Bölge Adliye Mahkemesi 2022/2011 E. 2026/722 K.

T.C. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 17. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2022/2011 KARAR NO : 2026/722

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : İZMİR 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 07/06/2022 NUMARASI : 2020/544 Esas 2022/589 Karar DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit (Alım Satım) BAM KARAR TARİHİ : 17/03/2026 KARAR YAZIM TARİHİ : 17/03/2026

Taraf-Davacı-Davalı vekilleri tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin ... ilinde ünvanında yer alan diğer sektörlerle birlikte gıda sektöründe faaliyetlerde bulunduğu, müvekkili şirketin gıda ham maddeleri alıp sattığını, müvekkili ile davalının, müvekkilinin toptan satmak üzere gıda ham maddesi arayışına girmesi sonucu ticaret yapmak için görüştükleri, davalı şirketin temin edebileceğini söylediği gıda ham maddesini almak üzere anlaştıklarını, müvekkiline ait toplam 92.000,00 TL tutarında iki adet olan ...Şubesi 4436579 no.lu 16.11.2019 vadeli 47.000-TL ve 4436578 no.lu 15.12.2019 vadeli 45.000-TL tutarlı iki adet çeki ciro ederek davalıya teslim ettiğini, müvekkilinin davalı ile ayrıca bir sözleşme yapmadığını ve güvene dayalı olan bu ticaret eylemi nedeni ile teslim ettiği çekler içinde bir tahsilat makbuzu almadığını, davalının müvekkilinden çekleri teslim aldıktan sonra müvekkil şirkete herhangi bir mal teslimi gerçekleştirmediğini, edimini yerine getirmekten kaçınan davalının müvekkili şirketten aldığı çeklerini de iade etmediğini, müvekkili şirketin güvene dayalı yapılan bu ticari ilişkide karşı yana karşı ediminin ifası için bir ihtarname göndermediğini, çeklerin kendisine iade edileceği düşüncesi ile bir hukuki girişimde de bulunmadığını, çünkü davalının malları teslim edeceğini söyleyerek müvekkilini oyaladığını, ancak çekleri de ciroladığını, bu konuda da müvekkiline bilgi verilmediği, müvekkili şirketin karşılığını almadığı için çeklerin kendisine iade edileceğini düşünürken çeklerin hamilleri tarafından art ardına bankaya ibraz edildiği, karşılıksız işlemi yapıldığını, davalı tarafın ödemelerini peşin olarak çek ile aldığı ve teslim etmesi gerekli malları müvekkili şirkete teslim etmediği gibi çekleri cirolayarak müvekkilinin çekler sebebiyle karşılıksız işlemi görmesine ve çek sicilinin bozulmasına , müvekkilinin haksız icra takipleriyle karşılaşmasına neden olduğu, açıklanan nedenlerle her türlü tazminat ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davalı aleyhine açılan menfi tespit davasının kabulüne, davalı şirket ile müvekkilinin davalı şirket lehine keşide ettiği çekler karşılığında davalı şirkete herhangi bir borcunun olmadığının tespitine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesi dava ve talep ettiği görülmüştür. CEVAP: Davalı taraf, usulüne uygun tebligata rağmen davaya cevap vermemiştir. MAHKEMECE: "...Dava, bedelsizlik nedeniyle davacı keşidecinin çeklerden dolayı borçlu bulunmadığının tespiti istemine ilişkindir. Yapılan yargılama, toplanan kanıtlar ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, Davacı taraf, gıda ham maddesi almak için dava konusu ... Şubesi 4436579 no.lu 16.11.2019 vadeli 47.000-TL bedelli ve 4436578 no.lu 15.12.2019 vadeli 45.000-TL bedelli iki adet çeki keşide ederek davalıya teslim ettiğini, davalının çekleri teslim aldıktan sonra mal teslimini gerçekleştirmediğini belirterek bedelsizlik nedeniyle çeklerden dolayı lehdar davalıya borçlu bulunmadığının tespitini talep ettiği, Davalının davaya cevap vermediği, davalının Menemen Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2021/4896 Soruşturma Sayılı dosyasında kollukta verdiği ifadesinde davacıya dava konusu çekler karşılığında mal teslimini yaptığını belirttiği, Buna göre taraflar arasındaki uyuşmazlığın dava konusu çeklerin karşılığında davalı tarafça mal tesliminin yapılıp yapılmadığı noktasında toplandığı , Dava konusu çekler kambiyo senedi niteliğinde olup sebepten mücerrettir, somut olayda ispat yükünün davacıda olduğu, davacının bedelsizlik iddiasını yazılı delille ispatlaması gerektiği anlaşılmıştır. Dava konusu çeklerin miktarı itibariyle HMK'nun 201 maddesinde düzenlenen senede karşı senetle ispat kuralı gereğince davacının iddiasını senetle ispat etmesi gerektiği, tanık dinletilme talebine