Danıştay · Danıştay

Danıştay 2025/144 E. 2025/1167 K.

Mahkeme
Danıştay
Daire
Danıştay
Esas No
2025/144
Karar No
2025/1167
Karar Tarihi

T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2025/144 Karar No : 2025/1167

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : ...'i temsilen, kendi adına asaleten ...Sendikası VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... VEKİLİ: Hukuk ve Mevzuat Genel Müdürü ... 2- ... Bakanlığı VEKİLİ: Hukuk Müşaviri... 3- ... Valiliği VEKİLİ: Av. ...

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Onikinci Dairesinin 07/05/2024 tarih ve E:2022/3504, K:2024/2192 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Sözleşmeli hemşire olarak görev yapan davacının, babasının hastalığı nedeniyle bakıma ihtiyacı olduğundan ikinci kez üç ay süreyle refakat izni verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin İstanbul Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimliğinin ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olarak gösterilen 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 9. maddesinin onuncu fıkrasının birinci cümlesinde yer alan "üç aya kadar" ibaresi ve ikinci cümlesinde yer alan "üç ayı geçmeyecek şekilde" ibaresinin iptaline karar verilmesi istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 07/05/2024 tarih ve E:2022/3504, K:2024/2192 sayılı kararıyla; Anayasa'nın 128. maddesinde; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 1, 4 ve 105. maddelerinde; 29/10/2011 tarih ve 28099 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 2 ve 10. maddelerinde; 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 9. maddesinin onuncu fıkrasında yer alan konu ile ilgili kurallar aktarılarak;

Kararda açık metinlerine yer verilen mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, sözleşmeli personelin statüsü, memurlardan farklı olarak, yıllık sözleşme ile istihdam edilen kamu hizmeti görevlisi olarak kabul edildiğinden, memuriyet statüsünden farklı bir statü oluşturulduğu, 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinde düzenlenen memurlar ile aynı fıkranın (B) bendinde belirtilen sözleşmeli personelin, yetki, sorumluluk, nitelik ve hakları açısından birbirinden farklı alanlarda ve farklı hizmetlerde istihdam edildikleri; sözleşmeli personel, memurlardan farklı olarak, yıllık sözleşme ile istihdam edilen kamu hizmeti görevlisi olarak kabul edildiğinden, memuriyet statüsünden farklı bir statüye sahip olduklarının anlaşıldığı, Düzenleyici işlem yönünden, Sözleşmeli personel statüsü, her ne kadar 657 sayılı Kanun'da belirtilen istihdam şekillerinden birisi olsa da, bu statüde istihdam edilen personelin özlük ve sosyal haklarının, yine aynı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinde verilen yetkiye dayanılarak Bakanlar Kurulunca çıkarılan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'da belirlendiği, diğer bir ifade ile çalıştırılan sözleşmeli personelin özlük hakları yönünden memurlardan farklı düzenlemeler yapılmasının mümkün hale getirildiği, 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinde düzenlenen sözleşmeli personel statüsünün esaslarının, anılan Kanun hükmüne dayanılarak 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile hazırlanan ve 28/06/1978 tarih ve 16330 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile belirlendiği; memurlarla aynı işi yapsalar dahi, 657 sayılı Kanun gereğince aynı hukuksal durumda olmamaları nedeniyle özlük haklarının farklı olarak belirlenmesi mümkün olan sözleşmeli personelin, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'da istihdam koşullarının, 657 sayılı Kanun'un memurlar için öngördüğü koşullardan farklı düzenlendiği, Bu durumda, dava konusu düzenlemelerle sözleşmeli personelin bakmakla yükümlü olduğu veya sözleşmeli personel refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocukları ile kardeşlerinden birinin ağır bir kaza geçirmesi veya tedavisi uzun süren bir hastalığının bulunması hâllerinde 3 ay süreyle refakat izni verilmesi öngörülerek, bir yandan hizmetin sunumunun aksamaması, diğer yandan sözleşmeli personelin izin haklarının karşılanması arasında bir denge kurulmasının hedeflendiği anlaşıldığından, dava konusu düzenlemelerin sözleşmeli personel statüsünün amacına, eşitlik ilkesine, kamu yararı ve kamu hizmetinin gereklerine uygun olduğu sonucuna varıldığı, Anayasa Mahkemesi kararlarında da, Anayasa'da kurala bağlanan eşitlik ilkesinin eylemli eşitlik değil, hukuksal eşitlik olduğu, aynı hukuki durumda olanların aynı, farklı hukuki durumda olanların farklı kurallara bağlı tutulmasının eşitlik ilkesini ihlal etmeyeceğinin ifade edildiği,

