İlk Derece Mahkemesi 2017/272 E. 2019/824 K.

T.C. ANTALYA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2017/272 Esas KARAR NO : 2019/824

DAVA : Sözleşmenin Uyarlanması DAVA TARİHİ : 12/01/2016 KARAR TARİHİ : 09/12/2019

Mahkememizde görülmekte olan Sözleşmenin Uyarlanması davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili mahkememize sunduğu ... tarihli dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında ... ili, ... ilçesi, ... ... civarındaki ... ruhsat nolu ... erişim nolu ... maden işletme ruhsatı ile ilgili olarak, ... tarihinde ruhsat sahası devir sözleşmesi ve buna bağlı olarak da rödövans sözleşmesi imzalandığını, ruhsat sahası devir sözleşmesi hükümleri gereğince, ruhsatı devralacak davacı şirketin sözleşme tarihinden itibaren Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nden işletme ruhsatı ve işletme iznini almaya müracaat etmekle, ruhsat devredecek davalı şirketin ise devir ile ilglii tüm bilgi ve belgeleri hiçbir ihtar veya ihbara gerek kalmaksızın temin ve teslim etmekle yükümlü olduğunu, söz konusu ruhsat sahası devir sözleşmesi hükümleri gereğince davacı şirket tarafından mermer işletme ruhsatı ve işletme izin hakkının devri edimi karşılığında ... TL ödendiğini ve ek olarak ... yılı ... ayının sonunda ocaktaki taş verimli çıkarsa ... TL daha ödeneceğini, davacı şirketin söz konusu ... TL'lik bedelin ... TL'lik kısmını sözleşmenin başlangıcında ödediğini, bakiye ... TL olan bedelinin banka dökümleri ve çeklerle ödendiğini, taraflar arasında imzalanan rödövans sözleşmesinin vekaletname başlığını taşıyan 7.maddesi gereğince davalı ruhsat sahibinin, ruhsat devir işlemleri ve ruhsat ile ilgili diğer işlemler konusunda işletmeci davacıyı ...Noterliği'nden tasdikli ... tarih ve ... numaralı vekaletnamesi ile yetkilendirdiğini, ancak davalı şirketin ... tarihli ... yevmiye numaralı ...Noterliği'nce düzenlenmiş azilname ile ... tarihl ... sayılı ruhsat sahası devir sözleşmesinin 2, 8 ve 11.maddelerine uyulmadığı gerekçesiyle davacıyı azlettiğini, davalının sözleşme bedelinin tamamını tahsil etmesine rağmen ruhsat devri ve rödovans sözleşmesinin geçerlilik kazanması için gerekli işlemlerin ifasını engellediğini, davalının sadece "taşın iyi çıkması halinde ödenecek olan ... TL nin ödenmediği" gerekçesiyle önce azilname ile devri yani sözleşmenin uygulanabilirliğini imkansız hale getirdiğini, sonrada haksız olarak sözleşmeyi feshettiğini, davalı şirketin ... tarihli toplantı ve müzakere karar metninde sözleşmeyi feshettiğini bildirdiğini, söz konusu bu feshin geçersiz olduğunu, davacı şirketin davalı şirket tarafından yapılan haksız azil ile üretim faaliyetini durdurup maden ocağına kilit vurmak zorunda kaldığını, davacının ödemiş olduğu ... TL bedel haricinde maden işleme faaliyeti için birçok alet ve makine satın aldığını, ancak bunların tümünün söz konusu durum nedeniyle faaliyet dışı bırakıldığını, hatta davacı şirketin ruhsatı alabilmek için ruhsat üzerindeki hacizleri kaldırdığını, Mahkememizin ifadan başka bir hükme karar vermesi halinde davalı şirketin sözleşme konusu edimin ifasını yerine getirmemesi durumunda taraflarınca ödenmiş olan bedelin sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde iadesinin gerektiğini, dava devam ederken davalı tarafından ruhsat üzerinde bir tasarruf işlemi yapılabilmesi ihtimaline binaen ruhsat üzerine tedbir konulmasının zorunlu olduğunu, davalı şirketin temsilcisi ...'in ... tarihinde anahtar değiştirmek suretiyle ruhsatını ve işletmesini devretmeyi taahhüt ettiği yere sözleşmeye aykırı hareket ederek haksız işgalde bulunduğunu, buna ilişkin olarak taraflarınca ... / ... C.Başsavcılığı'nın ... tarihinde suç duyurusunda bulunulduğunu, davalı tarafından ruhsat üzerinde bir işlem yapılmaması ve davacı şirketin telafisi güç zararlara uğramaması açısından ruhsat üzerine üçüncü kişilere devir ve satışının önlenmesi konusunda tedbir/ihtiyati haciz