Danıştay 12. Daire 2023/6099 E. 2025/5927 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ONİKİNCİ DAİRE Esas No : 2023/6099 Karar No : 2025/5927

DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : ... Bakanlığı VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...

DAVANIN KONUSU : 21/10/2006 tarih ve 2632 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış olan Belediye İtfaiye Yönetmeliği'nin 15/A maddesinin (c) bendinde yer alan "Tartılma ve ölçülme aç karnına, soyunuk ve çıplak ayakla olmak kaydıyla erkeklerde en az 1,67 metre, kadınlarda en az 1,60 metre boyunda olmak ve boyun 1 metreden fazla olan kısmı ile kilosu arasında (+,-) 10 kg.dan fazla fark olmaması" şeklindeki düzenlemenin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI : Memuriyete girişte aranan boy şartının görevin gerektirdiği nitelikler arasında olmadığı, İtfaiyecilik Meslek Yüksek Okuluna girdiği tarihte boyunun 1,62 metre olduğu, anılan tarihte yürürlükte olan 23/08/1985 tarihli Yönetmelik'te boy şartının 1,60 metre olduğu, sonradan yapılan yönetmelik değişikliği ile mağdur edildiği, sözleşmeli personel olarak alımlarda 1,67 metreden kısa boylu olmanın bir önemi yokken, memuriyet alımlarında bu şarta dikkat edilmesinin eşitlik ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALI İDARENİN SAVUNMASI : 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 52. maddesinde, "İtfaiye teşkilatının çalışma usul ve esasları, çalışmaların görev ve yetkileri, memurluğa alınması için taşımaları gereken nitelikler, alacakları meslek içi eğitim, görevde yükselme, meslekten çıkarılma, giyecekleri kıyafet ve savunma amaçlı olarak kullanacakları aletler ile itfaiye teşkilatında hizmet gereklerine göre oluşturulacak birimler, İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Belediye, bu yönetmeliğe aykırı olmamak üzere ek düzenlemeler yapabilir." hükmüne yer verildiği, 21/10/2006 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Belediye İtfaiye Yönetmeliği'nin bu Kanun hükmüne dayanılarak düzenlendiği, itfaiye teşkilatı personeline mevzuatla verilen görevlere bakıldığında söz konusu hizmetin özel niteliklere haiz personel eliyle yürütülmesinin zorunlu olduğu, üst hukuk normlarının tanıdığı yetkiye dayanılarak ve mesleğin niteliği gereği mesleğe giriş şartlarının düzenlenmesine dair dava konusu Yönetmelik hükmünde bu nedenle üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI :... DÜŞÜNCESİ : Dava; 21/10/2006 tarih ve 26326 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Belediye İtfaiye Yönetmeliği'nin 15/A maddesinin (c) bendinde yer alan "Tartılma ve ölçülme aç karnına, soyunuk ve çıplak ayakla olmak kaydıyla erkeklerde en az 1,67 metre, kadınlarda en az 1,60 metre boyunda olmak ve boyun 1 metreden fazla olan kısmı ile kilosu arasında (+,-) 10 kg.dan fazla fark olmaması" şeklindeki düzenlemenin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır. 657 sayılı Devlet Memurlar Kanunu'nun Devlet memurluğuna atanmanın özel şartlarının düzenlendiği 48/B maddesinin 2. fıkrasında; "Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak." hükmüne yer verilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanununun "İtfaiye" başlıklı 52. maddesinin 1. fıkrasında," itfaiye teşkilâtının çalışma usûl ve esasları, çalışanların görev ve yetkileri, memurluğa alınması için taşımaları gereken nitelikler, alacakları meslek içi eğitim, görevde yükselme, meslekten çıkarılma, giyecekleri kıyafet ve savunma amaçlı olarak kullanacakları aletler ile itfaiye teşkilâtında hizmet gereklerine göre oluşturulacak birimler, İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Belediye bu yönetmeliğe aykırı olmamak üzere ek düzenlemeler yapabilir." kuralı yer almaktadır. Anılan Kanun hükmü uyarınca yürürlüğe konulan 21/10/2006 tarihli ve 26326 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye İtfaiye Yönetmeliği'nin 15./A maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, itfaiye erliğine atanabilmek için gereken şartlar arasında, tartılma ve ölçülme aç karnına, soyunuk ve çıplak ayakla olmak kaydıyla erkeklerde en az 1.67 m, kadınlarda en az 1.60 m boyunda olmak ve boyun 1 m den fazla olan kısmı ile kilosu arasında ( +,-) 10 kg. dan fazla fark olmamak şartına yer verilmiştir. Olayda; Balıkesir Büyükşehir Belediye Başkanlığı nezdinde sözleşmeli statüde itfaiye eri olarak görev yapan ve boyu 1.62m olan davacı, Yalova Üniversitesi Yalova Meslek Yüksekokulu Sivil Savunma ve İtfaiyecilik Programından 20/08/2013 tarihinde mezun olmuş, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığının ilk defa atanmak üzere 657 sayılı Kanuna tabi itfaiye eri alımına ilişkin 02/10/2023 tarihli İlanı üzerine 2022 yılı KPSS puanına göre yaptığı başvuru, İtfaiye Yönetmeliği'nin 15/A. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi gereğince yapılan ölçüm sonucuna göre anılan bentte yer alan şartı sağlamadığından bahisle kabul edilmemiştir. 657 sayılı Kanunun 48. maddesi uyarınca idarelerin yerine getirmekle yükümlü oldukları hizmetleri yürütebilmek için istihdam edecekleri personelin özel niteliklerini belirleme yetkisinin bulunduğu ve bu kapsamda dava konusu olayda, itfaiye hizmetinin özellikleri göz önünde tutularak boy ve kiloya ilişkin belirleme yapıldığı, idarenin takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullandığına ilişkin somut herhangi bir bilgi veya belgenin de bulunmadığı anlaşıldığından iptali istenen düzenlemede hukuka ve mevzuata aykırılık görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, duruşma için önceden belirlenen 23/12/2025 tarihinde, davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı vekili Hukuk Müşaviri ...'ün geldiği, davacının ve vekilinin duruşmaya katılmadığı, Danıştay Savcısı...'in hazır olduğu görülmekle açık duruşmaya başlanıldı. Duruşmaya katılan davalı idare vekiline usulüne uygun söz verildikten, Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan ve davalı idare vekiline son kez söz verildikten sonra, duruşmaya son verildi. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : Yalova Üniversitesi, Yalova Meslek Yüksekokulu, Sivil Savunma ve İtfaiyecilik Programından mezun olan davacının, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi olarak istihdam edilmek üzere itfaiye eri alımına ilişkin 02/10/2023 tarihli ilan üzerine 17/10/2023 tarihinde yaptığı başvurunun İtfaiye Yönetmeliğinin 15/A maddesinin (c) bendinde belirtilen “Tartılma ve ölçülme aç karnına, soyunuk ve çıplak ayakla olmak kaydıyla erkeklerde en az 1.67 m boyunda olmak" şartını taşımadığından bahisle reddedilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE: İLGİLİ MEVZUAT: 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 52. maddesinde, “İtfaiye teşkilâtının çalışma usul ve esasları, çalışanların görev ve yetkileri, memurluğa alınması için taşımaları gereken nitelikler, alacakları meslek içi eğitim, görevde yükselme, meslekten çıkarılma, giyecekleri kıyafet ve savunma amaçlı olarak kullanacakları aletler ile itfaiye teşkilâtında hizmet gereklerine göre oluşturulacak birimler, İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Belediye bu yönetmeliğe aykırı olmamak üzere ek düzenlemeler yapabilir.” hükmü öngörülmüştür. 21/10/2006 tarih ve 26326 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nin, 14/11/2017 tarihinde eklenen 15/A maddesinde, “(1) Sınava katılmak isteyenlerin, sınava son başvuru tarihi itibarıyla; a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48 inci maddesinde belirtilen genel şartları taşımaları, b) En az lise veya dengi okul mezunu olmaları, c) Tartılma ve ölçülme aç karnın, soyunuk ve çıplak ayakla olmak kaydıyla erkeklerde en az 1.67 metre, kadınlarda en az 1.60 metre boyunda olmak ve boyun 1 metreden fazla olan kısmı ile kilosu arasında (+,-) 10 kilogramdan fazla fark olmaması, ç) Sınavın yapıldığı tarihte 30 yaşını doldurmamış olmaları, d) Geçerlilik süresi dolmamış KPSS puan türünden, sınav duyurusunda belirtilmiş olan asgari puanı almış olmaları, e) Sağlık açısından kapalı mekan, dar alan ve yükseklik gibi fobisi olmamak kaydıyla itfaiye teşkilatının çalışma şartlarına uygun olmaları, f) İtfaiye teşkilatının ihtiyacına göre belirlenen, 13/10/1983 tarih ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümlerince verilen sürücü belgesine