Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/405 E. 2018/1260 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. BURSA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2018/ KARAR NO : 2018/ HAKİM : KATİP : ASIL DAVADA; DAVACI : VEKİLLERİ : Av. Av. DAVALI : VEKİLLERİ : Av. Av. Av. DAVA : Alacak (Bankacılık İşlemlerinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 21/03/2018 BİRLEŞEN ... 2. ATM' NİN 2018/... ESAS SAYILI DAVADA; DAVACI : VEKİLİ : Av. DAVALI : VEKİLİ : Av. DAVA : Alacak (Bankacılık İşlemlerinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 06/07/2018 KARAR TARİHİ : 09/10/2018 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 01/11/2018 Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Bankacılık İşlemlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA : Davacı vekili dilekçesi ile; Müvekkili şirketin davalı bankanın kapanan ... Şubesinin ... nolu hesap kredi müşterisi olup müvekkili şirketin davalı banka şubesinden 2000 ile 2004 yılları arasında almış olduğu dilekçe ekindeki listede ayrıntılı dökümü bulunan 72 adet çeki içeren boş çek koçanlarının 20/05/2011 tarihinde müvekkili şirketi soyan hırsız yada hırsızlar tarafından müvekkili şirkete ait diğer menkul eşyalar ile birlikte çalındığını, müvekkili şirketin davalı bankaya olan kredi borcunu kapatıp teminat olarak verilen taşınmazın üzerindeki ipoteğin kaldırılmasını talep ettiğinde ise müvekkili şirketten 72 adet çekin banka sorumluluk bedeli olan 43.200,00-TL'sinin bloke edilmedikçe ipoteğin kaldırılmayacağı bildirilmesi ve taşınmaz üzerindeki müvekkilinin haklarının kısıtlanması nedeniyle müvekkili şirket tarafından 43.200,00-TL'nin davalı bankaya 23/11/2012 tarihinde bloke edilerek banka tarafından müvekkili şirkete ait taşınmaz üzerindeki ipoteğin kaldırıldığını, davalı bankanın söz konusu boş çek yapraklarından dolayı henüz doğmamış ve ileride doğabilecek bankanın sorumlu olan miktarın depo edilmesini müvekkili şirketten isteyemeyeceğini anılan çeklerin basım tarihleri itibariyle değişen çek yasaları gereği çek geçerlilik koşullarını taşımadığı gibi boş çek yapraklarının çek vasfında olmadığı nedeniyle haksız yere bloke ettirilen 43.200,00-TL'nin müvekkili şirketin bloke tarihi olan 23/11/2012 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi ve öncelikle 72 adet boş çek yapraklarının kıymetli evrak olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP : Davalı ... Bank AŞ vekili davaya cevap dilekçesi ile; Davacının banka tarafından kendisine teslim edilmiş olan boş çek yapraklarından 72 adedinin çalındığını bildirerek bu çeklerin asgari bedellerinin depo edilemeyeceğinden bahisle iadesine talep etmiş ise de, davacının bu çekerin iptaline ilişkin herhangi bir mahkeme kararı ibraz edememiş olmakla, bankanın çek kanunu uyarınca ibraz riski devam eden çeklerden dolayı asgari ödemekle yükümlü olduğu tutar nedeniyle sorumluluğunun devam ettiğini, çeklerin kaybedildiği tarih ile blokaj tarihi arasında davacının ipoteği mevcut olduğu için nakit teminata ihtiyat duyulmadığını, ancak davacının ipoteğin fekkini talep edince teminat değişikliği yapılarak nakit blokaj alındığını, davacının imzalamış olduğu sözleşmelerde teminat verme taahhüdünün mevcut bulunduğunu, davacının 15/03/2012 tarihli sözleşmenin 5. maddesi gereği almış olduğu çekleri usulüne uygun olarak saklayacağı ve bu