Danıştay 12. Daire 2025/3831 E. 2025/5639 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ONİKİNCİ DAİRE Esas No : 2025/3831 Karar No : 2025/5639

TEMYİZ EDEN (DAVACI) :... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:..., Temyiz No:... sayılı, 2577 sayılı İdari Yargılama Kanununun 48. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca verilen temyiz isteminin reddine ilişkin kararı ile... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: 11/04/2023 tarihinde KPSS-2023/5 Sağlık Bakanlığı sözleşmeli sağlık personeli pozisyonlarına yerleştirme işlemleri sonucunda Kastamonu Eğitim ve Araştırma Hastanesine tıbbi sekreter olarak yerleştirilmesi yapılan davacının, görevine başlatılması talebiyle yaptığı 11/01/2024 tarihli başvurusunun reddedilerek, göreve başlatılmasının uygun görülmediğine dair Kastamonu Eğitim ve Araştırma Hastanesinin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; davalı idarece davacının başvurusu alınıp atanma ve göreve başlatılmanın diğer şartları yönüyle irdelenmesi ve diğer işlemlerin tesis edilmesi gerekirken, yalnızca atama için gerekli evrakları ilan edilen tarih aralığında ve şahsen teslim etmediği gerekçesiyle göreve başlatılması talebinin reddine yönelik tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; Sağlık Bakanlığı KPSS-2023/5 Göreve Başlama İşlemleri Hakkında Duyuru'nun 3. maddesinde yer alan başvurunun şahsen yapılması şartı açısından, davacının tutuklu bulunması halinin mücbir sebep olarak kabulünün hakkaniyete uygun olduğu; ancak, Duyuruda yer alan adayların göreve başlama işlemleri için, belgelerin hazırlanarak 15/05/2023 – 31/05/2023 tarihleri arasında ilgili Komisyona teslim edilmesi gerektiği halde, davacı vekilince 01/09/2023 tarihinde yapılan başvurunun 16/08/2023 tarihli yazıda öngörülen 17/08/2023 - 31/08/2023 tarihleri arasında dahi olmadığı gibi, adayların göreve başlaması için öngörülen en son tarihte dahi davacının tutukluluk halinin devam ettiği, bu durumda; atama için gerekli evrakları ilan edilen tarih aralığında teslim etmediği anlaşılan davacının göreve başlatılması talebinin reddine yönelik tesis dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine kesin olarak karar verilmiştir. Anılan karara karşı davacı tarafından temyiz yoluna başvurulması üzerine ... Bölge İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 48. maddesinin altıncı fıkrasında yer alan, temyizin kesin bir karar hakkında olması halinde, kararı veren mercinin temyiz isteminin reddine karar vereceğine ilişkin düzenleme uyarınca, davacının temyiz isteminin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Atama işlemlerinin gerçekleştiği tarihlerde ... Sulh Ceza Hakimliğinin ... tarih ve ...sayılı kararı ile tutuklu olduğu, abisi tarafından hastane ile iletişime geçilerek cezaevinde olduğunun bildirildiği, gerekli olan evrakları vekaletname ile birlikte abisinin hastaneye sunduğu, tutuklu kaldığı süre içerisinde ilgili kuruma mazeretini bildirdiği, ...Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yapılan yargılamada, 19/12/2023 tarihinde tahliye olduğu, tahliye kararına istinaden birkaç gün içerisinde Kastamonu İl Sağlık Müdürlüğüne başvurarak görevine başlatılmayı talep ettiği, mücbir sebep halinin söz konusu olduğu, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek temyiz isteminin kabulü gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : 26/06/2025 tarih ve 32938 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 27/03/2025 tarih ve E:2024/189, K:2025/83 sayılı Anayasa Mahkemesi kararı uyarınca, ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ...ve E:..., K:...sayılı kararı temyiz yolu açık kararlardan olduğundan, temyiz isteminin reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:..., Temyiz No:... sayılı kararı kaldırılarak, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan temyiz isteminin, dava konusu işlemin sebep unsurunun mücbir sebep olarak kabulü gerektiğinin belirtilmesinin sonrasında, yargı mercilerince idarenin yerine geçerek sebep ikamesi yapılması hukuken mümkün olmadığı gerekçesiyle kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten sonra 26/06/2025 tarih ve 32938 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 27/03/2025 tarih ve E:2024/189, K:2025/83 sayılı Anayasa Mahkemesi kararı uyarınca, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı temyiz yolu açık kararlardan olduğundan, temyiz isteminin reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:..., Temyiz No:... sayılı kararı kaldırılarak, dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY : 11/04/2023 tarihinde KPSS-2023/5 Sağlık Bakanlığı sözleşmeli sağlık personeli pozisyonlarına yerleştirme işlemleri sonucunda Kastamonu Eğitim ve Araştırma Hastanesine tıbbi sekreter olarak yerleştirilen davacının, atama için gerekli evrakları süresinde ve şahsen teslim etmediği gerekçesiyle görevine başlatılması istemiyle yaptığı en son 11/01/2024 tarihli başvurusunun reddedilerek, göreve başlatılmasının uygun görülmediğine dair Kastamonu Eğitim ve Araştırma Hastanesinin ... tarih ve ... sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 663 sayılı Sağlık Alanında Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin "Sözleşmeli sağlık personeli istihdamı" başlıklı 45/A maddesinde; "(1) Bakanlık ve bağlı kuruluşları, merkez teşkilatları hariç olmak üzere ve öncelikle personel istihdamında güçlük çekilen yerlerde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası uyarınca ilgili mevzuatı gereği kura ile ataması öngörülenler dışında 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli cetvellerde Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı kapsamında yer alan unvanlarla vize edilmiş pozisyonlarda bu maddede öngörülen şartlarla sözleşmeli personel istihdam edebilir. (2) Bu kapsamdaki sözleşmeli sağlık personeli Kamu Personel Seçme Sınavı (KPSS) sonucuna göre Bakanlık ve bağlı kuruluşlarına Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığı tarafından yapılacak yerleştirme ile atanabileceği gibi pozisyon ve ihtiyaç durumuna göre KPSS puanı esas alınarak Bakanlık tarafından yapılacak sözlü sınavla da atama yapılabilir..." kuralına yer verilmiştir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "İstihdam şekilleri" başlıklı 4. maddesininin birinci fıkrasının (B) bendinde, "Sözleşmeli personel: Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir." şeklinde tanımlanmıştır. Anılan hükmün uygulanması amacıyla 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların "Sınav şartı" başlıklı Ek 2. maddesinde, "Kamu kurum ve kuruluşları 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre; a) Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığı tarafından Kamu Personeli Seçme Sınavı (KPSS) (B) grubu puan sıralaması esas alınmak suretiyle doğrudan yapılacak merkezi yerleştirme, b) Yazılı ve/veya sözlü sınav yapılmaksızın, KPSS (B) grubu puan sıralaması esas alınmak suretiyle ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından yapılacak yerleştirme, c) Bu Esaslara ekli 3 sayılı cetvelde unvanları belirtilen sözleşmeli personel pozisyonlarına KPSS (B) grubu puan sırasına konulmak kaydıyla alım yapılacak her bir unvan için boş bulunan sözleşmeli personel pozisyonunun on katına kadar aday arasından ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından yapılacak yazılı ve/veya sözlü sınav başarısı sırasına göre yapılacak yerleştirme, yöntemlerinden herhangi biri ile sözleşmeli personel istihdam edebilirler. Kamu kurum ve kuruluşları, ÖSYM Başkanlığı tarafından yapılan merkezi yerleştirme suretiyle alınanlar haricinde, istihdam edilecek sözleşmeli personele ilişkin olarak, boş sözleşmeli personel pozisyon unvan ve sayısını, bu pozisyonlarda istihdam edileceklerde aranacak nitelikleri, pozisyonlara yapılacak yerleştirme usulünü, sınavla alınacaklarda sınavın yeri, tarihi, türü, konuları ile diğer hususları yerleştirme veya sınav tarihinden en az onbeş gün önce 10 sayılı Resmî Gazete Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 5 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince ilan ederler. Sınav veya yerleştirme başvurularının incelenmesi, gerçekleştirilmesi, sonuçlarının tespiti ile yerleştirilen adayların ilan edilen niteliklere uygunluğundan kurumlarca teşkil edilecek komisyon sorumludur. Komisyon; ilgili kurum veya kuruluşun atamaya yetkili amirinin veya görevlendireceği birim amirinin başkanlığında, personel işlerinden sorumlu birim yöneticisi ve atamaya yetkili amir tarafından görevlendirilecek üç üye olmak üzere toplam beş kişiden teşekkül eder...." ve Ek 7. maddesinde; "Sözleşmeli personel alımı başvurularında adaylardan istenecek bilgi ve belgeler şunlardır: a) Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası. Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası dışında adaylardan kimlik bilgilerine ilişkin olarak ayrıca bir bilgi veya belge istenmez. Ancak ilgili kamu kurum veya kuruluşu Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası beyanının teyidi amacıyla adaydan Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasının da yer aldığı nüfus cüzdanı aslını göstermesini talep edebilir. b) Adres bildirimi, adli sicil ve askerlik durumlarına ilişkin olarak yazılı beyanları. Bu hususlarda adaylardan yazılı beyanları dışında bir belge talep edilmez. c) Sağlık durumlarına ilişkin olarak yazılı beyanları. Kamu kurum ve kuruluşları sözleşmeli personele verilecek görevin uygun yürütülmesi açısından zaruri görmeleri durumunda, personel ve insan kaynaklarına ilişkin mevzuatlarında açıkça belirtilmesi kaydıyla adaylardan sağlık durumlarına ilişkin rapor talep edebilirler. Kamu kurum ve kuruluşlarının ilgili mevzuat gereği adaylardan talep ettikleri belgelerin suretleri, asılları adaylarca ibraz edilmesi kaydıyla tasdik edilerek işleme alınır. Adayların kimlik ve adres bilgilerine ilişkin beyanlarının doğruluğu Kimlik Paylaşım Sistemi aracılığıyla araştırılır. Adayların adli sicil ve askerlik durumlarına ilişkin olarak yazılı beyanlarının doğruluğu ise yetkili adli ve askeri mercilerden alınacak bilgilerle teyit edilir. Personel alım işlemleri, adayların idareye beyan ettikleri bilgilerin teyidi sürecinin tamamlanması beklenmeksizin devam ettirilir. Gerçeğe aykırı belge verenler ya da beyanda bulunanlar hakkında yasal işlem yapılacağı, atamaları yapılmış ise atamalarının iptal edileceği, idare tarafından kendilerine bir bedel ödenmiş ise bu bedelin yasal faizi ile birlikte tazmin edileceği hususları sözleşmeli personel alım ilanlarında kamu kurum ve kuruluşları tarafından belirtilir. Adaylardan başvuru sırasında istenen formlar kamu kurum ve kuruluşlarının kurumsal internet sayfalarında yayımlanır. Yabancı uyruklular için ilgili idare tarafından istenecek bilgi ve belgeler personel alım ilanında belirtilir." düzenlemesine yer verilmiştir. ÖSYM Başkanlığı tarafından ilan edilen davacının tercih yaparak yerleştirilmeye hak kazandığı Sağlık Bakanlığı KPSS-2023/5 Tercih Kılavuzu'nun "Yerleştirme Sonuçlarının Duyurulması" başlıklı 5. maddesinde; "Adaylar, yerleştirme sonuçlarını T.C. Kimlik Numaraları ve şifreleri ile ÖSYM’nin internet sayfasından öğrenebileceklerdir. Yerleştirme bilgileri, yerleştirme sonuçları ÖSYM’nin internet sayfasından adaylara ve kamuoyuna açıklandıktan sonra ÖSYM tarafından ilgili kuruma elektronik ortamda verilecektir. Yerleştirme sonuçları ile ilgili olarak adaylara ve kurumlara postayla herhangi bir belge gönderilmeyecektir. Sözleşmeli pozisyonlara yerleşen adaylar atanmak üzere doğrudan yerleştirildikleri kuruma başvuracaklar, atanmak için hangi evrakın gerekli olduğunu ve bu evrakın hangi tarihe kadar nereye teslim edilmesi gerektiğini Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün internet sitesinden öğreneceklerdir."; "Sözleşmeli Pozisyonlara Atanma" başlıklı 6. maddesinde; "ÖSYM tarafından yerleştirilen adayların atama işlemleri, Sağlık Bakanlığı tarafından yapılacaktır. Yerleştirildikleri hâlde atama için öngörülen niteliklere sahip olmayan veya gerekli belgeleri süresi içinde yerleştirildiği kuruma teslim etmeyen adayların Sağlık Bakanlığı tarafından atamaları yapılmayacaktır."; "Hak İddia Edilemeyecek Durumlar" başlıklı 7. maddesinde; "KPSS'de yüksek puan almak bu kılavuzda yer alan sözleşmeli pozisyonlara yerleştirmede tek başına