Danıştay 10. Daire 2022/1634 E. 2025/5344 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2022/1634 Karar No : 2025/5344

DAVACI : ... İletişim Hizmetleri A.Ş. VEKİLİ : Av. ...

DAVALILAR : 1- ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Av. ...

2- ... Genel Müdürlüğü / ... VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN_KONUSU : Davacı tarafından; 1- Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü Antalya Havalimanı Başmüdürlüğü'nün 01/01/2022-31/12/2022 tarihleri arası döneme ilişkin 1.063.745,06 TL tutarlı "Kira Sözleşmesi Eki Liste"ye konu tahakkuk işleminin, 2- Bu tahakkuk işleminin dayanağı olan 2022 Yılı DHMİ Havalimanı Ücret Tarifelerinin 2022 Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesi bölümünün "Tarife Tablosu" başlıklı 2. maddesinin (a) bendindeki Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı Tarifesi tablosunda yer alan "TL/m²/Yıl" ile "Taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" ibarelerinin ve anılan tablonun altında yer alan "Emlak vergisi m² birim değerinin %2'sinin 1 TL'nin altında olması halinde 1 TL üzerinden hesaplama yapılacaktır." şeklindeki açıklama notunun iptali istenilmektedir.

DAVACININ_İDDİALARI : Davacı tarafından, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından altyapı hizmetleri işletmeciliği hususunda yetkilendirilmiş bir kuruluş oldukları, elektronik haberleşme altyapılarının taşınmazlardan geçişlerine ilişkin usul ve esasların Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından hazırlanarak yayımlanan Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelikte ve ekindeki Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosunda düzenlendiği, Yönetmeliğin ekindeki tabloda geçiş hakkını kullanan işletmecilerden talep edilecek geçiş hakkı ücretinin üst sınırının, kullanılan taşınmaz alanının metrekaresi belirlendikten sonra bu metrekarenin, taşınmazın emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin yüzde 2'si ile çarpımı sonucunda ortaya çıkan rakam olarak belirlendiği, ancak 2022 yılında çıkarılan dava konusu Tarifede bu kurala uyulmadığı, davalı idarenin önceki yıllara göre çok yüksek ve mevzuata aykırı şekilde geçiş hakkı bedeli belirlediği, davalı idarenin 2022 yılı için yapmış olduğu tahakkukta ise; 01/01/2022 -31/12/2022 kira dönemi için yıllık toplam 1.063.745,06 TL tutarlı tahakkuk gerçekleştirdiği, dava konusu Tarifenin dayanak Yönetmeliğe aykırı olduğu, eski Tarifelerde "m(metre)" şeklinde belirlenen hesaplamaya esas birim ölçüsü, dava konusu Tarifede "m²(metrekare)" şeklinde düzenlenerek Yönetmelikteki ifadeye yaklaştırılsa da metrekarenin neyin metrakesi olduğu açık olmadığından belirsizliğini koruduğu, ayrıca dava konusu uygulama işleminde uzunluğun esas alındığı ve bu durumun 25 kat artışa sebep olduğu, tablonun altında yer alan “Emlak vergisi m2 birim değerinin 962'sinin 1-TL'nin altında olması halinde 1.-TL üzerinden hesaplama yapılacaktır.” şeklindeki açıklamanın Yönetmelik ve eki Ücret Tarifesi Üst Sınır Tablosunda belirtilen üst sınırlar yok sayılarak Yönetmeliğe aykırı şekilde yıllık olarak ilan edilen ve esas tutuldukları tüm hesaplamalar bakımından muhatapları için sabit olan birimleri/değerleri, 1’den küçük olmaları halinde, tamamen mesnetsiz olarak tam sayıya 1’e yuvarladığı ve böylelikle hesaplanacak tutarın üst sınırının ihlaline sebep olduğu, işlemlerin belirlilik ve ölçülülük ilkesine de aykırı olduğu iddia edilmektedir.