taahhütlerine uymaması halinde iade edilmeyen her çek yaprağı için bankanın ödemekle yükümlü bulun- duğu tutarın müşterisinin hesabına borç kaydedeceğinin hükme bağlandığını, yürürlüğe giren 5941 Sayılı Çek Kanununun geçici 3 maddesinin 4. fıkrasına göre " Bankaların müşterilerine verdikleri eski çek defterleri ile ilgili olarak muhatap bankanın 3.maddenin 3. fıkrasına göre ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu 30/06/2018 tarihinde sona erer" hükmüne yer verildiğini, müvekkili bankanın da davacıya verilen çekler nedeniyle 30/06/2018 tarihine kadar 43.200,00-TL'lik ödeme riskinin bulunduğunu, bu nedenle bu riskin teminatını oluşturan nakit blokaja etmesinin de iade etmesinin mümkün olamayacağından açılan ve yerinde olmayan davanın reddine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir. HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLER VE GEREKÇE; Dava, Sebepsiz Zenginleşmeye dayalı alacak davası olup yasal süresi içinde açılmıştır. Davacı vekili delil olarak; Davacı şirketin davalı bankadaki hesabına ilişkin kayıtlara, C. Başsavcılığı Soruşturma Dosyasına, Tapu Kayıtları, Ödeme Makbuzları, Banka Kayıları üzerinde yaptırılacak bilirkişi incelemesi ile davalı bankaya çekilen ... 10. Noterliğinin 03/07/2013 tarih ve yevmiye nolu ihtarnamesine delil olarak dayanmış ve yazılı delillerini dosya içerisine ibraz etmiştir. Davalı ... Bank Aş vekili delil olarak; Genel Kredi Sözleşmelerini, Banka kayıtlarını, Banka kayıtları üzerinde yaptırılacak bilirkişi incelemesini ve davalı banka tarafından çekilen ... 5. Noterliğinin 21/08/2013 tarih yevmiye nolu ihtarnamesini delil olarak dayanmış, davalı banka vekiline de yazılı delilleri genel kredi sözleşmelerinin dosya içerisine ibrazı sağlanmış, ... C. Başsavcılığı Zaman Aşımı Bürosunun 2011/... sayılı evrakı celp edilmekle, dosyamız içerisine alınmış, davalı ... Bank AŞ'ye yazı yazılarak davacı hesabına ait çeklere ilişkin kayıtlar çıkartılarak dosyamız içerisine alınmış, dava dosyası, ibraz edilen deliller ve davacı banka kayıtları üzerinde mahkememizce resen seçilen bankacı bilirkişi ... ve Hukukçu bilirkişi ... tarafından düzenlenen bilirkişi raporu ve itiraz doğrultusunda aldırılan Ek rapor dosyamız içerisine aldırılmış ve taraf vekillerine usulüne uygun olarak tebliğ olunmuştur.Yapılan yargılama ve delillerin sonucunda; Davalı banka vekili tarafından davacı şirkete 2007 ve 2008 yılları itibariyle verildiği sabit olan 72 adet dökümü dava dilekçesi ekinde ve bilirkişi raporunda yapılmış bulunan çeklerin davacı şirkete teslim ettikten sonra davacı şirket işyerinde 20/05/2011 gününde yapıldığı iddia ve şikayet olunan hırsızlık olayı nedeniyle boş vaziyette iken muhafaza altına alındığı yerden hırsızlandığı iddiası ile ... C. Başsavcılığının 2011/... sayılı evrakı ile soruşturma başlatıldığı, öncesinde davalı bankanın davacı şirkete kullandırmış olduğu 26/07/2006 tarihli 2.750.000-USD tutarlı ve 31/07/2012 tarihli 500.000-USD tutarlı Genel Kredi Sözleşmelerini imzalayarak kredilerin kullandırıldığı, davacı ... Otomotiv San ve Tic. Ltd. Şti'nin anılan Genel Kredi Sözleşmeleri gereği kullanmış olduğu kredi borçlarını ödeyerek kapattığı, kredilerin teminatı olarak davacı yana ait taşınmaz üzerine konulan ayni teminat niteliğindeki ipoteğin kaldırılması yönünden davalı bankaya iadesi gerçekleşmeyen 72 adet boş çek yapraklarının