Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2015/17944, 09.05.2018

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

ANKARA BAROSU BAŞKANLIĞI BAŞVURUSU

(2)

(Başvuru Numarası: 2015/17944)

Karar Tarihi: 9/5/2018

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, ulusal ölçekte yayın yapan bir gazetede yayımlanan

habere karşı cevap ve düzeltme (tekzip) metninin yayımlanması talebinin

mahkemece usulden reddedilmesi nedeniyle hak arama hürriyetinin ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 23/11/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

7. Ulusal ölçekte yayın yapan Yeni Şafak gazetesinin (gazete)

7/9/2015 tarihli nüshasında başvurucu hakkında “Barodan

PKK için Başvuru” başlıklı bir haber yayımlanmıştır.

8. Başvurucu, Ankara 36. Noterliğinin 8/9/2015 tarihli

ihtarnamesi ile gazeteye cevap ve düzeltme metni göndermiştir.

9. Başvurucu; noter aracılığıyla gönderilen tekzip metninin

gazetede yayımlanmadığını, bahsi geçen haber nedeniyle şeref ve itibarının

zedelendiğini ileri sürerek 1/10/2015 tarihinde Ankara 6. Sulh Ceza

Hâkimliğinden tekzip talebinde bulunmuştur.

10. Hâkimlik 2/10/2015 tarihinde talep dilekçesinin ekine

eklenmesi gereken evrakın eklenmediğini gerekçe göstererek talebi usulden

reddetmiştir.

11. Başvurucunun itirazı, Ankara 7. Sulh Ceza Hâkimliğinin

23/10/2015 tarihli kararı ile reddedilmiştir.

12. Ret kararı, başvurucuya 6/11/2015 tarihinde tebliğ

edilmiştir. Başvurucu 23/11/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

13. Mahkemenin 9/5/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

14. Başvurucu, ulusal ölçekte yayın yapan bir gazetede

yayımlanan habere karşı tekzip metninin yayımlanması talebinin noter

aracılığıyla gönderilen tekzip metninin gazetede yayımlanıp yayımlanmadığının

ispatı için üç günlük gazete nüshalarının dilekçe ekine eklenmediği

gerekçesiyle mahkemece usulden reddedildiğini belirterek hak arama hürriyetinin

ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

15. Anayasa’nın 148. Maddesinin üçüncü, 30/3/2011 tarihli ve

6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un

45. Maddesinin (1) numaralı fıkraları uyarınca; Anayasa’da güvence altına

alınmış temel hak ve özgürlüklerinden Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna

ek Türkiye’nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü

tarafından ihlal edildiğini iddia eden herkese Anayasa Mahkemesine bireysel

başvuru yapma hakkı tanınmıştır.

16. 6216 sayılı Kanun’un 46. Maddesinin (1) numaralı fıkrasında;

bireysel başvurunun ancak ihlale yol açtığı ileri sürülen işlem, eylem ya da

ihmal nedeniyle güncel ve kişisel bir hakkı doğrudan etkilenenler tarafından

yapılabileceği kurala bağlanmış, buna karşılık aynı maddenin (2) numaralı

fıkrasının birinci cümlesinde kamu tüzel kişilerinin bireysel başvuru

yapamayacakları belirtilmiştir (Ballıdere Belediye

Başkanlığı, B. No: 2012/1327, 12/2/2013, §§ 16-19; Büğdüz Köyü Muhtarlığı, B. No: 2012/22,

25/12/2012, §§ 26-29; Doğubayazıt Ticaret ve

Sanayi Odası, B. No: 2012/743, 5/3/2013, §§ 15-17; İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi, B.

No: 2012/1430, 21/11/2013, §§ 20-28 ).

17. Anılan fıkrada belirtilen “kamu

tüzel kişisi” kavramının içine, merkezî idare birimleri ve yerinden

yönetim kuruluşlarının yanında kanunla kurulan meslek kuruluşları da

girmektedir.

18. Anayasa’nın 135. Maddesinin birinci fıkrasının ilgili kısmı

şöyledir:

“Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları

ve üst kuruluşları … kamu tüzelkişilikleridir.”

19. 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 76. Maddesinin

birinci fıkrası şöyledir:

“Barolar … kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarıdır.”

