Bölge Adliye Mahkemesi ·

Bölge Adliye Mahkemesi 2024/21 E. 2026/1601 K.

Mahkeme
Bölge Adliye Mahkemesi
Esas No
2024/21
Karar No
2026/1601
Karar Tarihi

T.C. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 14. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : 2024/21 KARAR NO : 2026/1601

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : KARŞIYAKA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2021/165 KARAR NO : 2023/668 DAVA TARİHİ : 05/03/2021 KARAR TARİHİ : 13/10/2023 DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) KARAR TARİHİ : 10.11.2026 KARARIN YAZ. TARİH : 10.11.2026

Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13.10.2023 tarih ve 2021/165 Esas, 2023/668 Karar sayılı kararının istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin taraf vekilleri tarafından istenilmesi üzerine, dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü. İSTEM: Davacı taraf dava dilekçesinde özetle; davalının dava dışı ....Ortaklığı ile yapmış olduğu İzmir Menemen - Aliağa - Çandarlı Otoyolu ... Temini işi ile İzmir Menemen - Aliağa - Çandarlı Otoyolu ... işi yapımına ilişkin sözleşmelerin olduğunu, sözleşmeler kapsamında davacı ile iletişime geçildiğini, davacı tarafça söz konusu işler kapsamında çalışma yapıldığını, davalı şirket yetkililerinden/çalışanlarından davacıya gönderilen e-mail ekindeki işler listesine yönelik fiyat teklifi talebine e-mail ile dönüş yapılarak mutabakat sağlanarak taraflar arasında "taşeronluk" ilişkisi başladığını, eser sözleşmesi niteliğindeki bu anlaşma kapsamında davalı işverenin talimatları, talepleri doğrultusunda davacı tarafından malzeme temini, kablo çekimi, işçi çalıştırılması vb. işlerin yapıldığını, işler karşılığında 25.04.2019 tarihli 012379 nolu 8.177,40-TL.'lik, 29.06.2019 tarihli 012385 nolu 306.800,00-TL.'lik, 31.07.2019 tarihli 012387 nolu 259.600,00-TL.'lik olmak üzere toplamda 574.577,40-TL.'lik fatura tanzim edildiğini, dava konusu faturaların davalı yanca kabul edilip ticari kayıtlarına işlendiğini, söz konusu faturalardan davacı tarafa toplam 93.177,40-TL. ödeme yapıldığını, ancak sonrasında davalı tarafça bir ödeme yapıldığını, davalı tarafça sonrasında da davacı tarafça yapılan işleri, çalışmaları, temin edilen malzemeleri yok sayarak, davacının tanzim ettiği faturaları kabul edip ticari kayıtlarına almışsa da hak edilen toplam ücretin çok çok altında bir hesaplama yaparak e-mail yoluyla davacıya iletildiğini, ancak davacı tarafça kabul görmediğini, davalı yanca davacıya "M.A.Ç. Otoyolu .... İşl. Malz. ve İşç. bedeli fazla kesilen hakediş ft.iade" açıklamasıyla 25.06.2020 tarihli 12 nolu 262.601,91-TL. bedelli, "M.A.Ç. Otoyolu Projesi Şant. yemek yansıtma bed." ve "M.A.Ç. Otoyolu Projesi şant. hizmet yansıtma bed." açıklamasıyla 14.08.2020 tarihli 27.567,83-TL. bedelli iki adet iade faturası tanzim edildiğini, söz konusu faturaların davacı tarafça kabul edilmediğini ve ticari defterlerine işlenmediğini, iade faturaları sonrası davalı yanca davacı tarafa 21.08.2020 tarihinde 191.230,26-TL. ödeme yapıldığını, yani yaptığı iş karşılığı tanzim ettiği 3 adet toplam 574.577,40-TL.'lik faturaya karşılık davacı tarafa toplamda 284.407,66-TL. ödeme yapıldığını, 290.169,74-TL.'lik 2 adet iade faturası tanzim edilldiğini, davalı yanca iade faturası tanzim olunmuşsa da, davacı tarafın başta yukarıda dökümünü yapılan faturalarından kaynaklı olarak, davalının iade faturasına konu ettiği toplam 290.169,74-TL. kadar karşı yandan alacağı mevcut olduğunu ileri sürerek şimdilik 290.169,74-TL.'nin ticari temerrüt faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı taraf cevap dilekçesinde özetle; Davanın yetkisiz ve görevsiz mahkemede açıldığını, davacının herhangi bir alacağının bulunmadığını, taraflar arasında herhangi bir sözleşmenin bulunmadığını, yapılan işlemlerin karşılığı olarak mutabık kalınan 284.407,66-TL.'nin davacıya ödendiğini, davacının bakiye olarak talep ettiği toplamda 290.169,74-TL.'nin hali hazırda soyut bir bedel olduğunu, bu bedele yönelik verilmiş bir hizmet bulunmadığını, davacı tarafça gönderilen faturaların dikkatsiz bir personel tarafından sehven alındığını, personelin de daha sonraki süreçte iş ilişkisi sona erdiğini, faturaların tespit edilmesi akabinde derhal iade faturaları kesildiğini, davacının hangi işlemden kaynaklandığı, bu bedelin hangi şekilde hak edildiği hususunu ispatlaması gerektiğini, davacıya herhangi bir borcun bulunmadığı belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk derece mahkemesi 13.10.2023 tarih ve 2021/165 Esas, 2023/668 Karar sayılı kararında özetle; ''...davacı vekili davalı tarafla vardığı mutabakat çerçevesinde yapmış olduğu toplam iş bedelinin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 786.672,21-TL. olduğunu, bu miktar alacağın 574.577,40-TL.’lık kısmının faturalandırıldığını, bu tutarın davalı tarafın da kabulünde olup ticari kayıtlarında mevcut olduğunu, davalı yanın faturalandırılan tutar için 248.407,66 TL tutarında ödeme yaptığını şimdilik 290.169,74 TL’nın davalı şirketten tahsilini talep etmiştir. Dosyanın incelenmesinde Davacı vekilinin dava dilekçesi ekinde sunduğu tabloda; 1- ....elektriğe yapılan işler 544.988,11 (KDV hariç) 98.097,86 ( %18 KDV ) 643.085,98( KDV dahil tutar ) 574.577,40 TL’lık kısmı faturalandırılmış, 2- .... Elektriğe verilen malzeme bedeli 34.653,25 (KDV hariç) 6.237,59 (%18 KDV) 40.890,84 (KDV dahil tutar) faturalandırılmamış, 3-.... Elektrik firmasına yapılan 30.380,00 (KDV hariç) 5.468,40 (%18 KDV) 35.848,40 faturalandırılmamış yevmiyeli işler tutarı, 4-.... Elektrik firmasına yapılan 56.650,00 (KDV hariç) 10.197,00 (%18 KDV) 66.847,00 faturalandırılmamış, kablo çekim işçiliği olmak üzere genel toplam (KDV dahil) 786.672,21 TL olduğunu beyan ettiği görülmüştür. Davacının her trafo bölgesi için hazırlamış olduğu iş listesi ile ...-... arasında aynı trafo bölgesi için kesin hak edişe alınan miktarlar kıyaslandığında; davacının pek çok iş kaleminde kesin hesaptaki iş miktarından fazla talepte bulunduğu, 29.04.2019 tarihindeki teklif birim fiyatlarına uymayarak bu teklif fiyatlarından çok daha yüksek birim fiyat oluşturarak alacak miktarını hesapladığı, davacının yapmış olduğu işler için alacak miktarını hesapladığı listede hem miktar olarak....-.... arasında düzenlenen kesin hak ediş miktarlarından daha fazla miktarsal talepte bulunması, hem de 29.04.2019 tarihinde vermiş olduğu teklifteki birim fiyatlar yerine çok daha yüksek yeni birim fiyat oluşturarak hesaplama yapması nedeniyle bilirkişi elektrik mühendisi tarafından a) ... Ortaklığı ile Davalı ... AŞ. arasındaki kesin hesap miktarları esas alınarak göre yeniden metraj oluşturulduğu ve yapılan iş listesinde davacının e-mail yolu ile davalıya gönderdiği listede karşılığı bulunan imalatlar için bu birim fiyatlar kullanılarak, zeyilname ile ilave edilen işler için teklif fiyatı bulunmadığından bu iş kalemleri için ise 2019 yılı piyasa rayiçlerine göre hesaplama yapılarak davacının talep etmesi gereken bedel hesaplandığında davacının ‘Tip-1 Trafo Binaları Elektrik İşleri’ ve bu işlere Zeyilname ile ilave olunan işler kapsamında yapmış olduğu imalatların tutarı KDV dahil 480.502,75 TL olduğu, teklif verilen ‘Tip-1 Trafo