Bireysel işlem yönünden, Davacının babasının sağlık durumuna ilişkin Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından düzenlenen 24/05/2022 tarihli sağlık kurulu raporunda, mevcut muayene bilgileri ile 3 ay süre ile refakat izni verilmesinin uygun olduğunun belirtildiği, raporun tıbbı onkoloji kısmında ise, "Akciğer kanseri nedeniyle kemoterapi alan hastaya refakat edilmediği takdirde hayati riski mevcuttur" şeklinde ibareye yer verildiği, Anılan sağlık kurulu raporundaki tespitlerden, davacının babasının hastalığının uzun süre tedavi gerektiren bir hastalık olduğu anlaşılmakla birlikte, davacının, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 9. maddesinin onuncu fıkrasında düzenlenen 3 aylık refakat iznini 06/07/2021-04/10/2021 tarihleri arasında kullandığı, ikinci kez 3 ay süre ile refakat izni verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun ise, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar’ın 9. maddesinin onuncu fıkrası uyarınca sözleşmeli statüde görev yapmakta olan personelin üç aydan daha uzun süre ile refakat izni kullanmasının mümkün olmadığı belirtilmek suretiyle dava konusu bireysel işlemle reddedildiğinin anlaşıldığı, Yukarıda yer verilen gerekçe ile dava konusu işlemin dayanağı olan 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 9. maddesinin onuncu fıkrasının birinci cümlesinde yer alan "üç aya kadar" ibaresi ile ikinci cümlesinde yer alan "üç ayı geçmeyecek şekilde" şeklindeki ibarede hukuka aykırılık bulunmadığından, bu düzenleme esas alınarak tesis edilen dava konusu bireysel işlemde de mevzuat hükümlerine ve hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, tetkik hakimi ve savcı düşüncesi doğrultusunda iptal kararı verilmesi gerektiği; 657 sayılı Kanun'un 4/B maddesi ile ilgili uyuşmazlıkların çözümünde, 657 sayılı Kanun'un memurlarla ilgili hükümleri doğrudan uygulanamasa bile, bu hükümlerin referans olarak alınacak bir norm niteliği taşıdığı ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 06/10/2011 tarih ve YD İtiraz No:2011/524 sayılı kararında da belirtildiği üzere, 657 sayılı Kanun'un 4/B maddesi ile ilgili uyuşmazlıkların yargı mercilerince çözümünde, 657 sayılı Kanun'un memurlarla ilgili hükümleri doğrudan uygulanamasa bile, bu hükümlerin referans olarak alınacak bir norm niteliği taşıdığı açık olmasından dolayı dava konusu işlemlerin iptali gerektiği; Devlet Memurları Kanunu ile çalışanlara tanınan refakat izni, memurların bakım yükümlülükleri ihtiyaçlarını karşılamak adına önemli bir düzenleme ise de, dava konusu olayda olduğu üzere ret cevabının verilmiş olması ve ağır devam eden kanser hastalığı nedeniyle davacı ...'in babası yönünden hayati tehlike ve riskin devam etmekte olduğu, haricen bakıcı tutularak ücretli bakım verildiği, bu nedenle orta seviyedeki bir kamu görevlisi olup aldığı maaşının tamamı ile dahi dışarıdan bir bakıcı tutmasının mümkün olmadığı; babasının sağlık durumuna ilişkin Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından, babası hakkında düzenlenen sağlık kurulu raporunda aynen "Karar: başkasının yardım ve bakımına ihtiyacı vardır. Refakat edilmediği takdirde hayati tehlikesi bulunmaktadır. 