Danıştay 8. Daire 2024/1838 E. 2025/7126 K.

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2024/1838 Karar No : 2025/7126

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...

2- ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Baz Metal Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Çorum ili, Kargı ilçesi hudutları dahilinde bulunan davacı şirket adına kayıtlı ... sayılı ruhsat sahası ile ilgili olarak Maden Yönetmeliği uyarınca Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne yapılan hisse devri talebinin zımnen reddine dair işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, IV. grup maden arama ruhsatı sahibi davacı şirket bünyesinde yapılacak hisse devrinin onaylanması talebinin mevzuat hükümleri çerçevesinde, gerektiğinde eksik bir bilgi veya evrak varsa bu hususun tamamlanması yönünde davacı şirkete süre verilmek ve süre sonunda eksik hususların tamamlanıp tamamlanmadığı, hisse devrine hukuken imkan bulunup bulunmadığı yönünde yapılacak değerlendirmenin sonucuna göre bir işlem tesis edilmesi gerekirken, anılan başvuruya ilişkin olarak somut ve hukuken kabul edilebilir bir gerekçe gösterilerek herhangi bir işlem tesis edilmemek suretiyle tesis edilen dava konusu zımnen ret işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun "... Baz Metal Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin tüm hisselerini A.Y. isimli şahsa devredeceği belirtilerek şeklinde" düzeltilerek reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ve Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına bağlı, İlgili ve İlişkili Kuruluşlar Taşınmaz Komisyonu kurulduğu, davacının başvurusu Maden Yönetmeliğinin 82. maddesi hükmü uyarınca incelenmek üzere Taşınmaz Komisyonuna gönderildiği, söz konusu Komisyondan talebin uygun bulunduğuna dair bir karar gelmeden Genel Müdürlüğün devir talebi yapılan saha ile ilgili olarak devir işlemlerine başlamasının hukuken mümkün olmadığı, bu nedenle davacının Genel Müdürlüğüne başvurduğu tarihte Taşınmaz Komisyonundan devrin uygun bulunup ya da bulunmadığına dair bir karar gelmediği için tamamlanmış idari süreçten bahsedilmesinin hukuken mümkün olmadığı, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlemden bahsetmenin mümkün olmadığı ileri sürülmektedirler.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Çorum ili, Kargı ilçesi hudutları dahilinde bulunan maden sahası ile ilgili olarak ... sayılı IV. grup maden arama ruhsat sahibi olan davacı şirket tarafından, Maden Yönetmeliği uyarınca Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne yapılan hisse devri talebinin zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. Uyuşmazlıkta, Çorum ili, Kargı ilçesi hudutları dahilinde bulunan maden sahası ile ilgili olarak ... sayılı IV. grup maden arama ruhsat sahibi olan davacı şirket tarafından, 19/01/2023 tarihinde yapılan başvuruda şirketin tüm hisselerini elinde bulunduran ... Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin tüm hisselerini A.Y. isimli şahsa devredeceği belirtilerek" hisse devri talep edildiğinin belirtildiği görülmekte ise de, bakılan davanın, davacı ... Baz Metal Sanayi ve Ticaret A.Ş nin tüm hisselerinin ... adlı kişiye devredilmesi talebi Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünden talep edildiği, söz konusu başvuruya ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından herhangi bir işlem tesis edilmediği ve davalı idarelerden Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 18/04/2023 tarihli ara karara cevap dilekçesinde, davaya konu hisse payı devri talebinin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı iznine yönelik Taşınmaz Komisyonunun teşkil ettirilmiş olduğu talebin izin sürecinin tamamlanmasının ardından Genel Müdürülüğün sitesinde yayımlanacağı ve talep sahibine ayrıca bilgi verileceğinin belirtildiği anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; idari yargının görevli olduğu konularda görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek, dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verileceği; "Taşınmaz mallara ve kamu idarelerine ilişkin davalarda yetki" başlıklı 34. maddesinin 1. fıkrasında, imar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idari davalarda yetkili mahkemenin taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesi olduğu; ''Davalarda Genel Yetki'' başlıklı 32. maddesinin 1. fıkrasında ise, göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesinin, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olduğu kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dairemizin istikrarlı şekilde verilen çok sayıda kararında (Dairemizin E:2024/3978, E:2023/341, E:2022/4859 sayılı dosyaları) madenlerin taşınmaz olarak nitelendirilmesi konusunda duraksama bulunmayıp, özel yetki kuralını düzenleyen 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, taşınmaz mallara ve bu taşınmazlarla ilgili haklara ilişkin olduğu anlaşılan uyuşmazlıkların görüm ve çözümünde, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olduğuna karar verilmiştir. Bununla birlikte, uyuşmazlığın taşınmaz mallarla ilgili 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinde 1. fıkrasında sayılan tahsis, ruhsat ve benzeri mevzuatın uygulanmasından doğan bir işlemden kaynaklanmaması, dolayısıyla özel yetki kuralının uygulanamayacak olması hallerinde ise (Dairemizin E:2021/1592, E:2021/1935 sayılı dosyaları) uyuşmazlığın görüm ve çözümünde, işlemi tesis eden idari merciin bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olduğuna karar verilmiştir. Bu halde, Dairemizce, yetkili yargı yerinin belirlenmesinde söz konusu uyuşmazlığın madenle/taşınmazla olan bağının gözetildiği açıktır. Dava konusu olayda, her ne kadar hisse payı değişikliği ile Çorum ilinde bulunan maden ruhsatını işletmek isteyen davacı şirketin hisse payı devrine ilişkin uyuşmazlığın taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi olan Çorum İdare Mahkemesince karara bağlandığı görülmekte ise de, uyuşmazlığın özelliği gereği, hisse devrinin taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasından, dolayısıyla madenin kendisinden kaynaklanmadığı, şirketin ortaklık yapısındaki değişikliğe ilişkin olduğu, hisse devrinin de Maden Kanunu uyarınca Bakanlık iznine bağlandığı ve yapılacak değerlendirmenin doğrudan madene ilişkin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Kaldı ki, hisse devrini gerçekleştirecek şirketin birden fazla ilde maden ruhsatı sahibi olmasının da ihtimal dahilinde olduğu gözetildiğinde, bu hallerde uyuşmazlığın hangi madenin bulunduğu yerdeki mahkemece çözümleneceği sorununun ortaya çıkacağı tabiidir. Bu durumda, uyuşmazlıkta, özel yetki kuralını düzenleyen 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinde 1. fıkrasında uygulanma imkanı bulunmadığından, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde, genel yetki kuralını düzenleyen 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinin 1. fıkrasına göre, dava konusu olan idari işlemi tesis eden idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olan ... İdare Mahkemesinin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır. Bu itibarla davanın yetki yönünden reddine karar verilerek dosyanın yetkili idare mahkemesine gönderilmesi gerekirken işin esasına girilerek dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurularının reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz istemlerinin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak 24/09/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.