DAVALILARIN_SAVUNMASI : Davalı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından, usule yönelik olarak, kendilerinin hasım mevkinden çıkarılarak davanın yalnızca Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünün husumetiyle görülmesi gerektiği, ayrıca süresinde açılmayan davanın usul yönünden reddi gerektiği; esasa yönelik olarak ise, geçiş hakkının Elektronik Haberleşme Kanunu'nda düzenlendiği, Bakanlıkça Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmeliğin çıkarıldığı ve Yönetmelikte geçiş hakkı ücreti üst sınırlarının belirlendiği, buna göre kullanılan taşınmaz alanının metrekaresi belirlendikten sonra bu metrekarenin taşınmazın emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin yüzde 2'si ile çarpımı sonucunda ortaya çıkan rakamın yıllık geçiş ücreti üst sınırı olacağı, bu çerçevede dava konusu Ücret Tarifesinin Yönetmeliğe aykırı olmadığı, Devlet Hava Meydanları İşletmesi'nin mevcut hatlarının bulunduğu göz, boru ya da galerinin işletmeci tarafından kullanılması durumunda alan hesabı yapılırken söz konusu göz, boru ya da galerinin genişliğinin dikkate alınmasının, diğer taraftan kablonun geçeceği yerin kazı yapılmak suretiyle yeniden tesis edilmesi durumunda ise taşınmazın alanının hesaplanmasında kazı (tranşe) genişliğinin esas alınmasının gerekli olduğunun değerlendirildiği, ayrıca sehven metre üzerinden düzenlenen kira faturaları için davacı şirketten iade faturası istenerek metrekare üzerinden hesaplama yapılmak suretiyle yeniden fatura düzenleneceğinin davacı şirkete bildirildiği, uygulama işleminin de hukuka aykırı bir yönünün kalmadığı, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır. Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından; usul yönünden, davanın süresinde açılıp açılmadığının resen araştırılması gerektiği; esas yönünden ise, dava konusu Tarifede metrekare üzerinden hesaplama yapılacağının düzenlendiği, ancak sehven metre üzerinden kira faturası tahakkuk ettirildiğinden davacı şirketten iade faturası istenerek metrekare üzerinden hesaplama yapılmak suretiyle yeniden fatura düzenleneceğinin davacı şirkete bildirildiği, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Davanın kısmen süre yönünden reddine, kısmen iptaline, kısmen reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ : Dava, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü Antalya Havalimanı Başmüdürlüğü'nün 01/01/2022-31/12/2022 tarihleri arası döneme ilişkin 1.063.745,06 TL tutarlı "Kira Sözleşmesi Eki Liste"ye konu tahakkuk işleminin ve bu tahakkuk işleminin dayanağı olan 2022 yılı DHMİ Havalimanı Ücret Tarifesinin 2022 Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesi bölümünün "Tarife Tablosu" başlıklı 2. maddesinin (a) bendindeki Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı Tarifesi tablosunda yer alan "TL/m²/Yıl" ve "taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" ibareleri ile "Emlak vergisi m² birim değerinin %2'sinin 1 TL'nin altında olması halinde 1 TL üzerinden hesaplama yapılacaktır." şeklindeki açıklama notunun iptali istemiyle açılmıştır. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Haberleşme Genel Müdürlüğü" başlıklığını taşıyan 483. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde, "Sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesiyle ilgili geçiş hakkına ilişkin usul ve esaslar ile bunların taşınmazlardan geçirilmesi için uygulanacak ücret tarifelerini belirlemek ve denetlemek," kuralına yer verilmiştir. 2920 sayılı Sivil Havacılık Kanunu'nun "Ücret Tarifeleri" başlıklı 37. maddesinin 1. fıkrasında, "Havaalanlarının kullanılması ve tesislerinden faydalanılması ve verilen hizmetlerin karşılığında alınacak ücretler, yapılacak tarifelerle saptanır. Yapılmış olan tarifeler, Ulaştırma Bakanlığının onayı ile yürürlüğe girer." hükmü; 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu'nun "Geçiş hakkının kapsamı" başlıklı 22. maddesinde, "Geçiş hakkı; elektronik haberleşme hizmeti vermek amacıyla, her türlü elektronik haberleşme alt yapısını ve bunların destekleyici ekipmanlarını, kamu ve/veya özel mülkiyete konu taşınmazların altından, üstünden, üzerinden geçirme ve bu alt yapıyı kurmak, değiştirmek, sökmek, kontrol, bakım ve onarımlarını sağlamak ve benzeri amaçlarla söz konusu mülkiyet alanlarını bu Kanun hükümleri çerçevesinde kullanma hakkını kapsar." hükmü yer almıştır. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı (mülga Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı) tarafından 27/12/2012 tarih ve 28510 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesiyle ilgili geçiş hakkına, bu hakka ilişkin uygulanacak ücret tarifesine ve bu Yönetmelik kapsamındaki işlemlerin denetlenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla yürürlüğe konulmuştur. "Tanım ve kısaltmalar" başlıklı 4. maddesinde, "d) Geçiş hakkı: İşletmecilere; elektronik haberleşme hizmeti sunmak için gerekli şebeke ve altyapıyı kurmak, kaldırmak, bakım ve onarım yapmak gibi amaçlarla kamu ve özel mülkiyet alanlarının altından, üstünden ve üzerinden geçmeleri için tanınan hakları, e) Geçiş hakkı ücreti: İşletmecinin, geçiş hakkı karşılığında geçiş hakkı sağlayıcısına ödeyeceği ücreti, f) Geçiş hakkı ücret tarifesi: Ek-1’de yer alan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosunda belirtilen yerlerde, geçiş hakkını kullanacak işletmecilerden talep edilen ücretlerin üst sınırlarını gösteren fiyat tarifesini, g) Geçiş hakkı sağlayıcısı (GHS): Geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında olan taşınmazlar da dahil olmak üzere taşınmazın sahipleri ve/veya taşınmaz üzerindeki hak sahiplerini,"; "Geçiş hakkı ücretleri" başlıklı 9. maddesinde, "(1) Geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için GHS tarafından, geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilen geçiş hakkı ücreti, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamaz. (2) Tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar için belirtilen ücret üst sınırı hariç olmak üzere, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde yer alan üst sınırları belirten fiyatlar, her mali yılın başında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırılarak tespit edilir kuralı yer almaktadır. Yönetmeliğin ekinde ise "Ek-1 Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu" başlıklı tablonun 1. sütununda tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar için yıllık ücret üst sınırı; metrekaresi, taşınmazın emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin yüzde 2’si olarak belirlenmiştir. 2022 yılı DHMİ Havalimanı Ücret Tarifesinin Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesi bölümünün "Tarife Tablosu" başlıklı 2. maddesinin (a) bendindeki Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı Tarifesi tablosunda yer alan "TL/m²/Yıl" ve "taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" ibareleri hakkında: Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmeliğin eki Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu ile geçiş hakkını kullanan işletmecilerden talep edilecek geçiş hakkı ücretinin üst sınırları belirlendiği görülmektedir. Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından çıkarılan 2022 Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesinde geçiş hakkı ücretinin belirlenmesinde(TL/m2/Yıl)formülüne yer verilerek Taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisinin m2 birim değerinin %2sinin alınacağı yolundaki düzenlemenin dayanağı olan Yönetmeliğin eki Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosunun tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazların kullanımı karşılığında istenecek yıllık ücret üst sınırının belirlenmesinde taşınmazın kullanılan kısmının metrekaresinin esas alınacağı yönündeki kurala aykırı ya da onu aşar bir durumun bulunmadığı görüldüğünden, anılan tarife hükmünde üst hukuk normuna ve hukuka aykırılık görülmemiştir. "Emlak vergisi m² birim değerinin %2'sinin 1 TL'nin altında olması halinde 1 TL üzerinden hesaplama yapılacaktır." şeklindeki açıklama notuna gelince, Yönetmeliğin 9. maddesinin 1. Fıkrasında, "Geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için GHS tarafından, geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilen geçiş hakkı ücreti, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamaz." kuralı ile birlikte Yönetmeliğin eki Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu ile geçiş hakkını kullanan işletmecilerden talep edilecek geçiş hakkı ücretinin üst sınırları belirlenmiş olup geçiş hakkı sağlayıcıları tarafından bu üst sınırların aşılamayacağı dikkate alındığında, Emlak vergisi m² birim değerinin %2'sinin 1 TL'nin altında olması