Danıştay 2023/3160 E. 2024/2604 K.

T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2023/3160 Karar No : 2024/2604

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... (adına ... Bakanlığı) VEKİLLERİ : Av...., Hukuk Müşaviri ...

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Onikinci Dairesinin 13/04/2023 tarih ve E:2021/6318, K:2023/2116 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Ankara ili, ... Devlet Hastanesi bünyesinde röntgen teknisyeni olarak görev yapan davacı tarafından, 27/04/1939 tarih ve 2/10857 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Radyoloji, Radyom ve Elektrikle Tedavi Müesseseleri Hakkında Nizamname'nin yürürlükten kaldırılmasına ilişkin 25/06/2021 tarih ve 31522 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 24/06/2021 tarih ve 4144 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın iptaline karar verilmesi, anılan Cumhurbaşkanı Kararı'nın iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulması istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 13/04/2023 tarih ve E:2021/6318, K:2023/2116 sayılı kararıyla; Davacının Anayasa'ya aykırılık iddiası ciddi görülmemiş, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 103. maddesinde; 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun 32. maddesinde; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 40. maddesinde; 3153 sayılı Radiyoloji, Radiyom ve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri Hakkında Kanun'un 3. maddesinde ve maddenin 02/07/2018 tarih ve 698 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik halinde, ek 1. maddesinde; Radyoloji, Radyom ve Elektrikle Tedavi Müesseseleri Hakkında Nizamname'nin 21., 22. ve 24. maddelerinde; 24/03/2000 tarih ve 23999 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği'nin 1. maddesinde; 17/12/2020 tarih ve 31337 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Radyasyon Tesislerine ve Radyasyon Uygulamalarına İlişkin Yetkilendirmeler Yönetmeliği'nin 1. maddesinde yer alan konu ile ilgili kurallar aktarılarak ve 05/07/2012 tarih ve 28344 sayılı Resmi Gazete'de Sağlık Hizmetlerinde İyonlaştırıcı Radyasyon Kaynakları ile Çalışan Personelin Radyasyon Doz Limitleri ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik ile 26/04/2022 tarih ve 31821 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 25/04/2022 tarih ve 5530 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'yla İyonlaştırıcı Radyasyon ve Radyonüklit Kullanılarak Sunulan Sağlık Hizmetleri Hakkında Yönetmelik'in yürürlüğe konulduğu belirtilerek, Uyuşmazlığın, 27/04/1939 tarih ve 2/10857 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Radyoloji, Radyom ve Elektrikle Tedavi Müesseseleri Hakkında Nizamname'nin yürürlükten kaldırılmasının hukuka uygun olup olmadığından (bir başka deyişle radyoaktif ışınlarla çalışan personelin hakları, çalışma süresi ve koşulları bakımından hukuki boşluk oluşturup oluşturmadığından ve bu durumun söz konusu personel aleyhine hukuki sonuçlar doğurup doğurmadığından) kaynaklandığı, 3153 sayılı Radiyoloji, Radiyom ve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri Hakkında Kanun'un 3. maddesiyle sağlık hizmeti sunumu kapsamında radyasyon hizmetlerinin sunulduğu binaların vasıfları ile radyasyon nedeniyle hastalar ve çalışanların güvenliğine ilişkin usul ve esasların bir nizamnameyle düzenlenmesinin öngörüldüğü; bu düzenlemeye istinaden 27/04/1939 tarih ve 2/10857 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla Radyoloji, Radyom ve Elektrikle Tedavi Müesseseleri Hakkında Nizamname'nin yürürlüğe konulduğu, Söz konusu Nizamname'nin yürürlük tarihinden sonra, 657 sayılı Kanun'un 103. maddesiyle hizmetleri sırasında radyoaktif ışınlarla çalışan personele, her yıl yıllık izinlerine ilaveten bir aylık sağlık izni hakkı getirildiği; 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun 32. maddesiyle ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 40. maddesiyle de, her 360 günlük