Binaları Elektrik İşleri’ dışında davacı tarafından .... elektrik firmasına bir kısım malzemelerin verildiğinin iddia edildiği ve davacı tanığı .... mahkememizce alınan beyanında "Menemen Çandarlı arasında çok kapsamlı bir iş olduğu ve hırsızlık olayları da olduğu için ek iş çok çıkıyordu, hırsızlık olayı olduğunda .... bize siz malzeme ve işçiliği karşılayın o işi hak edişe dökün diye söylüyordu"şeklinde beyanda bulunmuş ise de bu malzemelerin davalı şirkete teslim edildiğine dair taraflar arasında düzenlenmiş bir tutanak bulunmadığı, bu malzemeler için davacı tarafından davalıya fatura da düzenlenmediği, davacı şirket defter ve kayıtlarının incelenmesinde davacı .... resmi defterlerinde 31.08.2020 tarihi itibariyle davalı şirketin davacı ....'a 290.169,74-TL. tutarında borçlu olduğunun kaydedildiği, davalı şirket defterlerinin incelenemediği ancak davalı şirket vekili tarafından, dosyaya sunulan CD nin incelenmesinde davalı şirket muavin defterlerinde, davacı ...'ın izlendiği 320.01.0288 .... Hesabının 2020 yılı hesap hareketleri incelenmesinde 01.01.2020 tarihinde 2019 sonu Alacak devri olan 481.400,00.-TL tutarındaki alacak bakiyesinin alacak kaydının yapıldığı 2020 yılında davalı şirket tarafından, davacı ... adına düzenlenen 290.169,74.-TL toplam tutarındaki iade faturalarının borç kayıtlarının yapıldığı; davalı şirket banka hesabından davacı ... banka hesabına gönderilen 191.230,26.-TL toplam tutarındaki ödemenin borç kaydının yapılarak hesabın sıfırlandığı 290.169,74-TL bakiye farkın 25/05/2020 tarihli 262.601,91 TL ve 14/08/2020 tarih 27.567,83 TL lik toplam 290.169,74 TL'lik iade faturalarından kaynaklandığı sonuç itibariyle teknik bilirkişi tarafından yapılan işin miktarının 480.502,75-TL olarak belirlendiği, davacının davalıya vermiş olduğunu iddia ettiği malzeme bedeli, kablo çekim işçiliği bedeli ve yevmiyeli işler bedeli ile ilgili iddiasını ispat edemediği, davalının yapmış olduğu 284.407,66 TL'lik ödeme düşüldüğünde davacının talep edebileceği alacağının 196.095,06 TL olduğu anlaşılmış bu miktar üzerinden davacının davasının davasının kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiş, fazlaya ilişkin talebin reddine'' dair karar verilmiştir. İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı taraf 30.11.2023 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesinde özetle; Davacı .... tarafından hukuka aykırı olarak açılan bu davaya konu alacağın, davacının asılsız olarak kestiği faturalara dayandığını, söz konusu faturaların imzalanmış bir eser sözleşmesinden kaynaklanmadığı gibi gerçek bir hizmet veya ürün satışı işlemlerinin de bulunmadığını, fatura bedellerinin tamamen keyfiyete göre belirlenmiş olduğunu, davalı ile davacı arasında bir ticari ilişkinin söz konusu olduğunu, ancak buna ilişkin esaslı unsurlarını belirleyen, çalışma prensiplerini ve hakkedişleri ortaya koyan, ödemeleri belirleyen herhangi bir sözleşme bulunmadığını, nitekim dosyaya sunulan bilirkişi raporunda da ortada tarafların iradelerini yansıtan ve çalışma prensiplerini ortaya koyan bir sözleşme olmadığının tespit edildiğini, yapılan tüm işler ve karşılığındaki ödenen tutarların mutabakat ile yapıldığını, tarafların ortak iradeleri doğrultusunda hareket edildiğini, davacı tarafından kesilen son faturalara kadar taraflar arasında herhangi bir anlaşmazlık bulunmadığını, davalı şirket tarafından tüm ödemelerin eksiksiz bir şekilde ve tarafların anlaştıkları tutarlar uyarınca ödendiğini, dava konusu faturaların ise asılsız olup hiçbir dayanağının bulunmadığını, yine bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere; davacı