Bölge Adliye Mahkemesi 2024/924 E. 2026/1092 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: 2024/924 Esas

KARAR NO: 2026/1092

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 1. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

TARİHİ: 06/12/2023

NUMARASI: 2022/98 E. - 2023/268 K.

DAVANIN KONUSU: Faydalı Model Belgesi (Faydalı Model Belgesinin Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 18/06/2026

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü :

Tarafların İddia ve Savunmaları:

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin istemlerdeki tüm teknik özellikleri ihtiva eden ürünleri faydalı model başvuru tarihi olan 13 Aralık 2019’dan önce satmakta ve teknik özelliklerini müşterileriyle paylaşmakta olduğu, tüm unsurların 2010 yılından bu yana sektördeki birçok yabancı marka tarafından üretilip satılmakta olduğu, fuarlarda ve toplumca erişilebilir platformlarda yayında olduğu, faydalı model başvurusu belirtilen 13 Aralık 2019 başvuru tarihinde kötü niyetle gerçekleştirildiği, davalı ...’in müvekkilinin makinelerine yönelik 2019 yılında endüstriyel tasarım tesciline dayanarak gerçekleştirdiği ve aleyhine sonuçlanan süreç sonunda hükümsüzlüğe konu faydalı model başvurusunu aynı yılın yaptırdığı tespit vasıtasıyla inceleme fırsatı bulmuş ve bu özellikler için faydalı model başvurusu gerçekleştirmiş olduğunun iddia edildiği dilekçe faydalı model başvurusunu tescile yetkili daire olan Türk Patent ve Marka Kurumunun (TÜRKPATENT) 6769 SMK gereği olarak araştırma raporu düzenlediği, ancak yalnızca patent veri tabanından kısıtlı bir araştırmada bulunduğu ve toplumca erişilebilir birçok kaynağın araştırma raporu kapsamı dışında kaldığının anlaşıldığı, teknik özelliklerin Kurum uzmanı tarafından tespit edilememesi nedeniyle tescil edilen faydalı modelin esasında yenilik kriterine sahip olmadığı iddia edilmekte olup, "tabak ağzı kapatmak üzere ambalajlama makinalar için yenilik" olan TR... sayılı ve 21.01.2022 tescil tarihli faydalı modelin hükümsüzlüğü talep edilmektedir.

CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalı müvekkilinin tasarlayıp geliştirdiği, Tabak Ağzı Kapatmak Üzere Ambalajlama Makineleri İçin Yenilik Buluş başlığına ait ürün ...Tescil Numaralı Faydalı Model Belgesi ile TPE'de tescilli olup 13.12.2019 tarihine kadar 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu ile koruma altında olduğu, hükümsüzlüğü talep olunan faydalı modeli kendisi tasarlayıp geliştirmiş ve üretim aşamasına geçerek piyasada saygın bir yer edinmiş olduğu, davalı müvekkilinin, tekniği Türkiye'de ve dünyada yeni olan bu ürünü üretirken Faydalı Model Belgesini de tescil ettirmiş olup piyasada karşısına çıkabilecek haksız tecavüzlerin önünü kesmek istemiş, fakat müvekkile ait faydalı modelin, müvekkilin daha önce ticaret yapmış olduğu davacı firma tarafından taklit edildiği ve üretilerek piyasaya satışının yapıldığının tespit edildiği, davacı yanın, faydalı model hakları müvekkile ait olan makineyi birebir kopyalayarak satışını yaparak haksız kazanç elde ettiğinin iddia edildiği dilekçede, davacı şirkete ait olan 'www...com.tr' adresli internet sitesinde yer alan Yarı Otomatik Kase Kapatma Makinesi ..., Yarı Otomatik Tabak Kapatma Makinesi ..., ... Paketleme Makinesi ... başlıklı ürünler ile müvekkilinin TR ... tescil numaraları faydalı model belgesine sahip olduğu, bu durumun tespiti ve daha sonra açacağı Faydalı Modele Tecavüz/Haksız Rekabet davalarına dayanak teşkil etmesi amacıyla, İstanbul Anadolu 1. Fikri Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi 2022/23 D. İş. 2022/25 K. sayılı dosya ile "İncelenen iş yerinde otomatik tabak kapatma makineleri dâhil çeşitli makine imalatı olduğu görülmüştür.