halinde 1 TL üzerinden yapılacak hesaplama sonucu ortaya çıkan ücretin tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar için belirlenen ücret üst sınırının aşılması sonucunu doğuracak nitelikte olduğu anlaşıldığından açıklama notunun bu haliyle dayanağı olduğu yönetmeliğe aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 01/01/2022-31/12/2022 tarihleri arası döneme ilişkin 1.063.745.06 TL tutarlı "Kira Sözleşmesi Eki Liste"ye konu tahakkuk işlemi hakkında: Antalya Havalimanında davacı şirkete tahsisli bulunan elektronik haberleşme sistemine ait haberleşme alt yapısı geçiş hakkı karşılığı 01/01/2022-31/12/2022 tarihleri arası kira dönemine ait 1.063.745,06 TL tutarlı kira bedeli tahakkuk ettirildiği görülmektedir. Söz konusu tahakkuk işlemi ile 1.063.745,06 TL kira bedeli düzenlenmiş ise de, Dairenin 20/10/2022 tarihli ara kararı ve Savcılığımızın 09/02/2024 tarihli yazısına verilen cevabi yazı ve eklerinin birlikte incelenmesinden, 2022 yılı Telekominikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesi gereği Haberleşme Altyapısına ait tahsislerin "m²" üzerinden düzenlenmesi gerekirken sehven "m" olarak düzenlendiği anlaşılarak 281, 282, 314 ve 315 tahsis kodlu mahallerin kullanımı karşılığı olan 14.575 m'nin 1.457,5 m² olduğu dikkate alınarak 51.013,08 TL olarak, 94 tahsis kodlu mahalin kullanımı karşılığı olan 400 m'nin 40,0 m² olduğu dikkate alınarak 1.400,02 TL olarak, 276 tahsis kodlu mahalin kullanımı karşılığı olan 150 m'nin 15,0 m² olduğu dikkate alınarak 525,01 TL olarak hesaplanarak, taşınmazın bağlı bulunduğu belediyenin arsa m² birim fiyatının % 2 si dikkate alınarak hesaplama yapıldığı, toplam 52.938,12 TL olarak kira tahakkukunun düzeltildiği, davacı tarafından 529.381,05 TL iade faturası düzenlenerek iade işlemi yapıldığı anlaşılmıştır. Öte yandan dava konusu kira tahakkukunda Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı dışında kalan diğer kullanım alanları için yapılan tahsislerin karşılığı olan 334, 135 ve 264 tahsis kodlu mahaller için ise 4.982,96 TL tahakkuk ettirildiği anlaşılmakla birlikte, davacı iddialarının Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı'nın haksız ve hukuka aykırı olduğuna ilişkin olduğu, bu tutarın davacı tarafından itirazsız olarak ödendiği gözetildiğinde, bu tutarın kullanım karşılığı olarak davacı tarafından ödenmesi gerektiği muhakkaktır. Bu durumda, taşınmazın bağlı bulunduğu belediyenin arsa m² birim fiyatı esas alınarak hesaplama yapılması halinde yapılan işlemin hukuka uygun olduğu ve dayanağı yönetmelik hükümlerine aykırılık bulunmadığı ortaya konulduğundan dava konusu kira tahakkukunun taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin % 2 si ile çarpımı sonucu ortaya çıkan yıllık ücret üst sınırı olan 52.938.12 TL lik kısmında hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Tahakkukun kalan kısmı için iade işlemi yapıldığından bu kısım için dava konusuz kalmıştır. Açıklanan nedenlerle, 2022 Yılı DHMİ Havalimanı Ücret Tarifesinin 2022 Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesi bölümünün "Tarife Tablosu" başlıklı 2. maddesinin (a) bendindeki Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı Tarifesi tablosunda yer alan "TL/m²/Yıl" ve "taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" ibaresine karşı açılan davanın reddine, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü Antalya Havalimanı Başmüdürlüğü'nün 01/01/2022-31/12/2022 tarihleri arası döneme ilişkin 1.063.745,06 TL tutarlı "Kira Sözleşmesi Eki Liste"ye konu tahakkuk işleminin 57.921,08 TL lik kısmına karşı açılan davanın reddine, 1.005.823,98 TL lik kısmı için dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, davanın, "Tarife Tablosu" başlıklı 2. maddesinin (a) bendindeki Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı Tarifesi tablosunda yer alan "Emlak vergisi m² birim değerinin %2'sinin 1 TL'nin altında olması halinde 1 TL üzerinden hesaplama yapılacaktır." şeklindeki açıklama notunun iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 18/11/2025 tarihinde, davacı vekilleri Av. ... ve Av. ...'nun geldiği, davalılar Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığını temsilen Av. ...'