konulmasına ve Maden İşleri Genel Müdürlüğü'ne bu konuda yazı yazılmasına, davanın kabulü ile davalı tarafın edimini ifasına - ruhsat hakkının davacıya verilmesine, mahkemece aksi kanaate ulaşılırsa, davacı tarafından ödenen bedelin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte iadesine, davalı aleyhine tazminata hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili mahkememize sunduğu ... tarihli cevap dilekçesinde özetle; mahkememizin davaya bakmaya yetkili olmadığını, müvekkilinin adresinin ve maden işletmesinin ve ocağın bulunduğu taşınmazında ... olması nedeniyle yetkili olan mahkemenin ... Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, açılan davanın esastan reddine karar verilmesi gerektiğini, ruhsat sahası hükümleri gereğince, devralacak şirket, sözleşme tarihinden itibaren Maden İşleri Genel Müdürlüğümden İşletme ruhsatı ve İşletme iznini almaya müracaat etmekle, ruhsatı devredecek şirket ise devir ile ilgili tüm bilgi ve belgeleri hiçbir ihtar veya ihbara gerek kalmaksızın temin ve teslim etmekle yükümlü olduğunu, davacı şirketin kendi kusurlarından kaynaklı devir işlemlerini yaptırmadığını, sözleşmeden kaynaklı edimlerini yerine getirmediğini, davacı şirketin, işlemlerin ifası için müvekkil şirketten talep edilen ve teslim edilmesi gereken tüm belgeleri eksiksiz teslim ettiğini, teslim edilenler haricinde başka bir belge ve evrakında davalı şirketten talep edilmediğini, ancak davacı şirkete tüm bu belgelerin eksiksiz hazırlanıp elden teslim edilmesine rağmen davacı şirketin, ... tarihi ile ... tarihine kadar tam bir yıl boyunca kendi kusurlarından kaynaklı devir işlemlerini yaptırmayıp, sözleşmeden kaynaklı edimlerini yerine getirmediğini, davacı şirketin sözleşme hükümlerini yerine getirmediği gibi güveni kötüye kullanmak suretiyle kendilerine çalışır, üretim yapan, işletmeyi tüm makine, ekipmanları ile birlikte teslim edilen ocak isletmesini kapatıp tüm cihaz ve makinelerini de sahadan kaldırıp ...'ye götürerek işletmeyi işlemez hale getirdiğini, sözleşmenin uygulanmasını tamamen ortadan kaldırdığını, davacı şirketin bu eylemlerinden dolayı davalı şirketin ... Cumhuriyet Başsavcılığına ... tarihinde suç duyurusunda bulunduğu ve şikayetçi olduğunu, sözleşmenin 2.maddesinde ocak bedeli olarak açıkça ... TL yazıldığı ve kararlaştırıldığını, davalı şirkete teslim edilen 8 adet çekin ise toplam ... TL olduğunu, bu çeklerden ... tarih ve çek no ... ... TL ve ... tarih, çek no ... ... TL toplam ... TL, ... tarihinde davalı şirket merkezinde elden davacıya iade edilmek üzere (...) isimli davacının personeline imza karşılığı elden teslim edildiğini, geriye kalan ... TL çekler ve diğer ödenen bedellerin tüm ocak giderlerinde, masraflarında kullanıldığını, davalı şirket ile davacı şirket arasında imzalanan Rödovans Sözleşmesinin vekelatname başlığının 7.maddesinde 1 vekaletname istenmesine rağmen ayrıntılı olarak 2 vekaletname verildiğini, ... Noterliğinin ... yevmiye nolu vekelatnamesinin halen geçerliliğini koruduğunu, bu sebeple vekaletten azil yüzünden sözleşme uygulanmadı ve devri alamadık yönündeki davacının beyanının dürüstlüğe aykırı ve kötü niyetli olduğunu, ayrıca sözleşme hükümlerine uyulması için ... tarihine kadar firma ve yetkililerine (..., ... ve ... kadar) davalı tarafından mailler gönderildiği, telefonlar açıldığı ama davacı tarafın hiç birisine cevap vermediğini ve sonuç alınamadığını, davalı şirketin sözleşme bedelinin tamamını tahsil etmediğini, davacı tarafın da beyan ve kabul ettiği gibi sözleşme bedelinin tamamını ödemediğini, kalan bakiye ... TL'yi ... ... ayı sonunda ödenmesi gerektiğini, bakiye ödemenin ... tarihinde ... TL, ... tarihinde ... TL ve ... tarihinde ... TL şeklinde ödeneceğini, kesin hükme bağlanan bu ödemenin davacı şirket tarafından yapılmadığını, davalı şirket yetkilileri ile davacı şirket ortaklarından ... ile sözleşmenin feshinden önce telefonla ... tarihinde yapılan