tarafça iddia edilen dava konusu tüm alacak kalemlerinin hiçbirinde teklif, yazışma, tutanak, atışman, metraj ve benzeri herhangi bir belgenin bulunmadığını, bu kapsamda da yapıldığı iddia edilen iş kalemlerinin miktar ve niteliği de dosya kapsamında ortaya konulamadığını, Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin, taraflarca ortada yazılı bir sözleşme yokken ve karşı tarafça da kabul edilmeyen faturalar söz konusu iken kabul edilen dava dosyasında E. 2019/3906 K. 2020/1771 T. 23.6.2020 tarihli kararı ile davalı lehine ilk derece mahkemesi kararını bozduğunu, dolayısıyla faturalara konu işlemlerin hukuki kaynağının ispatlanamadığını ve ortaya konulamadığını, dava konusu faturaların da dayanaktan yoksun olduğunu, bu sebeple hukuka aykırı ve dayanaksız olarak açılan davanın kısmen kabul kararının bozulması ve yeniden inceleme yapılarak davanın reddine karar verilmesinin gerektiğini, ilk derece mahkemesince varsayımlardan yola çıkılarak davanın kısmen kabulü karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, bütün hesaplama ve alacak tutarının soyut olup teknik raporda alacak iddiasının hiçbir suretle ispat edilemediğini, taraflar arasında yazılı bir sözleşme olmadığı gibi mutabık kaldıkları tutarın davalı şirket tarafından tamamen ödendiğini, mahkeme tarafından hükmedilen 196.095,06-TL. tutarının hiçbir dayanağının bulunmadığını, ilk derece mahkemesinin elinde alacağı ispat edecek hiçbir belge veya somut delil olmadığının da bilirkişi raporu ile sabit olduğunu, her bir alacak kalemi için yapılan incelemelerde uzman bilirkişinin bu iddiayı destekleyen hiçbir belgenin olmadığını açıkça belirttiğini, buna ilişkin olarak dilekçelerinde örneklere değinildiğini, davacı tarafından kesilen ve dava konusu olan faturaların müvekkil şirketin çalışanı tarafından sehven kabul edildiğini, faturalara yasal süre içerisinde itiraz etme süresinin geçmesi akabinde sonradan fark edildiğini, aradaki farkı kapatmak ve vergi kayıtlarının düzeltilmek amacıyla iade faturası düzenlendiğini, nitekim davalı şirket tarafından düzenlenen iade faturaların da davacı tarafa ulaştığını ve kabul edildiğini, bu kapsamda davalı şirketin hesaplarının gerçeği yansıttığını, davacı tarafa herhangi bir borcunun bulunmadığını, bu sebeple davanın reddi gerekirken kısmen kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu, mali müşavir.... hakkında İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'na TCK madde 155 ‘Görevi Kötüye Kullanma’ suçundan dolayı suç duyurusunda bulunulduğunu (İşlem Emir No. 12589742044), davalı şirketin de 2018 yılından 2023 yılına kadar mali müşavirlik görevini yapan ...'ın davalı şirkete ait ticari defterlerinin yapılan tüm sözlü ve yazılı uyarılara rağmen teslim etmemesinden kaynaklı davalı şirketin zarara uğradığını ve uğramaya devam ettiğini, karşı yanın kasten defterleri vermeme eylemine devam ettiğini, ilk derece mahkemesinin yaptıkları bilgilendirmeye rağmen defter eksikliğini göz önüne almadığını belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur. 2-Davacı taraf 01.12.2023 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesinde özetle; Tarafların tacir sıfatına haiz olduğunu, tacir olan davalının tanzim edilen faturaları kabul etmesi ve ticari defterlerine işlemesinin eser sözleşmesi kapsamında yapılan işi ve bedelini kabul ettiğine dair kesin delil teşkil edeceğini, davalı tarafın tanzim edilen faturalara 8 günlük yasal süresi içerisinde itiraz etmeyerek ticari defterlerine kaydetmesi sebebiyle artık fatura münderecatına itiraz etmesi yönündeki savunmalarına itibar edilemeyeceğini, davalıca