Danıştay 2. Daire 2022/1788 E. 2025/6317 K.

T.C. D A N I Ş T A Y İKİNCİ DAİRE Esas No : 2022/1788 Karar No : 2025/6317

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı 2- ... Genel Komutanlığı VEKİLLERİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince verilen... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem : Dava; Diyarbakır ... Tipi Cezaevi Jandarma Bölük Komutanlığı emrinde Uzman Kad. Çavuş olarak görev yapmakta iken, davacının, "Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla veya kin veya dostluk nedeniyle kötüye kullanmak" fiilini işlediğinden bahisle 7068 sayılı Kanunun 8. maddesinin 6. fıkrasının (ç) bendi uyarınca meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Jandarma Genel Komutanlığı Merkez Disiplin Kurulunun ...günlü ve ...sayılı kararının iptali ile mahrum kaldığı ve kalacağı tüm aylık parasal ve özlük haklarının ödenmesi gereken tarihten itibaren başlayacak yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı hakkında aynı birlikte görev yaptığı bazı er ve erbaşların yazılı şikayeti üzerine başlatılan disiplin soruşturması neticesinde davacının, K.G., E.Y., R.P., H.B.,K.Ç., M.Y., M.T. ve Ö.Ş. isimli er ve erbaşlardan çeşitli bahaneler ile toplamda 4.292,00 TL borç para aldığının iddia edildiği, dava dosyasında mevcut soruşturma raporunun, disiplin soruşturması kapsamında alınan tanık ifadeleri ve davacının gerek idari soruşturma kapsamında verdiği ifade ve savunmaları gerekse de dava ve cevap dilekçesindeki beyanları ile birlikte bir bütün olarak değerlendirilmesinden, davacının astı konumunda bulunan er ve erbaşlardan borç para alma eyleminin sübut bulduğunun anlaşıldığı, davacının bu eylemi gerçekleştirme sıklığı, bu eylemler gerçekleştirilirken konumu itibari ile er ve erbaşlar üzerinde haiz olduğu hiyerarşik güç kullanımı ve davacının yürüttüğü kamu hizmetinin önem ve niteliği dikkate alındığında, davacının sübut bulan eyleminin karşılığı olan meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; Mahkeme kararının usul ve hukuka uygun bulunduğu gerekçesiyle, istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; suçlandığı ve ceza aldığı eylem olarak borç alma hadiselerinin gösterildiği ancak ceza kanununda borç almanın suç teşkil etmediği, borçlarını zamanında ödediği, savunma hakkının ihlal edildiği, üstlerine verdiği deliller ve tanık ifadelerinin dikkate alınmadığı, orantısız ceza verildiği ve dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz istemin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Diyarbakır ... Tipi Cezaevi Jandarma Bölük Komutanlığı emrinde Uzman Kad. Çavuş olarak görev yapmakta iken davacının, "Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla veya kin veya dostluk nedeniyle kötüye kullanmak" fiilini işlediğinden bahisle 7068 sayılı Kanunun 8. maddesinin 6. fıkrasının (ç) bendi uyarınca meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Jandarma Genel Komutanlığı Merkez Disiplin Kurulunun 19/04/2018 günlü ve 2018/25 sayılı kararının iptali ile mahrum kaldığı ve kalacağı tüm aylık parasal ve özlük haklarının ödenmesi gereken tarihten itibaren başlayacak yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT : Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan ve 08/03/2018 günlü, 30354 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un "Jandarma teşkilatı disiplin kurulları" başlıklı 19/1-ç maddesinde, Jandarma Genel Komutanlığı Merkez Disiplin Kurulunun, personel işlerinden sorumlu jandarma genel komutan yardımcısının başkanlığında, Personel Başkanı, Hukuk Hizmetleri Başkanlığı disiplin işleri şube müdürü, Jandarma Genel Komutanının seçeceği üç daire başkanı ve Tayin Daire Başkanından oluşacağı; 19/1-d maddesinde ise Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun, Jandarma Genel Komutanının veya görevlendireceği jandarma genel komutan yardımcısının başkanlığında, personel işlerinden sorumlu genel komutan yardımcısı, Personel Başkanı, İstihbarat Başkanı, Asayiş Başkanı, Personel Plan ve Yönetim Dairesi Başkanı, Tayin Daire Başkanı, Kıdem Sicil Şube Müdürü ve Hukuk Hizmetleri Başkanından oluşacağı düzenlenmiştir. Anılan Kanunun "Jandarma teşkilatı disiplin kurullarının görev ve yetkileri" başlıklı 20/1-ç-3 maddesinde, Jandarma Genel Komutanlığı Merkez Disiplin