Bölge Adliye Mahkemesi 2023/1089 E. 2026/1203 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

12. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : 2023/1089

KARAR NO : 2026/1203

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

K A R A R

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 16/12/2022

NUMARASI : 2020/522 Esas - 2022/1027 Karar

DAVA: İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 26/09/2020

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 25/06/2026

Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA: Davacı vekili; müvekkilinin, davalının Macaristan'daki müşterisine sattığı emtianın nakliyesi için, davalının verdiği bilgiler doğrultusunda fiyata dahil olan hizmetlerin de belirtildiği taşıma sözleşmesi kurularak, 75.000-Euro karşılığında taşıma hizmeti verildiğini, ancak davalının bildirdiği tonajdan daha ağır yükleme yaptığının Macaristan girişinde tespit edildiğini,zorunlu olarak ilave eskort tayin edildiğini ve ekstra eskort ücreti ödendiğini, yine davalının emtia bedelini tahsil etmek için araçları gümrükte bir haftayı aşan süre beklettiğini, davalının araçların birden çok beyannameye ve faturaya bölünmesi yönündeki taleplerini kabul etmeyerek tek beyanname açacaklarını beyan ettiğini, ilave eskort nedeniyle 625-Euro masraf oluştuğunu, alt kiriş ağırlık farkından dolayı 3.340-Euro ve toplam 11 araç için toplam 6.300-Euro bekleme ücreti oluştuğunu, toplam 10.265-Euro alacak tutarı davalıya bildirildiğinde, davalının tonaj farkını ödeyebileceğini, ancak bekleme ücretini ödemeyeceğini beyan ederek müvekkilinin düzenlediği 03.09.2019 tarihli faturaya itiraz ettiğini, bu nedenle davalı aleyhine İstanbul Anadolu 11. İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını, davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğini belirterek, davalının itirazının iptali ile davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili; müvekkili şirketin davacı şirket ile söz konusu emtianın taşınmasına ilişkin olarak her şey dahil 75.000-Euro üzerinden anlaştığını, emtianın teslimi sonrası düzenlenen 75.000-Euro tutarında fatura bedelinin ödendiğini, bu nedenle davacının ek ücret talep hakkı bulunmadığını, buna rağmen davacı tarafça 22.07.2019 tarihinde 22.560-Euro ek ücret talep ettiğini, bunun kabul edilmemesi üzerine 23.07.2019 tarihinde 7.710-Euro tutarlı faturanın düzenlenerek müvekkiline gönderildiğini, bu faturaya ret yanıtı verilmesi üzerine de 03.09.2019 tarihli 10.265-Euro tutarlı faturanın gönderildiğini, bu faturanın da müvekkili tarafından ihtarname ile iade edildiğini, davacının taşıma öncesi gerekli kontrolleri yaparak oluşabilecek riskleri müvekkiline iletmesi gerektiğini, tonaj farkı konusunda davacı hatalı olup, emtianın yurt dışına çıkmadan tartılması halinde müvekkilince düzenleme yapılabileceğini, bu nedenle tonaj farkından kaynaklanan zarardan davacının sorumlu olduğunu belirterek, davanın reddi ile davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece; somut olayda davacı taraf her ne kadar fiili taşıyıcı olan dava dışı şirketler tarafından tanzim edilen faturaları davaya dayanak olarak bildirmiş ise de, bilirkişi raporunda da değinildiği üzere, dava dışı fiili taşıyıcı şirketlerin faturaya konu edilen bekleme ücreti, eskort ücreti ve tonaj farkından kaynaklanan bedeli kime ne kadar ödediğine dair dosyaya bir delil sunulmadığı, salt fatura düzenlenmesinin iddia edilen harcama ve ödemelerden dolayı davalıyı borç ve sorumluluk altına sokmayacağı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili; eksik incelemeye dayalı bilirkişi raporuna yönelik itirazlarının mahkemece hiç bir gerekçe gösterilmeden reddedilmiş olmasının hukuka aykırı olduğunu, davacının akdi taşıyan sıfatıyla davalıya ait emtiaları fiili taşıyanlar vasıtasıyla İstanbul'dan Macaristan'a karayolu ile taşıdığını, navlun teklifine hangi hizmet/ücret ve masraf kalemlerinin dahil olduğunun açıkça belirtildiğini, bilirkişi raporunda belirtildiğinin aksine, davalının 11 aracın hepsini tek bir gümrük beyannamesi ile ihraç etmesinin nedeninin, tek bir faturaya dayalı olarak ihracat bedelini tek seferde tahsil etmek olduğunu ve bu uğurda zaten araçları bekleteceğini açıkça belirttiğini, bu hususun taraflar arasındaki yazışmalardan da açıkça anlaşılabileceğini, davalıya araç bekleme süre ve ücret tarifesinin yine mail ile bildirildiğini, nitekim davalının araçları beklettiğini ve bildirdiğinden daha ağır