asgari tutarlarının ödeme yükümlülüğü devam eden tutarı olan 43.200,00-TL'nin bankaya ödenmesi halinde ipoteğin fek edileceğinin davacı şirkete bildirilmesi üzerine davacının anılan tutarı 23/11/2012 tarihinde bankaya bloke ederek ipoteğin aynı tarihte kaldırılmasını sağladığı anlaşılmış olup anılan hususlar taraflar arasında uyuşmazlık konusu değildir. Davalı banka tarafından davacı kredi müşterisini 5941 Sayılı Çek Yasasının yürürlüğe girdikten önce 3167 Sayılı Çek Yasasının yürürlüğü tarihinde davacı şirkete basımı yapılarak verilen çek defterlerinde bulunan 72 adet çekten dolayı 3167 Sayılı Yasanın 10. maddesi kapsamında " Hesap sahibi ile muhatap banka arasında çek defterinin teslimi sırasında yapılmış olan dönülemeyecek bir gayri nakdi kredi sözleşmesi" olarak tanımlanan şekilde sözleşmenin yapılarak çek yapraklarının davacıya teslim edildiği, anılan sözleşme ve yasal hükmü kapsamında davacının çekin teslimi ile birlikte çek hesap sahibinin çekin kısmen veya tamamen karşılıksız çıkması halinde 3. kişi hamile karşı davalı bankanın ödemekle yükümlü bulunduğu asgari tutarı davacı kredi sözleşmesi ve çek hesap sahibinden talep edebileceği ve bankanın garanti kapsamındaki gayri nakdi riski kredi açığı bulunduğu takdirde depo edilmesini talep edebileceği söz konusu olmakla ve değişen 5941 Sayılı Yasa kapsamında da taraflar arasında dönülemeyecek bir sözleşme hükmünde bulunan maddenin aynı şekilde tekrar edildiği, davalı bankanın ayni teminat niteliğinde bulunan ipoteğin kaldırılması ile daha doğrusu ipoteğin kaldırılması için bu 43.200,00-TL tutarındaki çek asgari bedelleri olan gayri nakdi riski davacı hesap sahibine depo ettirdiği anlaşılmış olup taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu olan blokenin yerinde olup olmadığı, davacının blokenin iadesini talebinde haklı olup olmadığı konularında toplanmaktadır. Davacı şirket tarafından davalı banka aleyhine çekilen ... 10. Noterliğinin 03/07/2013 tarih yevmiye nolu ihtarnamesi ile bloke edilen paranın iadesi talep edilmiş, davalı banka tarafından çekilen ... 5. Noterliğinin 21/08/2013 tarih yevmiye nolu ihtarnamesi ile 5941 Sayılı Yasanın 3. maddesinin 4 bendi gereği eski tarih çek yaprakları ile ilgili asgari tutarı ödeme yükümlülüğünün 30/06/2018 tarihine kadar devam edeceğinden bahisle anılan tutarlara ilişkin mer'i riskin devam ettiğinden bahisle anılan tutarın iade edilemeyeceğini bildirmiştir. Dava dosyası, ibraz edilen deliller ve davalı banka kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesine yaptırılmasına karar verilmiş bankacı bilirkişi ... ve ... Üniversitesi Medeni Hukuk Öğretim Görevlisi Bilirkişi Yrd. Doç. Dr. ... tarafından aldırılan bilirkişi raporunda davacı banka müşterisi kredi borçlusu şirketin davalı bankadan kullanmış olduğu 2 adet 26/07/2006 tarih 2.750.000-USD değerli ve 31/07/2012 tarih 500.000-USD tutarlı kredi borçlarını ödeyerek kapatması sonucunda kredi borcunun teminatı olan ayni teminat niteliğindeki gayri menkul ipoteğinin fek edilmesi için davacıya daha önce verilen 72 adet çeklerin asgari tutarı olan 43.200,00-TL 'yi davalı bankaya 23/11/2012 tarihinde ödemek durumunda bulunan davacının 22 adet çekin davacıya teslim tarihinin 04/04/2007 olup çeklerin basım tarihinin en geç bu tarih olduğu ve banka sorumluluk miktarının her bir çek için 600,00-TL olduğu, 50 adet çekin teslim tarihinin 