görüşmede davacı taraf yetkilisinin bu parayı ödemeyeceklerini davalı şirket yetkililerine beyan ettiğini, bu sebeple ... tarihinde de haklı gerekçelerle sözleşmenin davalı şirket tarafından fesh edildiğini ve alacağın muaccel hale geldiğini, davacının azilnameyi bahane ederek davalının sözleşmenin uygulanabilirliğini engellediği beyanının doğru olmadığını, davalı tarafından yapılan feshin hukuk kurallarına ve sözleşme hükümlerine uygun yapıldığını, 3213 Sayılı Maden Kanunu m.4l gereğince haksız ve hukuka aykırı olarak konulan İhtiyatı haciz ve tedbir kararının kaldırılmasına, esasa girilmeden usulden yetki yönünden davanın usulden reddi ile dosyanın görevli ve yetkili ... Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine, esasa girilmesi halinde davanın tüm talepler yönünden reddine, sözleşmenin davalı şirket tarafından haklı sebeple feshedildiğinin tespitine ve davacı tarafa teslim edilen işletme ruhsatı, işletme izni ve maden sevk fişleri asıllarinın müvekkil firmaya iadesine, davacı tarafından maden ocağından sökülerek götürülen ve tutanakla tespit edilen tüm ekipman ve makinelerin mahalli olan maden ocağına çalışır vaziyette iade ve teslimine, toplam alacak ve zarar miktarı olan ... TL'nin (fazlaya ilişkin haklarımız saklı olmak üzere) yerinde ve belgelerle tespit ve tazmin edilmesine, yargılama gideri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep edilmiştir. Taraflara usulüne uygun meşruhatlı davetiye tebliğ edilerek taraf teşkili sağlanmıştır. Mahkememizin ... tarih .../... Esas - .../... Karar sayılı ilamı ile görev dava şartı nedeniyle davanın usulden reddine, davaya bakmaya Antalya Sulh Hukuk Mahkemesi'nin görevli olduğuna karar verilmiş, karara ilişkin davacı tarafça istinaf yasa yoluna başvurulmuş, Antalya BAM ...Hukuk Dairesi'nin ... tarih .../... Esas - .../... Karar sayılı ilamı ile "Mahkememiz kararının kaldırılmasına, dosyanın esas hakkında karar verilmek üzere mahkememize gönderilmesine" karar verilmiştir. Dava dosyası Mahkememizin .../... Esas sırasına kaydı yapıldıktan sonra yeniden yapılan yargılamada ... Asliye Ceza Mahkemesi'ne müzekkere yazılarak .../... Esas sayılı dava dosyası uyap sistem üzerinden dosyamız içerisine alınmıştır. Enerji Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak dava konusu madene ilişkin ruhsat, faaliyet belgeleri ve ruhsat devir işlemlerine ilişkin bilgi belgeler dosyamız arasına celp edilmiştir. ... Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak dava konusu maden ile ilgili şikayet ve denetimlerine ilişkin tüm bilgi belgeler dosyamız arasına celp edilmiştir. Mahkememizce yargılaması sırasında ; ... tarihli oturum ... nolu ara karar gereği dosyanın bilirkişi listesinden seçilecek 1 nitelikli hesap bilirkişisi ve 1 maden mühendisi bilirkişi ile 1 mali müşavir bilirkişiye tevdii ile taraflar arasında akdedilen maden ruhsat sahası devir sözleşmesinin feshinin haklı olup olmadığı, sözleşme nedeniyle tarafların edimlerini tam ve eksiksiz olarak yerine getirip getirmedikleri, sözleşmenin feshi nedeniyle davacının uğramış olduğu zarar ve miktarına ilişkin rapor alınmasına karar verilmiş, bilirkişi heyeti tarafından mahkememize sunulan ... tarihli raporda özetle; "...1- Taraflar arasında ... tarihinde ruhsat sahası devir sözleşmesi ve ... yürürlük tarihli rödövans sözleşmesi imzaladığı, 2-... Noterliği'nin ... tarih ... yevmiye nolu vekaletnamesi ile davalı şirket tarafından ruhsat işlemlerini yapmak, ruhsatı devretmek ,devir sözleşmesi imzalamak üzere davalı şirket tarafından davacı şirkete vekaletname verildiği, 3-... tarihinde teknik nezaretçi ... tarafından tutulan teknik nezaretçi defterine göre ... tarihinden itibaren rödövansçı firması olan (...) tarafından yapıldığı, 4-... tarihinde dava konusu madene teknik nezaretçi olarak ...'in atandığı,...'in teknik nezaretçi defterine ... tarihinde faaliyet alanının 7. Madde izinleri,...,...,.. izinlerinin mevcut