tonaj ve daha yüksek ölçüde bir emtia yüklemesi yaptığını inkar etmediğini, ancak davalının bekleme ücreti ödemek istemediğini, ancak ağır tonaj ücret farkı ödeyebileceğini şifahi olarak ve mail ile bildirdiğini, sal kasa araçların 14.07.2019 günü Macaristan gümrüğüne ulaştığını ve gümrükleme için bekletildiğini, low bed araçların iki tanesinin 16.07.2019 tarihinde Macaristan gümrüğüne girdiğini ve gümrükleme için bekletildiğini, low bed araçlardan iki tanesinin 17.07.2019 tarihinde gümrüğe giriş yaptığı ve gümrükleme için bekletildiğini, araçların Macaristan'a varış tarihleri ile boşaltma ve gönderilene teslim tarihlerine ilişkin çizelge davalıya sunulmuş olup, davalının bu çizelgeye süresi içinde hiç bir itirazının olmadığını, bu yazışmalara göre davalının emtiayı teslimden önce parasını alabilmek için araçları beklettiğini, ancak yükler teslim edildikten sonra araç bekleme ücretine itiraz ettiğini, ancak ağır tonaj ile ilgili ödeme yapabileceğini beyan ettiğini, akdi taşıyan davacının alış faturalarının, bilirkişi incelemesine sunulmuş ticari defter kayıtlarına ilişkin deliller arasında mevcut olduğunu, ancak bilirkişi heyetinin bu hususta yeterli ve gerekli incelemeyi yapmadığını, aynı şekilde araç bekleme ve ağır tonaj ile ilgili alış faturaları da bilirkişi incelemesine sunulmasına rağmen dikkate alınmadığını, bilirkişilerce kantar sonuçlarına göre ton farkı bulunduğunun tespit edilmiş olmasına rağmen, araç bekleme ve ağır tonaj ücreti talep edilemeyeceği yönünde hukuki görüş bildirilmesinin hukuka aykırı olduğunu, ...'nin 6. maddesine göre, sevk mektubunda gönderilenin imzasının alınması zorunluluğu bulunmadığını, bilirkişilerin aksi yöndeki görüşünün hatalı olduğunu, kaldı ki 14.07.2019 günü teslim yerine varmış araçların, davalının emtia bedelini henüz almamış olması nedeniyle varış yerinde davalı tarafından bekletildiğine, ancak davalının 19.07.2019 günü ödemesini alacağına ve araçların teslimine o zaman izin vereceğine dair yazışmaları sunduklarını, ...'nin 8/3 maddesine göre göndericinin, yükün brüt ağırlığını veya bunların başka türlü ifade edilmiş miktarlarını kontrol etmesini taşımacıdan isteme hakkına sahip olduğunu, ancak göndericinin böyle bir yazılı talebinin olmadığını, durumun araçlara yükleme yapıldıktan sonra anlaşıldığını, ...'nin 10. maddesine göre göndericinin, kişilere malzemeye ve diğer yüklere gelecek zarar ziyan ve hasardan, yükün kusurlu olarak ambalajlanmasından kaynaklanan masraflardan taşımacıya karşı sorumlu olduğunu, bu kapsamda gönderici/davalının, yüklediği ağır tonaj emtia ile normal ölçülerden daha büyük ölçüde emtia yüklemesi nedeniyle taşıyanın uğradığı ilave ücret, masraf ve giderleri karşılamakla yükümlü olduğunu, keza gönderici/davalının, emtia bedelini tahsil etmek amacıyla, varış yerinde ortalama 14.07.2019-20.07.2019 tarihleri arasında beklettiği araçlar nedeniyle de davacının uğradığı araç bekleme ücretlerini ve giderlerini ödemekle yükümlü olduğunu, ...'nin 11. maddesine göre, malların tesliminden önce tamamlanması gereken gümrük ve diğer formalitelerin yerine getirilmesi için göndericinin, lüzumlu belgeleri sevk mektubuna iliştireceğini yahut taşımacıya vereceğini, taşımacının bu belgelerle verilen bilgilerin doğruluğunu ve yeterliliğini incelemek zorunda olmadığını, göndericinin bu gibi belgelerin bulunmaması, yetersiz olması, veya usule aykırı oluşundan doğacak zarar, ziyan ve hasardan taşımacıya karşı sorumlu olduğunu, ...'nin 12. maddesine göre, göndericinin, özellikle taşımayı durdurmasını, teslimin yapılacağı yeri değiştirmesini veya sevk mektubunda gösterilen alıcıdan başkasına teslim etmesini istemek suretiyle yüke tasarruf etmek hakkına sahip olduğunu, 16. maddeye göre ise taşımacının, talimat istemiyle yaptığı ödemelerle bu talimatı yerine getirmenin gerektirdiği masrafları geri alma hakkına sahip olduğunu, bu kapsamda davalının talimatıyla varış gümrüğünde yüklü halde bekletilmiş araçlar nedeniyle, akdi taşıyan davacının uğradığı ücret, masraf ve giderleri karşılamakla yükümlü olan davalının, tonaj ve ölçü farkı bulunan emtia nedeniyle akdi taşıyan davacının uğradığı ilave ücret ve giderleri de karşılamakla yükümlü olduğunu belirterek, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE: Dava, davacı tarafından üstlenilen taşıma nedeniyle tonaj ve ölçü farkı ile bekleme nedeniyle yapılan masrafların tahsili için başlatılan takibe yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir.

