Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2013/33, 13.06.2013

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

ARMAĞAN ÇAĞLAYAN BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2013/33)

Karar Tarihi: 13/6/2013

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvurucu, satış vaadi sözleşmesiyle satın aldığı taşınmazların

tapu kayıtlarının iptali ve Devlet ormanı olarak tapulama dışı bırakılması

kararlarıyla sonuçlanan yargılamalara ilişkin olarak, yargılamanın yenilenmesi

talebiyle açtığı davaların reddedilmesi nedeniyle mülkiyet hakkı ve hak arama

hürriyetinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 28/12/2012 tarihinde Karşıyaka 1. Asliye Hukuk

Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesi neticesinde belirlenen eksiklikler tamamlatılmış, başvurucunun

2013/34-35-36-37-38 numaralı başvuruları bağlantı olması ve

talep nedeniyle 2013/33 numaralı başvuru dosyasında birleştirilmiş ve Komisyona

sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca, başvurunun karara bağlanması

için Bölüm tarafından ilke kararı alınması gerekli görüldüğünden, Anayasa

Mahkemesi İçtüzüğü’nün 33. maddesinin (3) numaralı

fıkrası uyarınca kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından

yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru dilekçesindeki ilgili olaylar özetle şöyledir:

5. Başvurucu, İzmir ili, Karşıyaka ilçesi, Yamanlar köyünde bulunan

taşınmazları satın almak amacıyla bu taşınmazların malikleri ile 1971 yılında

noterde satış vaadi sözleşmesi yapmıştır.

6. Bu taşınmazların anılan sözleşme kapsamında tapu sicilinde

başvurucu adına tescili gerçekleşmeden, orman sınırları içinde kaldığı

iddiasıyla orman idaresince taşınmazların malikleri aleyhine tapu kayıtlarının

iptali ve orman vasfıyla tescili talebiyle Karşıyaka 2. Asliye Hukuk Mahkemesine

davalar açılmıştır.

7. Bu davalarda Karşıyaka 2. Asliye Hukuk Mahkemesi, 26/12/1980

tarih ve E.1979/206, K.1980/942 sayılı, 26/12/1980 tarih ve E.1979/209,

K.1980/945 sayılı, 26/12/1980 tarih ve E.1979/207, K.1980/943 sayılı,

26/12/1980 tarih ve E.1979/208, K.1980/944 sayılı, 26/12/1980 tarih ve

E.1979/210, K.1980/946 sayılı ve 17/7/1981 tarih ve E.1981/42, K.1981/543

sayılı kararlarla taşınmazların tapu kayıtlarının iptaline ve Devlet ormanı

olarak tapulama dışı bırakılmasına karar vermiştir. Bu kararlar temyiz

incelemesinden geçerek kesinleşmiştir.

8. Başvurucunun, anılan yargılamalara ilişkin olarak düzenlenen

bilirkişi raporlarının gerçeğe aykırı olduğu iddiasıyla yaptığı başvuru

üzerine, İzmir Orman Bölge Müdürlüğü 16/9/2009 tarih ve 6443-13238 sayılı

yazıyla, taşınmazların bir kısmının orman sınırları dışında kaldığını ancak

kesinleşmiş mahkeme kararları olması nedeniyle yapılacak bir işlem olmadığını, ancak yargılamanın yenilenmesi yoluna

gidebileceğini başvurucuya bildirmiştir.

9. Başvurucu taşınmazların tapu kayıtlarının iptaline ve Devlet

ormanı olarak tapulama dışı bırakılması kararlarına ilişkin olarak, bilirkişi

raporlarının gerçeğe aykırı olduğu iddiasıyla Karşıyaka 2. Asliye Hukuk

Mahkemesinde yargılamanın yenilenmesi talebiyle davalar açmıştır. Mahkeme

22/9/2010 tarih ve E.2010/15, K.2010/379 sayılı, 22/9/2010 tarih ve E.2010/12,

K.2010/377 sayılı, 22/9/2010 tarih ve E.2010/14, K.2010/375 sayılı, 22/9/2010

tarih ve E.2010/14, K.2010/375 sayılı, 22/9/2010 tarih ve E.2010/10, K.2010/378

sayılı ve 22/9/2010 tarih ve E.2010/11, K.2010/376 sayılı kararlarla,

başvurucunun yenilenmesini talep ettiği yargılamalarda taraf olmadığı

gerekçesiyle davaları reddetmiştir.