ın, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünü temsilen Av. ...'in geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : Davacı şirket, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun ... tarih ve ... sayılı yazısında belirtildiği üzere; sanal mobil şebeke hizmeti, sabit telefon hizmeti, internet servis sağlayıcılığı hizmeti, altyapı işletmeciliği hizmeti, uydu haberleşme hizmeti ve kablolu yayın hizmeti sunmak üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından yetkilendirilmiş bir işletmecidir. Davacı şirketin, Antalya Havalimanında fiber optik elektronik haberleşme sistemine ait hat çekilmesine ilişkin kendisine tahsis edilen alanla ilgili her yıl protokol imzalayarak belirlenen yıllık kira bedelini ödediği görülmektedir. Davalı idare tarafından dava konusu işlem ile davacı şirketten 2022 yılı kira bedeli olarak 1.063.745,06 TL talep edilmiştir. Bunun üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE: USUL YÖNÜNDEN: 1- Davalı İdarenin Süre İtirazının İncelenmesi: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde, "1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. ... 4. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz." hükmüne yer verilmiş; "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasında, dilekçelerin, Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından: a) Görev ve yetki, b) İdari merci tecavüzü, c) Ehliyet, d) İdari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, e) Süre aşımı, f) Husumet, g) 3 ve 5 inci maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği; "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, süre aşımı yönünden yapılan incelemede Kanuna aykırılık görülürse davanın reddine karar verileceği hususları hüküm altına alınmıştır. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre, ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayan dava açma süresi içerisinde idari davaya konu edilmeyen düzenleyici işlemlerin, bu tarihten sonra davaya konu edilebilmeleri için, ilgili hakkında uygulama işlemi tesis edilmiş olması, bu işlemin ise dava konusu edilen düzenleyici işlemin uygulanması niteliğinde bulunması gerekmektedir. Uyuşmazlıkta, davacı şirkete davalı Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünce Antalya Havalimanındaki 2022 yılı geçiş hakkı ücreti karşılığı olmak üzere 1.063.745,06 TL tutarlı tahakkuk işlemi gerçekleştirilmiş, bu tahakkuk işleminin dayanağı olduğundan bahisle 2022 yılı DHMİ Havalimanı Ücret Tarifesinin 2022 Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesi bölümünün "Tarife Tablosu" başlıklı 2. maddesinin (a) bendindeki "Emlak vergisi m² birim değerinin %2'sinin 1 TL'nin altında olması halinde 1 TL üzerinden hesaplama yapılacaktır." şeklindeki açıklama notunun da iptali istenilmiştir. Oysa uygulama işlemi niteliğindeki tahakkuk işleminin incelenmesinden, Tarife Tablosu" başlıklı 2. maddesinin (a) bendindeki Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı Tarifesi tablosunda yer alan "TL/m²/Yıl" ve "taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" ibareleri dikkate alınarak tahakkuk işleminin gerçekleştirildiği, tahakkuk işleminde, iptali istenen "Emlak vergisi m² birim değerinin %2'sinin 1 TL'nin altında olması halinde 1 TL üzerinden hesaplama yapılacaktır." ibaresinin uygulanmadığı anlaşılmaktadır. Buna göre, davacı tarafından iptali istenen "Emlak vergisi m² birim değerinin %2'sinin 1 TL'nin altında olması halinde 1 TL üzerinden hesaplama yapılacaktır." ibaresinin davacıya uygulanmadığı ve dava konusu işlemin dayanağını oluşturmadığı, dolayısıyla bu ibarenin iptali istemiyle Tarifenin yürürlüğe girdiği tarih olan 01/01/2022 tarihinden itibaren en geç 60 gün içinde dava açılması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 10/03/2022 tarihinde açılan davanın anılan ibarenin iptali istemine ilişkin kısmının süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır. 2- Davalı Bakanlığın Husumet İtirazının İncelenmesi : Davalı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından husumetin sadece Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'ne yöneltilmesi gerektiği ileri sürülmüştür. 2920 sayılı Kanun'un 37. maddesi uyarınca, dava konusu edilen Tarifenin hazırlık ve teklif kısmı Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nce tesis edilse de nihayetinde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından onaylanarak yürürlüğe girdiği anlaşıldığından, davalı Bakanlığın husumet itirazı yerinde görülmemiştir.