olduğunu, 15 günlük üretim ve stok miktarının 80 m3 ... sınıf blok (moloz) olduğunu,üretim yapanın rödövansçı firması olan davacı (...) olduğunu, 5-... tarihli teknik nezaretçi defterine daha önce üretim yapan ...'in faaliyetlerini durdurarak, ocak ekipman ve makinalarını da ocak sahasından kaldırdığını, 6-... Noterliği ... tarih, ... yevmiyeli ihtarname ile verilen vekaletnameye istinaden azilname gönderildiği, 7-Davalı şirketin ... Noterliği'nin ... tarih, ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile sözleşmenin 8. Maddesi gereğince ödenmesi gereken ... TL nin 10 gün içerisinde ödenmesini talep edildiği, aksi takdirde sözleşmenin feshedileceğinin ihtar edildiği ,... tarihinde davacı şirkete tebliğ edildiği, 8-Davalı şirket tarafından ... tarihli ihtarname ile ruhsat devir sözleşme maddelerinden 2, 8 ve 11.madde hükümlerinin yerine getirilmediği gerekçesi ile ... tarihi itibariyle sözleşmeyi fesh ettiklerine bildirir ihtarnameyi ... tarihli ... kargo faturasıyla davacı şirkete gönderildiği, teslim tarihinin ... olduğu, 9-Dosya kapsamında yukarıda belirtilen sözleşme maddelerinin yerine getirildiğine dair bir bilgi ve belgeye rastlanılmadığı, 10-Ocaktan çıkan mermer kalitesi ile ilgili bir tespitin yapılmadığı ancak ... tarihli Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü en son tetkikinde saha ile ilgili teknik bilgiler başlığı altında " ... ... renkli ... ... ... ve ... verimi oldukça ... %3-5 arasında mermer oluşumunun sahada gözlemlendiği" üretimin ruhsat sahibi tarafından yapıldığını daha önceden rödövansçı tarafından üretimin yapıldığının tespit edildiği, 11-Dava dilekçesi ekinde sunulan fatura örneklerinden davacı şirket tarafından alınan ve yukarıda listelenen makine, çatı profilleri ve harcama toplamının KDV hariç ... TL olduğu , 12-Davacı tarafından ocak bedeli olarak toplam ... TL. ödeme yapıldığı..." kanaatine varıldığı tespit ve rapor edilmiştir. Mahkememizin ... tarihli oturum ... nolu ara karar gereği dosyaya ibraz edilen bilirkişi raporunun mahkeme ve yargıtay denetimine elverişli olmadığı, dosya içerisindeki veriler dikkate alınarak inceleme yapılmadığı görülmekle Ankara Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi’ne talimat yazılarak re’sen seçilecek bir maden mühendisi ve bir mali müşavir ile bir sözleşmeler hukukunda uzman nitelikli hesap bilirkişisine dosyanın tevdi ile taraflar arasında akdedilen maden ruhsat devir sözleşmesi gereği tarafların edimlerini tam ve eksiksiz olarak yerine getirip getirmedikleri, davacı tarafça edimler tam ve eksiksiz yerine getirilmiş ise (ödeme tam olarak yapılmış ise) ruhsatın adına devrinin talep edilip edilemeyeceği, davalı tarafın sözleşmenin feshi nedeninde haklı olup olmadığı, sözleşmeyi fesih nedeni ile davacının talep edebileceği alacak miktarı hususunda maden mevzuatı hükümleride değerlendirilmek suretiyle mahkememe ve yargıtay denetimine elverişli usulüne uygun rapor alınmasına karar verilmiş, bilirkişi heyeti tarafından sunulan ... tarihli raporda özetle; "...•Davacımn davalıya, Ruhsat Sahası Devir Sözleşmesi gereğince ... TL ödeme yaptığı, yukarıda tabloda detayları gösterilen ocak için yaptığı harcamalar tutarının ... TL (Harcı ödenerek davada talep edilmeyen) olduğu, davalıya yapılan ödemeler ve ocak için yapılan harcamalar toplamının ise ... TL olduğu, •Davacı ile davalı arasında ocaktan çıkartılan taşlarla ilgili sözleşmenin 8.maddesinde düzenlenen karşılıklı bir değerlendirme ve tespitin yapılıp tutanakla kayıt altına alınmadığı, yine sözleşmenin 11 .maddesinde belirtilen bloklarla ilgili olarak da karşılıklı bir tespitin bulunmadığı •Davalının sözleşmeyi feshinin haklı olup olmadığı hususu ve sözleşmenin 13.maddesi uyarınca feshin haklı olması durumunda davacının yaptığı ödemeyi talep etmesi ile ilgili değerlendirme hukuki değerlendirme niteliğinde olup, bilirkişi heyetimizce yasal düzenleme gereği hukuki değerlendirme yapılamayacağından bu konudaki takdirin yüksek mahkemeye ait olduğu..." kanaatine varıldığı tespit ve rapor edilmiştir. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE; Dava, maden ruhsat sahasının devri sözleşmesi ve buna bağlı olarak taraflar arasında imzalanan rödövans sözleşmesinden kaynaklanan edimin ifası, aksi takdirde sözleşmenin haksız feshi nedeniyle ödenen bedelin iadesi ile tazminat istemine ilişkindir. Taraflar arasında ... tarihli rödövans sözleşmesi ve bu sözleşme ile aynı tarihli ruhsat sahası devir sözleşmesinin düzenlendiği görülmüştür. Sözleşmeye göre ruhsat sahası devir sözleşmesinde davacı ... ...nin sözleşmeye göre ruhsat sahibinin ... ruhsatı devralacak olanında ... olduğu anlaşılmıştır. Taraflar arasında düzenlenen ... tarihli ruhsat devir sözleşmesi 2.maddesinde sözleşme bedelinin ... TL olup ... yılı ... ayının sonunda ocaktaki taş verimli çıkarsa + ... TL ilave edilerek toplamda ... TL'dir şeklinde kararlaştırıldığı görülmüştür. Tarafların sözleşme gereği yükümlülüklerinin düzenlendiği sözleşmenin 5.maddesinde ise "Ruhsatı devralacak firma sözleşme tarihinden itibaren hemen Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nden işletme ruhsatı ve işletme iznini devir almaya müracat edecektir. Ruhsatı devredecek firma ise devir ile ilgili gerekli tüm bilgi ve belgeleri hiçbir ihtar veya ihbara gerek kalmaksızın derhal temin ve teslim etmekle yükümlüdür. Ruhsatı devredecek firma, sözleşme imzalanma tarihinden önce doğan arazi izin bedeli, alt yapı arazi izin bedeli, çevre uyum teminatı ve ilgili tüm harç ve ödenekleri ödenmiş olduğunu kabul eder. Sözleşmenin imzalanma tarihinden önce doğan ve ilgili kurum veya kuruluşlara ödenmemiş olan her ne ad altında olursa olsun bedellerin ifasından, ruhsatı devredecek firma sorumludur." kararlaştırıldığı görülmüştür. Sözleşmenin 11.maddesinde de "sözleşme imzalandığı tarihte mermer ocağında mevcut bulunan kaliteli ve ekonomik değeri olan bloklar karşılıklı tespit edilecek ve markalanacak ve bu bloklar sözleşme gereğince ...'nin talebi doğrultusunda ... tarafından işlenmesi ve hazırlanması koşulu ile talep edilen ebatlarda fabrikada kesilerek üretilip hazırlanacak ve ... Şirketine bedelsiz teslim edilecektir." şeklinde kararlaştırılmıştır. ...Noterliği'nin ... tarihli ... yevmiye nolu vekaletnamesi ile davalı şirket tarafından ruhsat işlemleri yapmak, ruhsatı devretmek, devir sözleşmesini imzalamak üzere davacı şirkete vekaletname verildiği, ...Noterliği'nin ... tarih ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile verilen vekaletnamenin azil işleminin yapıldığı görülmüştür. Yine davalı şirket tarafından ... Noterliği'nin ... tarih ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile sözleşmenin 8.maddesi gereğince ödenmesi gereken ... TL'nin 10 gün içerisinde ödenmesinin talep edildiği, aksi takdirde sözleşmenin fesh edileceğinin ihtar edildiği, ihtarnamenin ... tarihinde davacı şirkete tebliğ edildiği anlaşılmıştır. Taraflar arasındaki uyuşmazlığa ilişkin olarak yapılan değerlendirmede; incelenmesi gereken hususun her iki tarafa borç yükleyen sözleşme niteliğindeki ruhsat sahası devir sözleşmesi ile rödövans sözleşmesi gereği ruhsatı devreden davalı şirket ile ruhsatı devralacak olan davacı şirketin rödövans sözleşmesi ve ruhsat sahası devir sözleşmesi kapsamında edimlerini eksiksiz olarak yerine getirip getirmedikleridir. Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde ifada sırayı düzenleyen 6098 Sayılı Kanun 97.maddesinde ; " Karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmenin ifası isteminde bulunan tarafın, sözleşmenin koşullarına ve özelliklerine göre daha sonra ifa etme hakkı olmadıkça kendi borcunu ifa etmiş ya da ifasını önermiş olması gerekir." 