözleşme hükümlerinin revize edildiği, taraflar arasında akdedilen sözleşme ... eki Protokoller kapsamında davacının uhdesindeki işleri MCM panolara ait çekmece ... ekipmanları temin ederek monte etmemiş olması dışında gerçekleştirdiği, işin sözleşmede yer alan tarihte bitirilememesinde davacının bir kusuru olmadığı, işin davalı Müteahhit yüklenimindeki diğer işlerin özellikle mekanik tesisat işlerinin zamanında tamamlanmaması ... iş kapsamında proje değişikliklerinin yapılmış olmasına bağlı olarak geciktiği, davacının, davalı tarafından 2 kez ihtar edilmesine rağmen uhdesindeki işlerden MCM panolara ait ekipmanları teslim etmemesi ... montaj etmemesi nedeniyle, davalı Müteahhidin sözleşmenin 17. maddesi uyarınca davacının işi tamamlamayacağı kanısına varmış olmasının doğal bir durum olduğu, bu durumda davalı Müteahhit’in sözleşmenin 17. maddesine göre sözleşmeyi tek taraflı fesih hakkı olacağı, Ancak davalı Müteahhidin davacı yüklenici hak edişlerini onaylamayarak ortaya çıkacak hak ediş bedelini ... eksik teminat tutarını ödemekten imtina ettiği, sözleşmenin 10.2. maddesine göre ödenmesi gereken bedellerin tarif edilen ilgili ayın 25’inden 15 gün sonrasına kadar ödenmemesi durumunda Alt Yüklenicinin sözleşmesel hakkını kullanabileceği hükmü yer aldığı, ayrıca davalı Müteahhidin başlangıçta vermesi gereken avans miktarını eksik ödediği, Bu çerçevede sözleşmenin feshinde her iki tarafın da kusurlu olduğu, davacının uhdesindeki işleri montaj dahil tamamladığından, dosya kapsamına uygun, denetlenebilir bilirkişi heyet raporundaki hesaplamaya göre, yüklenicinin asıl davada talep edebileceği tasfiye hakediş alacağının 392.912,20 USD olduğu, bu alacağa iş sahibinin temerrüt tarihi olan 20/7/2021'den itibaren hesaplanacak olan 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca Devlet Bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan tahsil edilerek, davacıya ödenmesi gerektiği, birleşen ... 11. Asliye Ticaret Mahkemesi dosyası yönünden, davacı yüklenicinin dosyaya sunmuş olduğu belgeye göre SGK'na borcunun olmadığının bildirildiği teminatın iade şartları oluştuğundan, 78.363,00-USD tutarlı teminat çekinin tazmin tarihi olan 27/7/2021'den itibaren hesaplanacak olan 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca Devlet Bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan tahsil edilerek, davacıya ödenmesi gerektiği, birleşen ... 9. Asliye Ticaret Mahkemesi dosyasında davacı iş sahibinin talep edilen navlun, gümrük,... vs. gideri ile eksik imalatlar nedeniyle ödenen tutarlara ilişkin, 62.935,63 USD + 59.344,24 USD = 122.279,87-USD toplam alacağı olduğu, buna göre dava kısmen kabul edilerek, 122.279,87 USD'nin fesih tarihi olan 12/07/2021'den itibaren hesaplanacak olan 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca Devlet Bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan tahsil edilerek, davacıya ödenmesi gerektiği, bunun dışında kendi yükümlülüklerini yerine getirmeyen iş sahibinin gecikme cezası ... cezai şart talep edemeyeceğinden, taraflarca yüklenilen işte gecikme olduğunu gösteren değişen sözleşme şartlarına göre düzenlenmiş iş programı bulunmadığı davacının 200.000 TL cezai şart alacağının reddi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm verilmiştir.

HÜKÜM: Açıklanan gerekçeye ... dosya kapsamına göre; 1-ASIL DAVADA: a)Davanın KABULÜ ile; 392.912,20 USD'nin temerrüt tarihi olan 20/7/2021'den itibaren hesaplanacak olan 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca Devlet Bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan tahsil edilerek, davacıya ödenmesine,

b)Kabul edilen miktarın karar tarihindeki kur karşılığı olan 15.070.226,01 TL üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan 1.029.447,14 TL karar ... ilam harcından 70.112,11 TL peşin harç, 88.632,22 TL ıslah harcı toplamı olan 158.744,33 TL harcın düşümü ile eksik kalan 870.702,81 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, c)Davacı tarafından yatırılan 80,70 TL başvuru harcı, 70.112,11 TL peşin harç, 88.632,22 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 158.825,03 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

d)Davacının karşıladığı 340,50 TL tebligat gideri, 32.500,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 32.840,50 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

e)Davalının karşıladığı yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

f)6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesinin 13. fıkrası uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

g)Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen 15.070.226,01 TL üzerinden takdir edilen 758.702,26 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

2-BİRLEŞEN 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NİN 2023/437 ESAS SAYILI DOSYASINDA; a)Davanın KABULÜ ile; 78.363 USD'nin tazmin tarihi olan 27/7/2021'den itibaren hesaplanacak olan 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca Devlet Bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan tahsil edilerek, davacıya ödenmesine, b)Kabul edilen miktarın karar tarihindeki kur karşılığı olan 3.005.628,53 TL üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan 205.314,48 TL karar ... ilam harcından 3.168,83 TL peşin harcın düşümü ile eksik kalan 202.145,65 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, c)Davacı tarafından yatırılan 179,90 TL başvuru harcı, 3.168,83 TL peşin harç olmak üzere toplam 3.348,73 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, d)Davalının karşıladığı yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, e)6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesinin 13. fıkrası uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, f)Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen 3.005.628,53 TL üzerinden takdir edilen 384.450,28 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

3-BİRLEŞEN 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NİN 2023/579 ESAS SAYILI DOSYASINDA;

a)Davanın KISMEN KABULÜ ile; 122.279,87 USD'nin fesih tarihi olan 12/07/2021'den itibaren hesaplanacak olan 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca Devlet Bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan tahsil edilerek, davacıya ödenmesine,

b)Davacının fazlaya ilişkin talebinin REDDİNE

c)Kabul edilen miktarın karar tarihindeki kur karşılığı olan 4.690.068,87 TL üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan 320.378,60 TL karar ... ilam harcından 8.145,97 TL peşin harç, 66.141,45 TL ıslah harcı toplamı olan 74.287,42 TL harcın düşümü ile eksik kalan 246.091,18 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, d)Davacı tarafından yatırılan 269,85 TL başvuru harcı, 8.145,97 TL peşin harç, 66.141,45 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 74.557,27 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, e)Davacının karşıladığı 15,00 TL tebligat gideri, 17.500,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 17.515,00 TL yargılama giderinin, kabul/red oranına göre 16.350 TL.'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,

f)6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesinin 13. fıkrası uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, g)Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen 4.690.068,87 TL üzerinden takdir edilen 510.503,44 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, h)Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen 200.000 TL üzerinden takdir edilen 32.000 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 4-Karar kesinleştiğinde taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının re'sen yatırana iadesine,

Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemeleri'nde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Başkan ... (E-imzalıdır) Üye ... (E-imzalıdır) Üye .. (E-imzalıdır) Katip ... (E-imzalıdır)