Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/680 E. 2022/607 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. BURSA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2021/ KARAR NO : 2022/ HAKİM : KATİP : DAVACI : VEKİLİ : Av. DAVALI : VEKİLİ : Av. DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 15/09/2021 KARAR TARİHİ : 16/05/2022 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 06/06/2022 Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... Peyzaj Tarım Mimarlık Müh. İnş. Taah. San Ve Tic. Ltd. Şti. ile davalı ... Tarım Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti. arasında 05.12.2019 tarihinde protokol yapılarak muhtelif ağaç fidelerinin yetiştirilmesi ve nakliyesi konusunda anlaşmaya varıldığını, davalı ... Tarım Ltd. Şti.’nin yetiştirip 2020 yılı Haziran ayında teslim edeceği ağaç fideleri için müvekkil şirket tarafından avans olarak ... Bankası ... Şubesine ait 20.12.2020 tarihli33.948,60.-TL.lik çek verildiğini, ancak günü geldiğinde ağaç fidelerinin teslim edilmediğini ve avans olarak verilen çekin bedelsiz kaldığını, davalı şirket ile yapılan görüşmelerde, müvekkil şirketten avans olarak aldıkları çeki cirolayarak kullandıklarını, 20.12.2019 tarihli protokol ile 25-28 Kasım 2020 tarihleri arasında ...’da yapılacak olan ... Tarım Fuarına katılmak için fuar organizasyon firması olan diğer davalı ... ... Fuarcılık ve Gösteri Hizmetleri A.Ş.’ye verdikleri 20.12.2019 Tarihli Alan Kiralama Formu); ancak koronavirüs salgınından dolayı oluşan pandemi ve seyahat kısıtlamaları nedeniyle fuarın iptal edildiğini, bu nedenle bedelsiz kalan çeki fuar firmasından alarak iade edeceklerini söylediklerini, ödeme günü yaklaşmasına rağmen çek iade edilmeyince müvekkil şirket tarafından, ... Noterliği’nin 08.12.2020 tarih ve 2020/ Yevmiye nolu ihtarnamesi gönderilerek bedelsiz kalan çekin iade edilmesi; aksi taktirde hukuki yollara müracaat edileceğinin belirtildiğini, buna rağmen ödeme yapılmayınca taraflarınca ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/... esas sayılı dosyası ile Menfi Tespit ve İstirdat davası açıldığını, Bölge Adliye Mahkemelerinde farklı yönde verilen kararlarla ilgili uyuşmazlıkların giderilmesi için, ... 19. H.D. tarafından verilen 13.02.2020 tarih ve 2020/... E. 2020/ K sayılı kararında, “…ticari nitelikteki menfi tespit davalarında dava açılmadan önce arabuluculuğa gidilmesinin zorunlu olmadığına ve arabulucuya gidilmiş olmasının bir dava şartı olmadığına …” dair karar nedeniyle tarafımızca arabulucuya başvuru yapılmadığını, mahkememizce ... kararının aksine, arabulucuya başvuru yapmanın dava şartı olduğu ve bu şartın yerine getirilmediği gerekçesi ile davanın usulden reddedildiğini, bunun üzerine çekin vurulmasını ve ticari kariyerinin sarsılmasını istemeyen müvekkilinin bedelsiz kalan çek bedelini ödemek zorunda kaldığını, kambiyo senetlerinin düzenlenmesine vesile olan temel alacak ifa, ibra, takas, satılan malın ayıplı çıkması nedeniyle iade edilmesi veya satılan malın teslim edilmemiş olması gibi nedenlerle karşılıksız kalabildiğini, temel alacağın sona ermesi, herhangi bir nedenle doğmaması veya hükümsüz olması gibi durumlarda kambiyo senedi bedelsiz hale geleceğini ve kambiyo borçlusuna ifaya karşı koyma hakkı vereceğini, dolayısıyla yasal dayanağını TBK 125/2 maddesinden alan senet borçlusu, temel borç ilişkisindeki karşı edimin ifa edilmemesi nedeniyle sözleşmeden dönebilecek ve bedelsizliğe dayalı olarak menfi tespit davası açabileceğini, keşideci ... PeyzajLtd. Şti. ile lehtar ... Tarım Ltd. Şti. arasında çek düzenlenmesini gerektiren temel ilişkinin sunulan ağaç fidesi yetiştirilmesi konusunda taraflar arasında yapılan 05.12.2019 tarihli protokol olduğunu, çekin cirolanarak el değiştirmesindeki temel ilişkinin ise Lehtar ... Tarım Ltd. Şti.’nin 25-28 Kasım 2020 tarihleri arasında ...’da yapılacak ... Tarım Fuarına katılmak için ... Fuarcılık ve Gösteri Hizmetleri A.