Kurulunun; asayiş kolordu komutanlıkları, komando tugay komutanlıkları, Jandarma Komando Özel Asayiş ve Kurtarma Tugay Komutanlığı, eğitim tugay ve birlik komutanlıkları, il jandarma, ilçe jandarma ve geçici bölge komutanlıkları, eğitim ve öğretim kurumları kadrolarında bulunan yüzbaşı ve altı rütbelerdeki subay, astsubay, uzman jandarma ve diğer sınıflardaki memurlara meslekten çıkarma cezasını vereceği; "Jandarma teşkilatı disiplin kurullarınca verilen kararların kesinleşmesi" başlıklı 21/1-b maddesinde, Asayiş kolordu komutanlıkları, komando tugay komutanlıkları, Jandarma Komando Özel Asayiş ve Kurtarma Tugay Komutanlığı, eğitim tugay ve birlik komutanlıkları disiplin kurulu, Genel Komutanlık Merkez Disiplin Kurulu ile eğitim ve öğretim kurumlarındaki disiplin kurullarının meslekten çıkarma cezası dışındaki kararlarının Jandarma Genel Komutanının onayıyla, meslekten çıkarma cezası kararlarının Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun görüşü ve Bakanın onayıyla kesinleşeceği; "Disiplin amirlerinin ve kurullarının belirlenmesi ve çalışmasına dair esaslar" başlıklı 26/6. maddesinde, disiplin kurulu üyelerinin, boşanmış olsalar dahi eşleri, birinci ve ikinci derece kan ve kayın hısımları olan veya disiplin cezası verdikleri ya da disiplin soruşturmasını yaptıkları personelin durumlarının görüşüleceği toplantılara katılamayacakları, bu durumda geri kalan üyeleri ile toplanan kurulun eksiksiz toplanmış kabul edileceği hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Disiplin cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmesi bakımından kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, bu yaptırımların memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle subjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi, kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından da objektif ve kamusal önemleri bulunmaktadır. Bu bakımdan disiplin soruşturmalarının yapılmasında izlenecek yöntem, ceza verilecek fiiller ve ceza vermeye yetkili makam ve kurullar pozitif olarak mevzuatta belirlenmekte, doktrin ve yargısal içtihatla da konu ile ilgili disiplin hukuku ilkeleri oluşturulmaktadır. Disiplin kurulları ve disiplin amirleri tarafından verilen disiplin cezalarının sağlıklı ve objektif olması, disiplin amirleri ve disiplin kurulları üyelerinin olayı objektif değerlendirmesiyle mümkün olduğundan, hakkında soruşturma yürütülen kişilerle arasında husumet bulunan, soruşturmada taraf pozisyonunda olan, soruşturmada tanık olarak ifade veren ve soruşturmayı yürüten kişilerin disiplin amiri sıfatıyla ya da disiplin kurulu üyesi olarak tesis edilecek disiplin cezası işlemine katılamayacakları kabul edilmektedir. Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 7068 sayılı Kanun'un 19/1-ç ve 19/1-d maddelerinde; Jandarma Genel Komutanlığı Merkez Disiplin Kurulunun ve Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun kimlerin katılımıyla oluşacağı belirlenmiş olmakla birlikte; 26. maddesinin 6. fıkrasında disiplin kurulu üyelerinin disiplin cezası verdikleri ya da disiplin soruşturmasını yaptıkları personelin durumlarının görüşüleceği toplantılara katılamayacakları açıkça düzenlenmiş, geri kalan üyeleri ile toplanan kurulun ise eksiksiz toplanmış kabul edileceği hükme bağlanmıştır. Dava konusu olayda, Jandarma Genel Komutanlığı Merkez Disiplin Kurulu üyeleri ile Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulu üyeleri incelendiğinde, Merkez Disiplin Kurulunda yer alan Tyn. D. Bşk. Albay Y.T., Tem. D. Bşk. Tuğgeneral A.İ.E., Personel Başkanı Tuğgeneral İ.B. ile J. Gn. K. Yrd. Korgeneral A.Ç.'nin Yüksek Disiplin Kuruluna da katıldıkları anlaşılmıştır. Buna göre; davacıya disiplin cezasının verildiği Merkez Disiplin Kuruluna katılan üyelerin, bu cezanın görüşüldüğü Yüksek Disiplin Kurulunda da yer almalarının, objektif ve tarafsız değerlendirmeyi olumsuz yönde etkileyeceği, bu durumun hem disiplin hukuku ilkelerine hem de 7068 sayılı Kanun'un 26/6. maddesine aykırı olduğu dikkate alındığında, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında da hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ...günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA, 3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 30/12/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY :

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan ve 08/03/2018 günlü, 30354 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un "Jandarma teşkilatı disiplin kurulları" başlıklı 19/1-ç maddesinde, Jandarma Genel Komutanlığı Merkez Disiplin Kurulunun, personel işlerinden sorumlu jandarma genel komutan yardımcısının başkanlığında, Personel Başkanı, Hukuk Hizmetleri Başkanlığı disiplin işleri şube müdürü, Jandarma Genel Komutanının seçeceği üç daire başkanı ve Tayin Daire Başkanından oluşacağı; 19/1-d maddesinde ise Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun, Jandarma Genel Komutanının veya görevlendireceği jandarma genel komutan yardımcısının başkanlığında, personel işlerinden sorumlu genel komutan yardımcısı, Personel Başkanı, İstihbarat Başkanı, Asayiş Başkanı, Personel Plan ve Yönetim Dairesi Başkanı, Tayin Daire Başkanı, Kıdem Sicil Şube Müdürü ve Hukuk Hizmetleri Başkanından oluşacağı düzenlenmiş, "Disiplin amirlerinin ve kurullarının belirlenmesi ve çalışmasına dair esaslar" başlıklı 26/6. maddesinde, disiplin kurulu üyelerinin, boşanmış olsalar dahi eşleri, birinci ve ikinci derece kan ve kayın hısımları olan veya disiplin cezası verdikleri ya da disiplin soruşturmasını yaptıkları personelin durumlarının görüşüleceği toplantılara katılamayacakları, bu durumda geri kalan üyeleri ile toplanan kurulun eksiksiz toplanmış kabul edileceği hükme bağlanmıştır. Madde hükümlerinin birlikte incelenmesinden, sözü edilen disiplin kurullarında görev alacak üyelerin bir kısmının "Birim amiri" olarak belirlendiği, bir kısmının ise, belli ünvanları taşıyanlar arasından görevlendirme yoluyla belirlendiği, Personel Daire Başkanı ile Tayin Daire Başkanının ise, her iki Kurulun da (Merkez Disiplin Kurulu ve Yüksek Disiplin Kurulu) üyesi olarak tesbit edildiği görülmektedir. 7068 sayılı Kanunun aktarılan 26. maddesinde, Disiplin Kurulu üyelerinin hangi hallerde Kurula katılamayacakları düzenlenmiş olup, anılan maddede yer alan istisnalar dışında, Birim amiri olarak belirlenen Personel Daire Başkanı, Tayin Daire Başkanı, Kıdem Sicil Şube Müdürü, vs gibi üyelerin, görevleri başında bulunduğu sürece anılan Disiplin Kuruluna katılımlarının zorunlu olduğu, sözü geçen birimi temsilen bir başka personelin katılamayacağı açıktır. Her ne kadar maddenin 6. fıkrasında, disiplin kurulu üyelerinin; "disiplin cezası verdikleri ya da disiplin soruşturmasını yaptıkları" personelin durumlarının görüşüleceği Kurullara katılamayacakları belirtilmekte ise de; sözü edilen ifadeden; disiplin amiri olarak disiplin cezası verdikleri ya da disiplin amiri ve/veya muhakkik sıfatıyla soruşturma yaptıkları personelin durumunun görüşüleceği Disiplin Kurullarına katılamayacaklarının anlaşılması gerekmektedir. Aksi halde, Merkez Disiplin Kurulunca verilen meslekten çıkarma cezaları, Yüksek Disiplin Kurulunun uygun görüşü ve Bakan onayıyla kesinleşeceğinden, Merkez Disiplin Kuruluna katılan Personel Daire Başkanı ve Tayin Daire Başkanının, hiçbir şekilde Yüksek Disiplin Kuruluna katılamayacağı sonucunu ortaya çıkar ki, Kanun koyucunun böyle bir amacının olduğu düşünülemez.

Öte yandan, her iki Kurulda ortak üyelerin belirlenmesinin, tarafsızlık ilkesinin korunması açısından hukuka aykırılığı ileri sürülebilir ise de, sözü edilen yasal düzenlemenin, yöntemine uygun şekilde Anayasaya uygunluk denetiminin yapılabileceği, bu yöntem kullanılana kadar hukuki geçerliliğinin ve uygulanma zorunluluğunun bulunduğu açıktır. Nitekim, 7068 sayılı Yasada 18/10/2018 tarihli 7148 sayılı yasa değişikliği ile ortak üye bulunmayacak şekilde her iki Kurulun üyelerinin değiştirildiği, değişiklik gerekçesi ise; mevcut düzenlemenin hukuka aykırılığı değil, "Jandarma Genel Komutanlığı Merkez Disiplin Kurulu ve Yüksek Disiplin Kurulu üyelikleri ve üye sayılarının, Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun hâle getirilmesi" olarak açıklanmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan yasa hükümlerine uygun olarak oluşturulan Disiplin Kurulu kararlarına dayalı olarak tesis edilen işleme yönelik uyuşmazlığın esasının incelenmesi gerekirken, Personel Daire Başkanı ile Tayin Daire Başkanının her iki Kurulda yer almasının hukuka aykırı olduğundan bahisle verilen bozma kararına katılmıyorum.