Somut olayda; davalıya ait emtianın İstanbul'dan Macaristan'a kara yolu ile taşınması işinin akdi taşıyıcı olarak davalı tarafından üstlenildiği, fiili taşımanın ise dava dışı alt taşıyıcılar tarafından gerçekleştirildiği, davacı tarafça taşıma sırasında tespit edilen tonaj farkı nedeniyle 3.340-Euro, ilave eskort masrafı nedeniyle 625-Euro ve bekleme ücreti nedeniyle 6.300-Euro zarara uğradığı ileri sürülerek 10.265-Euro tutarlı faturaya dayalı ilamsız takip başlatıldığı, davalının süresinde borca itirazı üzerine işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Taşımanın güzergahı itibariyle uyuşmazlığın ... Konvansiyonu hükümlerine göre çözümlenmesi gerekmektedir. Taşıyıcının, belirlenen sürede veya makul sürede taşıma işini yerine getirmesi durumunda isteyebileceği taşıma ücreti, sözleşmede belirlenen ücrettir. Ancak taşıyıcı, sözleşme hükümlerine dayanarak veya kendi risk alanından kaynaklanmayan nedenlerle makul yükleme veya boşaltma süresinden fazla beklerse, taşıma ücretine ek bekleme ücreti olarak uygun bir ücrete hak kazanır (6102 sayılı TTK'nın 863/3. maddesi). Tarafların ayrıca taşıma sözleşmesine, yükleme ve boşaltmanın makul süre içinde yapılmaması halinde taşıyıcının ek ücrete hak kazanacağına ilişkin hüküm koymaları da mümkündür.