123.maddesinde de ; "Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde taraflardan biri temerrüte düştüğü takdirde diğeri borcun ifa edilmesi için uygun bir süre verebilir veya uygun bir süre verilmesini hakimden isteyebilir" düzenlemesinin bulunduğu görülmüştür. Dava konusu somut olayda davalının sözleşmeyi fesh ettiği ... tarihi itibari ile sözleşmeyi feshinin haklı olup olmadığı hususunda yapılan değerlendirmede; Mahkememizce alınan ... tarihli bilirkişi heyet raporu ile ... tarihli bilirkişi heyet raporlarının birlikte değerlendirilmesinde taraflar arasındaki ruhsat sahası devir sözleşmesi ve rödövans sözleşmesine göre sözleşme bedelinin ... TL olup ... yılı ... ayının sonunda ocaktaki taş verimli çıkarsa +... TL ilave edilerek toplamda sözleşme bedelinin ... TL olduğu hususunda ve ... TL'nin davacı tarafından davalıya ödendiği hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır, kalan ... TL'lik yönünden ise ruhsat sahası devir sözleşmesinin 8.maddesinde ... yılı ... ayının sonunda tarafların karşılıklı bir değerlendirme yapacağı ve taşın iyi ve verimli çıkması durumunda davacının davalıya sözleşmenin 2.maddesinde belirtilen ... TL bedele ilave olarak ... TL daha ödeme yapacağı hükmünün bulunduğu ancak dosya kapsamında tarafların bu madde gereğince karşılıklı bir değerlendirme yaptıklarına ve taşın iyi ve verimli çıktığına ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin dosya içerisinde bulunmadığı anlaşılmakla ... TL'lik kısım yönünden tarafların karşılıklı üzerlerine düşen edimi yerine getirmedikleri, davacının ... TL'lik kısım yönünden temerrüdüne ilişkin yasal koşulların oluşmadığı, dolayısıyla davalının da ... TL'lik kısım yönünden davacıdan talepte bulunma hakkının bulunmadığının kabulü gerekmiştir. Davacının davalıya ruhsat sahası devir sözleşmesi gereğince ödeme yaptığı ve ocak için bir kısım harcamalarda bulunduğu, Maden İşleri Genel Müdürlüğü'ne müracaatta bulunduğu, buna göre Sözleşmenin davalı tarafça sonlandırılmasında tek başına davacı ya da davalının kusuru olmayıp sözleşmede belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmesinde her iki tarafında kusurunun bulunduğunun kabulü gerekmiştir. Sözleşmenin davalı tarafça feshinden sonra davacıda eldeki dava ile sözleşme gereği verdiği bedeli istemekle her iki tarafın sözleşmenin feshi hususundaki iradelerinin birleştiğinin kabulü gerekmiştir. Karşılıklı borç yükleyen sözleşmeler taraflara tanınan seçilmiş haklar yönünden TBK 125/son maddesinde; "Sözleşmeden dönme halinde taraflar, karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulurlar ve daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilirler. Bu durumda borçlu temerrüte düşmekte kusuru olmadığını ispat edemezse alacaklı sözleşmenin hükümsüz kalması sebebi ile uğradığı zararı giderilmesini de isteyebilir." düzenlemesi mevcuttur. Yukarıda açıklanan kanun maddesi kapsamında yapılan değerlendirmede; sözleşmenin feshinde tek başına kusuru olmayan davacının ödediği bedelin iadesini talep hakkı bulunduğunun kabulü gerekmiştir. TTK'nun 8.maddesinde; "Ticari işler ve faiz oranının serbestçe belirlenebileceği" hükmü düzenlenmiş. Aynı Kanun 9.maddesinde de " Ticari işlerde kanuni, ana para ile temerrüt faizi hakkındaki ilgili mevzuat hükümleri uygulanır" düzenlemesine yer verilmiştir. 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanunun “Temerrüt Faizi” başlıklı 2. maddesi; “Bir miktar paranın ödenmesinde temerrüde düşen borçlu, sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça, geçmiş günler için 1 inci maddede belirlenen orana göre temerrüt faizi ödemeye mecburdur. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli avanslar için uyguladığı faiz oranı, yukarıda açıklanan miktardan fazla ise, arada sözleşme olmasa bile ticari işlerde temerrüt faizi bu oran üzerinden istenebilir. Söz konusu avans faiz oranı, 30 Haziran günü önceki yılın 31 Aralık günü uygulanan avans faiz oranından beş puan veya daha çok farklı ise yılın ikinci yarısında bu oran geçerli olur. Temerrüt faizi miktarının sözleşmede kararlaştırılmamış olduğu hallerde, akdi faiz miktarı yukarıdaki fıkralarda öngörülen miktarın üstünde ise, temerrüt faizi, akdi faiz miktarından az olamaz” düzenlenmesini içermektedir. Ticari işlerde uygulanacak kanuni faiz oranı TTK 9/1 göndermesi ile 3095 Sayılı Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak bakanlar kurulu tarafından belirlenir. TTK 9/1 ticari işlerde kanuni faiz hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanacağını düzenlemiştir. Bu maddedeki ilgili mevzuat 3095 Sayılı kanunun kanuni faiz ve temerrüt faizine ilişkin kanundur. 3095 Sayılı Kanun madde 1/1 de Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanuna göre faiz ödenmesi gereken hallerde miktarı sözleşme ile tespit edilmemiş ise faiz oranının yıllık %12 olacağı düzenlenmiştir. Fakat Bakanlar Kurulu Kanunun 1/2.maddesinde aldığı yetkiye dayanarak 01/01/2016 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere ticari işlerde kanuni faiz oranını %9'a indirmiştir. Dava konusu somut olayda tarafların tacir olduğu tartışmasızdır. Tacir olan taraflar arasındaki sözleşmede temerrüt tarihinde ödenmesi gereken bir faiz oranı ve türünün kararlaştırılmadığı, davanın sözleşmeye aykırılık nedeni ile talep edilen tazminat niteliğinde olmayıp sözleşmenin feshinden sonra ödenen bedelin iadesi istemine ilişkin olduğu, sözleşmenin feshi nedeni ile sözleşme hükümlerinin de taraflar açısından geçersiz hale geldiği anlaşılmakla her iki taraf tacir ve iş ticari nitelikte olsa dahi uygulanması gereken faizin ticari işlerdeki kanuni faiz oranı olduğunun ... ...'ın muhalefet şerhi ile kabulüne karar vermek gerekmiştir. Davacı tarafından dava dilekçesinde sözleşmenin feshi nedeni ile uğranılan zarara ilişkin tazminat isteminde bulunulmuş ise de bu hususta harcı yatırılarak usulüne uygun olarak açılmış bir dava bulunmadığından karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir. Açıklanan gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ; 1-Davacının davasının KISMEN KABUL, KISMEN REDDİ ile davacı tarafından davalıya ödenen ... TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE, 2-Davacı tarafın fazlaya ilişkin taleplerinin REDDİNE, 3-Davacı tarafça dava dilekçesinde tazminat isteminde bulunulmuş ise de bu hususta harcı yatırılarak usulüne uygun bir talep olmadığından KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 4-Harçlar kanunu uyarınca alınması gerekli ... TL harçtan peşin olarak alınan ... TL harcın mahsubu ile bakiye ... TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA, 5-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap edilen ... TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE, 6-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap edilen ... TL maktu vekalet ücretinin davacıdan tahsili davalıya VERİLMESİNE, 7-Davacı tarafından yapılan ... TL ilk dava masrafı, ... TL bilirkişi gideri, ... TL talimat gideri, ... TL müzekkere ve tebligat gideri olmak üzere toplam ... TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE, 8-Kullanılmayan gider avansının artan kısmının karar kesinleştiğinde istek aranmaksızın davacıya İADESİNE, Dair; .. ... ... (...)'ın faiz başlangıcının dava tarihinden itibaren uygulanması gerektiği hususuna faiz başlangıcının ödeme tarihinden itibaren uygulanması gerektiği şeklindeki muhalefeti ile davacı vekili ile davalı şirket temsilcisi ...'in yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 6100 Sayılı Kanunun 345.maddesi gereğince 2 hafta içerisinde ilgili İstinaf Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 09/12/2019

Başkan ... ¸e-imzalıdır Üye ... ¸e-imzalıdır Üye ... ¸e-imzalıdır Katip ... ¸e-imzalıdır

KISMİ MUHALEFET ŞERHİ