iade faturası olarak düzenlenen belgelerin, VUK'a uygun olarak düzenlenmesi gereken "fatura niteliğinde'' olmadığını, çünkü iade faturasının ticari uygulamadan kaynaklanan ve kendisine tebliğ olunan fatura kapsamına karşı muhatap tarafından yapılan itiraza yada ayıp ihbarına yönelik olarak düzenlenen belge niteliğinde olduğunu, faturanın davalı tarafından kabul edilerek, faturadaki miktar kadar iş bedeli bulunduğunun iş sahibi davalı tarafından kabul edilmiş sayılacağı ve aksinin davalı tarafından yazılı ve kesin delillerle ispat edilemediğinin dosya kapsamından sabit olduğunu, ayrıca faturanın sözleşmenin kurulması safhasıyla ilgili olmayıp sözleşmenin ifası safhasıyla ilgili olduğunu, ticari defterlerin kesin delil olmasının da bu sonucu gerektirdiğini, (Yargıtay 15, HD. 05/02/2018 T., 2016/3890E., 2018/368 K.), dosyaya sunulan 03/08/2022 tarihli bilirkişi raporunun 13. maddesinde; malzeme bedeli (KDV dahil 40.890,84-TL.) ... firmasına yapılan yevmiyeli işler tutarı (KDV dahil 35.848,40-TL.) ve kablo çekim işçiliği (KDV dahil 66.877,00-TL.) hesaplandığını ve belge yokluğundan hesaplanmamış fakat temin edilen malzeme bedeli için davacının davacının alış faturalarını mahkemeye sunmasının uygun olacağı görüşünün belirtildiğini, mahkemece bu hususun dikkate alınmadığını, oysa davacının aynı zamanda elektrik malzemesi satışı da yaptığını, bu malzemelere ilişkin davacıya ait muhasebe kayıtlarında bu malzemelere ilişkin faturaların mevcut olduğunu, takdirin yerel mahkemeye bırakılmış ise de mahkemece bu hususta bir değerlendirme yapılmadığını, bilirkişinin belge yokluğu tespitinin doğru olmadığını, çünkü davacı yanca tanzim edilen faturalarda bedelin kablo çekim işleri, malzeme ve işçilik bedeli açıklamasının yer aldığını, ayrıca davalı tarafça itiraz süresinden ve işlendikten sonra borçtan kurtulma maksatlı tanzim edilen ve iade faturalarını yemek yansıtma bedeli ve hizmet yansıtma bedeli düzenlemesi işçilik hizmeti aldığının ispatı olduğunu, ayrıca bu hususta ispat külfetinin tanzim edilen faturaları süresinde itiraz etmeyip ticari defterlerine işledikten çok sonra iade faturaları ile borçtan kurtulmaya çalışan davalı tarafa ait olduğunu, davalı tarafın ticari defterlerini ibrazdan kaçındığını, dava dosyasına davalı tarafından CD olarak sunulan ticari kayıtların 03/08/2022 tarihli bilirkişi raporuna konu edildiğini ve incelendiğini, bilirkişi incelemesi ile davaya konu faturaların davalının ticari defter kayıtlarında yer aldığı ve sonrasında iade faturası düzenlendiği ve bu iade faturalarının davacının ticari defterlerine kaydedilmediğinin tespit edildiğini, raporun sonuç kısmında tarafların defter kayıtları arasında 290.169,74-TL. farkın olduğu ve bu farkın sebebinin davalı şirketin davacı adına düzenlediği 25/06/2020 tarihli 262.601,91-TL. tutarlı fatura + 14/08/2020 tarihli 27.567,83-TL. tutarlı fatura toplamları olan 290.169,74-TL.'lik iade faturalarından kaynaklandığının tespit edildiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur. DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; HMK.nın 355. maddesindeki düzenleme uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan inceleme sonucunda, Dava eser sözleşmesinden kaynaklı alacak davası niteliğindedir. Dosya içerisinde bulunan bilgi ve belgeler ile tarafların beyanlarından ve özelikle de dava dilekçesine ekli olarak trafo binaları iç elektrik tesisatı yapılmasına ilişkin davalı tarafça düzenlenmiş ve trafo binalarında yapılacak iş miktarlarını gösterir bir liste ile bu listedeki işler için davacının teklif ettiği birim fiyat ve tutarı gösterir 29.04.2019 