çalışma için 90 gün fiili hizmet süresi zammından yararlanma imkanı sağlandığı, Diğer taraftan, 3153 sayılı Kanun'un, 21/01/2010 tarih ve 5947 sayılı Kanun'la eklenen ek 1. maddesiyle, iyonlaştırıcı radyasyonla teşhis, tedavi veya araştırmanın yapıldığı yerler ile bu iş veya işlemlerde çalışan personelin haftalık çalışma süresinin 35 saat olarak belirlendiği; yine bu maddeye istinaden yürürlüğe konulan Sağlık Hizmetlerinde İyonlaştırıcı Radyasyon Kaynakları ile Çalışan Personelin Radyasyon Doz Limitleri ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik ile de, doz limitlerinin aşılmaması için alınması gereken tedbirler ile aşıldığı takdirde izinde geçirilecek süreler ve alınacak diğer tedbirlere yönelik hususların ayrıntılı bir biçimde düzenlendiği, Ayrıca, iyonlaştırıcı radyasyon ışınlamalarına karşı kişilerin ve çevrenin radyasyon güvenliğini sağlamak ve radyasyondan korunma, güvenlik ve emniyet ilkeleri çerçevesinde yürütülmesini sağlamak amacıyla Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği ve Radyasyon Tesislerine ve Radyasyon Uygulamalarına İlişkin Yetkilendirmeler Yönetmeliği'nin yürürlüğe konulduğu, Görüldüğü üzere, söz konusu Nizamname'nin yürürlüğe girdiği 1939 yılından sonra, radyasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esaslar ile radyoaktif ışınlarla çalışan personelin hakları, çalışma süresi ve koşulları gibi hususlarda; 657 sayılı Kanun'un 103. maddesinde, 5434 sayılı Kanun'un 32. maddesinde, 5510 sayılı Kanun'un 40. maddesinde, 3153 sayılı Kanun'un ek 1. maddesinde, Sağlık Hizmetlerinde İyonlaştırıcı Radyasyon Kaynakları ile Çalışan Personelin Radyasyon Doz Limitleri ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik'te, Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği'nde ve Radyasyon Tesislerine ve Radyasyon Uygulamalarına İlişkin Yetkilendirmeler Yönetmeliği'nde kapsamlı ve ayrıntılı düzenlemelere yer verildiği, Son olarak, 3153 sayılı Kanun'un 3. maddesinde yer alan "bir nizamname yapılır" ibaresinin, 02/07/2018 tarih ve 698 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'yle, "Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle düzenlenir" şeklinde değiştirilmesi üzerine, 25/06/2021 tarih ve 31522 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan dava konusu 24/06/2021 tarih ve 4144 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'yla Radyoloji, Radyom ve Elektrikle Tedavi Müesseseleri Hakkında Nizamname'nin tümüyle yürürlükten kaldırıldığı, Buna göre, radyasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasların sadece Nizamname'de düzenlenmediği; radyasyon alanında yaşanan bilimsel ve teknolojik gelişmeler ile güncel ihtiyaçlar dikkate alınarak yürürlüğe konulan çeşitli kanun ve yönetmeliklerde de (Nizamname'deki bazı düzenlemelere benzer mahiyette) kapsamlı ve ayrıntılı düzenlemeler getirildiğinin anlaşıldığı; söz konusu Nizamname'nin yürürlükten kaldırılmasının, radyoaktif ışınlarla çalışan personelin hakları, çalışma süresi ve koşulları bakımından personelin aleyhine sonuç doğuracak mahiyette hukuki bir boşluk oluşturmadığı sonucuna ulaşıldığı, Kaldı ki, bu dava açıldıktan sonra, anılan Nizamname'nin yerine, 26/04/2022 tarih ve 31821 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 25/04/2022 tarih ve 5530 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'yla da İyonlaştırıcı Radyasyon ve Radyonüklit Kullanılarak Sunulan Sağlık Hizmetleri Hakkında Yönetmelik'in yürürlüğe konulduğu, Bu durumda, Radyoloji, Radyom ve Elektrikle Tedavi Müesseseleri Hakkında Nizamname'nin yürürlükten kaldırılmasına ilişkin dava konusu 24/06/2021 tarih ve 4144 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın, 3153 sayılı Kanun'un 3. maddesinde yapılan değişiklik ve radyasyon alanında yaşanan bilimsel ve teknolojik gelişmeler ile kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek tesis edildiği anlaşıldığından; dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı'nda üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Sağlık