Bölge Adliye Mahkemesi 2026/1543 E. 2026/1815 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO:2026/1543

KARAR NO:2026/1815

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:(KAPATILAN)İSTANBUL ANADOLU 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ:11/09/2025

NUMARASI:2024/773 Esas - 2025/622 Karar

DAVA:Tazminat (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ:18/10/2024

İSTİNAF KARAR TARİHİ:28/10/2026

Davanın usulden reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA:Davacı vekili; müvekkilinin 1990'lı yıllardan beri Türkiye'de davalının münhasır tek satıcısı olduğunu, uzun yıllar bu şekilde ilişkinin devam ettiğini, ancak son zamanlarda davalı dağıtıcının sipariş edilenlerden farklı ürünler göndererek, zaman zaman sevkıyatı keserek kendi kusurlu davranışları ile gerektiği gibi ve gereken miktarda ürün sağlamamış iken, ''satış hedeflerini tutturamadın'', ''yeteri sayıda mal satamadın'' gibi bahanelerle bayilik ilişkisini fesih ettiğini, bu durumun hakkın kötüye kullanılması olduğunu; müvekkili tarafından bu akdin devam edeceğine dair güven ile ...'in distribütörü olarak araç kiralama gibi kira ödemeleri gibi masraflar yaptıklarını belirterek haksız fesih sebebiyle uğranılan zararın hem de bunca yılda davalıya sağlanan müşteri kitlesinden dolayı denkleştirme tazminatının tespiti ile tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP:Davalı vekili; taraflar arasında 19/02/2018 tarihli bir distribütörlük sözleşmesi bulunduğunu, bunu 20/03/2023 tarihinde fesih ettiklerini, ilişkinin de 30/04/2024 tarihinde sona ereceğinin fesih ihbarı ile bildirdiklerini; fesih sebeplerinin haklı olduğunu ancak söz konusu distribütörlük sözleşmesinde yetki düzenlemesi bulunduğunu, sözleşmenin Alman Hukukuna tabi olmak üzere hazırlandığını ve Alman Mahkemelerinin yetkili olduğunun düzenlendiğini, bu nedenle mahkemenin yetkisiz olması sebebiyle davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEME KARARI :Mahkemece;sözleşmenin 21. maddesinde yetkili mahkemenin ve yetkili hukukun Alman Mahkemeleri ve Alman Hukuku olduğunun açıkça düzenlendiği, taraflar tacir olup yetki sözleşmesi geçerli olduğu, tacir tarafın yapacakları sözleşmeye yetki kuralı ekleyerek yada yetki konusunda ayrı bir sözleşme hazırlayarak yabancı bir mahkemeyi yetkili kılabilecekleri, yazılı yapılması halinde bunun mümkün olduğu, somut olayda 5718 sayılı MÖHUK 47. maddesi gereğince sözleşmenin yabancılık unsurunu taşıdığı, taraflardan birinin Alman Şirketi olduğu, sözleşmenin Almanca hazırlandığı, distribütörlük ilişkisinden dolayı da yabancılık unsuru taşıyan bu sözleşmede yetkili mahkemenin Almanya Mahkemeleri olarak düzenlendiği;Türk Mahkemelerinin münhasır yetki alanına giren bir uyuşmazlığın söz konusu olmadığı; uyuşmazlığın akdi bir ilişkiye dayandığı, istenen alacak ve tazminatında bu akdi ilişkiye dayandırıldığı için yetki sözleşmesinin geçerli olduğu gerekçesiyle mahkemenin yetkisizliği sebebi ile davanın usulden reddine, yetkili mahkemenin Almanya Mahkemeleri olduğuna karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili; sözleşmesinin 21. maddesinde"Alman Mahkemeleri" nin yetkili olduğunun kararlaştırıldığı, yetki sözleşmelerinin geçerliliği, tarafların belirli bir mahkemeyi açıkça belirtmesine bağlı olduğunu, yalnızca bir ülke adının belirtilmesinin yeterli olmadığını, yetki sözleşmesinin geçerli olabilmesi için yetkili mahkemenin açıkça belirtilmesi gerektiğini(Yargıtay 11. HD nin 08.05.2014 tarihli 2014/15681 E. ve 2015/11244 K. -18.11.2015 tarihli 2015/5193 E. Ve 2015/12216 K.14.10.2014 tarihli 2014/19019 E.,2015/8454 K.sayılı ilamları ) "Alman Mahkemeleri" ibaresinin belirlilik kriterini sağlamadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE:Dava; taraflar arasında akdedilen sözleşmenin feshi nedeniyle tazminat istemlerine ilişkindir.Sözleşmenin 21. Maddesinde "iş bu sözleşme Alman yasalarınca yönetilecek ve bu sözleşmeye ilişkin doğabilecek her türlü anlaşmazlıkların çözümünde Alman mahkemeleri yetkili olacaktır" hükmü gereği yetki itirazı kabul edilmiştir.5718 sayılı MÖHUK'un "Yetki anlaşması ve sınırları" başlıklı 47. maddesi hükmü ile Türk Mahkemelerinin yer itibariyle yetki kurallarının münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hâllerde, tarafların, aralarındaki yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkilerinden doğan bir uyuşmazlığın yabancı bir devletin mahkemesinde görülmesini kararlaştırmalarının Türk Hukuku bakımından geçerli olacağı düzenlenmiştir. Yabancı devlet mahkemesine yetki tanıyan anlaşmanın Türk hukuku bakımından hukuki değer taşıması için öncelikle yazılı ve taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan bir uyuşmazlığa ilişkin olmalıdır. İkinci olarak söz konusu uyuşmazlık yönünden münhasır bir mahkeme tayin edilmiş olmalıdır. Üçüncü olarak ise yetki anlaşması "uyuşmazlığın yabancı bir devletin mahkemesinde görülmesi konusunda" olmalıdır. Diğer yandan yetki anlaşmasıyla yetkilendirilen yabancı devlet mahkemenin HMK 17 ve 18. maddelerindeki düzenlemeye paralel olarak "belirli" olması şartı MÖHUK'un 47. maddesi yönünden de aranmaktadır.Seçilen mahkemenin belirli olduğunun kabulü için yetkili kılınan mahkeme ismen zikredilmiş olmalıdır.Sözleşme ile Alman mahkemelerinin bütünü ile yetkili olarak tayin edilmesi yasanın belirlilik ilkesine aykırıdır. Bu itibarla mahkemece açıklanan hususlar nazara alınmadan, "davaya bakmaya Alman Mahkemelerinin yetkili olduğu" şeklindeki "belirli olma" kriterini taşımayan yetki şartının geçerli olduğu kabul edilerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.Davacı vekilinin karara ilişkin istinaf sebebi yerinde olduğundan; kararın kaldırılarak, dava yeniden görülmek üzere dava dosyasının kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne;İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 11/09/2025 tarihli 2024/773 Esas - 2025/622 Karar sayılı kararın HMK'nın 353(1)a-3 gereği KALDIRILMASINA;

"Dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine"Yatırılan 732-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davacıya iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-g maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 28/10/2026