ESAS YÖNÜNDEN: İlgili Mevzuat : 10/07/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı" başlıklı Onyedinci Bölümünün "Haberleşme Genel Müdürlüğü" başlıklı 483. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde, "Sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesiyle ilgili geçiş hakkına ilişkin usul ve esaslar ile bunların taşınmazlardan geçirilmesi için uygulanacak ücret tarifelerini belirlemek ve denetlemek," kuralına yer verilmiştir. 2920 sayılı Sivil Havacılık Kanunu'nun "Ücret Tarifeleri" başlıklı 37. maddesinin 1. fıkrasında, "Havaalanlarının kullanılması ve tesislerinden faydalanılması ve verilen hizmetlerin karşılığında alınacak ücretler, yapılacak tarifelerle saptanır. Yapılmış olan tarifeler, Ulaştırma Bakanlığının onayı ile yürürlüğe girer." hükmü; 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu'nun "Geçiş hakkının kapsamı" başlıklı 22. maddesinde, "Geçiş hakkı; elektronik haberleşme hizmeti vermek amacıyla, her türlü elektronik haberleşme alt yapısını ve bunların destekleyici ekipmanlarını, kamu ve/veya özel mülkiyete konu taşınmazların altından, üstünden, üzerinden geçirme ve bu alt yapıyı kurmak, değiştirmek, sökmek, kontrol, bakım ve onarımlarını sağlamak ve benzeri amaçlarla söz konusu mülkiyet alanlarını bu Kanun hükümleri çerçevesinde kullanma hakkını kapsar." hükmü yer almıştır. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı (mülga Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı) tarafından 27/12/2012 tarih ve 28510 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmeliğin; "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Yönetmeliğin amacı; sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesiyle ilgili geçiş hakkına, bu hakka ilişkin uygulanacak ücret tarifesine ve bu Yönetmelik kapsamındaki işlemlerin denetlenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir."; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik; sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesiyle ilgili geçiş haklarını, bu haklara ilişkin ücret tarifelerini, bu Yönetmelikte belirtilen işlemlerin denetlenmesini ve geçiş hakkını kullanacak işletmeciler ile geçiş hakkı sağlayıcılarının yükümlülüklerini kapsar."; "Tanım ve kısaltmalar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında, "...d) Geçiş hakkı: İşletmecilere; elektronik haberleşme hizmeti sunmak için gerekli şebeke ve altyapıyı kurmak, kaldırmak, bakım ve onarım yapmak gibi amaçlarla kamu ve özel mülkiyet alanlarının altından, üstünden ve üzerinden geçmeleri için tanınan hakları, e) Geçiş hakkı ücreti: İşletmecinin, geçiş hakkı karşılığında geçiş hakkı sağlayıcısına ödeyeceği ücreti, f) Geçiş hakkı ücret tarifesi: Ek-1’de yer alan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosunda belirtilen yerlerde, geçiş hakkını kullanacak işletmecilerden talep edilen ücretlerin üst sınırlarını gösteren fiyat tarifesini, g) Geçiş hakkı sağlayıcısı (GHS): Geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında olan taşınmazlar da dahil olmak üzere taşınmazın sahipleri ve/veya taşınmaz üzerindeki hak sahiplerini,"; "İlkeler" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Geçiş hakkı uygulamasında; a) Ülke kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması, b) Etkin ve sürdürülebilir rekabet ortamının sağlanması, c) Geçiş hakkı taleplerinin yasal süre içerisinde cevaplanması, ç) İlgili mevzuata aykırı olmamak koşulu ile geçiş hakkının kullanılmasının öncelikle tarafların anlaşmasına bağlı olması, d) Taleplerin teknik açıdan mümkün, ekonomik açıdan orantılı ve makul olması, e) Tesis paylaşımı ve ortak yerleşime öncelik verilmesi, f) Geçiş hakkının kullanımının taşınmaza kalıcı zarar vermemesi ve geçiş hakkı sağlayıcısının bu taşınmazın üzerindeki haklarının kullanımını sürekli biçimde aksatmaması, g) Çevre, tarihi eserler, kültür ve tabiat varlıklarının korunması, şehir ve ülke planlamacılığından kaynaklanan özel koşulların göz önünde tutulması ilkeleri esas alınır. (2) ..."; "Geçiş hakkı ücretleri" başlıklı 9. maddesinde, "(1) Geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için GHS tarafından, geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilen geçiş hakkı ücreti, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamaz. (2) Tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar için belirtilen ücret üst sınırı hariç olmak