tarihli 2. listeden, taraflar arasında bir sözlü eser sözleşmesi ilişkisi bulunduğu anlaşılmaktadır. Davacı taraf davalı ile yapılan eser sözleşmesi kapsamında 786.672,21-TL.'lik iş yapıldığını, bunun 574.577,40-TL.’lık kısmının faturalandırıldığını, bu tutarın davalı tarafın ticari kayıtlarında da mevcut olduğunu, davalı yanın faturalandırılan tutar için 248.407,66-TL.'lik ödeme yaptığını iddia ederek 290.169,74-TL.’nin davalı şirketten tahsilini talep etmiştir. İlk derece mahkemesince davanın 196.095,06-TL. bakımından kabulüne karar verilmiştir. Dosya kapsamında yapılan incelemede tarafların ikisinin de tacir olduğu, bu sebeple söz konusu davaya Asliye Ticaret Mahkemesi'nce bakılması gerektiği anlaşılmıştır. Yargıtay 15. HD.’nin 2019/3926 E., 2020/2954 K. sayılı kararında da açıkça ifade edildiği üzere; “…Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 27.06.2003 tarih ve 2001/1 Esas, 2003/1 Karar sayılı ilamında da açıklandığı üzere; bir faturayı alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde faturanın içerdiği bilgilere itiraz etme hakkına sahiptir. Aksi taktirde faturanın içeriğini kabul etmiş sayılır (Fatura ve dava tarihinde yürürlükte olan 6102 sayılı TTK'nın m. 21/2.). Bu hüküm, fatura içeriğinden kabul edilen hususlara ilişkin olarak, faturayı düzenleyenin lehine; adına fatura düzenlenenin aleyhine bir karine getirmektedir. Bu karine, faturanın ispat gücüne yönelik bir düzenlemeyi ortaya koymaktadır. Diğer anlatımla, fatura, düzenleyen aleyhine delil olduğu gibi, kendisi faturayı düzenlemediği halde tebliğinden itibaren sekiz gün içinde itiraz etmeyen aleyhine de delil olabilecektir…İşin bedeli sözleşme kurulurken kararlaştırılmış olup, fatura ise bu aşama ile ilgili değil, ifa safhası ile ilgili bir belgedir. Fatura öncesinde taraflar arasında borç doğurucu hukuki ilişkinin bulunması, faturanın da bu ilişki nedeniyle düzenlenmiş olması gerekir. Faturayı alan (faturayı defterlerine kaydetmemesi koşulu ile) akdi ilişkiyi inkâr ettiğinde, faturayı gönderenin önce akdi ilişkiyi kanıtlaması gerekir. Fatura, sözleşmenin kurulması safhasıyla ilgili olmayıp ifasına ilişkin olduğundan öncelikle temel bir borç ilişkisinin bulunması gerekir. 6102 sayılı TTK'nın 21. maddesinin 2 ve 3. fıkrasındaki karine aksi ispat edilebilen adi bir karinedir. 2. fıkra gereği sekiz gün içinde faturaya itiraz edilmesi durumunda fatura içeriğinin doğru olduğunu faturayı düzenleyen tacirin ispat etmesi gerekir. Taraflar arasında bu tür bir sözleşme ilişkisi yoksa düzenlenen belge gerçek anlamda fatura olarak kabul edilemez... Faturaya itiraz, faturanın teslim alındığı tarihten itibaren sekiz gün içinde yapılmalıdır. İtirazın sekiz gün içinde karşı tarafa varması şart değildir. Sekiz günlük süre, hak düşürücü süre veya zamanaşımı süresi değildir. Sadece ispat yükünün yer değiştirmesi açısından önem taşır. Sekiz günlük süre içinde itiraz edildiği taktirde, fatura içeriğinin sözleşmeye uygun olduğunu ispat külfeti faturayı veren tarafa ait iken, sekiz günlük sürenin geçmesinden sonra itiraz edilmesi halinde, fatura içeriğinin sözleşmeye uygun olmadığını ispat külfeti faturayı alan tarafa ait olur. Faturayı alan her türlü delille bu külfeti yerine getirebilir (Prof. Dr. Sami Karahan, Ticari İşletme Hukuku, 23. Baskı, Eylül 2012, Sh 111 vd.). Faturanın tebliği şekle bağlı değildir, yazılı veya sözlü herhangi bir şekilde yapılabilir. Muhatap hazır ise kendisine elden verilmesi, değil ise herhangi bir şekilde gönderilmesi mümkündür. Ancak, uyuşmazlık halinde ispat kolaylığı açısından, fatura tebliğinin noter aracılığıyla ya da imza karşılığı