Ş. ile aralarında yaptıkları 20.12.2019 tarihli protokol olduğunu, ancak ... Tarım Ltd. Şti. 05.12.2019 tarihli protokol doğrultusunda ağaç fidelerini teslim etmeyerek keşideci olan müvekkil şirkete karşı edimini yerine getirmediğini, ... Fuarcılık A.Ş. ise, fuarın iptal edilmesi nedeniyle çeki ciro yoluyla teslim aldığı diğer davalı lehtar ... TarımLtd.Şti.ye karşı edimini yerine getirmediğini, böylece gerek keşideci ile lehtar arasındaki temel ilişki nedeniyle, gerekse lehtar ile yetkili hamil arasındaki temel ilişki nedeniyle ifa gerçekleşmediğini, temel alacağın karşı edimi yerine getirilmediği için çekin bedelsiz kaldığını, müvekkil şirket tarafından keşide edilen çekin 05.12.2019 tarihli Fide Üretim Sözleşmesi ile davalı ... Tarım Ldt. Şti.’ye verildiğini, ancak şirketin edimini yerine getirmediğini ve böylece çekin bedelsiz kaldığını; aynı çekin lehtar tarafından cirolanarak 20.12.2019 tarihli Alan Kiralama Formu sözleşmesi ile fuara katılmak için diğer davalı ... Fuarcılık A.Ş.ye verildiğini, ancak tarım fuarının iptal edilmesi nedeniyle yetkili hamil açısından da çekin bedelsiz kaldığının sabit olduğunu, buna rağmen bedelsiz kalan çek kötü niyetli hamil tarafından kullanıldığını ve karşılığı bankadan tahsil edilmek suretiyle sebepsiz zenginleştiğini, müvekkil şirket tarafından keşide edilen ve bedelsiz kalan ... Bankası ... Şubesine ait 20.12.2020 tarihli 33.948,60.-TL.lik çek nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti ile ödenmek zorunda kalınan çek bedelinin istirdatı için işbu talepte bulunma zorunluluğu hasıl olduğunu belirterek gerek çek düzenlenmesini gerektiren temel ilişkinin, gerekse çekin cirolanarak devredilmesini gerektiren temel ilişkilerin karşılığı olan edimlerin yerine getirilmemesi nedeniyle bedelsiz kalan, ancak buna rağmen bedeli tahsil edilerek sebepsiz zenginleşilen, keşidecisi ... Peyzaj Tarım Mimarlık Müh. İnş. Taah. San Ve Tic. Ltd. Şti. olan ... Bankası ... Şubesine ait 20.12.2020 tarihli ve 33.948,60.-TL.bedelli çek nedeniyle borçlu olunmadığının tespitine, ödenmek zorunda kalınan 33.948,60.-TL.çek bedellinin, ödeme tarihinden itibaren reeskont faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilendavalılardan istirdatına, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davalılara yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP :Davalı ... ... Fuarcılık vekili davaya cevap dilekçesi ile, davacının 25-28 kasım 2020 tarihleri arasında ...'da yapılacak olan ... tarım fuarının koronavirüs salgınından dolayı oluşan pandemi ve seyahat kısıtlamaları nedeniyle fuarın iptal edildiği ve bu nedenle çekin bedelsiz kaldığına yönelik iddialarının asılsız olduğunu, fuarın iptal edilmesi söz konusu olmayıp fuar organizasyonu 24-27 kasım 2021 tarihine ertelendiğini, müvekkil şirket ile ... Tarım arasındaki sözleşmeye konu fuar organizasyonu iptal edilmemiş olup; pandemi tedbirleri kapsamında yetkili merciler tarafından pandemi koşulları nedeniyle getirilen seyahat kısıtlamaları sonucunda söz konusu fuarın organizasyon tarihi 