üzere, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde yer alan üst sınırları belirten fiyatlar, her mali yılın başında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırılarak tespit edilir. (3) İlk yıldan sonraki geçiş hakkı ücretleri; bir önceki yıl geçiş hakkı ücretine en fazla Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırım yapılması suretiyle tespit edilir. (4) ..." düzenlemeleri yer almaktadır. Yönetmeliğin ekinde ise "Ek-1 Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu" başlıklı tablonun 1. satırında, tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar için yıllık geçiş hakkı ücreti üst sınırı; metrekaresi, taşınmazın emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin yüzde 2’si olarak belirlenmiştir. Davalı Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından çıkarılan 2022 Yılı DHMİ Havalimanı Ücret Tarifelerinin, 2022 Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesi bölümünün "Tarife Tablosu" başlıklı 2. maddesinin (a) bendinin Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı Tarifesi tablosunda ise "(TL/m²/Yıl)" ve "Taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" şeklinde düzenleme getirildiği görülmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 2022 yılı DHMİ Havalimanı Ücret Tarifelerinin 2022 Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesi bölümünün "Tarife Tablosu" başlıklı 2. maddesinin (a) bendindeki Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı Tarifesi tablosunda yer alan "TL/m²/Yıl" ve "Taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" ibarelerinin incelenmesi: Anayasa'nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verilmiştir. Buna göre, idari teşkilat yapısı içinde yer alan Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi çeşitli adlar altında düzenleme yapabilmektedirler. Bu düzenlemeler arasında uyulması gereken "normlar hiyerarşisi" kuramına göre, hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Normlar hiyerarşisine göre kanundan sonra gelen yönetmelik, genelge, tebliğ, talimat gibi düzenlemelerin ancak kanunda verilmiş olan hakkın kullanılmasının açıklanması ile ilgili olacağı, bu metinlerde kanun ile verilmiş olan hakkı genişletici veya daraltıcı mahiyette hükümlere yer verilemeyeceği hukukun genel ilkelerindendir. Yukarıda yer verilen 27/12/2012 tarih ve 28510 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmeliğin eki Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu ile geçiş hakkını kullanan işletmecilerden talep edilecek geçiş hakkı ücretinin üst sınırları belirlenmiş olup geçiş hakkı sağlayıcıları tarafından bu üst sınırların aşılamayacağı kuşkusuzdur. Öte yandan, işbu davanın davacısı tarafından, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından dava konusu Tarifeden önce yayımlanan 2020 ve 2021 yıllarına ilişkin DHMİ Havalimanı Ücret Tarifelerinde yer alan "(TL/m/Yıl)" ile "taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" ibarelerinin iptali istemiyle açılan davalarda, Dairemizin 23/05/2023 tarihli ve E:2020/3697, K:2023/2681 sayılı ile E:2021/1062, K:2023/2685 sayılı kararları ile; tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazların kullanımı karşılığında istenecek yıllık geçiş hakkı ücreti üst sınırının, taşınmazın kullanılan kısmının metrekaresinin (m²) esas alınarak belirleneceği yönündeki adı geçen Yönetmelik düzenlemesine aykırı olacak şekilde metre (m) ölçü biriminin esas alınması suretiyle (TL/m/Yıl) formülüne yer verilerek geçiş hakkı ücretinin belirlenmesinde normlar hiyerarşisi prensibine uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu ibarelerin ve buna dayanılarak tesis edilen kira sözleşmesi eki listeye konu tahakkuk işlemlerinin iptaline karar verilmiş; 2020 Yılı Ücret Tarifesine ilişkin Dairemiz kararı Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 04/04/2024 tarihli ve E:2023/2910, K:2024/781 sayılı kararı ile kesin olarak onanmış, 2021 Yılı Ücret Tarifesine ilişkin Dairemiz kararı ise temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. Dava konusu 2022 Havalimanı Ücret Tarifelerinde ise, Yönetmeliğin eki Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosunda yer alan, tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazların kullanımı karşılığında istenecek yıllık geçiş hakkı ücreti üst sınırının, taşınmazın emlak vergisine esas asgari