10. Bu kararlar Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 7/6/2012 tarih ve

E.2011/11271, K.2012/8707 sayılı, 7/6/2012 tarih ve E.2011/11074, K.2012/8709

sayılı, 7/6/2012 tarih ve E.2011/11075, K.2012/8706 sayılı, 7/6/2012 tarih ve

E.2011/11268, K.2012/8711 sayılı, 7/6/2012 tarih ve E.2011/11269, K.2012/8710 sayılı

ve 7/6/2012 tarih ve E.2011/11270, K.2012/8704 sayılı ilamlarıyla onanmış,

karar düzeltme talepleri aynı dairenin 19/11/2012 tarihli ilamlarıyla

reddedilmiştir

B. İlgili Hukuk

11. 17/02/1926 tarih ve 743 sayılı (mülga) Türk Medeni Kanunu’nun 633.

maddesinin birinci fıkrası, 22/11/2001 tarih ve 4271 sayılı Türk Medeni

Kanunu’nun 705. maddesinin birinci fıkrası, 12/1/2011 tarih ve 6100 sayılı

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 376. ve geçici 3. maddesi.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

12. Mahkemenin 13/6/2013 tarihinde yapmış olduğu toplantıda,

başvurucuların 28/12/2012 tarih ve 2013/33 numaralı bireysel başvuruları

incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

13. Başvurucu, satış vaadi sözleşmesiyle aldığı

taşınmazların, malikleri aleyhine açılan davalar sonucunda orman sınırları

içinde olduğu gerekçesiyle tapu kayıtlarının iptal edildiğini ve Devlet ormanı olarak tapulama dışı bırakıldığını, bu yargılamalar sırasında düzenlenen bilirkişi

raporlarının gerçeğe aykırı olduğunu, sonrasında bu yerlerin orman sınırları

dışında kaldığının ilgili orman idaresi tarafından bildirilmesi üzerine

yargılamanın yenilenmesi talebiyle açtığı davaların reddedildiğini belirterek,

Anayasa’nın 35. ve 36. maddelerinde tanımlanan mülkiyet hakkı ve hak arama

hürriyetinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

1. Mülkiyet

Hakkının İhlali Yönünden

14. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve

Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un geçici 1. maddesinin (8) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Mahkeme, 23/9/2012 tarihinden sonra

kesinleşen nihai işlem ve kararlar aleyhine yapılacak bireysel başvuruları

inceler.”

15. Anılan kanun hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesinin zaman

bakımından yetkisinin başlangıcı 23/9/2012 tarihi olup, Mahkeme, ancak bu

tarihten sonra kesinleşen nihai işlem ve kararlar aleyhine yapılan bireysel

başvuruları inceleyebilecektir.

16. Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisi için kesin bir

tarihin belirlenmesi ve Mahkemenin yetkisinin geriye yürür şekilde

uygulanmaması hukuk güvenliği ilkesinin bir gereğidir.

17. Somut olayda başvurucu, tarafı olmadığı yargılamalarda hükme

esas alınan bilirkişi raporlarının gerçeğe aykırı olduğunu belirterek,

yargılama konusu taşınmazları satış vaadi sözleşmesiyle satın alan kişi olarak

yargılamaların yenilenmesi talebiyle Karşıyaka 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde

davalar açmıştır.

18. 743 sayılı (mülga) Türk Medeni Kanunu’nun 633. maddesinin

birinci fıkrası ve yürürlükte olan 4271 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 705.

maddesinin birinci fıkrasında taşınmaz mülkiyetinin kazanılmasının tescille

olacağı hükmü yer almaktadır. Başvurucunun hak iddia ettiği ve satış vaadi

sözleşmesine konu taşınmazlar tapuda adına tescil edilmemiştir. Bu taşınmazlara

ilişkin davalarda başvurucu malik olmaması nedeniyle taraf olarak yer

almamıştır.

19. Yargılamanın yenilenmesi talebine konu Karşıyaka 2. Asliye Hukuk

Mahkemesinin 26/12/1980 tarih ve E.1979/206, K.1980/942 sayılı, E.1979/209,

K.1980/945 sayılı, E.1979/207, K.1980/943 sayılı, E.1979/208, K.1980/944

sayılı, E.1979/210, K.1980/946 sayılı ve 17/7/1981 tarih ve E.1981/42,

K.1981/543 sayılı kararları, temyiz incelemesinden geçerek, yargılamanın

yenilenmesi davasının açıldığı 15/2/2010 tarihinden önce kesinleşmiştir. Bu

nedenle başvuru, zaman bakımından Anayasa Mahkemesinin yetkisi dışında

kalmaktadır.

20. Açıklanan nedenlerle, taşınmazların tapu kayıtlarının iptaline

ve Devlet ormanı olarak tapulama dışı bırakılmasına dair kararların 23/9/2012

tarihinden önce kesinleşmiş olduğu anlaşıldığından başvurunun mülkiyet hakkının

ihlali iddiasına ilişkin bölümünün, diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden

incelenmeksizin “zaman bakımından

yetkisizlik” nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi

gerekir.