24-27 Kasım 2021 tarihine ertelendiğini, davacı yan tarafından sunulan fuar iptal duyurusu olduğu iddia edilen belge incelendiğinde açıkça görüleceği üzere başlığı dahi "... Fuarı Yeni Tarih" iken ve içerisinde fuarın 24-27 Kasım 2021 tarihine ertelendiğinin açıkça belirtilmiş olmasına rağmen, bu belgenin karşı taraf vekili tarafından fuar iptali olarak nitelenmesi gerçeğe aykırı olup iyiniyetten de uzak olduğunu, müvekkil şirketin sözleşmenin anılan maddesi kapsamında yetkili merciilerin pandemi sebebiyle seyahat kısıtlamaları getirmesi sonucunda fuar tarihini erteleme hakkını zorunlu nedenlerle kullanmış olup, sözleşmenin feshi ya da müvekkil şirketin üstlenmiş olduğu edimi yerine getirmemesi söz konusu olmadığını, bu nedenle fuarın iptal olduğu iddiasıyla söz konusu çekin bedelsiz kaldığı iddiasının asılsız olduğunu, davacı yanın iddialarını kabul etmemekle beraber müvekkil şirkete karşı defi ileri sürme hakkı bulunmamakta olup, ... tarım ile aralarındaki sözleşmenin ifa edilmemesine bağlı olarak, müvekkil şirkete ciro edilmiş çek üzerinde herhangi bir hak iddia edebilmesi mümkün olmadığını, kambiyo senetleri her ne kadar temelinde bir ilişki barındırsa da temel ilişkiden bağımsız bir kıymetli evrak olup, temel ilişkiden kaynaklanan defilerin, söz konusu çeki iyiniyetli olarak ciro yolu ile elde eden müvekkil şirkete karşı ileri sürülmesi mümkün olmadığını, müvekkil şirketin, ifasını üstlendiği sözleşme karşılığında ciro yolu ile elde ettiği davaya konu çekin iadesi veyahut tahsil edilen bedelin iadesi gibi bir yükümlülüğü bulunmadığını, davacı taraf her ne kadar keşideci ile lehtar arasındaki temel ilişki nedeniyle ve lehtar ile yetkili hamil arasındaki temel ilişki nedeniyle ifanın gerçekleşmemiş olduğunu iddia ederek temel alacağın karşı edimi yerine getirilmediği için çekin bedelsiz kaldığını ileri sürmüş olsa da müvekkil şirket yönünden bu iddianın asılsız olup, müvekkil şirkete karşı husumet yöneltilemeyeceğini, müvekkil şirket ile ... Tarım arasındaki temel ilişki kapsamında sözleşmenin geçerliliğini koruduğu sabit halde olup, müvekkil şirketin sözleşme kapsamında üstlendiği yükümlülükleri yerine getirmemesinin söz konusu olmadığını, davacı yanın iddia ettiği gibi fuarın iptal edilmesi söz konusu olmayıp, pandemi koşulları dolayısıyla yetkili merciilerin aldığı karar doğrultusunda fuar 24-27 kasım 2021 tarihine ertelendiğini, müvekkil şirket ile ... Tarım arasındaki anlaşmaya konu fuarın iptal edilmediğini, 2021 yılı kasım ayına ertelendiğinin sabit olup, keşideci tarafından emre yazılı olarak düzenlenen çeke ilişkin, lehdar ile keşideci arasındaki ilişkiden kaynaklanan defilerin müvekkil şirkete karşı ileri sürülemeyecek olması, karşı tarafın iddialarını kanıtlayamamış olması nedeni ile müvekkil şirkete husumet yöneltilmesinin mümkün olmadığından huzurdaki davanın müvekkil şirket bakımından reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek haksız davanın müvekkil şirket yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur. Davalı ... Tarım Ltd.