metrekare (m²) birim değerinin yüzde 2'si olduğu yönündeki Yönetmelik kuralına uygun olacak şekilde düzenleme yapılarak geçiş hakkı ücretinin belirlenmesinde "(TL/m²/Yıl)" formülüne ve "Taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" ibaresine yer verildiği görülmektedir. Bu durumda, 2022 Yılı DHMİ Havalimanı Ücret Tarifelerinin, 2022 Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesi bölümünün "Tarife Tablosu" başlıklı 2. maddesinin (a) bendinin Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı Tarifesi tablosunda yer alan "(TL/m²/Yıl)" ve "Taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" ibarelerinin, Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmeliğin eki Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosuna uygun olduğu sonucuna varılmaktadır. Her ne kadar davacı tarafından, "metrekare" ibaresinin yetersiz olduğu, neyin metrekaresinin esas alınacağına ilişkin belirsizliğin devam ettiği ileri sürülmekte ise de; geçiş hakkı ücretinin hesabında dikkate alınacak metrekarenin, geçiş hakkına konu taşınmazın kullanılan kısmı olduğu açık bulunduğundan, aksi yöndeki davacı iddiasına itibar edilmemiştir. Diğer taraftan, yukarıda anılan Yönetmelik gereği, emlak vergisine esas "asgari" metrekare birim değerinin %2'sinin hesaplamaya esas alınacağı da tabiidir. Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü Antalya Havalimanı Başmüdürlüğü'nün 01/01/2022-31/12/2022 tarihleri arası döneme ilişkin 1.063.745,06 TL tutarlı "Kira Sözleşmesi Eki Liste"ye konu tahakkuk işleminin incelenmesi: Davacıya Antalya Havalimanı için 01/01/2022-31/12/2022 tarihleri arası döneme ilişkin olarak "Kira Sözleşmesi Eki Liste"yle 1.063.745,06 TL geçiş hakkı ücreti tahakkuk ettirilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı, davalı Bakanlığın savunma dilekçesinde sehven "metre" üzerinden düzenlenen kira faturaları için davacı şirketten iade faturası istenerek "metrekare" üzerinden hesaplama yapılmak suretiyle yeniden fatura düzenleneceğinin belirtildiği, dava devam ederken davacı şirket tarafından "metre" birimi üzerinden ödenen geçiş hakkı ücretine ilişkin iade faturalarının düzenlenmesi üzerine davalı idarece "metrekare" üzerinden tekrar hesaplama yapılarak yeni tahakkuk işleminin gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda, davalı idarenin de kabulünde olduğu üzere, hatalı hesaplamaya istinaden hukuka aykırı işlem tesis edilerek davacı adına 1.063.745,06 TL tutarında tahakkuk işlemi gerçekleştirildiği, bu suretle davanın açılmasına idarece sebebiyet verildiği görüldüğünden, dava konusu tahakkuk işleminin tesis edildiği tarih itibarıyla hukuka uygunluk denetimine tabi tutulması ve iptaline karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. 2022 Yılı DHMİ Havalimanı Ücret Tarifelerinin "2022 Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesi" bölümünün "Tarife Tablosu" başlıklı 2. maddesinin (a) bendindeki; a) Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı Tarifesi tablosunun altında yer alan "Emlak vergisi m² birim değerinin %2'sinin 1 TL'nin altında olması halinde ... TL üzerinden hesaplama yapılacaktır." şeklindeki açıklama notunun iptali istemi yönünden DAVANIN SÜRE AŞIMI NEDENİYLE REDDİNE, b) Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı Tarifesi tablosunda yer alan "TL/m²/Yıl" ile "Taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" ibareleri yönünden DAVANIN REDDİNE, 2. Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü Antalya Havalimanı Başmüdürlüğü'nün 01/01/2022-31/12/2022 tarihleri arası döneme ilişkin ... TL tutarlı "Kira Sözleşmesi Eki Liste"ye konu tahakkuk işleminin İPTALİNE, 3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam 1.150,30 TL yargılama giderinin haklılık oranına göre 1/2'si olan ... TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, 1/2'si olan ... TL'nin ise davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, 4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen ... TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, ... TL vekâlet ücretinin ise davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine, 5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine, 6. Bu kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 (otuz) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 18/11/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.