Faiz başlangıç tarihi dışındaki kabule ve gerekçeye tamemen katılmakla beraber aşağıda açıklayacağım nedenlerle faiz başlangıç tarihinin ödeme tarihleri olacağı kanaatindeyim. 6102 s. TTK madde 20– "Tacir olan veya olmayan bir kişiye, ticari işletmesiyle ilgili bir iş veya hizmet görmüş olan tacir, uygun bir ücret isteyebilir. Ayrıca, tacir, verdiği avanslar ve yaptığı giderler için, ödeme tarihinden itibaren faize hak kazanır." hükmüne haizdir. Kanunun açık hükmü gereği tacir verdiği avanslar için ödeme tarihinden itibaren faize hak kazanacaktır. Somut uyuşmazlıkta da davacı şirket sözleşmenin kurulmasından hemen sonra ve karşı tarafın ediminden önce bir kısmı nakit bir kısmı çeklerle avans (peşin) olarak ... TL davalıya ödemede bulunmuştur. Sözleşmenin feshinde tek başına kusuru olmayan davacının ödediği bedelin iadesini talep hakkı bulunduğunun kabulü gereği bedelin iadesine (istirdatına )karar verilmiştir. Bu durumda kanunun açık hükmü gereği davacı tacirin yaptığı avans ödemesi için ödeme tarihlerinden itibaren faize hak kazanacaktır. Aksi halde davalı taraf ödeme tarihinden dava tarihine kadar işleyecek faiz miktarı kadar sebepsiz zenginleşecektir. Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, Esas: 2004/2946, Karar: 2004/10468 sayılı emsal içtihadında:"Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü: Davacı vekili, davalı şirketin müvekkili şirketçe yapılan avans ödemesine karşılık mal göndermediği gibi talebe rağmen avansı da iade etmediğini, alacağın tahsili için girişilen icra takibine kısmen itiraz ederek asıl alacağı ödediğini iddia ederek itirazın iptaline ve icra inkar tazminatına hükmolunmasını talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevabında, ... ...'de taraf yetkililerinin o gün itibariyle iç piyasadan temini fevkalade güç olan kimyevi maddenin davacı firmaya ithal yolu ile temini konusunda şifahen anlaştığını, müvekkili firmanın anlaşma konusu kimyasal maddeyi ithal etmesine rağmen davacı firmanın malları almaktan imtina ettiğini, malların davalı şirket stoklarında kaldığını, ... tarihli faks ile istenen avansın ... tarihinde davacıya havale edildiğini savunarak davanın reddini istemiştir. Mahkemece iddia, savunma, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna göre asıl alacağın takipten önce ödendiği, davacı tarafça sadece işlemiş faiz yönünden itirazın iptali istendiğinden ve ... TL'nin davacı tarafça davalı tarafa alınacak mal karşılığında avans olarak ödendiğinden TTK'nun 22. maddesi uyarına avans olarak ödenen paranın iadesi gerektiği halde iade edilmediği takdirde avans veren tarafından faizinin talep edilebileceği, davalı tarafın avansı ... tarihinde ödemiş olup, ... tarihinden ... tarihine kadar işlemiş faizi ... TL olduğu, taleple bağlı kalınması gerektiği, alacağın likit bulunduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir. KARAR : Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere göre TTK'nun 22. maddesi uyarınca hüküm verilmesinde yasaya uygunluk bulunmasına göre, davalı vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA" denilerek karşılıklı sözleşmede mal karşılığı avans veren tacirin malların teslim edilmemesi üzerine verdiği avanslara ETTK m. 22(YTTK m.20) gereği ödeme tarihinden tarihinden itibaren faiz talep edebileceği vurgulanmıştır. Yine Mahkememizin kesinleşen .../... E .../... K. Sayılı, eser sözleşmesi nedeniyle verilen avans çek bedellerinin sözleşmeden dönme nedeniyle iadesine ilişkin davada, mahkememizce çek bedeline ilşkin işlerin tam olarak yapılmadığı gerekçesiyle ödenen çek bedellerine ödeme tarihlerinden itibaren faize hükmedilmiş iş bu karar Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin .../... E. .../... K. Sayılı ve Yargıtay ... Hukuk Dairesinin .../... E. .../... K. Sayılı dosyalarında incelemeden geçip onanarak kesinleşmiştir. Sonuç olarak yukarıdaki kanun maddesi ve emsal içtihatlar gereği, davacı tacirin avans nakitlerle ve avans çeklerle ödediği bedeli ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek faizle birlikte talep edebileceği kanaatinde olduğumdan faizin dava tarihinden itibaren başlayacağı şeklindeki çoğunluğun değerli görüşüne katılmıyorum.

Üye Hakim ... ¸e-imzalıdır