elden tebliğ yolu ile ya da telgraf, teleks yolu ile veya ... aracılığıyla ya da faks çekilmesi yahut güvenli elektronik imza ile elektronik posta gönderilmesi şeklinde yapılması uygundur. Faturaların borçluya tebliğ edilip edilmediği, itiraza uğrayıp uğramadığı belirlenmeli, faturaların tebliğ edilmiş ve 8 günlük itiraz süresi içerisinde itiraz edilmemiş olduğunun tespiti halinde faturaların içeriğinin sözleşmeye uygun olduğunun alacaklı tarafça kanıtlanmış olduğu ve sadece fatura içeriğinin kesinleştiği, bunun aksinin yani faturaların içeriğinin sözleşmeye uygun olmadığının ve kesinleşmediğinin kanıt yükünün bu kez borçluya geçtiği kabul edilmelidir. Faturaların tebliğ edildiğinin alacaklı tarafça kanıtlanamaması ya da kanıtlanıp da süresinde iade edildiğinin borçlu tarafça kanıtlanması halinde, borçlu taraf alacaklının hizmet vermediğini savunmakta ise, faturaya konu hizmetin verildiğinin alacaklı tarafça kanıtlanması; borçlunun faturaları tebliğ alıp süresinden sonra iade etmesi halinde de faturanın alacaklı tarafça gönderilmesi şeklindeki icabı, borçlunun (faturayı defterine kaydetmemek ve hizmet almadığını savunmak suretiyle), kabul etmemesi ya da borçlunun faturayı kendi defterine kaydetmekle birlikte süresinde itiraz ve iade etmesi halinde hizmetin verildiğini yine alacaklının kanıtlaması gerekeceğinden, bu doğrultuda alacaklının delillerinin toplanıp değerlendirilmesi, şayet borçlunun faturaları kendi defterlerine kaydetmesi halinde alacaklının HMK'nın 222. (6762 sayılı TTK'nın 84. ve 85.) maddesi uyarınca alacağını ispatladığının kabul edilmesi gerektiği gözetilmelidir”. Bunun yanı sıra Yargıtay HGK’nun 2023/11-793 E., 2024/149 K. sayılı kararında ifade edildiği üzere; “…6102 sayılı Kanun'un 21/2 maddesi gereğince gönderilen faturaya sekiz gün içinde itiraz olunmaması hâlinde fatura içeriğinin kabul edilmiş sayılması için, faturayı düzenleyen kişinin ticari işletmesi icabı mal satmış, imal etmiş ya da iş görmüş bir tacir olması gerekir. Bunun doğal sonucu olarak da; esnafın gönderdiği faturaya itiraz olunmaması fatura içeriğini kabul etme sonucunu doğurmaz”. Yine, 6102 sayılı Kanun'un 21/2 maddesine göre süresinde itiraz olunmamak suretiyle kabul edildiği varsayılan fatura içeriğinin ancak sözleşmenin ifa safhasıyla ilgili olarak faturada yer alması olağan sayılan satılan malın cinsi veya yapılan işin adedi, türü, bedeli gibi hususlara ilişkin olabileceği, sözleşmenin kuruluşu aşamasında başta var olmayıp, ifa ile ilgili hususlarda sözleşmeyi değiştiren ve diğer tarafın durumunu ağırlaştıran kayıtların faturaya konulması durumunda ki buna muhatabınca itiraz edilmese dahi, bu kayıtların faturanın zorunlu ve olağan içeriğinden kabul edilmesi, düzenlemenin şekline olduğu kadar amacına da aykırı düşmektedir (Yargıtay HGK’ 2023/11-793 E., 2024/149 K; Yargıtay 6. HD. 2024/2089 E., 2025/1575 K.) Somut olayda dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda davalı tarafın ticari defterlerinin incelenemediği, sadece davalı tarafça sunulan bir takım belgelerin incelendiği, iş bu belgelerde davalı tarafın davacıya 191.230,26-TL. toplam ödeme yaptığının anlaşıldığı, davacı tarafın ticari defterlerin incelenmesinde ise davacının davalıdan 290.169,74-TL. alacaklı olarak gözüktüğü, taraflar arasında 290.169,74-TL. bakiye fark olduğu, iş bu farkın sebebinin davalı şirketin davacı adına düzenlediği 25.06.2020 tarihli 262.601,91-TL. tutarlı fatura ile 14.08.2020 tarihli 27.567,83-TL. tutarlı 2 adet faturanın toplam tutarı olduğunu, iş bu tutarın davalının defterlerinde davacı adına borç kaydedilirken, davacının defterlerine hiç kaydedilmediği, ayrıca davacının yapmış olduğu işler için hem miktar olarak ....