24/05/2022 tarihinden itibaren 3 (üç) ay refakat izni uygundur." denilerek babasının mevcut muayene bilgileri ile 3 ay süre ile refakat izni verildiği, bu rapordaki tıbbi onkoloji kısmında da aynen "Akciğer kanseri nedeniyle kemoterapi alan hastaya refakat edilmediği takdirde hayati riski mevcuttur" denilmiş olduğu, bu rapor dikkate alındığında babasının hastalığının uzun süre tedavi gerektirdiği ve 657 sayılı Kanun'un 105. maddesinde belirtilen refakat izni kapsamında değerlendirilmesi gerektiği; refakat izninin bakım ihtiyacı olan kişilerin bu gereksinimini karşılamak için öngörüldüğü; bu izni kullanacak olanın bir yakınının fiziki hareketlerinin ve akli becerilerinin kısıtlılığı nedeniyle onun yardımına ihtiyaç duyması gerektiği; ihtiyaç duyan kişinin beden temizliği ve beslenme gereksinimleri için ev ortamında sürekli olarak bir bakıcının düzenli bakımına muhtaçlığının bu izni zorunlu kıldığı; Anayasa karşısında kanun koyucunun eşit davranması gerektiği, çünkü başta refakat izni olmak üzere memurlara verilen mali ve sosyal hakların oldukça geniş olarak belirlendiği; emsal Anayasa Mahkemesi kararı bulunduğu; dava konusu işlemin dayanağı kural ile gerek memur gerekse kamu görevlisi sayılan sözleşmeli personelin tıbbi zorunluluk bulunması durumunda babasına refakat edebileceğinin öngörüldüğü; Devletin öncelikli görevinin, hastalıkları önlemeye ve bilimsel gerekleri yerine getirerek hastaları iyileştirmeye çalışarak insanın yaşamını ve sağlığını korumak olduğu; bunların yanında hastasının zarar görmemesi ve tedavinin olumlu sonuçlanması için, bilimsel tüm kuralları yerine getirmek, hastalığı sırasında bizzat görmediği temel ihtiyaçlarının kendisine refakat edecek bir yakını tarafından yerine getirilmesi için dava konusu izni vermek zorunda olduğu; yargı mercilerinin mevzuat hükümlerini anayasal güvenceler ışığında yorumlama yükümlülüğü bulunduğu; sosyal güvenliğin, sosyal hukuk devletinin dayanaklarından biri olduğu, sosyal güvenlik hukuku alanında oluşturulacak tüm kuralların, özde, sosyal devlet kavramı anlayışına uygun olmasının zorunlu bulunduğu, sosyal hukuk devletinin, niteliğinin gereği olarak, sosyal güvenlik kavramını yaşama geçirerek somutlaştırdığı; Esaslar'ın dava konusu maddelerine dayanak olabilecek bir hüküm 657 sayılı Kanun'un 4/B maddesinde mevcut olmadığı gibi Bakanlar Kurulu ve şimdi ise Cumhurbaşkanı tarafından ikinci üç ay ile ilgili bir sınırlama getirme hak ve yetkisi veren bir kanun hükmünün bulunmadığı; 657 sayılı Kanun'un 4/B maddesinde olmayan hükümleri ihdas eden Bakanlar Kurulu kararlarının ve CB kararnamesi niteliğindeki hükümlerin Anayasa'ya uygun görülemeyeceği; davacının babası yönünden hayati tehlike ve riskin devam ettiği, haricen bakıcı tutularak ücretli bakım verildiği belirtilerek Daire kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı idarelerden Cumhurbaşkanlığı ile Sağlık Bakanlığı tarafından, Danıştay Onikinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davalı idarelerden İstanbul Valiliği tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacıların duruşma istemi yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacıların temyiz isteminin reddine, 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Onikinci Dairesinin temyize konu 07/05/2024 tarih ve E:2022/3504, K:2024/2192 sayılı kararının ONANMASINA, 3. Kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacılara iadesine, 4. Kesin olarak, 26/05/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