Bakanlığı'nın yaptığı savunma ile sahada uyguladığı çalışma sürelerinin gerçekte birbiriyle uyuşmadığı; birçok hastanede radyoloji çalışanlarının (röntgen teknisyeni/teknikeri) yetersiz olması sebebiyle fazla mesai yaptırıldığı; radyoloji çalışanlarının aylık olarak yapılan çalışmalarında, haftalık 35 saat mesai süresi üstüne yapılan fazla mesai saatlerinin 130 saati bulduğu; şehir hastaneleri ve birçok Devlet hastanesinde radyoloji ünitesinde çalışan görevlilerin 1 saat yemek saati dahil 8 saat çalıştırıldığının bilindiği; hatta 15 dakika molalarla çalışma saatinin 8 saatin üstüne çıktığı; Bakanlığın, Anayasa Mahkemesinin konu ile ilgili kararının gerekçesine uyarak hastanelere yeterince tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikeri alması ve bir an önce çalışanlarının radyasyondan korunması için gerekli tedbirleri alması gerektiği; eskisi gibi 30 gün kesintisiz değil radyasyon alanında çalışılan aylar boyunca kesintili şua izni verileceği; Sağlık Bakanlığının çıkaracağı yönetmelikle radyasyon alanında çalışan birçok çalışanı mağdur edeceği; hatta radyasyon alanında çalışan personelin kanser olma vaka sayılarının artacağı; radyoloji çalışanlarının filyasyon gibi işlerde çalıştırıldığı; radyoloji uzmanlarının da nöbetçi idari şef gibi işlerde çalıştırıldığı; bu yapılan işlemlerin idarenin Tüzük'ü kaldırmasının gerçek gerekçesi olduğu; fiili hizmet süresi zammı açısından iyonizan radyasyonla çalışan ve kanser olma riski yüksek olan radyoloji çalışanlarına farklı muamele yapıldığı; Tüzük ile öngörülen hakların bir kısmının açıkça 3153 sayılı Kanun ve Yönetmelik ile koruma altında olmakla birlikte, kaldırılan Tüzük'te yer verilmiş, ancak ne 3153 sayılı Kanun'da ne de diğer alt mevzuatta açıkça düzenlenmemiş olan hususlarda hukuki boşluk doğduğu, bir anlamda radyoloji görevlilerinin kazanımlarının sonlandığını söylemenin mümkün olduğu; hastanenin başka işlerinde çalıştırılmalarının ve gece nöbeti/gece vardiyası gibi uygulamalara maruz kalmanın önünün açıldığı; kanun ile öngörülen özlük haklarının dava konusu işlem ile sınırlandırıldığı; Anayasa'nın 128. maddesine aykırı bir biçimde özlük haklarından mahrum bırakılmalarına sebep olan işlemin bu nedenle iptali gerektiği; radyasyonla çalışanların sağlıklarının korunması gerektiği; gerçekte radyasyon alanında çalışan radyoloji personelinin 35-52 gün arası filli hizmet zammı süresinden yararlandırıldığı; radyasyon alanında çalışan radyoloji personelinin 130 saat fazla mesai yaptırılmasına rağmen fiili hizmet zammı süresine yansıtılmadığı; Nükleer Düzenleme Kurulu tarafından hazırlanan ve 17/12/2020 tarih ve 31337 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile, mülga Türkiye Atom Enerjisi Kurumu tarafından hazırlanan ve 24/03/2000 tarih ve 23999 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği'nde, Sağlık Hizmetlerinde İyonlaştırıcı Radyasyon Kaynakları ile Çalışan Personelin Radyasyon Doz Limitleri ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmeliği'nde birçok maddenin yürürlükten kaldırıldığı; kararda "görevli personelin özlük hakları ve çalışma koşuları ile ilgili değişiklik yapılmadığı" denilmişse de kararın çelişkilerle dolu olduğu; 4144 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı'nın Anayasa'ya aykırılığı nedeniyle Anayasa'nın 152. maddesine göre temyiz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulması icap ettiği belirtilerek Daire kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, Danıştay Onikinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin ve Anayasa'ya aykırılık iddiası ciddi bulunmayarak gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin reddine, 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Onikinci Dairesinin temyize konu 13/04/2023 tarih ve E:2021/6318, K:2023/2116 sayılı kararının ONANMASINA, 3. Kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davacıya iadesine, 4. 31/10/2024 tarihinde oybirliği ile kesin olarak karar verildi.