Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2016/71472, 21.10.2020

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

SAMİ ÇELEBİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2016/71472)

Karar Tarihi: 21/10/2020

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvuru, ceza soruşturması kapsamında mal varlığı

hakkında verilen elkoyma tedbiri nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru 22/12/2016 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden

yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik

incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul

edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet

Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir.

7. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda

bulunmamıştır.

III. OLAY VE

OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle

olaylar özetle şöyledir:

9. Türkiye 15 Temmuz 2016 gecesi silahlı bir darbe

teşebbüsüyle karşı karşıya kalmış ve Bakanlar Kurulu tarafından ülke genelinde

21/7/2016 tarihinden itibaren doksan gün süreyle olağanüstü hâl (OHAL) ilan

edilmesine karar verilmiştir. Müteaddit defalar uzatılan OHAL 19/7/2018

tarihinde son bulmuştur. Darbe teşebbüsüne ilişkin süreç, OHAL ilanı, OHAL

döneminin gerektirdiği tedbirlere ilişkin detaylı açıklamalar Anayasa

Mahkemesinin Aydın Yavuz ve diğerleri ([GK], B. No: 2016/22169,

20/6/2017, §§ 12-20, 47-66) kararında yer almaktadır.

10. Başvurucu, polis olarak görev yapmakta iken darbe

teşebbüsü sonrasında anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs ve Fetullahçı

Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanmasına (FETÖ/PDY) üye olma suçlarını

işlediği şüphesiyle Kocaeli Cumhuriyet Başsavcılığınca (Başsavcılık) 19/8/2016

tarihinde gözaltına alınmıştır. Kocaeli 2. Sulh Ceza Hâkimliği 22/8/2016

tarihinde başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanmasına

karar vermiştir.

11. Başsavcılık 2/9/2016 tarihinde anayasal düzeni

ortadan kaldırmaya teşebbüs ve silahlı terör örgütüne üye olma suçlarından

haklarında soruşturma yürütülen başvurucu dâhil bazı şüphelilerin mal varlığı

hakkında elkoyma tedbiri uygulanmasını talep etmiştir.

12. Kocaeli 1. Sulh Ceza Hâkimliği (Hâkimlik) 5/9/2016

tarihinde talebi kabul etmiştir. Kararın gerekçesinde, başvurucu ile diğer

şüphelilerin soruşturma konusu suçu işlediklerine dair kuvvetli şüphenin mevcut

olduğu belirtilmiştir. Kararda 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi

Kanunu'nun 128. maddesi ile 27/7/2016 tarihli ve 29783 sayılı Resmî Gazete'de

yayımlanan 668 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler ile

Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde

Kararname'nin (KHK) 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ı) bendi dayanak

olarak gösterilmiştir.

13. Başvurucu 31/10/2016 tarihinde elkoyma kararına

itiraz etmiştir. Hâkimlik 14/11/2016 tarihinde itirazın reddine kesin olarak

karar vermiştir.

14. Bu karar başvurucuya 22/11/2016 tarihinde tebliğ

edilmiştir.

15. Başvurucu 22/12/2016 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

16. Başsavcılık 26/12/2016 tarihinde mal varlığı

değerlerinin atılı suçtan kaynaklandığına dair kamu davası açmaya yeterli delil

bulunmadığı ve 15/8/2016 tarihli ve 671 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı

Kurum ve Kuruluşlara İlişkin Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde

Kararname'nin 31. maddesi ile değişik 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle

Mücadele Kanunu'nun 20/A maddesi uyarınca üzere tedbiri gereken bir durumun

bugüne kadar ortaya çıkmadığını belirterek başvurucunun mal varlığı üzerindeki

elkoyma tedbirinin kaldırılmasını talep etmiştir.

17. Kocaeli 2. Sulh Ceza Hâkimliği, 27/12/2016 tarihli ve

2016/7626 Değişik İş sayılı kararı ile başvurucunun da içinde bulunduğu

şüphelilerin mal varlıkları üzerindeki elkoyma tedbirlerini kaldırmıştır.

Kararın gerekçesinde mal varlığı değerlerinin müsnet suçtan elde edildiğine

dair somut delil bulunmadığı belirtilmiştir.