Şti vekili cevap dilekçesinde özetle; senet borçlusunun kendisine karşı bir icra takibi başlamadan önce menfi tespit davası açabilmesinde hukuki yararının bulunması gerektiğini, hukuki yarar, zaten HMK m. 114/(1)-h gereğince her hukuk davasında gözetilmesi gereken bir dava şartı olup, yargılamanın her aşamasında mahkemece göz önünde bulundurulabileceği gibi, taraflar da her zaman ileri sürebileceğini, kaldı ki, dava açmakta hukuki yarar bulunmadığı tespit edilen durumlarda, dava usulden reddedilebileceğini, kambiyo senetleri her ne kadar temelinde bir ilişki barındırsa da temel ilişkiden bağımsız bir kıymetli evrak olduğunu, illetten mücerret olduğunu, senette, taahhüdün sebebinin gözükmeyeceğini, gösterileyemeyeceğini, bu senetlerde daha sonra görüleceği üzere; senedin düzenlemesine neden olan bir temel ilişkinin mutlaka olduğunu, fakat kambiyo senedinde bu bakımdan bir açıklama yapılamayacağını, bir diğer anlatımla kambiyo senedi temel ilişkiye bağlı tutulamayacağını temel ilişki ile nitelendirilemeyeceğini, aksi davranış yani taahhüdün temel ilişki ile ilişkilendirilmesi senedin taahhüdünün geçerliliğini etkiler ve hükümsüz sayılması sonucunu doğurur bu emredici bir düzenleme olduğunu, müvekkil firma ile davacı arasında süregelen bir ticari faaliyet gerçekleştiğini ve müvekkil firmanın edimlerini eksiksiz bir şekilde yerine getirdiğini, yapılmayan veya eksik teslim edilen bir edim bulunmadığını, açılan iş bu davanın kötü niyetli olarak açıldığını, dava dilekçesinde soyut iddialara dayanıldığını ve asılsız iddialar müvekkil şirket eski çalışanı ve karşılıklı davası bulunan ve müvekkil şirket eski ortağının oğlu ve davası devam eden tanık gösterilmek suretiyle ispatlanamaya çalışılmakta olduğunu belirterek haksız davanın müvekkil şirket yönünden reddi gerektiğini savunmuştur. HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLER VE GEREKÇE; Dava, HMK'nun 320/2.maddesi gereği uyuşmazlık konusunun; Mahkememizin yetkili olup olmadığı, davacı tarafça sözleşme gereği verilen çekin bedelsiz kalıp kalmadığı, davalı ... Tarım Ürünleri LTD ŞTİ tarafından sözleşme gereği fide teslim yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediği, davacının ödenen çek bedelinin istirdadı talebinin yerinde olup olmadığına ilişkin menfi tespit davasıdır. Mahkememizce davalı ... ... Fuarcılık ve Gösteri Hizmetleri AŞ.'nin sözleşmenin tarafı olmadığından sözleşmenin ifa yeri itibari ile Davacı yerleşim yeri Mahkemelerinin yetkili olacağına dair HMK Hükmünün bu davalı ... ... Fuarcılık ve Gösteri Hizmetleri AŞ. Yönünden uygulanamayacağından davanın ... ... Fuarcılık ve Gösteri Hizmetleri AŞ. Yönünden tefriki ile bilahare yetki itirazının kabulü ile mahkememizin yetkisizliğine karar verilmiş, davaya ... Tarım Ürünleri LTD ŞTİ yönünden devam edileceğinden davalı ... Tarım Ürünleri Ltd Şti ile vekiline ayrı ayrı ihtaratlı davetiye tebliği ile dava dilekçesine ekli sözleşmenin de bir örneği eklenerek sözleşmede yazılı olan yükümlülüklerin kendilerince yerine getirilip getirilmediği konusunda 2 haftalık kesin süre içerisinde beyanda bulunmaları, beyanda bulunmadıkları taktirde davacının ödeme yükümlülüğünü yerine getirdiği ancak davalının 05/12/2019 tarihli sözleşmeden kaynaklı fide yetiştiriciliği ve nakliyesi konusunda yükümlülüklerinin yerine getirilmediği ve çekin bedelsiz kaldığına dair davacı iddialarının geçerli sayılacağının mahkememizce kabul edileceği hususunun ihtarına karar verilmiş, akabinde Davalı ... tarım ürünleri Vekiline taraflar arasında düzenlenen 05/12/2019 tarihli 2020 yılı Fide Üretim Sözleşmesi gereği ağaç fidelerinin davacıya teslim edildiği konusunda var ise yazılı delillerini sunması, aksi halde davacıya bu konuda yemin teklif edecek ise 2 haftalık kesin süre içerisinde yemin metnini hazırlayıp sunması konusunda süre verilmesine ve yemin metni sunulduğu taktirde bir örneğinin davacı ile vekiline ayrı ayrı tebliğine karar verilmiş, davalı vekilinin