... Konvansiyonunun 12/1 maddesinde; göndericinin özellikle taşımayı durdurmasını, teslimin yapılacağı yeri değiştirmesini veya sevk mektubunda gösterilen alıcıdan başkasına teslim etmesini istemek suretiyle yüke tasarruf etme hakkına sahip olduğu, 12/5 maddesinde ise; gönderici veya maddenin 3. paragrafında öngörülen durumda bu hakkı kullanmak isteyen alıcının, taşımacıya verilen yeni talimatın bulunduğu sevk mektubunu sunması ve bu talimatı yerine getirmenin gerektirdiği bütün masraf, zarar ve ziyanı ödemesi gerektiği, bu talimatın yerine getirilmesinin onları yerine getirecek kişinin eline geçtiği anda mümkün olması ve taşımacının normal işlerine engel olmaması, gönderilen diğer yüklerin gönderici veya alıcılarına zarar vermemesi gerektiği düzenlenmiştir. Yine ...'nin 14/1 maddesinde; yük teslim yerine varmadan önce mukaveleyi sevk mektubunda öngörülen koşullara göre uygulamanın herhangi bir nedenle imkansız hale gelmesi halinde, taşımacının 12. madde gereğince, yüke tasarruf etme hakkına sahip olan kişiden talimat isteyeceği hüküm altına alınmıştır.

...'nin 17/1. maddesinde, taşıyıcının yükü teslim aldığı andan teslim ettiği ana kadar doğan ziya, hasar ve gecikmelerden sorumlu olduğu düzenlenmiştir. Konvansiyonun 17/2. maddesi gereğince taşıyıcı, ancak kayıp, hasar veya gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden, istek sahibinin verdiği talimattan, yüke has bir kusurdan yahut da taşımacının önlemesine olanak bulunmayan durumlardan ileri geliyorsa sorumlu tutulamayacaktır. Aynı Konvansiyonun 11. maddesi uyarınca da; malların tesliminden önce tamamlanması gereken gümrük ve diğer formalitelerin yerine getirilmesi için gerekli belgelerin taşıyıcıya gönderen tarafından verilmesi gerekmekte olup, bu gibi belgelerin bulunmaması veya yetersiz olmasından doğacak zarardan, taşımacıya karşı gönderici sorumludur. Ancak taşımacının hatası veya ihmali görülen durumlar bu hükmün dışındadır.

Mahkemece alınan bilirkişi raporunda; aracın Türkiye'de düzenlenen yol izin belgesi ile Macaristan'daki tartım fişine göre yükün boyutlarının ve ağırlığının izin verilen ölçüleri aştığı, 11 adet araç ile taşınan emtianın farklı beyannameler tahtında taşıma önerisinin davalı tarafça kabul edilmediği, davacının yükleme sonrası araçları tartım işlemine tabi tuttuğuna dair bir belge bulunmadığı, taşıyıcının limitlerin aşılması durumunda cezai yaptırım ile karşılaşacağını bilmemesinin mümkün olmadığı, tonaj farkını önceki ülke geçişlerinde tespit eden davacının ... 14. maddesi kapsamında gönderenden talimat istemesi gerekirken bunu yapmadığı, davacı tarafça tonaj farkı nedeniyle ceza uygulandığına dair delil sunmadığı, dolayısıyla tonaj farkı ve eskort masrafının dayanağı sunulmadığından talep edilemeyeceği, taşıma araçlarının hangi tarihte teslim noktasına ulaştıklarına dair dosyada bir veri bulunmadığı, ... belgelerinde de alıcı imzalı teslim tarihi bulunmadığı, emtianın bir bütün olarak tesliminin söz konusu olduğu, bu durumda en erken varışın 19.07.2019 olacağı, 48 saatlik serbest sürenin 21.07.2019 tarihinde biteceği, ancak davacının sunduğu tabloya göre 20.07.2019 tarihinde tüm araçların boşaltıldığı, bu durumda bekleme ücreti iddiasının yerinde olmadığı, sonuç olarak taraflar arasındaki sözleşme

