Danıştay 4. Daire 2025/5378 E. 2026/132 K.

T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2025/5378 Karar No : 2026/132

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İstanbul ili, Beykoz ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... ada, ... sayılı parsel üzerinde yer alan No:... dış kapı numaralı taşınmazın ... numaralı bağımsız bölümde ruhsat ve eki mimari projesine aykırı imalatların tespit edilmesine yönelik düzenlenen ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağının, anılan tutanağa dayanılarak aykırılıkların 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesinin (b) bendi uyarınca yıktırılmasına ilişkin... tarih ve... sayılı encümen kararının, söz konusu aykırılıklar nedeniyle davacıya 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 194.286,09-TL para cezası verilmesine ilişkin... tarih ve ...-... sayılı encümen kararının, anılan encümen kararlarının bildirimine ilişkin ... tarihli, ... ve ... sayılı Boğaziçi İmar Şube Müdürlüğü işlemlerinin, yıkıma ilişkin encümen kararının tebliğine ilişkin 27/03/2024 tarihli taliken tebliğ zabtının iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu işlemlerden, yapı tatil tutanağı yönünden, yapı tatil tutanağının yapı yerine asıldığı tarih olan 11/01/2024 tarihinden itibaren 60 gün içerisinde ve en son 11/03/2024 tarihinde dava açılması gerekmekte iken bu tarih geçirildikten sonra 05/04/2024 tarihinde açılan davanın bu kısmının süre aşımı yönünden reddinin gerektiği, ... tarih ve ...-... sayılı yıkıma ilişkin encümen kararı yönünden, yapı tatil tutağına ilave krokide imara aykırı alanların ayrıntılı olarak gösterildiği, dava dosyasına ekli uydu görüntüleri, yapının fotoğrafları ile yapı tatil tutanağında belirtilen aykırılıkların birbiriyle uyumlu olduğu, taşınmazda mimari projesine aykırı imalatlar yapıldığının sabit olduğu, aykırılıkların taşınmaz kullanım alanını ve bina cephesini değiştirmesi nedeniyle esaslı tadilatlar kapsamına girdiği ve ruhsata tabi olduğu ve plan ve mevzuat gereği ruhsata bağlanmasının mümkün olmadığından bahisle, yıkıma ilişkin encümen kararında hukuka aykırılık olmadığı, ... tarih ve ... sayılı işlem yönünden, anılan işlemin encümen kararı ile alınan yıkım kararının uygulanmasına yönelik olduğu, yıkıma ilişkin encümen kararında ise hukuka aykırılık olmadığında bahisle, encümen kararının icrasına yönelik dava konusu işlemde de hukuka aykırılık olmadığı,......tarih ve ...-... sayılı para cezası verilmesine ilişkin encümen kararı yönünden, davaya konu imara aykırılıkların usulüne uygun düzenlenmiş yapı tatil tutanağı ile tespit edildiği, imara aykırı imalatların toplam 55,5 m2 olduğu ve IV/B Sınıfı yapı grubu baz alınarak temel para cezasının hesaplandığı, temel para cezasına dayanak etkilenen alan ve yapı sınıfının hukuka uygun olduğu, Uygulama İmar Planı veya Parselasyon Planında " Kamu Tesis Alanı veya Umumi Hizmet Alanı" ise %60 oranında, Uygulama İmar Planı yapılmış bir alanda yapılmış ise %20, özel kanunlar ile belirlenmiş özel imar rejimine tabi bir alanda yapıldı ise %50, ruhsatı hükümsüz hale gelmesine rağmen inşaat sürdürülüyor ise %50 ve inşai faaliyeti tamamlanmış ve kullanılıyorsa %20 artırım uygulanacağına dair bentlerin, taşınmazın 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planı'nda kısmen öngörünüm bölgesinde kısmen de öngörüm dışında kaldığı, öngörünüm bölgesinde kalan kısmının "park-çocuk bahçesi, oyun ve açık spor alanları olarak düzenlenecek alan ve kısmen yol alanında kaldığı,... tarih ve .../... nolu yapı ruhsatı düzenlendiği ancak yapı kullanma izin belgesi bulunmadığından yapı ruhsatının hükümsüz hale geldiği, inşai faaliyetlerin tamamlandığı ve taşınmazın aykırı kısımlarının kullanıldığından bahisle artırım bentlerinin de hukuka uygun olduğu, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin (ç) bendi uyarınca uygulanan ilave para cezasının da, hesaplamaya baz alınan aykırı alan ile arsa metre kare birim değerinin doğru hesaplandığının anlaşıldığından bahisle hukuk uygun olduğu, sonuç olarak davacının 194.286,09-TL idari para cezası ile cezalandırılmasına dair işlemde hukuka aykırılık olmadığı, ... tarih ve ... sayılı işlem yönünden, anılan işlemin encümen kararı ile alınan para cezasının bildirimine ilişkin olduğu ve dayanak encümen kararı hukuka uygun bulunduğundan, bildirime dair işlemde de hukuka aykırılık olmadığı, 27/03/2024 tarihli taliken tebliğ zaptı yönünden, kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem vasfında olmadığından bahisle davanın bu kısmının incelenmeksizin reddi gerektiği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, yapı tatil tutanağı yönünden davanın süre yönünden reddine, taliken tebliğ zaptı yönünden davanın incelenmeksizin reddine, yıkıma ilişkin encümen kararı ile para cezası verilmesine yönelik encümen kararları ile bunların bildirilmesine ilişkin işlemler yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Yapı tatil tutanağına yönelik süre aşımı kararının hatalı olduğu, yapı tatil tutanağının usul ve hukuka uygun düzenlenmediği ve tebliğ edilmediği, bu nedenle usulsüz yapı tatil tutanağına dayanılarak alınan yıkıma ve para cezasına ilişkin encümen kararlarının da hukuka uygun olmadığı, yıkım kararının da 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesinde düzenlenen usullere uygun alınmadığı, para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının da verilen cezanın nasıl hesaplandığının işlemde açıkça belirtilmediği, artırımların yerinde uygulanmadığı, aykırılığın ne zaman ve kim tarafından yapıldığının tespit edilmeden alındığı, dava konusu taşınmazda onaylı projesine aykırı uygulamaların söz konusu olmadığı ileri sürülerek İdare Dava Dairesi kararının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin; dava konusu işlemlerden, yapı tatil tutanağı, yıkıma ilişkin encümen kararı, para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının "3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi, (c) bendinin 3., 5., 7. ve 12. alt bentleri ile (ç) bendine" ilişkin kısmı... tarihli, ... ve ... sayılı işlemler ve ... tarihli taliken tebliğ zaptı yönünden reddine, para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının "3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 9. alt bendine ilişkin kısmı yönünden kabulü ile bu kısım yönünden Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü

İNCELEME VE GEREKÇE : Temyize konu kararın, yapı tatil tutanağı, yıkıma ilişkin encümen kararı, para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının "3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi, (c) bendinin 3., 5., 7. ve 12. alt bentleri ile (ç) bendine" ilişkin kısmı,... tarihli, ... ve ... sayılı işlemler ve 27/03/2024 tarihli taliken tebliğ zaptı yönünden ; Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Temyize konu kararın, para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının "3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 9. alt bendine ilişkin kısmına yönelik; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 4. maddesinde; bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümlerinin uygulanacağı, 42. maddesinin birinci fıkrasında; bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyidelerin uygulanacağı, ikinci fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, fıkrada belirtildiği şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı hüküm altına alınmış, ikinci fıkranın (c) alt bentlerinde belirtilen artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiş olup, söz konusu (c) bendinin 9. alt bendinde; imara aykırı imalatın ruhsatı hükümsüz hale gelmiş bir taşınmazda sürdürülmesi halinde temel para cezasının % 50 oranında arttırılacağı, hüküm altına alınmıştır. Buna göre; temel para cezasına 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 9. alt bendi uyarınca artırım uygulanabilmesi için, imara aykırı uygulamaların yapı ruhsatının hükümsüz hale gelmesinden sonra sürdürüldüğünün tespit edilmesi gerekmektedir. Dosyanın incelenmesinden, davalı idarenin 06/06/2024 havale tarihli savunma dilekçesinde, dava konusu yapıya ilişkin... tarih ve... sayılı yapı ruhsatının düzenlendiği, ancak dava konusu yapının yapı kullanma izin belgesinin bulunmadığından bahisle yapı ruhsatlarının süresini doldurmuş olduğundan hükümsüz hale geldiği gerekçesiyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 9. alt bendiyle düzenlenen artırımının uygulandığı, İdare Mahkemesince de bu gerekçeyle anılan artırımın hukuka uygun bulunduğu yönünde karar verilmişse de, davalı idare tarafından, para cezasına ilişkin encümen kararı verilmeden önce, söz konusu imara aykırılıkların ruhsatın hükümsüz hale gelmesinden sonra yapıldığına dair açık ve somut bir tespitin yapılmadığı görüldüğünden, (c) bendinin 9. alt bendi uyarınca artırım uygulanmasında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının, dava konusu işlemlerden para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının "3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 9. alt bendi uyarınca artırım uygulanması" kısmında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Temyiz isteminin kısmen kabul, kısmen reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, yapı tatil tutanağına, yıkıma ilişkin encümen kararına, para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının "3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi, (c) bendinin 3., 5., 7. ve 12. alt bentleri ile (ç) bendine" ilişkin kısmının, ... tarihli, ... ve ... sayılı işlemlere ve 27/03/2024 tarihli taliken tebliğ zaptına ilişkin kısmının ONANMASINA, 3.Anılan İdare Dava Dairesi kararının, para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının "3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 9. alt bendine ilişkin kısmının BOZULMASINA, 4.Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 15/01/2026 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.