yemin teklif ettiğine dair beyan dilekçesini dosyaya sunduğu, davalı vekilinin yemin teklif etme hakkını kullandıklarına dair yemin metnini dosya içerisine sunduğu, yemin metninin bir örneğinin usulünce davacı ve vekiline tebliğ edildiği anlaşılmıştır. Davacı şirket yetkisili ... duruşmada davalı taraf ile aramızda 05/12/2019 tarihli bir protokol yaptıklarını, çek bedelini de karşılığında ödediklerini, ... Bankası ... şubesine ait 20/12/2020 tarihli ve 33.948,60 TL bedelli bir çek olduğunu, davalı tarafın ise bunun karşılığında ağaç fidelerini teslim etmediğini beyan etmiş, beyanında ve yemininde sebat ettiğini bildirmiştir.6100 sayılı HMK.'nun 225 ve devamı maddelerinde belirtildiği üzere, yemin taraflardan birinin, bir vakıanın doğru olup olmadığı hakkında beyanda bulunmasıdır. Bir vakıanın doğru olup olmadığına yemin edilirse, artık o vakıa hakkında başka delil gösterilmesine gerek yoktur. Bu anlamda, yemin delili kesin bir delildir. Davacı şirket yetkisili ... duruşmada davalı taraf ile aralarında 05/12/2019 tarihli bir protokol yaptıklarını, çek bedelini de karşılığında ödediklerini, ... Bankası ... şubesine ait 20/12/2020 tarihli ve 33.948,60 TL bedelli bir çek olduğunu, davalı tarafın ise bunun karşılığında ağaç fidelerini teslim etmediğine dair yemin ettiğini bildirmiştir. Tüm dosya kapsamı incelendiğinde dosya içerisine celp edilen banka kayıtları ile davacının sözleşme ile belirlenen çek ile ödeme yükümlülüğü ... Bankası ... Şubesine ait 20/12/2020 tarih ve 33.948,60.-TL tutarlı çek ile yerine getirdiği, davalı tarafın çek bedelini tahsil ettiği halde sözleşme ile yükümlendiği fide teslim yükümlülüğünü yerine getirmediği, çekin böylelikle karşılıksız kaldığı anlaşılmakla ... Bankası ... şubesine ait 20/12/2020 tarihli ve 33.948,60.-TL bedelli çekten dolayı davalıya borçlu bulunmadığının tespiti ile çek bedelinin davalıdan ödeme tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte tahsiline karar vermek gerekmiş hüküm aşağıdaki şekilde tesis olunmuştur. HÜKÜM:Ayrıntısı ve yasal gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın KABULÜ ile; davacının, davalı ... Tarım Ürünleri LTD ŞTİ'ne ... Bankası ... Şubesine ait 20/12/2020 tarih ve 33.948,60 TL tutarlı çekten dolayı borçlu bulunmadığının TESPİTİ ile, Çek bedelinin davalıdan ödeme tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte TAHSİLİNE, 2-Alınması gereken 2.319,03.-TL harçtan peşin yatırılan 579,76.-TL harcın mahsubu ile bakiye 1.739,27.-TL karar ve ilam harcının davalıdan alınarak hazineye İRAT KAYDINA, 3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibari ile yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca taktir ve tayin olunan 5.100,00.-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, 4-7155 Sayılı Kanunun 23.maddesi ile 6325 Sayılı Kanun 18/A-12-13 maddeleri uyarınca 1.320,00 TL zorunlu arabuluculuk hizmeti giderinin davalıdan alınarak hazineye İRAT KAYDINA, 5-Davacı tarafça yapılan aşağıda dökümü yazılı toplam 797,56.-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacı tarafa VERİLMESİNE, 6-Davacı tarafça yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın hükmün kesinleşmesinden sonra 6100 sayılı HMK'nun 333. Maddesi uyarınca davacı tarafa İADESİNE, Dair, davacı vekili ile davalı ... Tarım Ürünleri San. Tic. LTD. ŞTİ. vekilinin yüzünde, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İstinaf Yargı yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 16/05/2022 Katip Hakim e-imza e-imza