X- Dava, İstanbul ili, Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesinde sözleşmeli hemşire olarak görev yapan davacının, babasının hastalığı nedeniyle bakıma ihtiyacı olmasından dolayı ikinci 3 (üç) ay süreyle refakat izni verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin İstanbul Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimliğinin... tarih ve... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olarak gösterilen 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 9. maddesinin 10. fıkrasının birinci cümlesinde yer alan "üç aya kadar" ibaresi ve ikinci cümlesinde yer alan "üç ayı geçmeyecek şekilde" ibaresinin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır. İşlem tarihinde yürürlükte bulunan halleriyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinde; bu Kanun'un, Genel ve Katma Bütçeli Kurumlar, İl Özel İdareleri, Belediyeler, İl Özel İdareleri ve Belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunlarla kurulan fonlarda, kefalet sandıklarında veya Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde çalışan memurlar hakkında uygulanacağı, sözleşmeli ve geçici personel hakkında ise bu Kanun'da belirtilen özel hükümlerin uygulanacağı belirtilmiş; "İstihdam şekilleri" başlıklı 4. maddesinde, kamu hizmetlerinin; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürüleceği hükme bağlandıktan sonra, (A) bendinde memur; mevcut kuruluş biçimine bakılmaksızın, Devlet ve diğer kamu tüzel kişilerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile görevlendirilenler olarak tanımlanmış; (B) bendinde de; sözleşmeli personelin; kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri olduğu, sözleşmeli personel seçiminde uygulanacak sınav ile istisnaları, bunlara ödenebilecek ücretlerin üst sınırları ile verilecek iş sonu tazminatı miktarı, kullandırılacak izinler, pozisyon unvan ve nitelikleri, sözleşme hükümlerine uyulmaması hallerindeki müeyyideler, sözleşme fesih halleri, pozisyonların iptali, istihdamına dair hususlar ile sözleşme esas ve usullerinin Cumhurbaşkanınca belirleneceği kurala bağlanmıştır. 657 sayılı Kanun'un "Hastalık ve refakat izni" başlıklı 105. maddesinde; "... Hastalık raporlarının hangi hallerde, hangi hekimler veya sağlık kurulları tarafından verileceği ve süreleri ile bu konuya ilişkin diğer hususlar, Sağlık, Maliye ve Dışişleri Bakanlıkları ile Sosyal Güvenlik Kurumunun görüşleri alınarak Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir. Ayrıca, memurun bakmakla yükümlü olduğu veya memur refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocukları ile kardeşlerinden birinin ağır bir kaza geçirmesi veya tedavisi uzun süren bir hastalığının bulunması hâllerinde, bu hâllerin sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla, aylık ve özlük hakları korunarak, üç aya kadar izin verilir. Gerektiğinde bu süre bir katına kadar uzatılır." hükmüne yer verilmiştir. 657 sayılı Kanun'un 105. maddesine dayanılarak Bakanlar Kurulunca çıkarılan, 29/10/2011 tarih ve 28099 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan "Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik"in "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Yönetmelik; 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 1 inci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren memurlarla anılan Kanunun ek geçici maddelerine göre aylık almakta olan personel hakkında uygulanır." kuralı, "Refakat iznine ilişkin esaslar" başlıklı 10. maddesinde; "(1) Memurlara 657 sayılı Kanunun 105 inci maddesinin son fıkrası uyarınca izin verilebilmesi için memurun; a) Bakmakla yükümlü olduğu ana, baba, eş ve çocuklarından birinin, b) Bakmakla yükümlü olmamakla birlikte refakat edilmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocuklarıyla kardeşlerinden birinin, ağır bir kaza geçirdiğinin veya tedavisi uzun süren bir hastalığı bulunduğunun sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi zorunludur. (2) Birinci fıkra çerçevesinde düzenlenecek ve refakat sebebiyle izin verilmesine esas teşkil edecek sağlık kurulu raporunda; refakati gerektiren tıbbî sebepler, refakat edilmediği takdirde hayatî tehlike bulunup bulunmadığı, sürekli ve yakın bakım gerekip gerekmediği, üç ayı geçmeyecek şekilde refakat süresi ve varsa refakatçinin sahip olması gereken özel nitelikler yer alır. Gerekli görülmesi hâlinde üç aylık süre aynı koşullarda bir katına kadar uzatılır. (3) Aynı kişiyle ilgili olarak aynı dönemde birden fazla memur refakat izni kullanamaz. (4) Aynı kişi ve aynı vakaya dayalı olarak verilecek refakat izninin toplam süresi altı ayı geçemez. ..." kuralı yer almıştır. 