20. Anayasa’nın 135. Maddesinin birinci fıkrası ve 1136 sayılı

Kanun’un 76. Maddesinin birinci fıkrasına göre karar organları seçimle işbaşına

gelen ve kamu tüzel kişiliğini haiz meslek kuruluşu olan başvurucuya, kamu

tüzel kişilerinin bireysel başvuru yapamayacaklarını hükme bağlayan 6216 sayılı

Kanun’un 46. Maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca bireysel başvuru yapma

hakkı tanınmamıştır.

21. Açıklanan gerekçelerle kamu tüzel kişiliğine sahip olan

başvurucu Ankara Barosunun bireysel başvuru ehliyeti bulunmadığı

anlaşıldığından başvurunun diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden

incelenmeksizin kişi bakımından yetkisizlik

nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

Osman Alifeyyaz PAKSÜT ve Celal Mümtaz

AKINCI bu görüşe katılmamıştır.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun kişi bakımından

yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, Osman Alifeyyaz PAKSÜT ve Celal Mümtaz AKINCI’nın

karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

9/5/2018 tarihinde karar verildi.

KARŞIOY YAZISI

1. İkinci Bölüm çoğunluğunca, Ankara Barosu Başkanlığının hak

arama hürriyetinin ihlal edildiği iddiasıyla yaptığı başvurunun, kişi

bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmiştir.

2. Bu karar, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluş ve

Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 46. maddesinin (2) numaralı fıkrasının

birinci cümlesinin, kamu tüzel kişilerinin bireysel başvuru yapamayacakları

yolundaki hükmüne ve bu konuda Anayasa Mahkemesince daha önce kabul edilmiş

içtihatlara uygun olmakla birlikte, hak arama hürriyeti kapsamında bulunan

bireysel başvuru yolunun, kamu tüzel kişileri yönünden temel haklar yararına

içtihat yoluyla geliştirilmesi suretiyle bazı tüzel kişi başvurularının kabul

edilmesine de bir engel olmadığı düşüncesindeyiz.

3. 6216 sayılı Kanun’un kabulünden sonra Kanun’un çeşitli

maddelerine yönelik iptal istemleri meyanında 46. maddesinin (2) numaralı

fıkrasının birinci cümlesine yönelik iptal istemi oybirliğiyle reddedilmişti.

Ancak, aradan geçen altı yıla yaklaşan uygulamanın gösterdiği gibi, kamu tüzel

kişilikleri de bazı durumlarda, gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri gibi, temel

hak ihlaline uğrayabilmektedirler. Bugüne kadar bu tür başvurular, kişi

bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez bulunmuştur.

4. Yerleşik uygulama böyle olmakla birlikte, bir köy tüzel

kişiliğinin mera konusunda, bir üniversitenin bir taşınmaza ilişkin bir

yargısal uyuşmazlıkta veya bir belediyenin özel mülkiyetiyle ilgili bir davada

olduğu gibi, tamamen özel bir kişiden farksız hareket ettiği durumlarda, kamu

tüzel kişilerinin bireysel başvuru yasağının haklı bir nedeni bulunmamaktadır.

5. Barolar, Anayasanın 135. maddesinde tanımlanan, kamu kurumu

niteliğindeki meslek kuruluşlarıdır. Kamu tüzel kişiliğine sahip olmakla

birlikte genel idarenin bir parçası değildirler. Kendi meslek mensuplarına

ilişkin görev ve yetkileri çerçevesinde faaliyette bulunmaları ve organlarının

kendi üyeleri tarafından seçimle belirlenmesi, bu tüzel kişiliklerin aynı

zamanda birer dernek, vakıf veya sendika gibi, Anayasa'nın ve Avrupa İnsan

Hakları Sözleşmesi’nin örgütlenme özgürlüğüne ilişkin güvencelerinden

yararlanmalarını da gerektirmektedir. Bu yönüyle Barolar, diğer kamu tüzel

kişilerinden farklıdırlar.

6. Ankara Barosu Başkanlığının başvurusunun da bu kapsamda

değerlendirilmesi gerekir. Bu nedenle başvurunun kişi bakımından yetkisizlik

nedeniyle reddine ilişkin çoğunluk görüşüne katılmamaktayız.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

M. Emin KUZ

Raportör Yrd.

:

Derya ATAKUL

Başvurucu

:

Ankara

Barosu Başkanlığı

Vekili

:

Av. Fatma

Zeynep BİRKAN ŞAKIR

Üye

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Üye

Celal

Mümtaz AKINCI