Danıştay 8. Daire 2022/2233 E. 2025/10655 K.

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2022/2233 Karar No : 2025/10655

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından; S:... sayılı ruhsat sahasında, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlemin, işletme ruhsatının yürürlük tarihi olan 25/05/2009 tarihinden itibaren 10 yılık ruhsat süresi içerisinde Maden Kanunu'nun 7. maddesinde sayılan izinlerin Genel Müdürlüğe tevdi edilmediğinden bahisle 25/05/2019 tarihi itibari ile iptal edilmesine ilişkin kısmının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının işletme izni almak için alması gereken işyeri açma ve çalışma ruhsat başvurusunun İl Özel İdaresince madencilik faaliyetleri ile ilgili çalışmaların devam ettiğinden bahisle reddedildiği, idarenin işleyişinden kaynaklanan bu durumun kusurunun davacıya atfedilemeyeceği, hal böyle iken davacının 3213 sayılı Kanun'un 7. maddesinde sayılan belgeleri tamamlamadığından söz edilemeyeceğinden dava konusu işlemin ruhsat iptaline ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin ruhsat iptaline ilişkin kısmının iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesi yükümlüğünün davacıda olmasına rağmen, bu izinlerin tamamlanmamasının sorumluluğunu idareye atfetmek istediği, ruhsat yürürlük tarihi olan 25/09/2009 tarihinden itibaren 10 yıllık ruhsat süresi içinde alınması gereken izinlerin Genel Müdürlüğe tevdi edilmediğinden ruhsatın iptal edildiği, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Kocaeli ili, Gebze ilçesi, ... Köyü sınırları dahilinde bulanan S:... sayılı, II-(a) grubu maden işletme ruhsat sahası, davacı şirket tarafından, devralmış ve 25/05/2009 tarihinde 10 yıl süre ile geçerli maden işletme ruhsatı düzenlemiştir. Sonrasında sahası için düzenlenen maden işletme ve altyapı tesis (yol) izinleri ile ÇED Gerekli Değildir Kararının tarafına devri istemiyle yaptığı başvurular sonucunda, Orman ve Su İşleri Bakanlığı'nın ... tarih ve ... Olur sayılı yazısı ile, 29.459 m² maden işletme ve 2.401 m²'lik alanda altyapı (yol) tesis izinlerinin, ruhsatın yeni sahibi olan davacı şirket adına 31/12/2014 tarihine kadar devrine karar verilmiş, Kocaeli Valiliği'nin ... tarih ve ... sayılı yazısı ile Kocaeli ili, Gebze ilçesi, ... Köyü civarında bulunan ... sayılı sahanın 12,75 ha kısmında işletilmesi planlanan Kalker Ocağı projesi ile ilgili olarak Çevre ve Orman Bakanlığı ÇED ve Planlama Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile verilmiş olan "ÇED Gerekli Değildir" belgesinin, anılan tesiste bundan böyle faaliyet gösterecek olan davacı şirket için geçerli olduğuna karar verilmiştir. Davacı tarafından iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatı verilmesi istemiyle yaptığı başvuru üzerine, Kocaeli İl Özel İdaresi'nin ... tarih ve ... sayılı yazı ile "ruhsat talebiyle ilgili değerlendirmelere idarece devam edildiği" belirtilmiş, davacı tarafından ... sayılı sahanın Kocaeli ilinde planlanan madencilik faaliyetlerine izin verilecek alan içerisinde kalıp kalmadığının tarafına bildirilmesi istemiyle yaptığı başvuru üzerine, Kocaeli İl Özel İdaresi'nin ... tarih ve ... sayılı yazı ile "Kocaeli İlinde madencilik faaliyetine izin verilecek ve içinde ... numaralı ruhsat sahasının da yer aldığı alanlarla ilgili Valilikçe yürütülen çalışmaların henüz tamamlanmadığı, çalışmaların sonucuna göre ruhsat sahası ile ilgili şartlar uygun bulunduğunda gerekli izinlerin verileceğinin" belirtilmiştir. Davalı idare tarafından, davacı şirkete ait maden işletme ruhsatının 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinde sayılan izinlerin Genel Müdürlüğe süresi içerisinde tevdi edilmediğinden bahisle, aynı Kanun'un 24/11. maddesi uyarınca, ... tarih ve ... sayılı işlemi ile 25/05/2019 tarihi itibari ile iptal edilmesi üzerine bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Madencilik faaliyetlerinde izinler" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında "Madencilik faaliyetlerinin yapılması ve ruhsatlandırma işlemlerinin yürütülmesi ile ilgili olarak yeni verilecek ruhsat alanlarına maden işletme yöntemi, faaliyetin yapıldığı bölge, madenin cinsi, yapılacak yatırımın çevresel etkileri, şehirleşme ve benzeri hususlar dikkate alınarak, temdit talepleri dahil ruhsat verilen alanlarda kazanılmış haklar korunmak kaydıyla, ilgili kurumların görüşleri alınarak Bakanlık tarafından kısıtlama getirilebilir. İlk müracaat veya ihale yolu ile yapılacak ruhsatlandırmalarda müracaatın yapılacağı alanlar diğer kanunlar ile getirilen kısıtlamalar gözönüne alınarak Bakanlıkça ruhsat müracaatına kapatılabilir. Kısıtlama gerekçesi ortadan kalkan alanlar ihale yoluyla aramalara açılır. Bu Kanun dışında madencilik faaliyetleri ile ilgili olarak yapılacak her türlü kısıtlama ancak kanun ile düzenlenir." hükmü, 7. fıkrasında (işlem tarihinde yürürlükte bulunan hali ile ) "Madencilik faaliyeti yapılan alanların, izne tabi alan olmaları halinde, ilgili olduğu kanun hükümlerine göre gerekli izinlerin alınması zorunludur. Ancak, Genel Müdürlükçe işletme ruhsatı verildikten sonra, işletme ruhsat alanının diğer kanunlara göre izne tabi alan haline gelmesi durumunda ilgili kanunların öngördüğü yükümlülüklerin yerine getirilmesi suretiyle kazanılmış haklar korunarak faaliyetler sürdürülür. Diğer kanunlara göre izne tabi alanlar, Genel Müdürlüğün görüşü alınarak belirlenir. " hükmü mevcuttur. Aynı Kanun'un 24. maddesinin 11. fıkrasında ( işlem tarihinde yürürlükte bulanan hali ile) "7 nci maddeye göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır. Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7 nci maddeye göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip, işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000 TL idari para cezası verilir. İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda yer alan mevzuatın değerlendirilmesinden; işletme ruhsatı sahibince işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirme kararı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ve mülkiyet izinleri ile başvurması halinde işletme izni düzenleneceği, işletme ruhsat süresi sonuna kadar gerekli izinlerin alınamaması halinde de işletme ruhsat süresinin uzatılmayacağı anlaşılmaktadır. Davacı şirkete işletme izni alması için tanınan sürenin 25/05/2019 tarihi itibarıyla dolduğu, davacı şirkete ait S:... ruhsat numaralı sahada yapılması planlanan "kireç taş ocağına" ilişkin olarak dosyada yer alan 13/04/2012 ve 24/05/2012 tarihli Kocaeli Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Doğal Kaynaklar Ruhsat ve Kültür Varlıkları İl Müdürlüğü'nün yazısında davacının GSM ruhsatı almak için yaptığı başvurulara yönelik Kocaeli ilinde madencilik faaliyetine izin verilecek ve içinde ... numaralı ruhsat sahasının da yer aldığı alanlarla ilgili Valilikçe yürütülen çalışmaların henüz tamamlanmadığının beyan edildiği, yine ... tarih ve ... sayılı yazısı ile GSM ruhsatı başvuru sürecinin sonlandırıldığı ve davacı tarafından buna karşı açılmış bir davanın bulunmadığı görülmüştür. Dairemizin 22/10/2025 tarihli ara kararına, Kocaeli ilinde madencilik faaliyetine izin verilecek ve içinde ... numaralı ruhsat sahasının da yer aldığı alanlarla ilgili Valilikçe yürütülen çalışmaların sona erdirilip erdirilmediği, erdirildi ise sonucunda idarece davacı tarafından iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatı verilmesi istemiyle yaptığı başvuru hakkında herhangi işlem tesis edilip edilmediğinin sorulmasına, bahsedilen hususlara dair her türlü bilgi ve belgelerin istenilmesine üzerine verilen cevapta, davacı şirket tarafından 11/11/2024 tarihinde yeniden GSM ruhsatı talebinde bulunduğu ve yapılan inceleme sonucunda ruhsat sahasına ilişkin ÇED belgesinin bulunmadığının tespit edildiği bu hususun 12/12/2024 tarihinde davacıya bildirildiği ve henüz ÇED belgesinin sunulmadığı beyan edilmiştir. Maden Kanunu'nun 24. maddesiyle getirilen düzenlemelerin ihdas edilme amacının, işletme ruhsatı verilen sahaların en kısa sürede faaliyete alınarak, maden sahalarının atıl kalmasının önüne geçilmesidir. Nitekim, Anayasa Mahkemesi'nin 16/01/2025 tarih ve E:2024/162, K:2025/17 tarihli kararında; Kanun’un 24. maddesinin on birinci fıkrasının üçüncü cümlesinde ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7. maddeye göre alınması gerekli olan ÇED kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip işletme izni düzenleneceği öngörüldüğü, anılan fıkranın itiraz konusu dördüncü cümlesinde ise süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000 TL idari para cezası verileceği hükme bağlandığı, işletme izni için alınması gerekli olan izinler 7. maddeye göre alınması gerekli olan izinler ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlarla ilgili diğer izinler olduğunu, Kural uyarınca ruhsat sahiplerine idari para cezası uygulanabilmesi için süresi içinde yükümlülüklerini yerine getirmeme şartı öngörüldüğü, bir başka deyişle idari para cezası uygulanabilmesi ancak ruhsat sahiplerinin ilgili izinlerin alınması için gerekli başvuru ve işlemlere dair sorumluluklarını süresi içinde yerine getirmemeleri durumunda mümkün olduğu, Kanun’un 7. maddesinin on birinci fıkrasında; çevresel etki değerlendirmesi işlemlerinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, diğer izinlere ilişkin işlemlerin de ilgili bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca çevresel etki değerlendirmesi sürecinde en geç üç ay içinde bitirileceği belirtilmek suretiyle süreye bağlandığı, hususu vurgulanmaktadır. Bu durumda, mevzuat uyarınca, davacı şirket tarafından işletme ruhsat süresi sonuna kadar çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, iş yeri açma ve çalışma ruhsatının alınarak idareye verilmesi gerektiği açık olduğundan, ilgili kanun hükümlerine göre gerekli izinlerin ruhsat süresi içinde alınarak davalı idareye ibraz edilmediğinden bahisle maden ruhsatının 25/05/2019 tarihi itibarıyla iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak 31/12/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.