Talep dilekçesinde yer alan ..., ... ve ... ürün kodlu makineler çalışma tabla ölçüleri farklı tamamen aynı özelliklere sahip makineler olduğu anlaşılmıştır. İncelenen iş yerinde, mevcut yukarıda detay resimleri otomatik tabak kapatma makineleri üzerinde tespit isteyenin 'Tabak Ağzı Kapatmak Üzere Ambalajlama Makineleri İçin Yenilik' buluş başlıklı TR ... numaralı Faydalı Model belgesinin, TPMK sayfasında yer alan istem takımında, ana istemde bulunan tüm unsurlara sahip olduğu tespit edilmiştir." şeklinde tespitlerde bulunulduğu, dolayısıyla davalı müvekkiline ait olan faydalı modelin hükümsüzlüğünü gerektirecek bir gerekçe olmamasından dolayı davanın reddi talep edilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararı ile; "Davanın KABULÜ ile;

1-Davalı adına tescilli bulunan ... Y tescil numaralı Faydalı Modelin yenilik unsuru bulunmadığından HÜKÜMSÜZLÜĞÜNE," karar verilmiştir.

İleri Sürülen İstinaf Sebepleri:

Davalı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, istinaf dilekçesinde özetle; İlk derece mahkemesinin vermiş olduğu kararıyla, müvekkili adına tescilli ...numaralı faydalı modelin yenilik unsuru bulunmadığı gerekçesiyle hükümsüz kılınmasının haksız olduğunu, mahkemenin başta bir patent uzmanı ve bir makine mühendisi seçilmesine karar vermesine rağmen dosyayı iki makine mühendisine göndererek usulü bozduğunu, itirazlara rağmen bu hatanın düzeltilmediğini, bilirkişilerin faydalı modelin istemlerini ve sanayiye uygulanabilirliğini incelemek yerine sadece davacı tarafın internet sitesindeki tarihi belli olmayan makine fotoğraflarına bakıp tasarımsal benzerlikten bahsettiklerini, bu görsellerin ne zaman kamuya arz edildiğinin belirsiz olduğunu ve teknik inceleme yapılmadan karar verildiğini, tarafların ticari defterlerinin incelenmesi talebinin reddedildiğini, oysa bu defterler incelenseydi davacının aslında müvekkilinden makine satın alan bir müşteri olduğunun ve sonra bu ürünleri taklit etmeye başladığının ortaya çıkacağını, hükme doğrudan etki edecek söz konusu incelemeler gerçekleştirilmeden verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Davalının ...numaralı faydalı modelinin aslında yeni olmadığını ve davanın kabul edilerek bu modelin hükümsüz sayılmasının çok doğru olduğunu, davalının ise sadece vakit kazanmak için dosyayı istinafa taşıdığını, heyette patent uzmanı yok denilse de bilirkişi olan ...’nın patent konusunda da uzman olduğunu ve atamanın usule uygun yapıldığını, müvekkil şirketin internet sitesindeki makinelerin ne zaman üretildiğinin belli olmadığı iddiasının yalan olduğunu, bizzat davalının 2019 yılında açtığı delil tespiti dosyasındaki makinelerle bu makinelerin aynı olduğunu ve bu sayede ürünlerin tescil tarihinden önce var olduğunun kanıtlandığını, bilirkişilerin raporu hazırlarken hem teknik hem bilişim açısından inceleme yapıp yenilik olmadığının tespit edildiğini, davalının usulüne uygun ve süresinde cevap dilekçesinin sunulmadığını, bu yüzden ticari defterlerin incelenmemesinin hukuka uygun olduğunu belirterek davalının istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Gerekçe ve Sonuç:

Dava, davalı adına tescilli ...numaralı faydalı model belgesinin yenilik unsuru bulunmadığı gerekçesiyle hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.