18/06/2008 tarihi olup basım tarihinin en geç bu tarih olarak kabul edilip her bir çek için banka asgari sorumluluk bedelinin 600,00-TL olarak belirlendiği, 5941 Sayılı Çek kanunun madde 3-9 bendi gereği "Çekin üzerinde yazılı basım tarihinden itibaren 5 yıl içinde ibraz edilmemesi halinde muhatap bankanın 3. fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu sona erer " hükmü uygulaması gereği 04/04/2007 tarihinde basılmış olduğu kabul edilen 22 adet çek ile ilgili banka sorumluluğunun 04/04/2012 tarihinde kalkmış olduğu, 18/06/2008 tarihinde basılmış olduğu kabul edilen 50 adet çek ile ilgili banka sorumluluğunun 18/06/2013 tarihinde kalkmış olduğu, dava tarihine kadar da çeklerin davalı bankaya ibraz edildiğine dair bir iddia ve ihtilaf bulunmadığından davalı bankanın 5941 Sayılı Çek Kanunun 3/9. maddesi gereği çekin karşılığının bulunmaması halinde ödemek zorunda olduğu miktar ile ilgili sorumluluğunun çeklerin basım tarihlerinden itibaren 5 sene içinde ibraz edilmemiş olması sebebiyle yasa gereği kalkmış olduğu ve bu sebeple haksız olarak bloke edilen 43.200,00-TL'nin davacıya ödenmesi gerektiği anlaşılmakla, davanın bu yönden kabulü ile davalı banka tarafından bloke edilen 43.200,00-TL'nin 2007 yılında basımı yapıldığı anlaşılan 22 adet çek ile ilgili asgari sorumluluk tutarı 13.200,00-TL'nin bloke tarihi olanan 23/11/2012 tarihinden itibaren 30.000,00-TL'si için ise sorumluluğun kalkmış olduğu 18/06/2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar vermek gerekmiş, davacı vekilinin 72 adet boş çek yapraklarının kıymetli evrak vasfında olmadığının tespitine ilişkin istemi ise, çek yaprakları elde olmadığından bu husustaki tespit isteminin ise reddine karar verilmiş olup; ... 11. Hukuk Dairesinin 25/01/2016 tarih 2015/ Esas 2016/ Karar sayılı bozma ilamı ile; ''.......Dava 72 adet çekin asgari ödeme tutarı için davalı banka tarafından davacı hesabına konulan blokenin kaldırılması sitemine ilişkindir. Mahkemece 5941 Sayılı Çek Kanunun 3/9.maddesi gereğince çekin üzerinde yazılı basım tarihinden itibaren 5 yıl içinde ibraz edilmemesi halinde muhatap bankanın ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğunun sona ereceği gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir. Ancak davalı banka 2000 ila 2004 tarihli çek yapraklarından dolayı sorumlu olduğu bedel nedeniyle blokeyi kaldırmadığına göre söz konusu çekler 20/12/2009 tarih ve Sayılı RG'de yayınlanan 14/12/2009 tarih ve 5941 Sayılı Kanunun 9.maddesi ile yürürlükten kaldırılan 3167 Sayılı Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Kanun kapsamındadır. Anılan kanunun geçici 1/3.maddesinde ise bankaların müşterilerine verdikleri eski çek defterleri ile ilgili olarak 3167 Sayılı Kanun Hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı hükmü yer almaktadır. Yine aynı kanunun 3.maddesinin 4.fıkrasında bankaların müşterilerine verdikleri eski çek defterleri ile ilgili olarak muhatap bankanın 3.maddenin 3. Fıkasına före ödemekle yükümlü olduğu tuytara ilişkin sorumluluğu 30/06/2018 tarihinde sona ere hükmü getirildiğinden; mahkemece anılan kanun hükümleri gözetilerek bir karar verilmesi gerekirken.......'' şeklinde yapılan ... bozma kararı ve ilamı üzerine yeniden yapılan yargılama sırasında muhatap davalı bankaya yazı yazılarak; 30/06/2018 tarihi itibari ile bankanın Çek Mevzuatı kapsamında çeklerin