yönelik davalının açık muvafakati bulunmadığından davacının tanık dinletme talebinin Mahkememizce reddine karar verildiği, davalının ticari defter ve kayıtlarını ihtarlı davetiye tebliğine rağmen sunmadığı, davacıya ait ticari defter ve kayıtlar üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen 05.10.2021 tarihli raporda dava konusu 2 adet çekin davacı defterlerinde kayıtlı olmadığı, davacı defterlerinde davalının teslim ettiği malı gösterir fatura kaydının olmadığı, davacı defterlerinde davalı ile aralarında ticari bir ilişkinin varlığını gösterir muhasebe kaydının olmadığının tespit edildiği, davacının tek taraflı olarak düzenlemiş olduğu ticari defterlerinin bedelsizlik iddiasını ispatlamaya yeterli olmadığı, davacının dava dilekçesinde yemin deliline dayandığından davalıya yemin teklif etme hakkının hatırlatıldığı, davacı tarafça davalıya yemin teklifinde bulunulmadığı, tüm dosya kapsamından temelde bir borcun söndürülmesi amacıyla verilen çekler nedeniyle mal alınmadığının davacı tarafça kanıtlanamadığından davacının davasının reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.' gerekçesi ile; HÜKÜM: Gerekçesi HMK 294/4 mad. gereğince bir ay içinde açıklandığı üzere; 1-Davanın REDDİNE, " şeklinde karar verilmiştir. İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkeme kararında yazılı delil olan çeke karşı yazılı delil bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verildiğini, mahkemece taraf defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmış, bilirkişi raporunda müvekkilin davalıya herhangi bir borcunun bulunmadığı tespit edildiğini, bilirkişi raporunda " Davacı ....A.Ş'nin 2019-2020 yılına ait elektronik yasal defterlerinin açılış ve kapanış onaylarının yasal süresi içerisinde yaptırılmış olduğu, muhasebe kayıtlarının usulüne uygun tutulduğu, yevmiye defteri kayıtları ile kebir defterlerinin uyumlu olduğu, Davacı ...A.Ş tarafından davalı ... adına .... Şubesi nezdinde bulunan 16.11.2019 vadeli 4456579 no.lu 47.000-TL ve 15.12.2019 vadeli 4456578 no.lu 45.000-TL tutarında iki adet çek keşide edildiği, Dava konusu işbu çeklerin davacı ...A.Ş.'nin 2019 yılı yasal defterlerinde kayıt altına alınmadığı, Davacı şirketin 2019-2020 yılı yasal defterlerine göre davalı ... tarafından teslim edilmiş bir malı gösterir herhangi bir fatura kaydına rastlanmadığı, Davacı şirketin 2019-2020 yılı yasal defterlerinde davalı ... ile aralarında ticari bir ilişkinin varlığını gösterir herhangi bir muhasebe kaydına rastlanmadığı, Dava dosyası kapsamında yapılan incelemelerde dava konusu .... Bankası ... Şubesi nezdinde bulunan 16.11.2019 vadeli 4456579 no.lu 47.000-TL tutarındaki çekin arka yüzünde davalı ... cirosunun mevcut olduğu, çekin dava dışı ... tarafından ibraz edildiği, çekin karşılıksız işlemi gördüğü, Dava dosyası kapsamında yapılan incelemelerde dava konusu ....Bankası ... Şubesi nezdinde bulunan 15.12.2019 vadeli 4456578 no.lu 45.000-TL tutarındaki çekin arka yüzünde davalı ... cirosunun mevcut olduğu, çekin dava dışı ...Şti tarafından ibraz edildiği, çekin karşılıksız işlemi gördüğü, Mahkeme tarafından davacı şirketin yasal defterlerinde kayıtlı olmasa da çeklerin arka yüzünde davalı ... cirosunun mevcut olması ve davacı yasal defterlerine göre davalıdan işbu çeklere istinaden bir mal tesliminin olmadığına karar verilmesi durumunda, davacı ....A.Ş.'nin ....Bankası.... Şubesi nezdinde bulunan 16.11.2019 vadeli 4456579 no.lu 47.000-TL ve 15.12.2019 vadeli 4456578 no.lu 45.000-TL tutarındaki iki adet çek sebebi ile davalı ...'e 29.09.2020 dava tarihi itibari ile 92.000-TL tutarında bir borcu olmadığı görüş ve kanaatine varılmıştır." şeklinde tespitte bulunduğunu, mahkeme gerekçeli kararında "davacının tek taraflı olarak düzenlemiş olduğu ticari defterlerinin bedelsizlik iddiasını ispatlamaya yeterli olmadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verdiğini, müvekkilinin usulüne uygun olarak tutulmuş defterlerinin delil teşkil ettiğini, müvekkili defter kayıtlarında davalıya ait fatura kaydı çıkmadığını, davalının müvekkiline hiç bir zaman mal teslim etmediğini, müvekkilinin usulüne uygun olarak tutulmuş defter kayıtları ile iddiasını ispatladığını, davalı ... 