25.09.2023 tarihli bilirkişi raporunda ; TR ... tescil numaralı 'Tabak Ağzı Kapatmak Üzere Ambalajlama Makineleri İçin Yenilik‛ başlıklı faydalı model belgesininfaydalı modelin 1 bağımsız ve 8 bağımlı istemle korunmaya alındığı, dava konusu Yarı Otomatik Kase Kapatma Makinesi ..., Yarı Otomatik Tabak Kapatma Makinesi ..., ... Paketleme Makinesi ... başlıklı ürün ile TR ... tescil numaralı 'Tabak Ağzı Kapatmak Üzere Ambalajlama Makineleri İçin Yenilik‛ başlıklı faydalı model belgesinin karşılaştırılmasından her ne kadar kumanda ve kontrol ögeleri ön yüzey üzerinde düz bir biçimde konumlandırılmış ve diğer tasarımda eğimli bir biçimde konumlandırılmış olsa da, her iki tasarımın gelen olarak benzerliği geometrik açıdan büyük oranda benzer olduğunu gösterdiği, ayrıca işlevsel olarak da tümüyle benzer olduğu, her iki ürün arasında ayırt edici olacak bir şekilde herhangi bir nitelikten söz etmenin mümkün olamadığı, (özellikle her iki ürün için sunulan Resim 1 ve 2 ‘deki ürün detaylarının incelenmesinden) genel izlenimden ürünlerin işlevini farklı kılacak herhangi bir belirgin özelliğe rastlanmadığı https://....com.tr/makineler/ tabak-kapatma- makineleri/ yari-otomatik -tabak-kapatma makineleri/adresinde ve dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgeler ışığında;A."Makineler" sayfasında Yarı Otomatik Kase Kapatma Makinesi 3 adet tespite konu olan ..., ... ve ... model makinenin yayınlandığının görüldüğü; Dava konusu ürün üzerinde benzerlik ve ayırt edici nitelik yönünden yapılan inceleme neticesinde tasarım ‚Ambalaj Makinesi‛ tasarımı olup, kapak ve gövde olmak üzere iki ana bileşenden oluşan, bileşenlerin biçimleri, yüzey özellikleri ve eklentileri ile farklı değerler ihtiva etmiş olsa da karşılaştırılan tasarımların gövde ve kapaklarının benzer geometrik biçim ve oranlarda olduğunun tespit edildiği; dolayısıyla davalıya ait faydalı modelin yenilik özelliğinin bulunmadığı, istemlerinin ürünü genel ana hatlarıyla tarif etmesi sebebiyle yeterli açıklığa sahip olmadığı" yönünde görüş bildirilmiştir.

Mahkemece, dava konusu faydalı modelin başvuru tarihinden önce aynı işlevi yerine getiren ürünlerin mevcut olduğu ve teknik özelliklerinin kamuya sunulduğu, bu nedenle yenilik kriterinin bulunmadığı gerekçesi ile faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne karar verilmiştir. Davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Dosya kapsamına göre, İstanbul Anadolu 2. FSHHM'nin 2019/130 D.iş sayılı dosyasında davalının tasarım hakkına dayalı talebi ile davacı ürünleri üzerinde delil tespiti yapıldığı, alınan bilirkişi raporunda 20.09.2019 tarihinde yapılan incelemeye göre eldeki dava davacısına ait tespite konu ve eldeki davaya dayanak makinelerin yayında olduğu tespit edilmiş ve incelemenin tasarım bakımından yapılmış olduğu, dava konusu 12.12.2019 başvuru tarihli TR ... tescil numaralı "Tabak Ağzı Kapatmak Üzere Ambalajlama Makinaları İçin Yenilik" başlıklı faydalı modelin 20.01.2022 tarihinde davalı adına tescil edildiği, uyuşmazlığın çözümünün teknik inceleme gerektirdiği, rapor düzenleyen heyetin makine mühendisi bilirkişilerden oluştuğu görülüyorsa da raporun yenilik kriteri bakımından yeterli inceleme içermediği, dava konusu faydalı modeldeki bağımsız istemdeki tüm unsurların davacının yenilik kırıcı delil olarak gösterdiği ürünlerde bulunup bulunmadığı konusunda denetime elverişli rapor alınması gerektiği anlaşılmakla kararın eksik incelemeye dayalı olduğu kanaatine varılmış olup, mahkemece bilişim uzmanı, makine mühendisi ve patent vekilinden oluşturulacak yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınarak yenilik kırıcı delillerin tamamı incelenmek suretiyle bunların yayım tarihleri tespit edilip dava konusu faydalı model bağımsız istemdeki unsurların tamamını barındırıp barındırmadığı tespit edilmek suretiyle düzenlenecek rapor alınarak oluşacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, kararın 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1- Davalı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile;

2- İstanbul Anadolu .... Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin .../12/2023 tarih, 2022/... E. 2023/.... K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,

3- Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

4- İstinaf yasa yoluna başvuran davalı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine,

5- Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,

6- İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,

6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 18/06/2026