bir hak teşkil etmeyecektir. Yanlış, yanıltıcı veya yalan beyanda bulunanlar ile bilgilerindeki tutarsızlıklar yüzünden yerleştirmesi yapılamayan veya daha alt tercihlerine yerleştirilen adaylar bu durumdan dolayı bir hak iddia edemeyecektir. Sağlık Bakanlığının atama için öngördüğü niteliklere sahip olmayan adaylar, yerleştirmeden doğan tüm haklarını kaybedeceklerdir." bilgilendirmesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: İptal davalarında, idari işlemin hukuka uygun olup olmadığının denetiminde kullanılan unsurlardan birisi de idari işlemin sebebidir. Yetki ve şekil unsurları yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılan bir işlemin yargısal denetiminin, idarece gösterilen sebeple sınırlı olarak değil, mevcut yasal düzenlemeler bütünlüğü içinde hukuka uygun bir sebebinin bulunup bulunmadığının, idare hukukunun en belirgin ilkesi olan re'sen araştırma ilkesi çerçevesinde incelenmesi gereklidir. Görülmekte olan bir davada; yargı yerince dosyanın incelenmesi sonucunda, idarece ileri sürülen sebebin hukuken yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmakla birlikte, idarece dava konusu işlemin tesisinde esas alınmamış olan bir başka neden saptanmış ise, idarenin ileri sürdüğü sebeple bağlı kalınmaksızın, dosyada saptanan nedene göre uyuşmazlığın çözümlenmesi, idare hukukunda sebep ikamesi olarak nitelendirilmektedir. İdarenin belli bir yönde davranması zorunluluğunu ifade eden bağlı yetkinin söz konusu olduğu durumlarda, yargı yerinin, idarenin ileri sürdüğü sebep yerine ikame ettiği sebebi, neden öncelikli gördüğüne dair değerlendirmesine de yer vermek suretiyle işlemin denetimini yapmasına re'sen araştırma ilkesinin imkân verdiği hususu yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır. Ancak, sebep ikamesinin her uyuşmazlıkta uygulanamayacağı ve somut olaya göre değerlendirilmesi gerektiği de tabiidir. Bakılan davada; 11/04/2023 tarihinde KPSS-2023/5 Sağlık Bakanlığı sözleşmeli sağlık personeli pozisyonlarına yerleştirme işlemleri sonucunda Kastamonu Eğitim ve Araştırma Hastanesine tıbbi sekreter olarak yerleştirilen davacının, atamaya yönelik başvuru evraklarının teslim tarihi içerisinde Diyarbakır 2. Sulh Ceza Hakimliği kararıyla tutuklu olduğu için, cezaevinde iken vekalet verdiği kardeşi vasıtasıyla 01/09/2023 tarihinde Kastamonu Eğitim ve Araştırma Hastanesine atama için gerekli evrakları teslim ettiği, idarece evrakların teslim alındığının anlaşıldığı ve 19/12/2023 tarihinde cezaevinden çıkan davacının 11/01/2024 tarihinde atamasının yapılarak görevine başlatılması talebinin, "yerleştirme işlemleri sonrasında atama için gerekli evrakları süresinde ve şahsen teslim etmediği gerekçesiyle atamasının yapılmadığı" gerekçesiyle uygun görülmediğine dair 24/01/2024 tarihli dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında; Sağlık Bakanlığı KPSS-2023/5 Göreve Başlama İşlemleri Hakkında Duyuru'nun 3. maddesinde yer alan başvurunun şahsen yapılması şartı açısından, davacının tutuklu bulunması halinin mücbir sebep olarak kabulünün hakkaniyete uygun bulunmakla birlikte, davalı idare tarafından işlemin tesisinde sebep unsuru olarak belirtilmemiş bir başka sebeple; "davacının göreve başlaması için öngörülen en son tarihte bile tutukluluk halinin devam etmekte olduğu ve atama için gerekli evrakları ilan edilen tarih aralığında teslim etmediği" gerekçesine yer verilerek dava konusu işlem hukuka uygun bulunmuştur. Bu durumda; dava konusu işlemin sebep unsurunun mücbir sebep olarak kabulü gerektiğinin belirtilmesinin sonrasında, yargı mercilerince idarenin yerine geçerek sebep ikamesi yapılması hukuken mümkün olmadığından, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne, 2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, yukarıda özetlenen gerekçeyle İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 10/12/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY :

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:..., Temyiz No:... sayılı kararının usul ve hukuka uygun olduğu anlaşıldığından onanması gerektiği görüşüyle, Daire kararına katılmıyoruz.