gereğince ve ... Konvansiyonunun 14. maddesi kapsamında davalı gönderene yapılmış bir ihbar ve bu doğrultuda verilmiş bir talimatın yokluğu da göz önüne alındığında, davacının tonaj farkı nedeniyle ödediğini iddia ettiği cezaya ait bir belgenin dosya kapsamında mevcut olmaması nedeniyle, davacının tonaj farkı olarak bir hak talebinde bulunamayacağı, davacının iddia ettiği ilave eskort kullanımının davacının yüklediği gabari dışı emtianın ağırlığını kontrol etme sorumluluğunu yerine getirmemesinden kaynaklandığı, kendisinden kaynaklanan hata nedeniyle ve ilave eskort ücreti ödendiğine dair bir belge dosya kapsamında mevcut olmadığından, davacının davalıdan bu yönde hak talebinde bulunamayacağı, boşaltmada bekleme ücreti doğduğunu ispat külfetini karşılayacak bir belgenin dosya kapsamında olmayışı, mevcut verilerle de davacının bekleme ücreti yönünde bir hak

talebinde bulunamayacağı, eş deyişle davacının takibe konu ettiği faturada yer alan kalemlerin dayanakları mevcut olmadığından, davalının takibe vaki itirazının yerinde olduğu görüşü bildirmiştir.

Somut olayda davacı tarafça alt taşıyıcılar aracılığıyla 11 adet araç ile taşınan emtianın farklı beyannameler tahtında taşınması önerisinin davalı tarafça kabul edilmediği, bu nedenle emtianın bir bütün olarak taşındığı, bu durumda emtiayı taşıyan araçlardan bir kısmı varış yerine ulaşmasına rağmen bir kısım araçlardaki yük boyutları ile tonajın izin verilen ölçüleri aşması nedeniyle Macaristan girişinde ilave eskort zorunluluğuna tabi tutulduğu ve tonaj farkı nedeniyle ceza uygulandığı, bu nedenle de emtianın alıcısına tesliminde gecikme yaşandığı anlaşılmaktadır. Nitekim davacı taşıyıcı tarafından davalıya gönderilen 22.07.2019 tarihli e-postada Sırbistan ve Bulgaristan kapılarında yaşadıkları tonaj farklılığı problemlerini yansıtmadıkları beyan edilmiş olmakla, davacı taşıyıcının bu durumu bildiği, ayrıca basiretli bir taşıyıcı olarak uluslararası taşımada tonaj ve boyut farklılığı nedeniyle sorun yaşanabileceğini, bu nedenle birden fazla araçla yapılan söz konusu taşımada gecikmelerin yaşanabileceğini bilmesi gerektiği sabittir. Ancak davacı tarafça bu durum bilinmesine rağmen davalı taşıtandan bu konuda ... hükümleri gereğince herhangi bir talimat alınmamış, herhangi bir bilgi verilmemiştir. Bu durumda davacının kusurundan kaynaklanan tonaj ve ölçü farkı ile bekleme nedeniyle yapılan masrafların, davalı taşıtandan talep edilmesi mümkün değildir. Kaldı ki davacı tarafça fiili taşıyıcılar tarafından kendisine hitaben düzenlenen faturalar ibraz edilmişse de, dava takip konusu edilen söz konusu faturalar içeriği masrafların davacı tarafça fiili taşıyıcılara ödendiğine dair herhangi bir delil de sunulmamıştır. Davacı vekilince sunulan 03.10.2022 tarihli bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde de fiili taşıyıcı ... ... tarafından düzenlenen 23.07.2019 tarihli faturaya itiraz edildiği ve bu nedenle aralarında ihtilaf bulunduğu belirtilmiştir. Bu nedenle mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle:

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

Alınması gereken 732-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 179,90-TL harcın mahsubu ile kalan 552,10-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.25/06/2026