657 sayılı Kanun'un 4/B maddesi kapsamında istihdam edilen sözleşmeli personele ilişkin 28/06/1978 tarih ve 16330 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 9. maddesine, 14/05/2018 tarih ve 2018/11809 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile eklenen 10. fıkrasında; "Sözleşmeli personelin, bakmakla yükümlü olduğu veya sözleşmeli personel refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocukları ile kardeşlerinden birinin ağır bir kaza geçirmesi veya tedavisi uzun süren bir hastalığının bulunması hâllerinde, bu hâllerin sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla, istekleri üzerine üç aya kadar ücretli izin verilir. Refakat sebebiyle izin verilmesine esas teşkil edecek sağlık kurulu raporunda; refakati gerektiren tıbbî sebepler, refakat edilmediği takdirde hayatî tehlike bulunup bulunmadığı, sürekli ve yakın bakım gerekip gerekmediği, üç ayı geçmeyecek şekilde refakat süresi ve varsa refakatçinin sahip olması gereken özel nitelikler belirtilir." kuralına yer verilmiştir. Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, 657 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (B) fıkrası uyarınca kamu idare, kurum ve kuruluşlarında mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri hakkında uygulanmak üzere, 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile "Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar"ın yürürlüğe konulduğu, anılan Esaslar'ın 9. maddesinde sözleşmeli personelin izin haklarının düzenlendiği, 657 sayılı Kanun'un 4/B maddesi kapsamında istihdam edilen sözleşmeli personelin; zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmakta olup, anılan personelin çalışma şeklinin "önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde ve mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılması" esasına dayandığı, sözleşmeli personelle memurlar yetki, sorumluluk, nitelik ve hakları açısından birbirinden farklı alanlarda ve farklı hizmetlerde istihdam edildiklerinden, farklı statüde görev yapan memurlarla sözleşmeli personelin kıyaslanamayacağı anlaşılmaktadır. Diğer bir ifade ile sözleşmeli personel, memurlardan farklı olarak, yıllık sözleşme ile istihdam edilen kamu hizmeti görevlisi olarak kabul edildiğinden, memuriyet statüsünden farklı bir statü olarak oluşturulmuştur. Buna göre, sözleşmeli personel statüsü, her ne kadar 657 sayılı Kanun'da belirtilen istihdam şekillerinden birisi olsa da, bu statüde istihdam edilen personelin özlük ve sosyal hakları yine aynı Kanun'un 4/B maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak Bakanlar Kurulunca yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'da belirlenmiş, diğer bir ifade ile Kanun'un 4/B maddesi uyarınca çalıştırılan sözleşmeli personelin özlük hakları yönünden memurlardan farklı düzenlemeler yapılması mümkün hale getirilmiştir. Dolayısıyla memurlarla aynı işi yapsalar da 657 sayılı Kanun gereğince aynı hukuksal durumda olmamaları nedeniyle özlük haklarının farklı olarak belirlenmesi mümkün olan sözleşmeli personelin istihdam koşulları ile ilgili olarak, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'da, 657 sayılı Kanun'un memurlar için öngördüğü koşullardan farklı düzenlemelere gidilmiştir. Dosyanın incelenmesinden, sözleşmeli hemşire olarak görev yapan davacının babasının sağlık durumuna ilişkin Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından düzenlenen 24/05/2022 tarihli sayılı sağlık kurulu raporunda, davacının babasının mevcut muayene bilgileri ile 3 ay süre ile refakat izni verilmesinin uygun olduğunun belirtildiği, bu rapordaki tıbbı onkoloji kısmında da; "Akciğer kanseri nedeniyle kemoterapi alan hastaya refakat edilmediği takdirde hayati riski mevcuttur” denildiği, söz konusu sağlık kurulu raporu dikkate alındığında davacının babasının hastalığının uzun süre tedavi gerektiren ve hayati risk taşıyan bir hastalık olduğu, davacının 3 aylık refakat iznini 06/07/2021-04/10/2021 tarihleri arasında kullandığı, söz konusu sağlık raporuna istinaden ikinci 3 aylık refakat izni talep etmesi üzerine dava konusu Esaslar'ın 9. maddesinin 10. fıkrası uyarınca talebinin reddedildiği anlaşılmaktadır. Sözleşmeli personel ile memurların aynı statüde olmaması nedeniyle farklı personel rejimlerine tabi olduğu anlaşılmakla birlikte, istisnai hallerde sözleşmeli personelin maddede bahsi geçen yakınlarının refakat edecek başka yakınlarının olmaması vs. durumları da göz önünde bulundurularak, dava konusu Esaslar'ın 9. maddesinin 10. fıkrasında ikinci kez 3 aylık refakat izni verilmesine ilişkin düzenleme yapılmamasında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, hukuka aykırı olan düzenleme esas alınarak davacının ikinci kez 3 aylık refakat izni talebinin reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemde de usul ve hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.