sahip olmaları, gerekir.” hükmüne yer verilerek sınava katılmak isteyen adaylarda aranacak şartlar düzenlenmiştir. *Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığının 02/10/2023 tarihli ilânında; “Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi olarak istihdam edilmek üzere; “Belediye İtfaiye Yönetmeliği” ile “Belediye Zabıta Yönetmeliği” hükümlerine göre aşağıda unvanı, sınıfı, derecesi, adedi, nitelikleri, KPSS puan türü, KPSS taban puanı ve diğer şartları taşımak kaydıyla, belirtilen boş kadrolara açıktan atama yoluyla itfaiye eri ve zabıta memuru alınacaktır. Adayların; İlan edilen itfaiye eri ve zabıta memuru kadroları için, mezun olunan okul itibarıyla öğrenim şartını taşımak ve bu öğrenimle ilgili 2022 yılı Kamu Personeli Seçme Sınavından (KPSS) alım yapılacak kadroların karşısındaki puan türlerinden, belirtilen asgari KPSS puanını almış olmak, 657 sayılı Kanun’un 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinde belirtilen genel şartların yanı sıra Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin 13/A ve Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nin 15/A maddesindeki özel şartlara göre zabıta memuru ve itfaiye eri kadrolarına başvuru yapılabilmesi için; Tartılma ve ölçülme aç karnına, soyunuk ve çıplak ayakla olmak kaydıyla erkeklerde en az 1.67 metre, kadınlarda en az 1.60 metre boyunda olmak ve boyun 1 metreden fazla olan kısmı ile kilosu arasında (+,-) 10 kilogramdan fazla fark olmaması. Boy ve kilo tespitleri Belediyemizce yapılacaktır.” şartları yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun yukarıda açık metnine yer verilen 52. maddesinde, İtfaiye teşkilâtının çalışma usul ve esaslarının, çalışanların görev ve yetkilerinin, memurluğa alınması için taşımaları gereken niteliklerin, alacakları meslek içi eğitim, görevde yükselme, meslekten çıkarılma, giyecekleri kıyafet ve savunma amaçlı olarak kullanacakları aletler ile itfaiye teşkilâtında hizmet gereklerine göre oluşturulacak birimlerin, İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceğinin öngörüldüğü; Belediye İtfaiye Yönetmeliği'nin dava konusu edilen 15/A maddesinin (c) bendinde ise, itfaiye eri olarak atanabilmek için gerekli şartlardan birinin de "c)Tartılma ve ölçülme aç karnına, soyunuk ve çıplak ayakla olmak kaydıyla erkeklerde en az 1.67 m, kadınlarda en az 1.60 m boyunda olmak ve boyun 1 m den fazla olan kısmı ile kilosu arasında (+,-) 10 kg. dan fazla fark olmamak" şeklinde düzenlendiği görülmektedir. "Belediye İtfaiye Yönetmeliği"nin 6. maddesinde itfaiye teşkilatının "görevleri" düzenlenmiştir. Anılan maddede, yangınlara müdahale etmek ve söndürmek; her türlü kaza, çökme, patlama, mahsur kalma ve benzeri durumlarda teknik kurtarma gerektiren olaylara müdahale etmek ve ilk yardım hizmetlerini yürütmek; arazide, su üstü ve su altında her türlü arama ve kurtarma çalışmalarını yapmak; su baskınlarına müdahale etmek; afet ve acil durumlarda arama ve kurtarma çalışmalarına katılmak; talep edilmesi halinde orman yangınlarının söndürülmesi çalışmalarına katılmak gibi fiziksel güce dayalı görevler de yer almaktadır. Kamu hizmetlerinin mevzuatta öngörülen nitelikte yürütülebilmesi, diğer şartlar yanında ancak bu konuda yeterli personelin istihdam edilmesi ve personelin gerekli araç gereçle donatılmasıyla mümkündür. Fiziksel güce dayalı bir kısım kamu hizmetlerinin yürütülmesi de yine yeterli fiziksel özelliklere sahip personelin istihdamıyla mümkündür. Bu çerçevede itfaiye teşkilatına, dolayısıyla itfaiye erlerine verilen görev ve yetkilerin etkin ve verimli şekilde yerine getirilebilmesi için itfaiye erlerinde genel idare hizmetlerini yürüten diğer personelden farklı olarak, boy ve kiloya ilişkin bazı fiziksel özelliklerin aranmasında ve sınırlamalar getirilmesinde kamu yararına, hukuka ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamaktadır. Nitekim benzer konuda verilen Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 12/03/2014 tarih ve E:2011/1883, K:2014/767 sayılı kararı da aynı doğrultudadır.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 23/12/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.