2. Adil

Yargılanma Hakkının İhlali Yönünden

21. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrası

şöyledir:

“Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi

gereken hususlarda inceleme yapılamaz.”

22. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa

Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 48. maddesinin

(2) numaralı fıkrası şöyledir:

“Mahkeme, … açıkça dayanaktan yoksun

başvuruların kabul edilemezliğine karar verebilir.”

23. 6216 sayılı Kanun’un 48. maddesinin (2)

numaralı fıkrasında açıkça dayanaktan yoksun başvuruların Mahkemece kabul

edilemezliğine karar verilebileceği belirtilmiştir. Anayasa’nın 148. maddesinin

dördüncü fıkrasında ise açıkça dayanaktan yoksun başvurular kapsamında

değerlendirilen kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin

şikâyetlerin bireysel başvuruda incelenemeyeceği kurala bağlanmıştır.

24. Anılan kurallar uyarınca, ilke olarak derece

mahkemeleri önünde dava konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması,

delillerin değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması

ile derece mahkemelerince uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun esas yönünden

adil olup olmaması bireysel başvuru incelemesine konu olamaz. Anayasa’da yer alan hak ve özgürlükler ihlal edilmediği sürece

ya da açıkça keyfilik içermedikçe derece mahkemelerinin kararlarındaki maddi ve

hukuki hatalar da bireysel başvuru incelemesinde ele alınamaz. Bu çerçevede,

derece mahkemelerinin delilleri takdirinde açıkça keyfilik bulunmadıkça Anayasa

Mahkemesinin bu takdire müdahalesi söz konusu olamaz.

25. Başvuru konusu olayda, satış vaadi

sözleşmesine konu taşınmazların tapu kayıtlarının iptaline karar verilen

davalarda taraf olmayan başvurucu, yargılamanın yenilenmesi talebiyle açtığı

davalarının reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürmektedir. Temyiz

incelemesi sonunda, davanın taraflarından birisinin alacaklılarının veya

aleyhine hüküm verilen tarafın yerine geçenlerin, ancak borçluları veya yerine

geçmiş oldukları kimselerin aralarında anlaşarak, kendilerine karşı hile

yapmaları nedeniyle hükmün iptalini isteyebilecekleri,“…kesinleşmiş mahkeme kararının taraflarından

kaynaklanan bir hilenin bulunduğu, yargılamanın yenilenmesini isteyen Armağan

Çağlayan tarafından ileri sürülmediği gibi, dosyada böyle bir hileye delalet

edecek delile de rastlanmadığı, bu nedenle Armağan Çağlayan’ın yargılamanın

yenilenmesini isteyebilmesi için gerekli şartların oluşmadığı… ”

belirtilerek ilk derece mahkemesi kararlarının Yargıtayca

onandığı anlaşılmaktadır.

26. Ayrıca başvurucuya, yargılama konusu bir

kısım taşınmazların orman sınırları dışında kaldığını ancak kesinleşmiş mahkeme

kararları olması nedeniyle başvurusu kapsamında yapılacak bir işlem olmadığını,

ancak yargılamanın yenilenmesi yoluna gidebileceğini bildiren orman idaresi,

başvurucu tarafından yargılamanın yenilenmesi talebiyle açılan davalarda,

kesinleşmiş hükümlere ilişkin yargılamalarda taraf olmayan başvurucunun

davalarının reddine karar verilmesini talep etmiştir.

27. Yargılama derece mahkemeleri tarafından usul

şartlarına ve hukuka uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, başvurucu kendi

delillerini ve iddialarını sunma fırsatını bulmuş ve bunlar anılan mahkemeler

tarafından gereği gibi değerlendirilmiştir.

28. Açıklanan nedenlerle, başvurucunun hak arama

hürriyetinin ihlali kapsamındaki iddialarının kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu, derece mahkemesi

kararlarının bariz bir şekilde keyfilik de içermediği anlaşıldığından,

başvurunun bu bölümünün, diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden

incelenmeksizin “açıkça dayanaktan yoksun

olması” nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

A. Başvurunun,

1. Mülkiyet hakkının ihlal edildiği yönündeki iddiaları

içeren bölümünün “zaman bakımından

yetkisizlik”,

2. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiği yönündeki

iddiaları içeren bölümünün “açıkça

dayanaktan yoksun olması”,

nedenleriyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına,

13/6/2013 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Alparslan ALTAN

Üyeler

:

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Recep KÖMÜRCÜ

Engin YILDIRIM

Celal Mümtaz AKINCI

Raportör

:

Muharrem İlhan KOÇ

Başvurucu

:

Armağan ÇAĞLAYAN