asgari tutarı ile ilgili sorumluluğu sona ermiş olduğundan; anılan tarih itibari ile bankaca konulan blokenin kaldırılıp kaldırılmadığı konusunda yazılan yazıya verilen 27/08/2018 tarihli cevabi yazı ile blokenin kaldırıldığı, hesabın kullanıma açık durumda olup blokeye konu müşteri hesabındaki 43.222,91 TL bakiye ile hesap bedelinin sözleşme ve mevzuat uyarınca muhafaza edildiğinin bildirildiği görülmekle; davanın ... bozma ilamı doğrultusunda davalı bankanın 30/06/2018 tarihine kadar davacı hesabındaki blokenin 5941 Sayılı Kanun kapsamında yapılan değerlendirme ile yerinde olduğu, bu nedenle davanın açıldığı 25/10/2013 tarihi itibariyle blokenin kaldırılmamasını yerinde olup; açılan davanın bu nedenle yerinde olmadığı, nitekim sürenin bitimi ile 30/06/2018 tarihi itibari ile blokenin kaldırıldığı anlaşılmakla; yerinde görülmeyen davanın reddine karar vermek gerekmiş;Her ne kadar davacı vekili tarafından bilahare blokenin kaldırılması konulu aynı davanın bu dosya ile birleşen ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/... Esasında kayıtlı olup; 06/07/2018 tarihi itibari ile açılan yeni bir davaya konu edildiği anlaşılmış ise de; yukarıda bahsedildiği gibi davalı bankacı blokenin 30/06/2018 tarihi itibari ile kaldırılmış olduğu, davacı tarafça blokesi kaldırılan mevduat hesabı üzerinde işlem yapılmak yerine yeniden dava konusu yapılmasında hukuki yarar bulunmadığından; açılan iş bu davanın da hukuki yarar yokluğu nedeni ile reddine karar vermek gerekmiş, hüküm aşağıdaki şekilde tesis olunmuştur. HÜKÜM:Ayrıntısı ve yasal gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; I-Asıl davanın REDDİNE, 1-Alınması gereken 35,90 TL maktu harcın, peşin alınan 737,75 TL harçtan mahsubu ile bakiye 701,85 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa İADESİNE, 2-Davalı kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden; karar tarihi itibari ile yürürlükte bulunan Asgari Avukatluk Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve takdir olunan 5.102,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA, 4-Davacı tarafça yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın hükmün kesinleşmesinden sonra 6100 Sayılı HMK'nun 333.maddesi uyarınca davacı tarafa İADESİNE, II-Birleşen ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/... Esass ayılı dosyasına konu davanın hukuki yarar yokluğu nedeni ile USULDEN REDDİNE, 1-Alınması gereken 35,90 TL maktu harcın, peşin alınan 737,25 TL harçtan mahsubu ile bakiye 701,85 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa İADESİNE, 2-Davalı kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden; karar tarihi itibari ile yürürlükte bulunan Asgari Avukatluk Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve takdir olunan 2.180,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 3-Davalı tarafça yapıldığı anlaşılan 121,75 TL yargılama giderinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE, 4-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA, 5-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın hükmün kesinleşmesinden sonra 6100 Sayılı HMK'nun 333.maddesi uyarınca taraflara İADESİNE, Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzünde kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde ... ... yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 09/10/2018 Katip e-imzalı Hakim e-imzalı