Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2014/16741, 20.07.2017

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

GURBET ERTÜRK BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/16741)

Karar Tarihi: 20/7/2017

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, yargılamanın yenilenmesi talebinin hukuka aykırı

olarak reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına

ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 23/10/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca başvurunun kabul

edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından, başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucu, hükümlü Ç.E.nin eşidir.

Başvurucu, eşini temsile yetkili olduğuna ilişkin bir delil de sunmamış ve

vasisi olduğunu beyan etmemiştir.

9. Başvurucunun eşi Ç.E., Kırklareli Ağır Ceza Mahkemesinin

(Mahkeme) 18/12/2008 tarihli ve E.2003/311 K.2008/238 sayılı kararıyla yağma

suçundan 5 yıl hapis cezasına mahkûm edilmiştir. Anılan karar, Yargıtay 6. Ceza

Dairesi tarafından onanmıştır.

10. Başvurucu, yargılama aşamasında eşi Ç.E.nin

hukuki yardım alamadığını, yargılamayı sağlıklı şekilde takip edemediğini,

kanuni ve takdirî indirim hükümlerinin kararda

tartışılmadığını, hükme esas alınan tanık beyanının gerçeği yansıtmadığını

belirterek eşi adına yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunmuştur. Mahkeme

7/7/2014 tarihinde yargılamanın yenilenmesi talebini reddetmiştir.

11. Anılan karara yapılan itiraz, Edirne 2. Ağır Ceza

Mahkemesince 29/8/2014 tarihinde reddedilmiştir. Ret kararı başvurucu

tarafından 26/9/2014 tarihinde öğrenilmiştir.

12. Başvurucu 23/10/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

13. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun

262. maddesinin (1) numaralı fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:

"(1) Şüpheli veya sanığın yasal

temsilcisi ve eşi, şüpheli veya sanığa açık olan kanun yollarına süresi içinde

kendiliklerinden başvurabilirler...”

V. İNCELEME VE GEREKÇE

14. Mahkemenin 20/7/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

15. Başvurucu, beyanları mahkûmiyete esas alınan tanık S.S.nin Mahkeme huzurunda verdiği ifadesinin görgüye dayalı

olmadığını ve gerçeği yansıtmadığı yönünde imzalı belge verdiğini, bu hususun

yeni delil niteliğinde olduğunu, deliller toplanmadan yargılamanın yenilenmesi

talebinin reddedildiğini belirterek eşinin Anayasa'nın 36. maddesinde güvence

altına alınan adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve yeniden

yargılama yapılması talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

16. 30/3/2011

tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri

Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuru hakkına

sahip olanlar” kenar başlıklı 46. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Bireysel başvuru ancak ihlale yol açtığı

ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal nedeniyle güncel ve kişisel bir hakkı

doğrudan etkilenenler tarafından yapılabilir.”

17. Anılan düzenlemeye göre bir kişinin Anayasa Mahkemesine

bireysel başvuruda bulunabilmesi için üç temel ön koşulun birlikte bulunması

gerekmektedir. Bu ön koşullar; başvurucunun, kamu gücünün eylem veya işleminden

ya da ihmalinden dolayı "güncel bir hakkının ihlal edildiği" iddiasındabulunması, iddia edilen ihlalden kişinin

"kişisel olarak ve doğrudan" etkilenmiş olması ve bunların sonucunda

başvurucunun "mağdur" olduğunu iddia etmesidir (Fetih Ahmet Özer, B.

No: 2013/6179, 20/3/2014, § 24).

18. 5271 sayılı Kanun'un 262. maddesi uyarınca eşler, ceza

muhakemesinde bu sıfatları devam ettiği sürece şüpheli ve sanığa açık bulunan

kanun yollarına onlardan bağımsız olarak (kendiliklerinden) ve koşulsuz şekilde

başvurabilirler. Ancak bireysel başvuruda “mağdur” kavramı, ceza

muhakemesindeki kurallardan ayrı olarak yorumlanır. Bireysel başvuruda, ceza

muhakemesinde olduğu gibi eşlerin bu sıfatları devam ettiği sürece bağımsız şekilde

ve koşulsuz olarak başvuru yapmaları yeterli görülmemiştir. İhlale yol açtığı

ileri sürülen kamu gücü işlem, eylem ya da ihmali nedeniyle güncel ve kişisel

bir hakkı doğrudan etkilenenlere bireysel başvuru hakkı tanınmıştır.

19. Başvuruya konu yargılama, başvurucunun eşiyle ilgilidir.

Başvurucu, eşini temsile yetkili değildir. Vasisi olmadığı için başvurucuyu

temsile yetkili olmayan eşin başvuruya konu edilen ve ihlale yol açtığı ileri

sürülen kamu gücü eylem veya işleminden ya da ihmalinden dolayı güncel ve

kişisel bir hakkının doğrudan etkilenmeyeceği, bu nedenle mağdur statüsü

kazanamayacağı açıktır. Diğer bir ifadeyle başvurucunun sadece "eş"

sıfatı adil yargılanma hakkı şikâyetleri bakımından ona mağdur statüsü

kazandırmaz.

20. Açıklanan nedenlerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin kişi

bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun kişi bakımından

yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

20/7/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Recep

KÖMÜRCÜ

Celal Mümtaz

AKINCI

Recai AKYEL

Raportör

:

Akif

YILDIRIM

Başvurucu

:

Gurbet

ERTÜRK

Vekili

:

Av. Mehmet

Uğur YILDIRIM