-.... arasında düzenlenen kesin hak ediş miktarından daha fazla miktarsal talepte bulunduğu, hem de 29.04.2019 tarihinde vermiş olduğu teklifteki birim fiyatlar yerine çok daha yüksek yeni birim fiyatlar üzerinden bedel hesapladığı tespit edilmiştir. Davacının yapmış olduğu işler için hem miktar olarak ....-.... arasında düzenlenen kesin hak ediş miktarından daha fazla miktarsal talepte bulunduğu, hem de 29.04.2019 tarihinde vermiş olduğu teklifteki birim fiyatlar yerine çok daha yüksek yeni birim fiyatlar üzerinden bedel hesapladığı anlaşıldığından elektrik mühendisi bilirkişi tarafından.... Ortaklığı ile davalı arasındaki kesin hesap miktarları esas alınarak yeniden metraj oluşturulmuş ve yapılan iş listesinde davacının e-mail yolu ile davalıya gönderdiği listede karşılığı bulunan imalatlar için bu birim fiyatlar kullanılarak, zeyilname ile ilave edilen işler için teklif fiyatı bulunmadığından bu iş kalemleri için ise 2019 yılı piyasa rayiçlerine göre hesaplama yapılarak davacının hak ettiği imalatların tutarının KDV dahil 480.502,75-TL. olduğu, davalı şirketin yapmış olduğu 284.407,66-TL.'lik ödeme düşüldüğünde davacının talep edebileceği alacağının 196.095,06-TL. olduğu tespit edilmiş, ilk derece mahkemesince de söz konusu rapor esas alınarak karar verilmiştir. İlk derece mahkemesince hukuki nitelendirmenin davadaki ileri sürülüş ve dosya kapsamına uygun olarak belirlenmesine, taraflarca ileri sürülen delillerin toplanarak usulüne uygun olarak değerlendirilmesine, delillerin değerlendirilmesinin dosya kapsamına uygun bulunmasına, taraflarca ileri sürülen iddia ve savunmaların tartışılarak gerekçeli kararın oluşturulmasına, ihtilafa uygulanması gereken yasal mevzuatın doğru olarak tespit edilmesine, mahkemenin karar gerekçesiyle hüküm fıkrasının birbiriyle uyumlu olmasına, mahkeme hükmünün yasal unsurları taşımasına göre ilk derece mahkemesi kararına karşı taraf vekillerince yapılan istinaf başvurularının HMK 353/1-b.1 maddesi uyarınca reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13.10.2023 tarih ve 2021/165 Esas, 2023/668 Karar sayılı kararı, usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan, taraf vekillerinin bu karara karşı yapmış oldukları istinaf kanun yoluna başvurularının, 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş olması nedeniyle, alınması gerekli 732,00 TL istinaf karar ve ilam harcından, peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile kalan 462,15 TL harç bedelinin davacıdan alınarak, Hazine'ye gelir kaydına, 3-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş olması nedeniyle, alınması gerekli 13.395,25 TL istinaf karar ve ilam harcından, peşin alınan 3.349,00 TL harcın mahsubu ile kalan 10.046,25 TL harç bedelinin davalıdan alınarak, Hazine'ye gelir kaydına, 4-Davacı tarafından yatırılan 738,00 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile istinaf kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 5-Davalı tarafından yatırılan 738,00 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile istinaf kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 6-Kararın, dairemizce taraflara tebliğine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 361/(1) maddesi gereğince, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay nezdinde temyiz yasa yolu açık olmak üzere 10.11.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.

Atıf: Bölge Adliye Mahkemesi, E. 2024/21, K. 2026/1601, T. 13.10.2023, www.arakarar.com/karar/bam-karar-2024-21-e-2026-1601-k-bcf8a4b169ec