KARŞI OY

XX- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in ilgili hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, sözleşmeli personel, memurlardan farklı olarak, yıllık sözleşme ile istihdam edilen kamu hizmeti görevlisi olarak kabul edildiğinden, memuriyet statüsünden farklı bir statü olarak oluşturulmuştur. Buna göre, sözleşmeli personel statüsü, her ne kadar 657 sayılı Kanun'da belirtilen istihdam şekillerinden birisi olsa da, bu statüde istihdam edilen personelin özlük ve sosyal hakları yine aynı Kanun'un 4/B maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak Bakanlar Kurulunca çıkartılan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'da belirlenmiş, diğer bir ifade ile Kanun'un 4/B maddesi uyarınca çalıştırılan sözleşmeli personelin özlük hakları yönünden memurlardan farklı düzenlemeler yapılması mümkün hale getirilmiştir. Dolayısıyla memurlarla aynı işi yapsalar da 657 sayılı Kanun gereğince aynı hukuksal durumda olmamaları nedeniyle özlük haklarının farklı olarak belirlenmesi mümkün olan sözleşmeli personelin istihdam koşulları ile ilgili olarak, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'da, 657 sayılı Kanun'un memurlar için öngördüğü koşullardan farklı düzenlemelere gidilmiş, söz konusu Esaslar'da, bu Esaslar'da hüküm bulunmaması halinde 657 sayılı Kanun'un memurlar için öngördüğü düzenlemelerin uygulanacağı yolunda bir hükme de yer verilmemiştir. Ancak, 657 sayılı Kanun'un 4/B maddesi ile ilgili uyuşmazlıkların yargı mercilerince çözümünde, 657 sayılı Kanun'un memurlarla ilgili hükümleri doğrudan uygulanamasa bile, bu hükümlerin referans olarak alınacak bir norm niteliği taşıdığı kuşkusuzdur. Nitekim Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 06/10/2011 tarih ve YD İtiraz No:2011/524 sayılı kararı da bu yöndedir. Buna göre, dava konusu uyuşmazlığa üst norm ve referans olma niteliği taşıyan, 657 sayılı Kanun'un 105. maddesinde, memurun bakmakla yükümlü olduğu veya memur refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocukları ile kardeşlerinden birinin ağır bir kaza geçirmesi veya tedavisi uzun süren bir hastalığının bulunması hâllerinde, bu hâllerin sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla, aylık ve özlük hakları korunarak, üç aya kadar izin verileceği, gerektiğinde bu sürenin bir katına kadar uzatılacağı kurala bağlanmış olmasına karşın, dava konusu düzenlemelerle bu sürenin 3 (üç) ayla sınırlandırılması, eşitlik ilkesine, üst hukuk normlarına ve hakkaniyete aykırılık teşkil edeceğinden, dava konusu Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 9. maddesinin onuncu fıkrasının birinci cümlesinde yer alan "üç aya kadar" ibaresi ile ikinci cümlesinde yer alan "üç ayı geçmeyecek şekilde" ibaresinde hukuka uygunluk bulunmamaktadır. Uyuşmazlığa konu olayda davacının babasının sağlık durumuna ilişkin Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından düzenlenen ... tarih ve ... sayılı sağlık kurulu raporunda "Karar: başkasının yardım ve bakımına ihtiyacı vardır. Refakat edilmediği takdirde hayati tehlikesi bulunmaktadır. 24/05/2022 tarihinden itibaren 3(üç) ay refakat izni uygundur." denilerek davacının babasının mevcut muayene bilgileri ile 3 ay süre ile refakat izni verilmesinin uygun olduğunun belirtildiği, bu rapordaki tıbbı onkoloji kısmında da; "Akciğer kanseri nedeniyle kemoterapi alan hastaya refakat edilmediği takdirde hayati riski mevcuttur” denildiği, söz konusu sağlık kurulu raporu dikkate alındığında davacının babasının hastalığının uzun süre tedavi gerektiren bir hastalık olduğu ve 657 sayılı Kanun'un 105. maddesinde belirtilen refakat izni kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. 657 sayılı Kanun'un 4/B maddesi kapsamında sözleşmeli personel olarak görev yapan davacının, babasının tedavisi amacıyla Devlet memurlarının sahip olduğu (ücretli) ikinci 3 aylık refakat izni hakkından yararlandırılması gerekirken, aksi yönde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.

Atıf: Danıştay Danıştay, E. 2025/144, K. 2025/1167, T. 26.05.2025, www.arakarar.com/karar/danistay-danistay-2025-144-e-2025-1167-k-83f4fa7988a7