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

18. Mahkemenin 21/10/2020 tarihinde yapmış olduğu

toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları ve Bakanlık Görüşü

19. Başvurucu, tedbire konu mal varlığının suçtan elde

edildiğine dair somut bir delil bulunmadığını ve darbe teşebbüsü ile herhangi

bir ilgi veya bağlantısı olmadığını vurgulamıştır. Başvurucu, mal varlığını

çalışarak elde ettiğini belirtmiş ve kanuni dayanaktan yoksun müdahalenin

ölçüsüz olduğunu ifade etmiştir. Başvurucu, sonuç olarak bu gerekçelerle

mülkiyet hakkı ile suçta ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildiğini ileri

sürmüştür.

20. Bakanlık görüşünde başvurucunun mal varlığı üzerinde

konulan tedbirin kaldırıldığı belirtilmiştir. Bakanlık, elkoyma kararının

şartları oluşmadığı iddiasının 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesi uyarınca

tazminat davasında ileri sürülebileceğinden başvuru yollarının tüketilmemesi

nedeniyle başvurunun kabul edilemez bulunması gerektiğini ifade etmiştir.

Bakanlık; yürütülen soruşturma kapsamında 5271 sayılı Kanun'un 128. maddesine

uygun olarak verilen elkoyma kararında herhangi bir keyfîlik ya da takdir

hatası bulunmadığı, dolayısıyla müdahalenin kanuni, meşru ve orantılı olduğu

yönünde görüş bildirmiştir.

B. Değerlendirme

21. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından

yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki

tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013,

§ 16). Başvurucunun mal varlığı hakkında elkoyma tedbirinin uygulanmasına

ilişkin şikâyeti esas itibarıyla mülkiyet hakkını ilgilendirdiğinden

başvurucunun tüm iddialarının mülkiyet hakkı bağlamında incelenmesi uygun

görülmüştür.

22. Anayasa'nın 35. maddesinin birinci fıkrasında "Herkes,

mülkiyet ve miras haklarına sahiptir." denilmek suretiyle mülkiyet

hakkı güvenceye bağlanmıştır. Anayasa'nın anılan maddesiyle güvenceye bağlanan

mülkiyet hakkı, ekonomik değer ifade eden ve parayla değerlendirilebilen her

türlü mal varlığı hakkını kapsamaktadır (AYM, E.2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, §

20).

23. Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 4/7/2013 tarihli ve

E.2013/8830, K.2013/18335 sayılı; 23/9/2013 tarihli ve E.2013/14435,

K.2013/21106 sayılı ve 14/12/2015 tarihli ve E.2014/19906, K.2015/19237 sayılı

ilamlarından da anlaşıldığı üzere 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesinde

düzenlenen yol, bir yandan başvurucunun maruz kaldığı elkoyma işleminin hukuka

aykırılığının tespitini, diğer yandan da uğradığı zararın tazmini imkânını

sağlamaktadır. Bu nedenle 5271 sayılı Kanun’un 141. maddesi ile öngörülen hukuk

yolu başvurucunun şikâyetleri açısından erişilebilir ve elverişli bir çözüm

olanağı ve makul ölçüde bir başarı imkânı sunmaktadır (Mehmet Ali Aslan,

B. No: 2013/2429, 30/3/2016, § 28).

24. Somut olayda, başvurucu hakkında FETÖ/PDY üyeliği

suçlamasıyla yürütülen ceza soruşturması kapsamında başvurucunun tüm mal

varlığına tedbir konulmuş ve söz konusu tedbir kararı 27/12/2016 tarihinde

kaldırıldığı anlaşıldığından somut başvuru yönünden anılan içtihattan ayrılmayı

gerektiren bir durumun olmadığı değerlendirilmiştir.

25. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun mal varlığına

tedbir konulmasına ilişkin şikâyetinin diğer kabul edilebilirlik koşulları

yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle

kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru

yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde

BIRAKILMASINA 21/10/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Kadir ÖZKAYA

Üyeler

:

M. Emin KUZ

Rıdvan GÜLEÇ

Yıldız SEFERİNOĞLU

Basri BAĞCI

Raportör

:

Kamber Ozan TUTAL

Başvurucu

:

Sami ÇELEBİ