'in, bedelsiz senet kullanmak suçundan Menemen Cumhuriyet Başsavcılığına şikayet edildiğini, ... Menemen Cumhuriyet Başsavcılığı 20214896 soruşturma numaralı dosyası kapsamında 20.09.2021 tarihinde ifade verdiğini, verdiği ifadesinde " şikayetçinin (yani müvekkilin) tekstil firmasına yemek verdiğini, kendisine mallar karşılığında verilen çekleri ciroladığını ancak çeklerin karşılıksız çıktığını, bu sebeple çek bedellerini 3. kişilere ödemek zorunda kaldığını, çekler karşılığında vermiş olduğu malların faturalarının da mevcut olduğunu" söylediğini, müvekkili şirket yetkilisi davaya konu iki çek yüzünden de karşılıksız çek cezası aldığını ve müvekkili hakkındaki icra takipleri de devam ettiğini, davalı ... çekler karşılığı vermiş olduğu malların faturalarının bulunduğunu istenirse sunabileceğini söylediğini, defalarca kez dava içinde ticari defter kayıtlarını sunması ihtar edilmiş olmasına rağmen ne defter kayıtlarını ne de faturaları sunduğunu, öyle bir fatura olmadığını, davalı tarafın iddialarını kabul ettiğini, müvekkile yemek verdiğini ve teslim ettiğini söylediğini, davalı tarafın taraflar arasındaki ilişkiyi kabul ettiğini ve kendi üzerine düşen edimini yerine getirdiğini iddia ettiğini, tarafların iddialarını ispatla yükümlü olduğunu, edimini yerine getirdiğini iddia eden davalının faturalarını sunmak suretiyle iddiasını ispat etmekle yükümlü olduğunu, müvekkili ticari kayıtları ile davalıdan mal teslim almadığını ispat ettiğini, davalı vermiş olduğu ifadesinde bağlantılı bileşik ikrarda bulunduğunu, söz konusu çekleri aradaki anlaşma karşılığı aldığını ancak karşılığında tabldot yemek hizmeti sunduğunu belirttiğini, yani çeklerin ne sebeple davalıya verildiği hususunun çekişmeli olduğunu, bu husus davalının da ikrarında olup çekişmeli olan tek husus çekler karşılığı anlaşılan hizmetin sunulup sunulmadığını, aldığı çekler karşılığında hizmet sunduğunu iddia eden davalı ise bağlantılı bileşik ikrar gereği ispat yükünü üzerine aldığını ve çekler karşılığı hizmet verdiğini ispat etmek zorunda olduğunu, davalının var olduğunu iddia ettiği faturaları mahkemeye sunmadığını, ticari defterlerini de sunmadığını, bu iddiasını hiç bir şekilde ispat edemediğini, bu itibarla müvekkilinin verdiği çeklerin bedelsiz kaldığının aşikar olduğunu ve ispat yükü davalı üzerine geçtiğini, davalı ise çek karşılığı hizmet verdiği iddiasını ispatlayamadığını, mahkeme kararının ortadan kaldırılarak yeni bir karar tesis edilmesini, davanın kabulü ile müvekkili söz konusu çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespit edilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraf üzerine bırakılmasını talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava: menfi tespit istemine ilişkindir. HMK'nun 355. Maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlarda res'en gözetilerek yapılmıştır. Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına; incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına; Mahkemece aldırılan bilirkişi raporunun denetime elverişli ve açık olmasına davaya konu çeklerin davacı defterinde kayıtlı olmamasına, davacı tarafça çeklerin davalıya avans olarak ham madde karşılığı verildiğinin ileri sürülmüş olmasına, bu durumda ispat yükünün çeklerin avans olarak verildiğini ileri süren davacıya ait olmasına, davacının da bu çeklerin avans olarak verildiğini sunduğu delillerle ispatlayamamasına, yemin deliline de başvurmamasına göre davacı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden 6100 Sayılı HMK m. 353/1-b-1 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek, aşağıdaki hüküm kurulmuştur. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 07/06/2022 tarih, 2020/544 Esas ve 2022/589 Karar sayılı kararına karşı davacının istinaf başvuru sebeplerinin HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, İstinaf kanun yoluna başvuran davacı taraftan alınması gereken 732,00 TL istinaf harcından başlangıçta alınan 80,70 TL'nin mahsubu ile bakiye kalan 651,30 TL'nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan istinaf masrafının üzerinde bırakılmasına, Artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine, İstinaf yargılamasında duruşma açılmadığından karşı taraf yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Dair, dosya üzerinde HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca yapılan inceleme sonucunda; HMK'nın 361/1. maddesi gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 17/03/2026